Sad powszechny, I C 628/21

Sygn. akt: I C 628/21 upr WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 kwietnia 2022 roku Sąd Rejonowy w Człuchowie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sylwia Piasecka Protokolant: p.o. protokolanta sądowego Malwina Milkowska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2022 roku w Człuchowie na rozprawie sprawy z powództwa (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. przeciwko Gminie C. o zapłatę

1. oddala powództwo,
2. zasądza od powoda (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz pozwanego Gminy C. kwotę 3.600,00 złotych (słownie: trzy tysiące sześćset złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Sygn. akt I C 628/21 UZASADNIENIE Powód (...) Bank S.A. z siedzibą w W. , reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożył pozew przeciwko Gminie C. o zasądzenie kwoty 17.625,82 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 17.410,96 złotych od dnia 27 sierpnia 2021 roku do dnia zapłaty i od kwoty 214,86 złotych od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych. Powód wniósł również o wpisanie zastrzeżenia w orzeczeniu kończącym postępowanie, iż na podstawie art. 1031 § 2 kc oraz art. 319 kpc w zw. z art. 792 kpc spadkobierca ponosi odpowiedzialność tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 25 lipca 2016 roku powód zawarł z K. S. umowę o pożyczkę gotówkową nr (...) . K. S. nie wywiązała się z warunków łączącej strony umowy. Zaznaczył, że postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2021 roku, wydanym w sprawie I Ns 199/20, Sąd Rejonowy w Człuchowie stwierdził, że spadek po zmarłej K. S. nabyła pozwana. W związku z tym pozwana jest zobowiązana do zapłaty na rzecz powoda kwoty 17.625,82 złotych, która obejmuje kwotę 17.410,96 złotych tytułem niespłaconej należności głównej i kwotę 214,86 złotych tytułem odsetek umownych naliczonych od dnia 26 sierpnia 2021 roku. Powód podkreślił, że istnienie zobowiązania pozwanej oraz jego wysokość wynika wprost z wystawionego przez powoda w dniu 26 sierpnia 2021 roku i podpisanego przez osobę upoważnioną przez powoda, wyciągu ksiąg bankowych, jak również, że termin wymagalności dochodzonego pozwem roszczenia przypada na dzień 29 stycznia 2018 roku. W odpowiedzi na pozew pozwany – Gmina C. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o oddalenie powództwa w całości, o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych oraz o zastrzeżenie pozwanej Gminie C. prawa powoływania się w toku egzekucji zasądzonego od niej świadczenia pieniężnego na ograniczenie odpowiedzialności do wysokości wartości spadku nabytego po K. S. . W uzasadnieniu pozwany wskazał, że żądanie powoda jest niezasadne. Jednocześnie przyznał, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Człuchowie z dnia 16 kwietnia 2021 roku, wydanym w sprawie I Ns 199/20, nabyła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, po zmarłej K. S. . Pozwana podniosła, że w dniu 4 czerwca 2021 roku Sąd Rejonowy w Człuchowie, w sprawie I Ns 218/21, uwzględniając wniosek pozwanej, postanowił sporządzić spis inwentarza po K. S. . W związku z tym pozwana wystąpiła do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Człuchowie I. O. z wnioskiem o sporządzenie spisu inwentarza po K. S. . Komornik prowadzi wskazane postępowanie pod sygn. akt Kmn 241/
3. Pozwana zakwestionowała również wysokość dochodzonego roszczenia, jak również wydruk historii rachunku kredytowego. Podkreśliła nadto, że roszczenie strony powodowej jest przedwczesne, brak jest bowiem możliwości ustalenia w jakim zakresie pozwana ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe K. S. , o ile w ogóle ją ponosi. W razie bowiem braku przedmiotów majątkowych wchodzących w skład spadku po K. S. uwzględnienie powództwa w niniejszej sprawie pozostawałoby w sprzeczności z ideą dziedziczenia z dobrodziejstwem inwentarza. W piśmie procesowym z dnia 4 lutego 2022 roku powód podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i jednocześnie wyjaśnił, że K. S. zawarła z powodem umowę o kredyt konsolidacyjny nr (...) w dniu 17 czerwca 2016 roku i na jej podstawie powód udzielił pożyczkobiorcy kredyt w wysokości 19.9981,07 złotych na okres 60 miesięcy. Zaznaczył również, że całkowita kwota do zapłaty przez kredytobiorcę wynosiła 25.455,12 złotych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód (...) Bank S.A. z siedzibą w W. zawarł z K. S. w dniu 25 lipca 2016 roku umowę o pożyczkę gotówkową nr (...) , na podstawie której pożyczkobiorcy udzielono pożyczki w wysokości 2.222,22 złotych. Pożyczkobiorca zobowiązał się spłacić pożyczkę wraz z należnymi odsetkami umownymi w 20 równych ratach kapitałowo – odsetkowych płatnych nie później niż od 25 dnia każdego miesiąca na zasadach i warunkach określonych w dalszych postanowieniach umowy. Udzielone zobowiązanie miało zostać przeznaczone na dowolny cel konsumpcyjny w wysokości 2.000,00 złotych – całkowita kwota pożyczki oraz zapłatę kosztów pożyczki – prowizji od udzielonej pożyczki w wysokości 222,22 złotych. Całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę na dzień zawarcia umowy wynosiła 2.321,08 złotych i obejmowała całkowitą kwotę pożyczki – 2.000,00 złotych oraz całkowity koszt pożyczki, który na dzień zawarcia umowy, naliczony szacunkowo wynosił 321,08 złotych. Na całkowity koszt pożyczki składały się należne odsetki umowne w wysokości 98,86 złotych oraz prowizja od udzielonej pożyczki w wysokości 222,22 złotych. dowód z innych wniosków dowodowych: kserokopia umowy pożyczki z dnia 25 lipca 2016 roku - § 1 k. 11, § 5 k.
4. Pożyczkobiorca – K. S. w dacie zawarcie umowy z powodem posiadała zadłużenie z tytułu zaciągniętych pożyczek/kredytów – zarówno wobec banków, jak i innych podmiotów niebędących bankami, a udzielających kredytów/pożyczek, w wysokości 60.030,98 złotych. dowód z innych wniosków dowodowych: kserokopia umowy pożyczki z dnia 25 lipca 2016 roku k.
5. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2021 roku, wydanym w sprawie I Ns 199/20, Sąd Rejonowy w Człuchowie stwierdził, że spadek po K. S. , która zmarła 20 grudnia 2017 roku (data znalezienia zwłok) w R. , ostatnio stale zamieszkiwała w R. , na podstawie ustawy nabyła Gmina C. w całości z tym, że nabycie spadku nastąpiło z dobrodziejstwem inwentarza. dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Człuchowie z dnia 16 kwietnia 2021 roku, I Ns 199/20 k.
6. W dniu 26 sierpnia 2021 roku powód (...) Bank S.A. z siedzibą w W. wystawił wyciąg z ksiąg bankowych. Stwierdzono w nim, że powodowi przysługuje wymagalna wierzytelność wobec pozwanego – Gminy C. w wysokości 17.625,82 złotych. Wierzytelność ta wynikała z zawartej przez kredytobiorcę K. S. w dniu 25 lipca 2016 roku umowy o pożyczkę gotówkową nr (...) . Powód wezwał pozwanego do dokonania wpłaty kwoty 17.625,82 złotych, w terminie do dnia 3 sierpnia 2021 roku. Powód poinformował pozwanego, że na dzień 23 sierpnia 2021 roku zadłużenie po zmarłej K. S. , wynikające z zawartych pomiędzy powodem a spadkodawcą umów wynosi odpowiednio kwotę 17.625,82 złotych z tytułu umowy o pożyczkę gotówkową nr (...) z dnia 25 lipca 2016 roku oraz z tytułu umowy o kredyt konsolidacyjny nr (...) z dnia 17 czerwca 2016 roku kwotę 15.427,15 złotych. Pozwany zwrócił się z prośbą do powoda o wstrzymanie postępowania z uwagi na złożony przez pozwanego do Komornika Sądowego w C. wniosek o przeprowadzenie spisu inwentarza po zmarłej K. S. , celem ustalenia stanu majątku spadkowego. dowód: wyciąg z ksiąg bakowych z dnia 26 sierpnia 2021 roku k. 24, wezwanie do zapłaty k. 27, pismo z dnia 10 grudnia 2021 roku k. 45, pismo z dnia 23 sierpnia 2021 roku k. 49, wniosek o sporządzenie spisu inwentarza k. 52, postanowienie Sądu Rejonowego w Człuchowie z dnia 4 czerwca 2021 roku, I Ns 218/21 k. 53, wniosek o sporządzenie spisu inwentarza k.
