Sad powszechny, II Ca 1601/21

UZASADNIENIE Pozwem z dnia 26 lipca 2019 r. strona powodowa Gmina W. wniosła o zasądzenie od pozwanych P. M. i A. M. solidarnie kwoty 11 027,84 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 1 600 zł od dnia 2 marca 2019 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 4 362,33 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a ponadto – o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu żądania pozwu wskazano, że pozwani zamieszkują na podstawie umowy najmu w lokalu położonym we W. przy ul. (...) , stanowiącym własność Gminy W. , a objęte powództwem roszczenie obejmuje nieuiszczony czynsz, opłaty za media za okres od stycznia 2004 r. do lutego 2019 r. oraz skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2021r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Krzyków we Wrocławiu oddalił powództwo (pkt I), oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparł na zasadzie art. 98 k.p.c. przyjmując, że powód przegrał sprawę w całości, szczegółowe wyliczenie pozostawiając referendarzowi sądowemu (pkt II). Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiodła strona powodowa zaskarżając wyrok w części oddalającej powództwo ponad kwotę 2485,33 zł i wniosła o jego zmianę przez zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki 2485,33 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 1965,04 zł od dnia 2 marca 2019r. do dnia zapłaty i od kwoty 520,29 zł od dnia 26 lipca 2019r. do dnia zapłaty. Wniosła nadto o zasądzenie kosztów procesu za obie instancje. W apelacji Gmina W. zarzuciła naruszenie:

1. Przepisów prawa procesowego tj.: - art. 232 k.p.c. przez nieuzasadnione przyjęcie, że strona powodowa nie wywiązała się z obowiązku udowodnienia okoliczności z których wywodzi skutki prawne, gdy powód przedstawił dowody wykazujące jego roszczenie; - art. 233§1 k.p.c. przez dowolną ocenę zebranych dowodów, dokonaną w sposób wybiórczy, a przez to uznanie, że powód nie udowodnił wysokości i zasadności dochodzonego roszczenia, gdy przedłożył do akt dokumenty które wprost wskazują wysokość i zasadność dochodzonego roszczenia; - art. 245 k.p.c. w zw. z art. 230 k.p.c. przez uznanie, że dokumenty prywatne przedstawione przez powoda nie dowodzą w sposób wystarczający wysokości i wymagalności jego roszczenia, gdy z przedłożonych dokumentów można wywieść zasadność roszczenia dochodzonego pozwem;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. - art. 6 k.c. przez uznanie, że powód nie zadośćuczynił spoczywającemu na nim ciężarowi dowodu i nie udowodnił faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym w zakresie i wysokości dochodzonego roszczenia, co stoi w sprzeczności z przedłożonymi do pozwu dokumentami, a w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy i zaniechanie zbadania podstawy żądania pozwu; - art. 118 k.c. przez uznanie że roszczenie przedawniło się za okres do 25 lipca 2016r., gdy prawidłowy okres przedawnienia to do końca grudnia 2015r., - art. 451 k.c. przez uznanie, że strona powodowa nie mogła zaliczyć dokonanych przez pozwanego wpłat na poczet najstarszych wymagalnych należności. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługiwała na uwzględnienie w części. Sąd II instancji rozważając na nowo cały zebrany w sprawie materiał, dokonał jego własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych dowodów, w następstwie, czego uznał, iż zaskarżone rozstrzygniecie Sądu Rejonowego wymaga częściowej zmiany. Sąd Odwoławczy akceptując stan faktyczny ustalony przez Sąd I instancji nie podzielił jednak wyprowadzonych przez ten Sąd wniosków oraz ostatecznej ocenę prawnej żądania zgłoszonego przez stronę powodową. W przedmiotowej sprawie strona powodowa dochodziła należności czynszowych związanych z zawartą przez strony umową najmu za okres od