Sygn. akt VIII U 61/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 maja 2022 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia Jolanta Łanowy-Klimek Protokolant Ewa Grychtoł po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2022 r. w Gliwicach sprawy S. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o składki na skutek odwołania S. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 1 grudnia 2020 r. nr (...) -RED 1. oddala odwołanie, 2. zasądza od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kwotę 3.600 zł ( trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. (-) SSO Jolanta Łanowy-Klimek Sygn. akt VIII U 61/21 UZASADNIENIE Decyzją z 1 grudnia 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. stwierdził, że S. K. jako osoba trzecia tj. członek zarządu (...) