WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2022 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Małgorzata Jarząbek Protokolant: st. sekr. sąd. Dominika Kołpa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2022 r. w Warszawie sprawy J. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o wysokość emerytury na skutek odwołania J. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 17 listopada 2020r. znak (...) (...) z dnia 24 maja 2021r. znak (...)
- umarza postępowanie w zakresie, w jakim zaskarżone decyzje zostały zmienione na mocy decyzji z dnia 5 lipca 2021r. znak (...) (...) i z dnia 19 sierpnia 2021r. znak (...) ,
- oddala odwołanie w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE W dniu 14 grudnia 2020 r. J. K. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 17 listopada 2020 r. znak: (...) (...) . Odwołujący wniósł o uwzględnienie jego dwóch świadectw pracy z 1975 r. – wydanych przez (...) – Zakład (...) oraz Zakład (...) do ustalenia wysokości emerytury. Odwołujący wskazał, że świadectwa zostały wydane zgodnie z ówczesnymi przepisami, a zarzuty o braku imiennej pieczątki i podpisie z upoważnienia nie mogą negować okresu pracy i w efekcie jego uprawnień do i tak niskiej emerytury. W ocenie odwołującego niewyobrażalne jest, aby korygował uchybienia pracodawców z perspektywą ponad 40 lat. Ponadto odwołujący wniósł o wyrównanie obecnie wypłacanej od listopada 2020 roku emerytury plus wnioskowana korekta od dnia osiągnięcia przez niego wieku emerytalnego w dniu 10 lutym 2020 r. (odwołanie z 11.12.2020 r. k. 3 a.s.) . W odpowiedzi na odwołanie z 28 grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o jego oddalenie na podstawie art. 477
(14)§ 1 k.p.c. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ rentowy wyjaśnił, że na podstawie skarżonej decyzji ustalił kapitał początkowy odwołującego, przyjmując przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z dziesięciu kolejnych lat kalendarzowych, tj. 1978-1987, a wysokość wskaźnika podstawy wymiaru wyniosła 23,60%. Do ustalenia kapitału początkowego organ rentowy nie przyjął okresu zatrudnienia wnioskodawcy w (...) – Zakładzie (...) od 29 lipca 1974 r. do 22 marca 1975 r., ponieważ świadectwo pracy nie zawiera podpisu osoby upoważnionej oraz okresu zatrudnienia w (...) W. (...) Zakład (...) od 16 kwietnia 1975 r. do 2 sierpnia 1975 r., ponieważ w świadectwie pracy brak pieczątki imiennej oraz podpisu osoby upoważnionej do wystawienia dokumentu (odpowiedź na odwołanie z 28.12.2020 r. k. 4 a.s.) . W toku postępowania J. K. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 24 maja 2021 r. znak: (...) , na podstawie której odmówiono mu doliczenia stażu i przeliczenia emerytury. Odwołujący podniósł, że podnoszone w uzasadnieniu braki formalne świadectw pracy są winą nieistniejących dziś pracodawców i nie zaprzeczają autentyczności dokumentów, a w konsekwencji, uprawnień do świadczeń. Wskazał, że zgodnie z informacją uzyskaną z archiwum na K. w W. akta sprzed 1991 roku zostały zniszczone, więc nie ma szans na poprawę ich jakości (odwołanie z 10.06.2021 r. akta sprawy VII U 918/21 k. 2 a.s.) . W odpowiedzi na odwołanie z 5 lipca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o jego oddalenie na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oraz łączne rozpoznanie ze sprawą toczącą się pod sygn. akt VII U 1614/20 na podstawie art. 219 k.p.c. W uzasadnieniu organ rentowy wyjaśnił, że decyzją z 24 maja 2021 r. odmówił przeliczenia świadczenia, ponieważ przedłożone świadectwa pracy nie spełniają wymogów formalnych, tj. brak pieczątek imiennych na świadectwach pracy, pieczątki zakładu pracy a ponadto świadectwa nie są opatrzone imieniem, nazwiskiem i stanowiskiem osoby wystawiającej (odpowiedź na odwołanie z 05.07.2021 r. akta sprawy VII U 918/21 k. 3 a.s.) . Zarządzeniem z 8 października 2021 r. sprawa o sygn. akt VII U 918/21 została połączona ze sprawą o sygn. akt VII U 1614/20 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalszego prowadzenia pod sygn. akt VII U 1614/20 na podstawie art. 219 k.p.c. (zarządzenie akta sprawy VII U 918/21 k. 17 a.s.) . Na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2022 r. oświadczył, że organ rentowy ostatecznie uwzględnił świadectwo pracy z (...) Zakład (...) , ale nie zadowala go sposób i stopień tego uwzględnienia. Wskazał, że za 21 miesięcy pracy dostał 310 zł, a później mając 71 miesięcy przepracowanych otrzymał 650 zł i to mu się nie zgadza. Odwołujący wyraził przekonanie, że za 71 miesięcy powinien dostać 900 zł, a jego pretensja wynosi około 270 zł miesięcznie z wyrównaniem (protokół rozprawy k. 80-81 a.s.) . Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W okresie od 29 lipca 1974 r. do 22 marca 1975 r. J. K. był zatrudniony w (...) – Zakład (...) na stanowisku robotnik z wynagrodzeniem w IV grupie zaszeregowania w wysokości 8,50 zł/godz. (świadectwo pracy z 07.01.1981 r. k. 7 a.r. – tom I; świadectwo pracy z 08.
- k. 9-10 a.r., lista płac k. 9 a.r. – tom III) . W dniu 5 listopada 2020 r. J. K. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniosek o emeryturę. Do wniosku odwołujący załączył m. in. świadectwo pracy z 26 sierpnia 1975 r. wystawione przez (...) – Zakład (...) oraz świadectwo pracy z 7 stycznia 1981 r. wystawione przez (...) W. - (...) – Zakład (...) (wniosek z 05.11.2020 r. z załącznikami k. 1-9 a.r. tom I) . Rozpoznając powyższy wniosek ZUS (...) Oddział w W. decyzją z 17 listopada 2020 r. znak: (...) (...) , na podstawie której ustalił kapitał początkowy J. K. w wysokości 14.257,98 zł. Do ustalenia kapitału początkowego organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z dziesięciu kolejnych lat kalendarzowych, tj. 1978-1987, ustalając wskaźnik podstawy wymiaru w wysokości 23,60%. Do ustalenia kapitału początkowego organ rentowy nie przyjął: ‒ okresu zatrudnienia w (...) – Zakładzie (...) od 29 lipca 1974 r. do 22 marca 1975 r., ponieważ świadectwo pracy nie zawiera podpisu osoby upoważnionej; ‒ okresu zatrudnienia w (...) W. (...) – Zakładzie (...) od 16 kwietnia 1975 r. do 2 sierpnia 1975 r., ponieważ w świadectwie pracy brak pieczątki imiennej oraz podpisu osoby upoważnionej do wystawienia dokumentu. Następnie decyzją z 19 listopada 2020 r. znak: (...) przyznał J. K. emeryturę od 1 listopada 2020 r. Wysokość emerytury obliczona zgodnie zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej wyniosła 320,49 zł (decyzja ZUS z 17.11.2020 r. k. 5-7 a.r. tom II; decyzja ZUS z 19.11.2020 r. – akta rentowe, karty nienumerowane – tom I) . W dniu 13 maja 2021 r. J. K. złożył w ZUS (...) Oddział w W. wniosek o ponowne obliczenie emerytury, przedkładając oryginały świadectw pracy. W odpowiedzi na powyższe organ rentowy decyzją z 25 maja 2021 r. znak: (...) (...) odmówił ponownego ustalenia kapitału początkowego, zaś decyzją z 24 maja 2021 r. znak: (...) odmówił prawa do przeliczenia emerytury (wniosek z 13.05.2021 r. z załącznikami k. 1-4 a.r., decyzje ZUS z 24.05.2021 r. oraz z 25.05.2021 r. k. 6-7 a.r. – tom akt załączony do akt sprawy VII U 918/21) . W dniu 5 lipca 2021 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wpłynęła dokumentacja złożona przez (...) S.A. – przechowawcy akt (...) . Ponadto 9 lipca 2021 r. J. K. złożył kolejny wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalnego, do którego dołączył dokumenty na potwierdzenie zatrudnienia w okresach od 29 lipca 1974 r. do 22 marca 1975 r. oraz od 16 kwietnia 1975 r. do 2 sierpnia 1975 r. W związku z powyższym ZUS (...) Oddział w W. wydał następujące decyzje: ‒ decyzję z 10 sierpnia 2021 r. znak: (...) (...) , na podstawie której ponownie ustalił kapitał początkowy J. K. , określając jego wartość na kwotę 29.947,61 zł. Do ustalenia kapitału początkowego organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z dziesięciu kolejnych lat kalendarzowych, tj. 1973-1982, ustalając wskaźnik podstawy wymiaru w wysokości 38,90%. Do ustalenia kapitału początkowego organ rentowy nie przyjął dni 22 listopada 1974 r. oraz 1 marca 1975 r., gdyż w tych okresach odwołujący przebywał na urlopie bezpłatnym; ‒ decyzję z 19 sierpnia 2021 r. znak: (...) , na podstawie której przeliczył emeryturę J. K. od 1 lipca 2021 r., ustalając jej wysokość po korekcie kapitału początkowego na kwotę 673,17 zł (701,71 zł z uwzględnieniem waloryzacji od 1 marca 2021 r.). (dokumentacja z (...) S.A. k. 1-7 a.r.; wniosek odwołującego z 09.07.2021 r. z załącznikami k. 8-11 a.r.; decyzja ZUS z 10.08.2021 r. z załączeniami 12-16 a.r., decyzja ZUS z 19.08.2021 r. k. 17 a.r.) . Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie wymienionych wyżej dowodów z dokumentów oraz zeznań świadków i odwołującego, uznając je za wiarygodne w zakresie, w jakim wynikały z nich prezentowane wyżej okoliczności i fakty. Strony nie wnosiły o uzupełnienie materiału dowodowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii wysokości emerytury J. K. . Na wstępie należy zaznaczyć, że zasady obliczania wysokości przysługującej ubezpieczonej emerytury określają przepisy art. 25-26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 53) . W myśl art. 26 ustawy emerytalnej emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 ustawy przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183 ustawy. Z kolei zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy wynika, że podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 ustawy, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zaewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych , z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185 . Kapitał początkowy, zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 ustawy emerytalnej, ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 ustawy, pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia, ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy dla osób w wieku 62 lat (art. 173 ust. 2). Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy (art. 173 ust. 3). W myśl art. 174 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-
- Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy: 1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6; 2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5; 3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (art. 174 ust. 2). Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r. (art. 174 ust. 3). Jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu (art. 174 ust. 3b). Stanowisko odwołującego skupiało się na zakwestionowaniu nieuwzględnienia przez organ rentowy okresów jego zatrudnienia w (...) – Zakładzie (...) od 29 lipca 1974 r. do 22 marca 1975 r. oraz w (...) W. (...) – Zakładzie (...) od 16 kwietnia 1975 r. do 2 sierpnia 1975 r. Okresy te na tle zaskarżonych decyzji nie zostały uwzględnione obliczeniu wysokości jego kapitału początkowego, a w konsekwencji, wysokości przyznanej mu emerytury. Jako przyczynę tego stanu rzeczy organ rentowy wskazał braki formalne przedłożonych przez odwołującego świadectw pracy. W odniesieniu do tak zarysowanego przedmiotu sporu, Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności wskazuje, że postępowanie podlegało częściowemu umorzeniu. Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń, w toku niniejszego postępowania 9 lipca 2021 r. odwołujący J. K. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych dodatkowe dokumenty celem potwierdzenia spornych okresów zatrudnienia, w tym m. in. kompletną kopię świadectwa pracy z 26 sierpnia 1975 r. wystawionego przez (...) W. - (...) – Zakład (...) . Dodatkowo organ rentowy uzyskał dostęp do dokumentacji osobowej J. K. złożonej przez (...) S.A. , podmiot archiwizujący akta osobowego nieistniejącego już (...) . Dokumentacja, obejmująca m. in. częściowe listy płac J. K. , zawierała informacje potwierdzające fakt zatrudnienia odwołującego w (...) – Zakładzie (...) . W wyniku powyższego Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. decyzją z 10 sierpnia 2021 r. znak: (...) (...) ponownie ustalił kapitał początkowy odwołującego z uwzględnieniem okresów zatrudnienia w (...) W. - (...) – Zakład (...) od 29 lipca 1974 r. do 22 marca 1975 r. oraz (...) W. (...) – Zakładzie (...) od 16 kwietnia 1975 r. do 2 sierpnia 1975 r., co znajduje potwierdzenie wykazach wprowadzonych dochodów i okresów ubezpieczonego stanowiących załączniki do ww. decyzji. W dalszej konsekwencji, decyzją z 19 sierpnia 2021 r. znak: (...) przeliczył przysługującą mu emeryturę od 1 lipca 2021 r, ustalając jej wysokość po korekcie początkowego na kwotę 673,17 zł (701,71 zł z uwzględnieniem waloryzacji od 1 marca 2021 r.). Powyższe oznacza, że żądania odwołującego, podnoszone w związku z zaskarżeniem decyzji z 17 listopada 2020 r. znak: (...) (...) oraz decyzji z 24 maja 2021 r. znak: (...) , zostały w zdecydowanej mierze zaspokojone. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 477
(13)§ 1 k.p.c. Zgodnie z jego treścią, zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie decyzji lub orzeczenia uwzględniającego w całości lub w części żądanie strony - powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. Poza tym zmiana lub wykonanie decyzji lub orzeczenia nie ma wpływu na bieg sprawy. W konsekwencji powyższego, Sąd Okręgowy orzekając w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 477 13 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie w takim zakresie, w jakim zaskarżone decyzje zostały zmienione decyzją z 19 sierpnia 2021 r. znak: (...) . W pozostałym zakresie Sąd uznał odwołanie za niezasadne. Odwołujący – w odniesieniu do decyzji z 19 sierpnia 2021 r. znak: (...) – ostatecznie nie kwestionował ustalonego przez organ rentowy stażu pracy. Podniósł natomiast, że domaga się przeliczenia emerytury w sposób „proporcjonalny”. Precyzując żądanie, na rozprawie w dniu 21 kwietnia odwołujący wyjaśnił, że za 21 miesięcy pracy dostał 310 zł, a później mając 71 miesięcy przepracowanych otrzymał 650 zł. Wyraził przy tym przekonanie, że za 71 miesięcy powinien otrzymywać świadczenie w wymiarze 900 zł, a więc o 270 zł miesięcznie wyższą. Wymaga zaznaczenia, co wyjaśniono na wstępie, że zasady obliczenia emerytury przysługującej odwołującemu określają art. 24-26 ustawy emerytalnej, a jednym z parametrów istotnych dla ustalenia jej wysokości jest kapitał początkowy ustalany na zasadach określonych w art. 174 tej ustawy. Ustalenia w tym zakresie czyni się w oparciu o dowody stwierdzające wysokość wynagrodzenia bądź też dokumentujących dodatkowe okresy składkowe. Za takie dowody przyjmuje się m. in. wymienione w § 21 i § 22 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011 r. nr 237, poz. 1412) , takie jak zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Przy tym, zgodnie z orzecznictwem, w toku postępowania przed sądem ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w Kodeksie postępowania cywilnego – choć podkreśla się, że wymaga to dowodów nie budzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1998 r., II UKN 440/97 i z 4 lipca 2007 r., I UK 36/07, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 października 2013 r., III AUa 269/13; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 15 marca 2006 r., III AUa 1096/05) . Odwołujący nie przedstawił jednak dowodów mających wykazać żądaną przez siebie wysokość świadczenia ani też „proporcjonalne” przeliczenie emerytury w odniesieniu do ustalonych ostatecznie przez ZUS okresów składkowych i nieskładkowych, ani też nie wskazał podstaw do takiego wyliczenia. Analizując tą kwestię Sąd nie znalazł natomiast po stronie organu rentowego uchybień wymagających skorygowania w postępowaniu odwoławczym. W decyzji z 19 listopada 2020 r. znak: (...) ZUS do ustalenia wysokości emerytury przyjął kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego wynoszącą 67.784,66 zł oraz średnie dalsze trwanie życia wymiarze 211,50 miesięcy. Natomiast w decyzji z 19 sierpnia 2021 r. znak: (...) ZUS przyjął kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego wynoszącą 142,375,66 zł oraz średnie dalsze trwanie życia – 211,50 miesięcy. W przypadku drugiej z wymienionych decyzji, zwaloryzowany kapitał początkowy został ustalony z przyjęciem przeciętnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z dziesięciu kolejnych lat kalendarzowych, tj. 1973-1982, uwzględniając przy tym wspomniane wyżej okresy sporne zatrudnienia odwołującego w (...) oraz W. - (...) i ustalając wskaźnik podstawy wymiaru w wysokości 38,90%. – zgodnie z decyzją z 10 sierpnia 2021 r. znak: (...) (...) . Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy uznał odwołanie J. K. w pozostałym zakresie za niezasadne, w konsekwencji czego orzekł o jego oddaleniu na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. zgodnie z sentencją wyroku.