stycznia 2004 r. do lutego 2019 r. ( art. 659 k.c. ). Sąd Rejonowy uwzględniając podniesiony przez pozwanych zarzut przedawnienia, błędnie uznał za przedawnione wszystkie należności wymagalne przed 26 lipca 2016r., naruszając w tym zakresie art. 118 k.c. co słusznie podniesiono w apelacji. Sąd Rejonowy rozstrzygając w ogóle nie odniósł się do ustawy o zmianie ustawy - kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 13 kwietnia 2018 r., mocą której z dniem 9 lipca 2018 zmieniono art. 118 k.c. Ustawa z 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw jednocześnie wprowadziła trzy istotne normy intertemporalne, tj.: 1) zgodnie z art. 5 ust. 1, do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się od dnia jej wejścia w życie nowe przepisy o przedawnieniu w niej określone; 2) zgodnie z art. 5 ust. 2, jeżeli zgodnie z ustawą termin przedawnienia jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy. Jeżeli jednak przedawnienie, którego bieg terminu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu ; 3) art. 5 ust. 3 dotyczy roszczeń przysługujących konsumentowi, które powstały przed dniem wejścia w życie ustawy i w tym dniu jeszcze nie uległy przedawnieniu (do roszczeń takich zastosowanie będą miały dotychczasowe przepisy o terminach przedawnienia). Jednocześnie zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy nowelizującej roszczenia przedawnione przysługujące przeciwko konsumentowi, co do których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie podniesiono zarzutu przedawnienia, podlegają z tym dniem skutkom przedawnienia określonym w ustawie zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W przedmiotowej sprawie strona powodowa dochodziła zapłaty z tytułu umowy czynszu i opłat za media, która to należność, jak ustalił Sąd Rejonowy, stawała się wymagalna z upływem 10 dnia każdego miesiąca. Termin przedawnienia tego roszczenia (jako roszczenia okresowego) - wynosi 3 lata zgodnie z art. 118 k.c. w brzmieniu zarówno po, jak i przed,nowelizacją dokonaną wyżej powołaną ustawą. W świetle powyższego należności wymagalne od sierpnia 2015r. nie były przedawnione na datę wejścia w życie ustawy nowelizującej (9 lipca 2018r.). Co za tym idzie do roszczenia pozwu w tym zakresie należało stosować od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej - nowe przepisy o przedawnieniu w niej określone (art. 5 ust. 1 ustawy nowelizującej). Zgodnie z art. 118 k.c. w znowelizowanym brzmieniu - jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. W świetle art. 118 k.c. w znowelizowanym brzmieniu w zw. z art. 5 ustawy nowelizującej – upływ 3 letniego okresu przedawnienia w tej sprawie w stosunku do należności za okres od sierpnia 2015 do grudnia 2015r. następował 31 grudnia 2018r., a w stosunku do należności wymagalnych w 2016r. następował 31 grudnia 2019r.. Wniesienie pozwu nastąpiło w 2019r. a zatem po upływie okresu przedawnienia należności za 2015r., jednakże bez wątpienia przez upływem terminu przedawnienia należności wymagalnych od stycznia 2016r., co skutkowało przerwaniem biegu przedawnienia w tym zakresie ( art. 123§1 pkt 1 k.p.c. ). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że Sąd Rejonowy błędne, z naruszeniem art. 118 k.c. uznał, iż roszczenie powodowej Gminy o zapłatę za miesiące styczeń - lipiec 2016r. uległo przedawnieniu, jak słusznie podniosła Gmina w apelacji. W świetle powyższego wobec częściowego przedawnienia roszczeń pozwu, dalszej ocenie poddać należało żądanie strony powodowej w zakresie, w jakim dotyczyło ono jedynie okresu nieprzedawnionego, tj. okresu od stycznia 2016r. do lutego 2019r.. W tym zakresie Sąd Rejonowy jak słusznie podniesiono w apelacji dokonał wadliwej oceny zgromadzonych dowodów ( art. 233§1 k.p.c. ), błędnie uznając finalnie, iż strona powodowa nie wykazała w żadnym stopniu swojego żądania ( art. 6 k.c. ). W ocenie Sądu Okręgowego przedstawione dokumenty stanowią dowód na istnienie konkretnych zobowiązań pozwanych względem Gminy. Przedłożona umowa najmu lokalu wespół z zawiadomieniami o zmianie opłat należnych oraz zawiadomieniach o rozliczeniu poszczególnych mediów (wody, wywozu nieczystości, ogrzewania, gazu) z potwierdzeniami ich doręczenia w sposób pełny obrazowały jak kształtowały się obowiązki fiskalne pozwanych z tytułu czynszu najmu oraz mediów w okresie objętym pozwem, w tym nieprzedawnionym. Z dokumentów tych wynika jednoznacznie jakie naliczenia czyniono pozwanym, w tym również jak rozliczano media, to jest jakiego rzędu nadwyżki czy niedobory zostały wygenerowane. Prawidłowości tych comiesięcznych naliczeń i okresowych rozliczeń mediów pozwani nie negowali, nie budziły one też żadnych zastrzeżeń Sądu Rejonowego w tej sprawie, skoro na takowe nie wskazał. Kwestia zatem tego jakie comiesięczne zobowiązania ciążyły na pozwanych nie budziła w tej sprawie żadnych wątpliwości. Przyczyną oddalenia powództwa stała się w ocenie Sądu meriti wadliwość dalszych dokumentów mających obrazować stan zadłużenia pozwanych, to jest kartotek finansowych, których moc dowodowa w ocenie Sądu nie był wystarczająca. Moc dowodowa dokumentu prywatnego jest słabsza aniżeli moc dowodowa dokumentu urzędowego. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Art. 245 k.p.c. nie wyłącza konieczności dokonania oceny dokumentu prywatnego, jako dowodu w sprawie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów ( art. 233 k.p.c. ). Dokumenty prywatne nie korzystają bowiem z podstawowego w tym zakresie domniemania, że ich treść jest zgodna ze stanem rzeczywistym (domniemania zgodności z prawdą). Nie przeszkadza to jednak w tym, aby sąd orzekający w ramach swobodnej oceny dowodów ( art. 233 k.p.c. ) uznał treść dokumentu prywatnego za zgodną z rzeczywistym stanem rzeczy. Wskazać trzeba iż Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Taka ocena, dokonywana jest na podstawie przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego doświadczenia życiowego, a nadto winna uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość , dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i - ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Takiej całościowej oceny Sąd Rejonowy zaniechał. Przedłożone przez stronę powodową rozliczenie kartoteki finansowej i tabela zatytułowana „Zweryfikowana kartoteka finansowa opłaty” obejmujące okres nieprzedawniony tj. od stycznia 2016r (k. 195 akt) a także tabelaryczne zestawienie należności z wyszczególnieniem wpłat pozwanych (k. 200 akt) – podpisane przez pracownika strony powodowej, a potwierdzone za zgodność z oryginałem przez występującego w sprawie pełnomocnika nie budziły zastrzeżeń co do wiarygodności, jeśli zestawić dokumenty te z pozostałymi dowodami, czego Sąd Rejonowy nie uczynił. Dokumenty te obrazują jak kształtowało się saldo zadłużenia pozwanych, a więc jakie naliczenia były im czynione comiesięcznie jakie to kwoty odpowiadają w pełni tym uwidocznionym w przedłożonych zawiadomieniach o zmianie wysokości opłat. Co więcej w sposób pełny i prawidłowy w rozliczeniu tym uwzględniono w pozycji „korekta” tabeli wszystkie rozliczenia mediów, a więc zarówno niedobory jak i nadpłaty, kwoty których i daty w pełni odpowiadają przedłożonym do akt zawiadomieniom o rozliczeniach. O kwoty wynikające z rozliczeń odpowiednio zmniejszano lub zwiększano zobowiązanie pozwanych, wskazując jednocześnie daty tego dokonania. Uwidoczniono również wpłaty pozwanych. Z zestawienia na karcie 200 akt, jasno wynika która wpłata pozwanych ( jakiej daty) i w jakiej kwocie na poczet jakich należności (z którego miesiąca) została zaliczona. Odpowiada to przy tym wskazaniom pozwanych ( art. 451 §1 k.c. ).. Przykładowo wpłata 910 zł z 12 kwietnia 2016r wskazująca w tytule 03/2016 (k.130 akt), jak wynika z tabeli zaliczona została na należność za marzec 2016r. a wiec zgodnie ze wskazaniem pozwanych. Tożsamo pozostałe wpłaty. Uwzględnić przy tym trzeba, iż wpłaty pozwanych wykazane przedłożonymi potwierdzeniami przelewów – nie były dokonywane ani terminowo ani wielokroć w kwotach za dany miesiąc należnych (czasem były wyższe a wielokroć niższe). Przytoczna wyżej w ramach przykładu wpłata z kwietnia, tytułem należności za marzec 2016., w pełni jej nie pokryła jako, że naliczenia w danym miesiącu wynosiło 1003,46 zł, a naliczenia jak wskazywano wyżej były zgodne z danymi z zawiadomień o zmianie wysokości opłat. Wygenerowało to niedobór za dany miesiąc. Przykładowo natomiast wpłata z 10 marca 2017r. (k. 142 akt) na 1350 zł, w tytule wskazująca 02/2017, jako że przewyższała należność za dany miesiąc (wynosiła ona bowiem 1003,46 zł), w nadwyżce została przez stronę powodową słusznie zarachowana na należności wcześniejsze (na datę wpłaty nieprzedawnione), w tym wypadku częściowo na należności za marzec 2016, kwiecień 2016 i czerwiec 2016r. (kwoty zaliczeń przy tym wyszczególniono), w zakresie w jakim nie znalazły one pokrycia we wpłatach uprzednio dokonanych, a które jak już wskazywano nie były wielokroć zgodne z wysokością zobowiązania za dany miesiąc generując niedobory. Powyższe odpowiada regulacji art. 451§3 k.c. , jako że pozwani wpłacając kwoty przenoszące zobowiązanie za dany miesiąc, nie wskazali przeznaczenia nadwyżki. W ocenie Sądu Okręgowego złożone zestawienie Gminy W. w sposób pełny zatem nie tylko współgra z dokumentami naliczeniowymi (zawiadomienia o wysokości opłat), ale również z wpłatami pozwanych, sposób zaliczania przy tym których wskazano bardzo wyraźnie, co więcej jest on zgodny z art. 451 k.c. Pozwani otrzymali wskazane zestawienie, w następstwie którego złożyli pismo (k. 210 akt), w którym w istocie polemizowali z żądaniem, skupiając się na treści pozwu i uwidocznionych tam wyliczeniach, ich niezgodności, zapominając iż w toku sprawy powódka wobec podniesionego zarzutu przedawnienia, przedłożyła kartoteki za okres nieprzedawniony i to one (a nie wcześniejsze) podlegały weryfikacji. Pozwani nie zgodzili się z kartoteką wskazując jedynie, iż wymaga ona przeszukiwania całej tabeli w poszukiwaniu wpłat. Trudno uznać jakiego zestawienia oczekiwali najemcy, skoro każda kartoteka wymaga analizy, jakiej i pozwani byli winni dokonać (tym bardziej iż działali z pomocą zawodowego pełnomocnika), a co w świetle jej zapisów nie były specjalnie utrudnione. Jasno wynika z tabeli która wpłata, co do jakiej wysokości, na jaką należność została zaliczona. Zaniechanie takiej analizy i tym samym nie podnoszenie zarzutów co do kwot w tabeli ujawnionych i sposobu zaliczeń, nie rodzi obecnie zdaniem Sądu Okręgowego podstaw do negacji prawidłowości i wiarygodności tego dokumentu. Zgodnie z jego treścią za okres objęty pozwem a nieprzedawniony (styczeń 2016r.- luty 2019r.) po stronie pozwanych pozostało zadłużenie w kwocie 883,10 zł. Dodać tu trzeba, owa kwota obrazuje aktualny dług pozwanych za dany okres. Strona powodowa uwzględniła bowiem w tej tabeli również wpłaty dokonane po lutym 2019r., w zakresie w jakim zaliczone zostały na należności wcześniejsze. Finalnie prowadziło to do zmniejszenia zobowiązań pozwanych za okres objęty pozwem. Jak już wyżej wskazywano, a co jasno wynika z dowodów wpłat przedłożonych przez pozwanych, nie regulowali oni zobowiązań ani terminowo, ani wielokroć w kwotach odpowiadających wysokości naliczeń za dany miesiąc, co rodziło zaległości, a tym samym uprawniało stronę powodową do naliczania odsetek za opóźnienie zgodnie z art. 481 k.c. Sposób wyliczenia tych odsetek zobrazowany został w kartotece finansowej na karcie 195 akt, z