7. Spadek K. S. stanowiły jedynie liczne nieuregulowane zobowiązania w łącznej wysokości 81.106,26 złotych. dowód: protokół spisu inwentarza Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Człuchowie z dnia 29 listopada 2021 roku, znajdujący się w aktach Kmn 241/21 k. 13 –
8. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie strona pozwana – Gmina C. przyznała, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Człuchowie z dnia 16 kwietnia 2021 roku, wydanym w sprawie I Ns 199/20, z mocy ustawy nabyła spadek w całości po K. S. , która zmarła 20 grudnia 2017 roku (data znalezienia zwłok) w R. , ostatnio stale zamieszkiwała w R. z tym, że nabycie spadku nastąpiło z dobrodziejstwem inwentarza. Zakwestionowała natomiast zasadność i wysokość dochodzonego roszczenia. Strona powodowa pierwotnie – uzasadnienie pozwu - oparła swoje roszczenie na zapisach umowy o pożyczkę gotówkową nr (...) , którą zawarła z K. S. w dniu 25 lipca 2016 roku, a następnie w piśmie procesowym z dnia 4 lutego 2022 roku podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i jednocześnie wyjaśniła, że K. S. zawarła z powodem umowę o kredyt konsolidacyjny nr (...) w dniu 17 czerwca 2016 roku, na podstawie której powód udzielił pożyczkobiorcy kredyt w wysokości 19.9981,07 złotych na okres 60 miesięcy. Zaznaczył również, że całkowita kwota do zapłaty przez kredytobiorcę wynosiła 25.455,12 złotych. Wobec powyższego, skoro strona pozwana Gmina C. zakwestionowała zasadności i wysokość dochodzonego roszczenia, to w toku niniejszego procesu powód winien udowodnić zarówno zasadność, jak i wysokość określonej wierzytelności. Zgodnie bowiem z treścią art. 6 kc ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi określone dla siebie skutki prawne, tym bardziej, że ciężar dowodu pozostaje w ścisłym związku z problematyką procesową dowodów i spełnia przy tym dwie zasadnicze funkcje. Po pierwsze dynamizuje postępowanie dowodowe w systemie obowiązywania zasady sporności (kontradyktoryjności) w procesie, po drugie określa wynik merytoryczny sporu (sprawy) w sytuacji krytycznej, gdy strona nie udowodni faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (por. K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Zakamycze, 2003 r.) . Oznacza to zatem, że Sąd tylko wyjątkowo winien ingerować w przebieg postępowania dowodowego dopuszczając dowody z urzędu, które to uprawnienie wynika z treści przepisu art. 232 k.p.c. Ponadto, zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa, obowiązek wskazania dowodów potrzebnych dla rozstrzygnięcia sprawy, obciąża przede wszystkim strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 października 1996 r., III CKN 6/96, OSNC 1997/3/29), ponieważ Sąd został wyposażony jedynie w uprawnienie, a nie obowiązek, dopuszczenia dalszych jeszcze, nie wskazanych przez żadną ze stron, dowodów, kierując się przy tym własną oceną, czy zebrany w sprawie materiał jest - czy też nie jest - dostateczny do jej rozstrzygnięcia ( art. 316 § 1 in principio k.p.c. ) . Dlatego też Sąd powinien korzystać z przewidzianego w art. 232 zd. 2 k.p.c. uprawnienia powściągliwie i z umiarem, pamiętając, że taka inicjatywa należy przede wszystkim do samych stron i że cały rozpoznawany spór jest ich sprawą, a nie sądu. Podkreślić również należy, że zasada kontradyktoryjności winna być całkowicie zachowana zwłaszcza wówczas, gdy strony korzystają z pomocy profesjonalnych pełnomocników. Zgodnie z treścią art. 720 k.c. , przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przenosi pięćset złotych, powinna być stwierdzona pismem. Z kolei w myśl art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 roku, poz. 1497 ze zm.) przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550,00 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się między innymi umowę pożyczki. Przy umowie pożyczki, głównymi świadczeniami stron są, po stronie pożyczkodawcy udostępnienie określonych środków finansowych do korzystania na określony okres czasu, a ze strony pożyczkobiorcy, zwrot tych środków. Umowa pożyczki została przy tym ukształtowania w kodeksie cywilnym w taki sposób, że co do zasady może być zarówno umową odpłatną, jak i nieodpłatną. W przypadku zawarcia przez strony odpłatnej umowy pożyczki, wynagrodzenie pożyczkodawcy winno być wyraźnie określone w umowie. W procesie związanym z wykonaniem umowy pożyczki powód jest zobowiązany udowodnić, że strony zawarły umowę tej kategorii, a także, że przeniósł na własność biorącego pożyczkę określoną w umowie ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku. Biorący pożyczkę powinien zaś wykazać wykonanie swego świadczenia w postaci zwrotu tej samej ilości pieniędzy albo tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości, przy czym obie strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. W przedmiotowej sprawie powód celem wykazania zasadności i wysokości dochodzonego roszczenia przedłożył umowę o pożyczkę gotówkową nr (...) z dnia 25 lipca 2016 roku oraz wyciąg z ksiąg bankowych wystawiony w dniu 26 sierpnia 2021 roku. Z treści umowy wynikało, że K. S. udzielono pożyczki w wysokości 2.222,22 złotych, którą zobowiązała się ona spłacić wraz z należnymi odsetkami umownymi w 20 równych ratach kapitałowo – odsetkowych płatnych nie później niż od 25 dnia każdego miesiąca na zasadach i warunkach określonych w dalszych postanowieniach umowy. Natomiast w wyciągu z ksiąg bankowych powód (...) Bank S.A. z siedzibą w W. wskazał, że przysługuje mu wymagalna wierzytelność wobec pozwanego – Gminy C. w wysokości 17.625,82 złotych oraz, że wynika ona z zawartej przez kredytobiorcę K. S. w dniu 25 lipca 2016 roku umowy o pożyczkę gotówkową nr (...) . Powód nie przedłożył natomiast, mimo oświadczenia złożonego w piśmie procesowy z dnia 4 lutego 2022 roku, treści umowy o kredyt konsolidacyjny nr (...) z dnia 17 czerwca 2016 roku, na którą powołał się w tym piśmie, a na podstawie której udzielił K. S. kredytu w wysokości 19.9981,07 złotych na okres 60 miesięcy, przy czym całkowita kwota do zapłaty przez kredytobiorcę wynosiła 25.455,12 złotych. Brak tego dokumentu uniemożliwił Sądowi weryfikację treści postanowień umowy konsolidacyjnej, w szczególności pod kątem czasu trwania umowy, stosunków prawnych, które umowa konsolidacyjna obejmowała, kwoty jaka faktycznie została udzielona pożyczkobiorcy na podstawie tej umowy, dodatkowych postanowień umowy związanych z kosztami tego zobowiązania, okoliczności związanych z wypowiedzeniem czy też rozwiązaniem tej umowy. Odnosząc się natomiast do wyciągu z ksiąg bankowych, to należy podkreślić, że z treści tego dokumentu jednoznacznie wynika, że dotyczy on umowy o pożyczkę gotówkową nr (...) , przy czym wysokość wierzytelności w nim wskazana absolutnie nie jest przedmiotem tego stosunku prawnego. O czym świadczy przedłożona przez powoda treść umowy o pożyczkę gotówkową nr (...) . Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – prawo bankowe (Dz. U. 1997 Nr 140 poz. 939 z późn. zm.) księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej. Jednakże moc prawna dokumentów urzędowych, o których mowa w ust. 1 , nie obowiązuje w odniesieniu do dokumentów wymienionych w tym przepisie w postępowaniu cywilnym. Dlatego też Sąd z tego powodu nie obdarzył walorem dowodowym wyciągu z rachunków bankowych przedstawionych przez powoda. Zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje również wyrok Trybunał Konstytucyjnego z dnia 15 marca 2011 roku (sygn. P 7/09, opubl. w OTK-A 2011/2/12) , którym uznano, że art. 95 ust. 1 ustawy Prawo bankowe jest niezgodny z określonymi przepisami Konstytucji w części, w jakiej nadaje moc prawną dokumentu urzędowego księgom rachunkowym i wyciągom z ksiąg rachunkowych banku w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych w postępowaniu cywilnym prowadzonym wobec konsumenta. Zgodnie natomiast z przepisem art. 922 § 1 kc , prawa i obowiązki majątkowe zmarłej K. S. przechodzą z chwilą jej śmierci na jedną lub kilka osób, przy czym pozwana jako jedyny spadkobierca, który nabył spadek z dobrodziejstwem inwentarza – zgodnie z przepisem art. 1030 zd. 2 kc – od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe z całego swego majątku. Niemniej zgodnie z przepisem art. 1031 § 2 kc w zw. z art. 316 kpc , pozwana, z uwagi na przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, ponosi odpowiedzialność za długi spadkodawcy, ale wyłącznie do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Niezależnie jednak od tego strona powodowa winna wykazać zarówno zasadność i wysokość dochodzonego roszczenia. Skoro strona powodowa nie podołała temu obowiązkowi, to roszczenie należało oddalić w całości. Dlatego też Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na mocy art. 98 § 1, 1 1 i 3 kpc , który stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu - za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W przedmiotowej sprawie strona pozwana – Gmina C. jest stroną wygrywającą proces i była reprezentowana w toku procesu przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Koszty procesu po stronie pozwanej stanowi wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 3.600,00 złotych, zgodnie z treścią §2 pkt 5 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 roku (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804), tj. z dnia 3 stycznia 2018 roku (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku.