Sygn. akt I C 245/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 kwietnia 2022 roku Sąd Okręgowy w Zielonej Górze I Wydział Cywilny w składzie : Przewodniczący : Sędzia Danuta Sawicz-Nowacka Protokolant : Sylwia Bromber po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2022 roku w Zielonej Górze sprawy z powództwa (...) SA z/s w W. przeciwko L. M. o zapłatę
- oddala powództwo;
- zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5.417,00 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sędzia Danuta Sawicz-Nowacka Sygn. akt I C 245/18 UZASADNIENIE Powód Powszechny Zakład Ubezpieczeń Społecznych S.A. z siedzibą w W. , reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł w dniu 11 stycznia 2018 r. w elektronicznym postępowaniu upominawczym powództwo przeciwko pozwanemu L. M. o zasądzenie kwoty 130 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 sierpnia 2017 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych w wysokości 1 625 zł oraz kwoty 0,39 zł jako zwrotu opłaty manipulacyjnej operatora płatności. W uzasadnieniu wskazał, że pozwany w dniu 24 września 2000 r. naruszył umyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że jako kierujący pojazdem w stanie nietrzeźwości nie zachował należytej ostrożności i potrącił pieszego P. W. , który na skutek doznanych obrażeń zmarł, a następnie pozwany zbiegł z miejsca zdarzenia. W chwili wypadku pojazd marki WARTBURG o nr rej. (...) , objęty był przez powódkę ochroną ubezpieczeniową w zakresie ubezpieczenia obowiązkowego OC. W związku ze zdarzeniem oraz zgłoszeniami szkody przez rodzinę poszkodowanego, powódka przeprowadziła postępowanie likwidacyjne, w którym łącznie wypłaciła 130 000 zł na rzecz członków rodziny poszkodowanego. Powódka wskazała, że mając na uwadze bezsporną winę pozwanego w spowodowaniu zdarzenia oraz fakt, iż pozwany prowadził pojazd będąc w stanie nietrzeźwości, powódka skierowała do pozwanego pismo z dnia 20.07.2017 r., obejmujące wezwanie do zapłaty kwoty w wysokości 130.000,00 zł w terminie 7 dni od doręczenia ( k. 4 – 8 v.). Nakazem zapłaty z dnia 29 stycznia 2018 r. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin – Zachód w Lublinie nakazał pozwanemu , aby w ciągu dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłacił powodowi kwotę 130 000zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 04.08.2017 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 1 625,39 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, albo w tym terminie wniósł sprzeciw. W przepisanym terminie pozwany wniósł sprzeciw , wskazując, że żądane roszczenie nie pozostaje w adekwatnym związku przyczynowo- skutkowym z wypadkiem komunikacyjnym z dnia 24 września 2000 r. Pozwany też zapłacił nawiązkę zasądzoną wyrokiem karnym, a w 2003 r. w postępowaniu likwidacyjnym zapłacił na rzecz (...) kwotę ponad 23 000 zł. Nie był informowany o żadnych czynnościach przeprowadzanych przez (...) na etapie postępowania likwidacyjnego w 2017 r. (...) S.A. w swoim wezwaniu do zapłaty nie wskazało w prawidłowy i należyty sposób podstawy prawnej wysuniętego przez siebie wobec L. M. roszczenia regresowego. Pozwany wskazał, że roszczenie powoda z tytułu zdarzenia z 2000 r. jest przedawnione. Pozwany wskazał, że sądząc po treści zawartych z „poszkodowanymi" ugód - (...) S.A. nie badał i nie ustalił rodzaju dobra osobistego, które stanowiło podstawę ustalenia świadczenia, a jedynym czynnikiem decydującym o przyznaniu świadczenia był wyłącznie formalny związek pokrewieństwa. Zdaniem pozwanego, wystąpienie z roszczeniem regresowym nie jest więc obiektywnie słuszne ( k. 11 v. – 13 v .). W piśmie z dnia 7 lutego 2018 r. pozwany wskazał, że postępowanie powoda jest nacechowane istotnym błędem, albowiem nie uwzględniło ono tego, że w przeszłości pozwany wywiązał się z obowiązku zadośćuczynienia i uregulował świadczenie w wysokości ponad 23 000 zł ( k.22 ). W piśmie procesowym z dnia 23 listopada 2018 r. pozwany wskazał, że nie naruszył umyślnie, tylko nieumyślnie, zasad bezpieczeństwa prowadząc samochód w 2000 r., ponadto, nie prowadził go w stanie nietrzeźwości. Jedyną obciążającą go okolicznością było to, że zbiegł z miejsca wypadku. (...) w 2017 r. zawierając ugody z członkami rodziny zmarłego, nie wzięło pod uwagę ich stanów emocjonalnych, więzi rodzinnych, przyczynienia się poszkodowanego do wypadku, albowiem to poszkodowany znajdował się w stanie upojenia alkoholowego oraz poruszał się w sposób nieprawidłowy po drodze ( k. 65 – 72 ). W piśmie procesowym z dnia 10 grudnia 2018 r. powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie ( k. 81 – 83 ). W piśmie z dnia 12 grudnia 2018 r. powód wskazał, że pozwany został poinformowany o przyznanym zadośćuczynieniu na rzecz rodziny zmarłego i wezwany do zapłaty w dniu 20 lipca 2017 r. Powód potwierdził też, że pozwany uiścił na jego rzecz świadczenie odszkodowawcze w wysokości ponad 23 000 zł ( k. 92 – 94 ). Na rozprawie w dniu 30 marca 2022 r. pozwany podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie ( k. 1333 ). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W nocy w dniu 24 września 2000 r. pozwany L. M. na trasie S. – M. naruszył nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując samochodem osobowym marki W. o nr. rej (...) nie zachował należytej ostrożności i potrącił pieszego P. W. , który na skutek doznanych obrażeń zmarł, po czym zbiegł z miejsca zdarzenia tj. o czyn z art. 178 k.k. i za to Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim wyrokiem z dnia 20 września 2002 r. w sprawie o sygn. akt II K 742/00 wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności i zasądził nawiązkę na rzecz fundacji w kwocie 1 000 zł. Apelację od powyższego wyroku złożył Prokurator Prokuratury Rejonowej w Krośnie Odrzańskim oraz obrońca oskarżonego. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2003 r. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze w sprawie o sygn. akt VII Ka 1333/02 zmienił jedynie zaskarżony wyrok m.in. w ten sposób, że orzeczoną nawiązkę podwyższył do kwoty 2 500 zł, a w pozostałej części wyrok utrzymał w mocy. W apelacji Prokurator nie kwestionował przyjęcia przez Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim, że oskarżony był trzeźwy, inaczej niż we wniesionym akcie oskarżenia. Pozwany zapłacił zasądzoną nawiązkę, odbył też karę pozbawienia wolności. Dowód: - wyrok SR w Krośnie Odrzańskim w sprawie o sygn. akt II K 742/00 z dnia 20.09.2002 r. k. 279 – 279 v. w aktach karnych o sygn. akt II K 742/00, - wyrok SO w Zielonej Górze w sprawie o sygn. akt VII Ka 1333/02 z dnia 09.01.2003 r. k. 310 w aktach karnych o sygn. akt II K 742/
- Pojazd osobowy marki W. o nr. rej (...) w chwili wypadku komunikacyjnego w dniu 24 września 2000 r. był objęty ubezpieczeniem przez towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W. w zakresie ubezpieczenia obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, stwierdzonego polisą nr (...) . Powodowe towarzystwo ubezpieczeniowe w 2003 r. przeprowadziło postępowanie likwidacyjne, wskutek którego wypłaciło łączne odszkodowanie „rodzinie W. ” w wysokości 23 611,80 zł. Następnie wezwało pozwanego do zapłaty, który to dokonał spłaty całkowitej w ratach w