której to wynika, iż w lutym 2019r. naliczone odsetki od należności za okres nieprzedawniony wyniosły 419,22 zł. Wskazane zestawienie co trzeba pokreślić nie stoi w sprzeczności z tym znajdującym się na karcie 200 akt, niezależnie od tego, iż uwidoczniona w nim została inna wysokość salda zadłużenia na luty 2019r. Dostrzec trzeba, iż kartoteka na karcie 195 akt obrazuje stan zadłużenia „na dany czas”, a więc pokazuje jakie było saldo zadłużenia pozwanych w danej dacie (jaka kwota i od kiedy wymagalna), od którego naliczano odsetki i za ile dni. Natomiast zestawienie na karcie 200 pokazuje aktualne zadłużenie „za dany okres”, a więc to jakie pozostało po uwzględnieniu wszystkich wpłat pozwanych w okresie nieprzedawnionym, jak i tych dokonanych po lutym 2019r a zaliczonych na okres wcześniejszy. Oba zestawienia sporządzane na wrzesień 2019r. - co istotne operują tą samą kwotą salda na wrzesień 2019 r., co wskazuje na ich wzajemną finalną zgodność. Sumarycznie jako należną stronie powodowej Sąd Okręgowy uznał kwotę 1.302,32 zł ( 883,10 zł + 419,22 zł). Wskazać należy, iż brak było podstaw do uwzględnienia żądanej w apelacji kwoty 2485,33 zł( 1.965,04 zł w ramach należności głównej, 520,29 zł tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie) - jako, że zgodnie z zestawieniem na karcie 195 i 200 akt, było to zadłużenie pozwanych na wrzesień 2019r. Z art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. wynika, że pozew powinien zawierać dokładnie określone żądanie. Norma ta koreluje z art. 321 § 1 k.p.c. , który zakazuje sądowi wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, oraz zasądzać ponad żądanie. Skoro strona powodowa wywiodła pozew w jakim domagała się zasądzenia należności za okres do końca lutego 2019r., jak i odsetek skapitalizowanych na dzień 1 marca 2019r. - tym samym brak było podstaw do zasądzenia aktualnie należności za okres dalszy, skoro przed Sądem Rejonowym do czasu wydania wyroku w 2021r. nie dokonano rozszerzenia pozwu ( art. 193 k.p.c. ), natomiast przed Sądem Okręgowym było to niedopuszczalne uwzględniając okres jakiego dotyczą żądane należności ( art. 383 k.p.c. ). Wobec tego uwzględniając granice pozwu Sąd Okręgowy zmieniając zaskarżony wyrok w punkcie I - za okres nieprzedawniony zasądził od pozwanych na rzecz strony powodowej 1.302,32 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie ( art. 481 k.c. ) przy uwzględnieniu dat wskazanych przez stronę powodową, to jest od kwoty 883,10 zł od 2 marca 2019r., a od kwoty 419,22 zł od dnia 26 lipca 2019r. (czyli od wniesienia pozwu). W dalszym zakresie powództwo trafnie zostało przez Sąd Rejonowy oddalone. Zmiana orzeczenia co do istoty sprawy skutkowała zmianą orzeczenia w przedmiocie kosztów procesu przy uwzględnieniu art. 100 k.p.c. Strona powodowa wygrała w zakresie wywiedzionego przez siebie roszczenia w 11%, co przekładało się na wygraną pozwanych w 89%, jakie to proporcje winny być zatem uwzględnione w ramach stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu, jakiego zgodnie z orzeczeniem Sądu dokonać winien referendarz sądowy, Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uwzględniając częściowo apelację na podstawie art. 386§1 k.p.c. orzekł jak w punkcie I sentencji. Dalej idący środek zaskarżenia jako niezasadny podlegał oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. (pkt II sentencji). Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt III sentencji) znalazło oparcie w regulacji art. 100 k.p.c. Strona utrzymały się ze swoimi stanowiskami w postępowaniu apelacyjnym w podobnym zakresie (powódka 52%, pozwani 48%,), poniosły też zbliżone koszty instancji odwoławczej, co uzasadniało wzajemne ich zniesienie. SSO Małgorzata Dasiewicz-Kowalczyk ZARZĄDZENIE
3. Odnotować;
4. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanych.