Sad powszechny, XV Ca 1021/21

WYROK W imieniu Rzecz0ypospolitej Polskiej Dnia 11 października 2021 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XV Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Joanna Andrzejak-Kruk po rozpoznaniu w dniu 11 października 2021r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) SA z siedzibą we W. przeciwko (...) SA z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Obornikach z dnia 21 kwietnia 2021r., sygn. akt I.C.1512/19 1) oddala apelację, 2) zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 450,-zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej. /-/ Joanna Andrzejak-Kruk UZASADNIENIE Pozwem złożonym 15.07.2019r. powód (...) SA z siedzibą we W. wystąpił o zasądzenie od pozwanego (...) z siedzibą w W. kwoty 10.312,03zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot: 10.004,53zł od 12.02.2019r. oraz 307,50zł od 30.04.2019r. – do dnia zapłaty i kosztami procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu powód podniósł, że 18.01.2019r. doszło do zdarzenia, w trakcie którego uszkodzony został samochód F. (...) należący do P. K. . Sprawca szkody objęty był ochroną ubezpieczeniową z tytułu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych u pozwanego, który po zgłoszeniu mu szkody uznał swoją odpowiedzialność i wypłacił poszkodowanemu odszkodowanie z tytułu kosztów naprawy pojazdu w wysokości 14.664,01zł. Odszkodowanie to zostało jednak zaniżone o 10.004,53zł w stosunku do kosztów niezbędnych do przywrócenia pojazdu do stanu sprzed zdarzenia w sposób zgodny z technologią producenta. Powód nabył wierzytelność przysługującą poszkodowanemu na podstawie umów cesji i wystąpił na drogę sądową, domagając się także zasądzenia kwoty 307,50zł z tytułu poniesionych przez niego kosztów kalkulacji naprawy zleconej podmiotowi zewnętrznemu. W odpowiedzi na pozew pozwany domagał się oddalenia powództwa i zasądzenia od powoda kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwany zakwestionował legitymację czynną po stronie powoda, zarzucił nadto, że wypłacone poszkodowanemu odszkodowanie obejmujące koszty naprawy pojazdu zostało ustalone prawidłowo ( nie zostało wykazane, czy i za ile przedmiotowy pojazd został naprawiony, a zatem że szkoda jest wyższa niż odszkodowanie wypłacone w postępowaniu likwidacyjnym, natomiast sporządzona przez pozwanego kalkulacja naprawy jest prawidłowa, w szczególności wystarczająca jest naprawa z użyciem części (...) i (...) , ponadto zaproponowano poszkodowanemu możliwość zakupu z rabatem i nieodpłatnej dostawy przez podmioty współpracujące z pozwanym części zamiennych i materiałów lakierniczych ), powód nie wykazał też, że uzasadnione i konieczne było poniesienie kosztów kalkulacji, które były rażąco wygórowane w stosunku do stawek obowiązujących na rynku. Wyrokiem z dnia 21.04.2021r., sygn. akt I.C.1512/19 Sąd Rejonowy w Obornikach: 1) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4.457,39zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 12.02.2019r. do dnia zapłaty, 2) w pozostałym zakresie oddalił powództwo, 3) kosztami procesu obciążył powoda w 57% a pozwanego w 43%, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu. Apelację od wyroku wniósł powód, zaskarżając go w pkt 2. w części oddalającej powództwo o zapłatę kwoty 4.556,30zł i w pkt 3. oraz zarzucając: I. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną, sprzeczną z zasadami logiki, ocenę materiału dowodowego w postaci porozumień pozwanego z warsztatami, skutkującą ustaleniem, że zasadnym jest przyjęcie kosztorysu naprawy uwzględniającego rabaty na części i lakierowanie (wariant IV), podczas gdy z porozumień przedłożonych przez pozwanego nie wynika, by dawały gwarancję, że faktycznie przysługują pozwanemu, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych i przyjęciem, że uzasadnionymi kosztami naprawy pojazdu są koszty w wysokości 19.121,40zł; II. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

1. a)art. 6 k.c. poprzez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, że to na poszkodowanym ciąży obowiązek udowodnienia - w przypadku dochodzenia naprawienia szkody z tytułu odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych - że nie miał możliwości skorzystania z rabatów na części oraz materiały lakiernicze lub zakup tychże był ekonomicznie nieuzasadniony, podczas gdy to pozwana wywodzi skutki prawne z w/w okoliczności (obniżenie wysokości wypłacanego odszkodowania);
2. b)art. 361 § 1 i 2 k.c. poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że wartość szkody uzależniona jest od faktu przeprowadzenia naprawy, a ubezpieczyciel ma prawo ingerowania w prawo własności poszkodowanego i narzucanie mu sposobu przeprowadzenia naprawy czy nawet żądania samej naprawy, a co za tym idzie poszkodowany ma zawsze obowiązek skorzystania z oferty rabatowej pozwanego, podczas gdy brak jest podstaw do narzucania wyboru restytucji szkody poszkodowanemu, a tym samym limitowania jego (odszkodowania) wysokości;
3. c)art. 361 § 1 i 2 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że koszt prywatnej opinii rzeczoznawcy, poniesiony przez powoda, nie stanowi normalnego następstwa szkody, a co za tym idzie - nie podlega uwzględnieniu. W oparciu o te zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie od pozwanego dalszych kwot: 4.248,80zł z ustawowymi odsetkami od 12.02.2019r. do dnia zapłaty i 307,50zł z ustawowymi odsetkami od 30.04.2019r. do dnia zapłaty oraz stosowną zmianę orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania w I instancji, a także o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację pozwany domagał się jej oddalenia oraz zasądzenia od powoda kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy nie przeprowadzał postępowania dowodowego, a zatem niniejsze uzasadnienie zawiera jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa ( art. 505 13 § 2 k.p.c. ). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie. Dochodzone roszczenie obejmowało odszkodowanie z tytułu tzw. szkody w pojeździe – i w tym zakresie powód wnosił o zasądzenie od pozwanego, obok kwoty 14.664,01zł wypłaconej poszkodowanemu w ramach postępowania likwidacyjnego, dalszego odszkodowania w związku kosztami naprawy powypadkowej, oraz odszkodowanie z tytułu kosztów kalkulacji sporządzonej na zlecenie powoda. Odnośnie do pierwszego z żądań: Sąd Rejonowy ustalił, że po zgłoszeniu szkody pozwany uznał swą odpowiedzialność i zaoferował poszkodowanemu naprawę pojazdu w wskazanym przez siebie warsztacie, z tym że poszkodowany nie skorzystał z tej oferty. Ustalenia te Sąd Rejonowy poczynił w oparciu o dokumenty z akt szkodowych, przy czym są one o tyle nieścisłe, że w rzeczywistości pozwany nie oferował poszkodowanemu P. K. naprawy pojazdu w wskazanym przez siebie warsztacie, lecz – do czego nawiązano w apelacji w ramach zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. – wskazał na możliwość zakupu oryginalnych części zamiennych i materiałów lakierniczych w cenach podanych w kosztorysie z 28.01.2019r., a więc z rabatami, które oferują dostawcy współpracujący z pozwanym. Informacja taka znalazła się w kalkulacji z 28.01.2019r. sporządzonej w postępowaniu likwidacyjnym ( k.75 ) oraz w decyzji z 11.02.2019r. o przyznaniu P. K. odszkodowania w wysokości 14.664,01zł ( k.76-77 ). Sąd Rejonowy nie zajął przypisywanego mu w apelacji stanowiska, jakoby wartość szkody była uzależniona od faktu przeprowadzenia naprawy uszkodzonego pojazdu ( co powód uznawał za błędną wykładnię art. 361 § 1 i 2 k.c. ) – wręcz przeciwnie, podkreślił, że dla ustalenia wysokości szkody nie ma znaczenia, czy naprawa została faktycznie wykonana ani czy poszkodowany w ogóle nosił się z zamiarem wykonania naprawy ( s. 4 uzasadnienia wyroku ). Bezprzedmiotowe były w związku z tym zarzuty apelacji odnoszące się do niedopuszczalności ingerowania przez zakład ubezpieczeń w prawo własności poszkodowanego i narzucania mu sposobu przeprowadzenia naprawy czy nawet samej naprawy. Sąd Rejonowy uznał, że skoro naprawa wykonana na zasadach proponowanych przez pozwanego przywróciłaby pojazd do stanu sprzed zdarzenia, a jej koszt wyniósłby 19.121,40zł ( co ustalił na podstawie opinii biegłego ), to wysokość szkody w pojeździe odpowiada kwocie 19.121,40zł. Sąd Rejonowy podkreślił bowiem, że poszkodowany, czyniąc zadość obowiązkowi minimalizacji szkody, winien przeprowadzić naprawę w sposób generujący możliwie najmniejsze koszty i choć nie był zobligowany do skorzystania z oferty pozwanego, to odpowiedzialność odszkodowawcza pozwanego limitowana jest kosztem takiej możliwej do przeprowadzenia naprawy. Można zgodzić się z Sądem Rejonowym o tyle, że również w przypadku szkód komunikacyjnych na wierzycielu ( poszkodowanym ) spoczywa obowiązek podjęcia działań zmierzających do zapobiegania szkodzie i zmniejszenia jej rozmiarów. Obowiązek ten wynika zarówno z przepisów Kodeksu cywilnego ( art. 354 § 2, art. 362, art. 826 § 1 ), jak i ustawy z dnia 22.05.2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych /…/ ( art. 16 ust. 