Sad powszechny, III Ca 100/14

Sygn. akt III Ca 100/14 POSTANOWIENIE Dnia 16 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Zofia Klisiewicz (sprawozdawca) SSO Agnieszka Skrzekut SSO Katarzyna Kwilosz-Babiś Protokolant: insp. Jadwiga Sarota po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na rozprawie sprawy z wniosku Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego (...) S. K. , A. S. Spółka Jawna w Z. przy uczestnictwie: Skarbu Państwa - Starosty (...) i (...) S.A. z siedzibą w K. o ustanowienie służebności drogi koniecznej na skutek apelacji uczestnika (...) S.A. z siedzibą w K. od postanowienia Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 30 grudnia 2013 r., sygn. akt I Ns 1039/11 p o s t a n a w i a :

1. oddalić apelację,
2. zasądzić od uczestnika (...) S.A. z siedzibą w K. na rzecz wnioskodawcy i uczestnika Skarbu Państwa – Starosty (...) kwoty po 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt III Ca 100/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia
4. 2013r. Sąd Rejonowy w Zakopanem w sprawie z wniosku Przedsiębiorstwa Handlowo - Usługowego (...) S. K. , A. S. Spółka Jawna w Z. z udziałem Skarbu Państwa - Starosty (...) , (...) S.A. z siedzibą w K. o ustanowienie służebności drogi koniecznej, ustanowił na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w Z. obręb (...) stanowiącej dz. ewid. nr: (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , objętej Kw nr (...) Sądu Rejonowego w Zakopanem, nieruchomości położonej w Z. obręb (...) stanowiącej dz. ewid. nr: (...) (...) objętej Kw nr (...) Sądu Rejonowego w Zakopanem oraz nieruchomości położonej w Z. obręb (...) stanowiącej dz. ewid. nr (...) objętej Kw nr (...) Sądu Rejonowego w Zakopanem służebność przejazdu i przechodu szlakiem istniejącej drogi zaznaczonej kolorem żółtym zgodnie z opinią biegłego P. B. z dnia 23.07.2012r. l.ks.rob (...) ; - po dz. ewid. nr (...) objętej Kw nr (...) tut. Sądu pasem terenu oznaczonym w opinii czerwoną linią przerywaną oraz cyframi 1-2-3-4-1, - po dz. ewid. nr (...) objętej Kw nr (...) tut. Sądu pasem terenu oznaczonym w opinii czerwoną linią przerywaną oraz cyframi 1-5-6-7-8-2-1, - po dz. ewid. nr (...) objętej Kw nr (...) tut. Sądu pasem terenu oznaczonym w opinii czerwoną linią przerywaną oraz cyframi 5-9-10-11-12-13-5, - po dz. ewid. nr (...) objętej Kw nr (...) tut. Sądu pasem terenu oznaczonym w opinii czerwoną linią przerywaną oraz cyframi 5-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22-23-24-25-26-27-28-6-5, - po dz. ewid. nr (...) objętej Kw nr (...) tut. Sądu pasem terenu oznaczonym w opinii czerwoną linią przerywaną oraz cyframi 20-29-30-31-32-33-21-20, - po dz. ewid. nr (...) objętej Kw nr (...) tut. Sądu pasem terenu oznaczonym w opinii czerwoną linią przerywaną oraz cyframi 29-34-35-36-37-38-39-30-29, - po dz. ewid. r (...) objętej Kw nr (...) tut. Sądu pasem terenu oznaczonym w opinii czerwoną linią przerywaną oraz cyframi 30-39-38-40-41-42-43-44-30, - po dz. ewid. nr (...) objętej Kw nr (...) tut. Sądu pasem terenu oznaczonym w opinii czerwoną linią przerywaną oraz cyframi 37-45-46-38-37, - po dz. ewid. nr (...) objętej Kw nr (...) tut. Sądu pasem terenu oznaczonym w opinii czerwoną linią przerywaną oraz cyframi 47-48-49-50 -51 - 47, - zasadził od wnioskodawcy Przedsiębiorstwa Handlowo - Usługowego (...) S. K. , A. S. Spółka Jawna w Z. na rzecz uczestnika Skarb Państwa – Starosta (...) tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności kwotę 54.361 zł (słownie: pięćdziesiąt cztery tysiące trzysta sześćdziesiąt jeden złotych 00/100) płatną w terminie 7 dni od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia z ustawowymi odsetkami na wypadek zwłoki, - koszty postępowania wzajemnie zniósł. Sąd Rejonowy ustalił, że wnioskodawca Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe (...) S. K. , A. S. Sp. j. z siedzibą w Z. jest właścicielem położonych w Z. w obrębie (...) nieruchomości stanowiących dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) (...) , (...) , (...) obj. Kw nr (...) , dz. ewid. nr (...) (...) obj. Kw nr (...) oraz dz. ewid. nr (...) obj. Kw nr (...) . Nieruchomości te nie posiadają prawnie zagwarantowanego dostępu do drogi publicznej. W terenie dojazd do przedmiotowych nieruchomości biegnie istniejącym wyasfaltowanym szlakiem drożnym prowadzącym od ul. (...) przez działki stanowiące własność uczestnika Skarbu Państwa – Starosty (...) , oznaczonym na mapie dla celów prawnych sporządzonej przez mgr inż. P. B. z dnia 23.07.2012r. kolorem żółtym i przebiegającym po następujących działkach uczestników: (...) (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) oraz nr (...) obj. Kw nr (...) . Opisane działki znajdują się w wieczystym użytkowaniu uczestnika (...) S.A. Oddział w K. . Projektowana służebność pokrywa się z istniejącą w terenie drogą. Wartość rynkowa prawa własności nieruchomości zajętych pod projektowaną służebność wynosi łącznie 54.361,00 zł. Przy ustalaniu przebiegu szlaku służebności, Sąd oparł się na opinii biegłego geodety P. B. , zaś w zakresie wynagrodzenia za ustanowienie służebności, Sąd oparł się na opinii biegłej A. J. . Nie podzielił Sąd stanowiska uczestnika (...) S.A. Oddział w K. , który twierdził, że opisany w opiniach szlak służebny biegnie nie całą szerokością drogi, tylko jej środkiem, powołując się na własne obserwacje w obecności biegłych podczas oględzin w dniu 19.04.2013r. Sąd zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestnika Skarbu Państwa – Starosty (...) wynagrodzenie za ustanowienie służebności w kwocie 54.361,00zł, ponieważ przedmiotowa służebność ustanowiona została na nieruchomościach należących do Skarbu Państwa – Starosty (...) . Powołał się Sąd na treść art. 145 kc i postanowienie SN z dnia
6. 2008r. sygn. akt I CSK 135/
7. Powyższe postanowienie zaskarżył uczestnik (...) S.A. Oddział w K. apelacją, w której zarzucił; - naruszenie prawa materialnego tj. art. 145 kc przez błędną jego wykładnię nadto naruszenie art. 233 kc w zw. z art. 235 § 1 kc oraz art. 5 kc przez ich niezastosowanie i ustanowienie służebności na prawie własności w sytuacji gdy nieruchomości objęte wnioskiem zostały oddane w wieczyste użytkowanie, - naruszenie prawa procesowego tj. art. 232 kpc w zw. z art. 227 kpc przez dowolne uznanie, iż uczestnik Skarb Państwa jako właściciel może swobodnie rozporządzać tymi nieruchomościami z pominięciem użytkownika wieczystego, naruszenie art. 328 § 2 kpc przez zaniechanie wyjaśnienia dlaczego ustanowił służebność na prawie własności, nadto naruszenie art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 232 kpc i art. 227 kpc przez dowolne przyjęcie, iż szerokość urządzonej drogi na dz. ewid. nr: (...) , (...) , (...) wynosi 3 m, podczas gdy w rzeczywistości szerokość ta wynosi 5 m. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia przez ustanowienie służebności na prawie wieczystego użytkowania i zasądzenie wynagrodzenia na jego rzecz oraz zasądzenie od wnioskodawcy na jego rzecz kosztów postępowania za obie instancje wg norm przepisanych, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego. Wnioskodawca i uczestnik Skarb Państwa – Starosta (...) wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie od uczestnika (...) S.A. Oddział w K. na ich rzecz kosztów postępowania apelacyjnego wg norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja okazała się niezasadna. Postanowienie Sądu Rejonowego jest prawidłowe. Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz wnioski prawne wyciągnięte na ich podstawie i przyjmuje je za własne. Nie zachodzi naruszenie prawa materialnego ani procesowego zarzucane w apelacji. Nie zachodzą też uchybienia, które Sąd Okręgowy bierze pod rozwagę z urzędu stosownie do treści art. 378 § 1 kpc . Zarzut naruszenia art. 145 kc przez ustanowienie służebności na prawie własności, a nie na wieczystym użytkowaniu nie zachodzi z tej przyczyny, że wniosek dotyczył ustanowienia służebności po własności nieruchomości, a nie na prawie wieczystego użytkowania, a Sąd był związany wnioskiem. Służebność gruntowa może być ustanowiona zarówno na prawie własności jak i na prawie wieczystego użytkowania w zależności od treści wniosku złożonego w sprawie. W piśmie z dnia 18.12.2012r. wnioskodawca zmieniając żądanie wniosku, wniósł o ustanowienie służebności po nieruchomościach obj. Kw nr (...) . W tych granicach Sąd był zobligowany do rozpoznania wniosku i nie mógł orzec wbrew żądaniu, jak chce apelujący. Ustanowienie służebności na prawie wieczystego użytkowania w tej sprawie było niedopuszczalne. Zresztą apelujący uczestnik w piśmie z dnia 18.01.2013r. (k.143) wyraził zgodę na ustanowienie służebności obciążającej działki, a nie prawo ich wieczystego użytkowania. Okoliczność, że możliwe jest ustanowienie służebności po własności na której ustanowiono prawo wieczystego użytkowania wynika także z orzecznictwa Sądu Najwyższego. W tej kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15.10.2008r. I CSK 135/08 oraz w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10.04.2008r. IV CSK 21/
8. W tych sprawach rozważano możliwość ustanowienia służebności zarówno po własności jak i po prawie wieczystego użytkowania. Z kolei w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 28.03.2014r. III CSK 174/13, Sąd Najwyższy wypowiedział się, że jeżeli ustanowione jest prawo służebności na własności to właścicielowi przysługuje prawo do otrzymania wynagrodzenia, zaś użytkownik może domagać się np. pomniejszenia opłaty rocznej z tego tytułu ( vide: Rzeczpospolita z dnia 3.04.2014r.). Zarzut naruszenia art. 232 kpc i art. 227 kpc przez przyjęcie, że szerokość drogi wynosi 3 m, a nie 5 m jak jest w rzeczywistości, także nie zachodzi. W zaskarżonym postanowieniu Sąd nie określa szerokości służebnego szlaku bowiem jest ona zmienna, a odwołuje się tylko do opinii biegłego geodety P. B. z dnia z dnia 23.07.2012r. l.ks.rob (...) . Z kolei na oględzinach w dniu 19.04.2013r.(k. 163) w obecności Sądu biegły geodeta P. B. i biegły B. Ł. ds. drogownictwa potwierdzili, że projekt służebności sporządzony przez biegłego geodetę pokrywa się ze szlakiem istniejącym w terenie, pokrytym asfaltem łącznie z krawężnikiem, czyli obejmuje całą jezdnię. Powyższe wskazuje na to, że wbrew zarzutowi apelującego, Sąd nie przyjął dowolnie szerokości szlaku. Reasumując, stwierdzić należy, że apelacja nie jest zasadna. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 385 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc . O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 520 § 3 kpc w zw. z § 8 pkt 3 i § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz w zw. z § 7 pkt 3 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu . W sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej, ze względu na to, że zainteresowani nie mają wspólnych interesów, nie stosuje się w zasadzie przepisu art. 520 § 1 k.p.c. Z kolei w myśl § 3 przepisu powołanego wyżej, jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika. (...)