okresie od 22 czerwca 2006 r. do 18 marca 2013 r. Na rachunek bankowy powoda dokonał łącznie 83 wpłat na łączną kwotę 23 611,80 zł. Dowód: - pismo (...) z dnia 21.07.2010 r. k. 101, - wezwanie przedsądowe do zapłaty tytułem regresowego zwrotu należności odszkodowawczej z dnia 29.05.2003 r. k. 111, - zeznania pozwanego k. 674 v. – 675 v. - potwierdzenia wpłat k. 684 – 703, Po 14 latach krąg członków rodziny P. W. został ustalony przez działającą firmę (...) sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w R. . Postępowanie likwidacyjne zostały zainicjowane przez ten podmiot. (...) sp. z o.o. sp.k. w R. nie dokonali oceny i analizy relacji rodzinnych zmarłego P. W. oraz ich sytuacji życiowej w chwili jego śmierci. Nie zostały ustalone rzeczywiste więzi rodzinne zmarłego z pozostałymi członkami rodziny, nie ustalono też, czy osoby z kręgu najbliższych zmarłego P. W. na skutek jego śmierci odniosły rzeczywiście szkody natury psychicznej i w jakim stopniu jego śmierć wpłynęła na poziom ich życia. Nie zostały ustalone związki emocjonalne, ani odniesiony przez członków rodziny zmarłego w 2000 r. uszczerbek na zdrowiu wskutek śmierci P. W. . Nie ustalono też, czy w ogóle doszło u tych osób do wywołania ich rozstroju zdrowia. Przy ustalaniu wysokości świadczeń odszkodowawczych nie wzięto pod uwagę, że poszkodowany P. W. znajdował się w stanie upojenia alkoholowego. S. W. , M. S. , J. J. , Ł. W. , M. W.
(1), K. W. , A. W.
(1)byli rodzeństwem zmarłego P. W. i w chwili jego śmierci byli małymi dziećmi. R. W. był ojcem P. W. . S. W. , M. S. , J. J. , Ł. W. , M. W.
(1), K. W. , A. W.
(1)oraz R. W. podpisali ugody z (...) S.A. za pośrednictwem (...) sp. z o.o. sp.k. w R. , a na podstawie których wypłacono im świadczenia tytułem zadośćuczynienia w 50% oraz odszkodowania w wysokości 50%. Łącznie przyznano im po 12 000 zł (wypłacono ok. 10 000 zł, najprawdopodobniej (...) potrąciło prowizję). W związku ze zdarzeniem oraz zgłoszeniami szkody za pośrednictwem i z inicjatywy (...) przez rodzinę P. W. , powodowe towarzystwo ubezpieczeniowe przeprowadziło postępowanie likwidacyjne pod numerem szkody (...) bez analizy i oceny relacji rodzinnych i sytuacji życiowej i wypłaciło na rzecz poszkodowanych na podstawie: - decyzji z dnia 10.04.2017 r. w dniu 10.04.2017 r. odszkodowanie w wysokości 6 000 zł na rzecz M. W.
(2), - decyzji z dnia 10.04.2017 r. w dniu 10.04.2017 r. odszkodowanie w wysokości 6 000 zł na rzecz M. W.
(1), - na podstawie ugody, decyzją z dnia 28.04.2017 r., wypłaciła w dniu 02.05.2017 r., dodatkowe odszkodowanie w wysokości 6 000 zł na rzecz M. W.
(2), - na podstawie ugody, decyzją z dnia 28.04.2017 r., wypłaciła w dniu 02.05.2017 r., dodatkowe odszkodowanie w wysokości 6 000 zł na rzecz M. W.
(1), - na podstawie ugody, decyzją z dnia 17.05.2017 r., wypłaciła w dniu 17.05.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12 000 zł na rzecz J. J. , - na podstawie ugody, decyzją z dnia 09.06.2017 r., wypłaciła w dniu 09.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12 000 zł na rzecz R. W. , - na podstawie ugody, decyzją z dnia 27.06.2017 r., wypłaciła w dniu 28.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzecz S. W. , - na podstawie ugody, decyzją z dnia 27.06.2017 r., wypłaciła w dniu 28.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzecz Ł. W. , - na podstawie ugody, decyzją z dnia 27.06.2017 r., wypłaciła w dniu 28.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzecz K. W. , - na podstawie ugody, decyzją z dnia 27.06.2017 r., wypłaciła w dniu 28.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzecz A. W.
(1), - na podstawie ugody, decyzją z dnia 27.06.2017 r., wypłaciła w dniu 28.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzecz M. B. , - na podstawie ugody, decyzją z dnia 27.06.2017 r., wypłaciła w dniu 28.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzecz M. S. , - na podstawie ugody, decyzją z dnia 30.06.2017 r., wypłaciła w dniu 03.07.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzecz M. W.
(3). Pozwany na etapie wypłaty świadczeń odszkodowawczych na rzecz członków rodziny P. W. nie był informowany o żadnych czynnościach przeprowadzanych przez pozwane towarzystwo ubezpieczeniowe w postępowaniu likwidacyjnym. Informację o wypłaconych odszkodowaniach powziął tuż przed złożonym pozwem, dopiero w chwili, gdy odebrał pismo powoda z żądaniem zapłaty kwoty 130 000 zł w dniu 27 lipca 2017 r. Dowód: - zeznania świadka S. W. k. 278 – 279, - zeznania świadka M. S. k. 355, transkrypcja protokołu rozprawy z dnia 9 marca 2020 r. k. 360 – 367, - zeznania świadka A. T. k. 407 – 407 v., - zeznania świadka J. J. k. 462 v. – 463 v., - zeznania świadka Ł. W. k. 518 v. -519, - zeznania świadka A. W.
(2)złożone na piśmie k. 648 – 648 v. - zeznania pozwanego k. 674 v. – 675 v. - akta szkodowe (...) k. 728 – 1329. Pismem z dnia 20 lipca 2017 r., powodowe towarzystwo ubezpieczeniowe wezwało pozwanego do zapłaty kwoty 130 000 zł w terminie 7 dni od doręczenia. Pismo zostało doręczone pozwanemu w dniu 27 lipca 2017 r. (numer przesyłki (...) ). W piśmie z dnia 29.07.2017 r. pozwany zanegował dochodzone przez powoda roszczenie, wskazując, że (...) nie wykazało ani nie udowodniło, że wypłata w kwocie 130 000 zł pozostawała w adekwatnym związku przyczynowo - skutkowym ze zdarzeniem z dnia 24.09.2000 r. i wskazał, że uregulował krótko po zdarzeniu na rzecz (...) S.A. kwotę świadczenia odszkodowawczego w wysokości ponad 23 tys. zł. Nie był też przez kilkanaście lat informowany o jakichkolwiek czynnościach w sprawie likwidacyjnej. Powód w piśmie z dnia 28 sierpnia 2017 r. nie podzielił stanowiska pozwanego. Pozwany w piśmie z dnia 2 listopada 2017 r. podniósł kwestię braku podstaw do wypłaty zadośćuczynienia w okolicznościach przedmiotowej sprawy oraz braku zasadności wypłat świadczeń określonych przez (...) jako odszkodowanie. Pismem z dnia 17 listopada 2017 r. powodowe towarzystwo ubezpieczeniowe ponownie wezwało pozwanego do zapłaty kwoty 130 000 zł w terminie 3 dni od doręczenia. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 24.11.2017 r. (numer przesyłki (...) ). Pomimo oczywistego sporu co do zasadności roszczenia, powód wniósł 11 stycznia 2018 r. pozew w elektronicznym postępowaniu uproszczonym przed Sąd Rejonowy w Lublinie wskazując nieprawdziwe okoliczności tj. skazania za wypadek w stanie nietrzeźwości, i brak wywiązania się pozwanego z obowiązku zapłaty odszkodowania. Dowód: - uzasadnienie pozwu w (...) k. 5 v. – 8, - pismo pozwanego z dnia 29.07.2017 r. k. 15 – 17, - pismo powoda z dnia 28.08.2017 r. k. 18 – 19, - pismo pozwanego z dnia 2.11.2017 r. k. 19 v. – 21 v. - wezwanie do zapłaty z dnia 20.07.2017 r. k. 714 v. Obecnie pozwany jest żonaty. Zamieszkuje wraz z małżonką i dwójką dzieci (11 lat i 16 lat) u swojej teściowej, u której w stodole mają zaadaptowane dwa pokoje. Od początku małżeństwa to głównie pozwany utrzymuje całą rodzinę. Pracuje na terenie Niemiec i zarabia ok. 2 000 euro miesięcznie. Opłaca hotel w wysokości 600 euro miesięcznie, ponosi też koszty dojazdów do Polski. Jego żona pracuje na stanowisku sprzątaczki na ¼ etatu. Dowód: - zeznania pozwanego k. 674 v. – 675 v. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie powód dochodził od pozwanego zapłaty kwoty 130 000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 sierpnia 2017 r. do dnia zapłaty tytułem roszczenia regresowego w oparciu o przepis § 33 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów , związanego z wypadkiem komunikacyjnym, który miał miejsce w dniu 24 września 2000 r. i na skutek którego, pozwany L. M. na trasie S. – M. naruszył nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że jako kierując samochodem osobowym marki W. o nr. rej (...) nie zachował należytej ostrożności i potrącił pieszego P. W. , który na skutek doznanych obrażeń zmarł, po czym zbiegł z miejsca zdarzenia Powód swoje roszczenie wywodzi z już nie nieobowiązującego § 33 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów . Przepis ten stanowił, że zakładowi ubezpieczeń przysługuje uprawnienie dochodzenia od kierującego pojazdem zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC odszkodowania, jeżeli kierujący: 1) wyrządził szkodę umyślnie lub w stanie po użyciu alkoholu albo będąc pod wpływem środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii, 2) wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa, 3) nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem, z wyjątkiem przypadków, gdy chodziło o ratowanie życia ludzkiego lub mienia albo o pościg za osobą podjęty bezpośrednio po popełnieniu przez nią przestępstwa, 4) zbiegł z miejsca zdarzenia , 5) nie dopełnił obowiązków w przypadku określonym w § 27 — w zakresie tej części wypłaconego odszkodowania, która nie byłaby świadczona przez zakład ubezpieczeń w razie dopełnienia przez kierującego ciążących na nim obowiązków. Wskazać należy, że to rozporządzenie obowiązywało do 1 stycznia 2004 r., a więc w chwili wypadku komunikacyjnego, od 1 stycznia 2004 r. reguluje art. 43 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych , zgodnie z którym zakładowi ubezpieczeń oraz Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu, w przypadkach określonych w art. 98 ust. 2 pkt 1 , przysługuje prawo dochodzenia od kierującego pojazdem mechanicznym zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych odszkodowania, jeżeli kierujący: 1) wyrządził szkodę umyślnie, w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości albo po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii; 2) wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa; 3) nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym, z wyjątkiem przypadków, gdy chodziło o ratowanie życia ludzkiego lub mienia albo o pościg za osobą podjęty bezpośrednio po popełnieniu przez nią przestępstwa; 4) zbiegł z miejsca zdarzenia. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd uznał, że roszczenie powoda jest całkowicie bezzasadne, na mocy przywołanych przepisów dotyczących regresu nietypowego, zakład ubezpieczeń miał prawo dochodzenia od pozwanego - kierowcy pojazdu, zwrotu już wypłaconego ubezpieczenia w ramach umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Podstawową cechą ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jest to, że zakład ubezpieczeń jest zobowiązany do wyrównania ubezpieczonemu uszczerbku wywołanego koniecznością zapłaty poszkodowanemu odszkodowania z tytułu odpowiedzialności cywilnej. Przewidziane w § 33 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. oraz w art. 43 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. sytuacje, w których powstawał regres, dotyczą w głównej mierze zachowań stanowiących przestępstwa o znacznej społecznej szkodliwości tj. wyrządzenie szkody umyślnie po spożyciu alkoholu, w stanie nietrzeźwości albo po użyciu środków odurzających, psychotropowych etc., wejście w posiadanie pojazdu wskutek przestępstwa; jazda bez uprawnień, czy też ucieczka z miejsca zdarzenia. Tym samym, nie ulega wątpliwości, że celem tych uregulowań jest zwalczanie takich negatywnych zachowań i przeciwdziałanie im. W niniejszej sprawie, poza sporem było to, że w ramach odpowiedzialności wynikającej z zawartej umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC Nr polisy (...) strona powodowa w toku postępowania likwidacyjnego, wypłaciła uprawnionym po śmierci P. W. w 2003 r. kwotę 23 600 zł, a następnie kwotę 130 000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz odszkodowania za naruszenie ich dóbr osobistych wywołane przez śmierć P. W. w wypadku, który spowodował pozwany. Co prawda, w toku postępowania pozwany kwestionował wysokość wypłaconych świadczeń na rzecz uprawnionych, jednakże fakt ten, w okolicznościach niniejszej sprawy, ostatecznie pozostaje bez większego znaczenia, albowiem dochodzone przez powoda roszczenie jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa oraz zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 5 k.c. , nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Zgodnie z tym, co już wyżej zaznaczono, roszczenie regresowe zakładu ubezpieczeń w stosunku do kierowcy, który powodując wypadek komunikacyjny, zbiegł z miejsca zdarzenia, miało (i nadal ma) na celu przeciwdziałanie i zwalczanie negatywnego zjawiska społecznego, jakim jest nieudzielenie pomocy osobie poszkodowanej. Społeczno-gospodarczym przeznaczeniem omawianego prawa była (i jest) realizacja tego celu. Natomiast interesy majątkowe zakładu ubezpieczeń dla społeczno-gospodarczego przeznaczenia tego prawa mają znaczenie trzeciorzędne, jeśli w ogóle jakiekolwiek. Niewątpliwie w zamyśle ustawodawcy realizacja wskazanego celu roszczenia regresowego następować miała zarówno poprzez oddziaływanie indywidualne – na sprawcę szkody, jak i ogólnospołeczne – na resztę społeczeństwa. Podkreśla się, że przepisy te pełnią funkcję represyjną, wychowawczą i prewencyjną. Chodziło o nałożenie na sprawcę szkody dodatkowej dolegliwości w postaci konieczności zwrotu wypłaconego przez zakład ubezpieczeń odszkodowania (aspekt represyjny), aby w ten sposób zmienić jego postawę (aspekt wychowawczy) i zapobiec kolejnym takim jego zachowaniom w przyszłości (aspekt prewencyjny). Niewątpliwie chodziło też o to, by przykład dolegliwości, która spotkała sprawcę szkody, przyczynił się do zmiany postaw w społeczeństwie a przynajmniej podziałał odstraszająco (aspekty wychowawczy i prewencyjny w wymiarze społecznym (wyrok SO w Poznaniu z dnia 03.04.2018 r., XIV C 537/17, podobnie – wyrok SO w Poznaniu z dnia 26.04.2017 r. XIV C 29/17, wyrok SO w Gliwicach z dnia 29.05.2018 r. II C 497/17). W niniejszej sprawie, niewątpliwie, dochodzone przez powoda roszczenie nie służy realizacji tego celu, a jedynie interesom majątkowym zakładu ubezpieczeń, a wcześniej spółce (...) . Z całą pewnością, roszczenie to nie pełni już roli prewencyjnej, wychowawczej ani represyjnej. Pozwany w chwili wypadku komunikacyjnego miał 25 lat. Za przestępstwo został skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności. Ponadto, sąd karny orzekł wobec L. M. nawiązkę pieniężną w wysokości 2 500 zł. Od czasu wypadku minęło ponad 21 lat. Pozwany od tego czasu nie miał żadnych problemów z prawem, ale przede wszystkim, powodowe towarzystwo ubezpieczeniowe w 2003 r. przeprowadziło postępowanie likwidacyjne, wskutek którego wypłaciło łączne odszkodowanie w wysokości 23 611,80 zł na rzecz członków rodziny zmarłego P. W. . Następnie wezwało pozwanego do zapłaty tej kwoty. Pozwany w okresie od 22 czerwca 2006 r. do 18 marca 2013 r. dokonał całkowitej spłaty tej sumy, przelewając na jego konto bankowe łącznie 83 wpłaty. W ocenie Sądu, nie sposób więc w świetle tych okoliczności, a ponadto po ponad 18 latach od zdarzenia , oczekiwać, że pozwany ma zapłacić na rzecz powoda kolejne roszczenie regresowe w kwocie 130 000 zł, ustalonej bardzo jednostronnie, żeby nie powiedzieć – nazbyt hojnie i pochopnie. Ponadto obecna sytuacja majątkowa oraz osobista, również to wyklucza. Pozwany kilkanaście lat temu ożenił się, ma dwójkę dzieci w wieku 11 lat i 16 lat. Zamieszkują u jego teściowej w stodole, w której zostały zaadaptowane dwa pokoje. Pozwany pracuje na terenie Niemiec i zarabia ok. 2 000 euro miesięcznie. Opłaca hotel w wysokości 600 euro miesięcznie. Ponosi też koszty dojazdów do Polski. On jest głównym żywicielem rodziny i to on ją utrzymuje. Jego żona pracuje jako sprzątaczka na ¼ etatu. Wskazać należy, że z tych samych powodów jak długi upływ czasu od wypadku oraz prawidłowa postawa życiowa pozwanego, roszczenie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W chwili obecnej pozwany prowadzi spokojne życie rodzinne, wychowuje dzieci i dostarcza rodzinie środków utrzymania. Już tylko na podstawie tych okoliczności dochodzenie od pozwanego roszczenia regresowego po blisko 18 latach od wypadku komunikacyjnego, budzi poważne wątpliwości Sądu z punktu widzenia zasad słuszności i poczucia sprawiedliwości. Niewątpliwie po upływie tylu lat, nie jest on w żaden sposób przygotowany finansowo, tym bardziej, że nie spodziewał się po 14- tu latach od ustalenia i wypłaty pokrzywdzonym kwoty 23 000 zł, która miała zupełnie inną wymierną wartość i która mogła zrekompensować w owym czasie stratę. W ocenie Sądu w tej sytuacji, domaganie się przez powoda spełnienia roszczenia zwrotnego musi być ocenione jako czynność sprzeczna z poczuciem słuszności i sprawiedliwości oraz z zasadami współżycia społecznego. Podkreślić należy też, powód uniemożliwił pozwanemu wzięcie udziału w przeprowadzonych postępowaniach likwidacyjnych. Powód nie wypłaciłby odszkodowania po wielu latach w tak niefrasobliwy sposób, nie ustalając podstaw dla dalszych żądań odszkodowawczych. Spółka (...) w bardzo swobodny i arbitralny sposób zawarła ugodę w imieniu poszkodowanych bez żadnej aktywności i wniosków. Można stwierdzić, że po prostu „odnalazła” poszkodowanych zmarłego w wypadku komunikacyjnym P. W. , zapewniając ich, że skoro ich bliski zmarł tragicznie w wypadku, to mogą z tego tytułu otrzymać odszkodowanie. Spółka (...) w żaden sposób nie dokonała oceny i analizy relacji rodzinnych zmarłego P. W. oraz ich sytuacji życiowej w chwili jego śmierci. Nie zostały ustalone rzeczywiste więzi rodzinne zmarłego z pozostałymi członkami rodziny, nie ustalono też, czy osoby z kręgu najbliższych zmarłego P. W. na skutek jego śmierci odniosły rzeczywiście szkody natury psychicznej i w jakim stopniu jego śmierć wpłynęła na poziom ich życia oraz ile otrzymali odszkodowania w 2003 roku. Co istotne, a czego nie uczyniła spółka (...) przy ustalaniu wysokości świadczeń odszkodowawczych nie wzięto pod uwagę, że poszkodowany P. W. znajdował się w stanie upojenia alkoholowego, a okoliczność ta z całą pewnością miałaby wpływ na ich wysokość. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że powództwo należało oddalić z uwagi na to, że powód czyni ze swego prawa użytek sprzeczny ze społeczno-gospodarczym tego prawa oraz z zasadami współżycia społecznego, czym dał wyraz w pkt. 1 sentencji orzeczenia. Na marginesie, z uwagi na zgłoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia, wskazać należy, że nie zostało ono przedawnione. Termin przedawnienia roszczenia w ramach regresu nietypowego jest uzależniony od charakteru tego roszczenia. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 6 kwietnia 1981 r., IV CR 63/81, OSNC 1981, Nr 12, poz. 242 i uchwałę z dnia 10 listopada 2005 r., III CZP 83/05, OSNC 2006, Nr 9, poz. 147 ), które Sąd w niniejszej sprawie całkowicie podziela, do przedawnienia roszczenia regresowego zakładu ubezpieczeń przeciwko kierującemu pojazdem mechanicznym ma zastosowanie ogólny termin przedawnienia roszczeń majątkowych określony w art. 118 in fine k.c. Ponieważ chodzi tu o roszczenia zakładu ubezpieczeń związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przedawniają się one z upływem trzech lat, licząc od dnia wypłacenia odszkodowania poszkodowanemu. U podstaw takiego rozstrzygnięcia legło założenie, że regres nieprawidłowy nie wynika bezpośrednio z umowy ubezpieczenia, lecz jest roszczeniem w stosunku do niej autonomicznym, przyznanym ubezpieczycielowi na podstawie szczególnego przepisu prawa. W szczególności nie może mieć zastosowania termin przedawnienia określony art. 442 1 § 2 k.c. , ponieważ nie jest to roszczenie deliktowe, mimo niewątpliwego istnienia związku między roszczeniem z regresu nietypowego a czynem niedozwolonym. Spowodowanie wypadku stanowi tu jedynie przyczynę sprawczą określonego następstwa roszczeń. Polega ono na tym, że poszkodowany ma prawo żądać naprawienia szkody wprost od ubezpieczyciela, a ten, po dokonaniu wypłaty świadczenia ubezpieczeniowego, w ściśle określonych przypadkach może wystąpić z roszczeniem przeciwko kierującemu pojazdem o zwrot spełnionego świadczenia. Związek między tymi roszczeniami ma jednak charakter czysto zewnętrzny, gdyż nie jest wynikiem przejścia z mocy prawa na zakład ubezpieczeń roszczeń ubezpieczającego przeciwko sprawcy wypadku ( art. 828 § 1 k.c. ) ani wstąpieniem w prawa zaspokojonego wierzyciela ( art. 518 k.c. ), lecz stanowi realizację odrębnego roszczenia, przyznanego ubezpieczycielowi z mocy ustawy. Jest to nowy stosunek prawny pomiędzy zakładem ubezpieczeń a kierowcą, niewywodzący się bezpośrednio ze stosunku ubezpieczenia, który powstaje oczywiście wyłącznie wtedy, gdy za wynikłą szkodę odpowiada kierowca. Roszczenie regresowe staje się wymagalne z chwilą, gdy nastąpi zaspokojenie roszczenia z ubezpieczenia OC. W przedmiotowej sprawie, powód w związku z powstałą szkodą przeprowadził dwa postępowania likwidacyjne , w 2003 roku i 2017 roku ostatnie, pod numerem (...) , uznając swoją odpowiedzialność odszkodowawczą i począwszy od 10 kwietnia 2017 r. do 3 lipca 2017 r. wypłacał uprawnionym po śmierci P. W. odszkodowania. Pozew, w niniejszej sprawie, wpłynął do Sądu w dniu 11 stycznia 2018 r. , a zatem od ostatniej wypłaty odszkodowania do wniesienia pozwu, nie upłynął ustawowy 3 letni termin. Co oznacza, że roszczenie powoda nie jest przedawnione. Przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie Sąd oparł się na zeznaniach świadków – S. W. , M. S. , A. T. , J. J. , Ł. W. , A. W.
(2)oraz na zeznaniach pozwanego, uznając, że przedstawiona przez nich relacja jest wyważona, wewnętrznie spójna i koresponduje z resztą materiału, zgromadzonego w sprawie. Dodatkowo Sąd bazował na dowodach z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie, a w szczególności akt sprawy karnej, akt szkodowych, których prawdziwości żadna ze stron nie kwestionowała, a i Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu. O kosztach procesu, Sąd orzekł jak w pkt. 2 sentencji, w oparciu o treść przepisu art. 98 §1 k.p.c. , na mocy którego, strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5 417 złotych, na którą złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w wysokości 5 400 złotych ustalone na podstawie na podstawie § 2 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.