1 pkt 1 i 2 ). Brak działania minimalizującego szkodę nie może zwiększać zakresu obowiązku odszkodowawczego. Sąd Rejonowy nie poczynił ustaleń w tym zakresie, natomiast niewątpliwie miał na uwadze złożone przez pozwanego dokumenty, z których wynika, że pozwany zawarł w 2016r. umowy, na podstawie których on sam lub osoby przez niego wskazane mają możliwość zakupu z rabatem nowych oryginalnych części zamiennych oraz materiałów lakierniczych w celu ich wykorzystania w procesie likwidacji szkody w pojeździe, przy czym rabaty w wysokości 14-18% ( na części zamienne ) i 40% ( na materiały lakiernicze ) naliczane są od ceny detalicznej obowiązującej w danym punkcie sprzedaży ( porozumienie z 1.03.2016r. k.80-84, porozumienie z 1.09.2016r. k.85-89 ). Jak wyjaśniono w odpowiedzi na pozew, klientom zainteresowanym zakupem pozwany wskazuje dane warsztatu, w którym może on zakupić części i materiały lakiernicze z uzgodnionym rabatem i bez konieczności poniesienia kosztów dostawy czy wysyłki ( k.61 ). Powód domagał się ustalenia odszkodowania z tytułu szkody w pojeździe metodą kosztorysową, a biegły wykonał kalkulację naprawy w systemie (...) w czterech wariantach, z których Sąd Rejonowy przyjął wariant IV – koszt 19.121,40zł, naprawa przy zastosowaniu części (...) ( części oryginalne dystrybuowane przez sieć producenta / oficjalnego importera pojazdu ) i przy uwzględnieniu rabatów od cen detalicznych części zamiennych 18% i materiałów lakierniczych 40% ( k.129 ). (...) jest to profesjonalny program stosowany na rynku ubezpieczeniowym oraz w zakładach naprawczych do szacowania wysokości kosztów naprawy przy wykorzystaniu technologii konkretnego producenta pojazdu. Posiada on w swojej bazie cennik i dane pochodzące od producentów pojazdów i producentów części zamiennych. Program opiera się zatem na średnich cenach, i podobnie biegły zastosował w swojej kalkulacji średnie stawki rbh za prace blacharsko-lakiernicze na terenie (...) w 2019r. ( k.126-127 ). W wariancie I kalkulacji koszt naprawy wyniósłby 23.370,20zł brutto – naprawa przy zastosowaniu części (...) i bez uwzględnienia rabatów ( za tym wariantem opowiadała się apelacja ). W ocenie Sądu Okręgowego nie ma podstaw do przyjęcia, że koszt naprawy oszacowany w wariancie I jest wyższy niż rzeczywisty koszt naprawy wykonanej przy użyciu części zamiennych i materiałów lakierniczych zakupionych z rabatami przysługującymi pozwanemu i jego klientom na podstawie zwartych w 2016r. umów. Jak już zaznaczono, z umów tych wynika, że rabaty są naliczane od cen detalicznych obowiązujących w danym punkcie sprzedaży kontrahenta pozwanego, a owe ceny detaliczne nie są znane, w szczególności nie wiadomo, czy są to ceny tożsame z cenami, jakie przyjął biegły. Nie można zaś wykluczyć sytuacji, że cena detaliczna obowiązująca w punkcie sprzedaży kontrahenta pozwanego jest na tyle wysoka, że nawet z udzielonym rabatem koszt zakupu nie będzie niższy niż średnia cena w systemie (...) , na której oparł się w swych wyliczeniach biegły W rezultacie nie można przyjąć, aby poszkodowany przez to, że nie skorzystał z oferty pozwanego dotyczącej możliwości zakupu części zamiennych i materiałów lakierniczych z rabatami, przyczynił się do zwiększenia rozmiaru szkody, co uzasadniałoby zastosowanie art. 362 k.c. Sąd Okręgowy uznał natomiast, że zaskarżony wyrok nie narusza art. 361 § 2 k.c. , gdyż wysokość szkody w pojeździe powinna być ustalona w wariancie II opinii biegłego, tj. na kwotę 18.386,20zł – niższą niż przyjął to Sąd Rejonowy. Wariant ten uwzględnia naprawę powypadkową przy zastosowaniu części zamiennych (...) , a także części (...) , (...) i (...) ( części tej samej jakości co (...) , z tym że bez logo producenta pojazdu, spełniające warunki estetyczne i bezpieczeństwa na równi z (...) , co poświadcza producent lub dystrybutor albo certyfikowana firma – k.128 ). Z opinii podstawowej i uzupełniającej oraz wyjaśnień biegłego udzielnych na rozprawie w dniu 21.04.2021r. wynika, że wariant II naprawy gwarantuje jej odpowiednią jakość i przywrócenie pojazdu do sanu sprzed zdarzenia pod kątem technicznym, estetycznym i bezpieczeństwa ( k.130,207 ). Jako utrwalone w orzecznictwie można uznać stanowisko, że skoro odszkodowanie pieniężne przysługujące od ubezpieczyciela ( art. 822 § 1 k.c. ) ma pełnić taką samą funkcję jak przywrócenie do stanu poprzedniego ( art. 363 § 1 k.c. ), to jego wysokość powinna pokryć celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki niezbędne do przywrócenia takiego stanu ( por. np. uchwałę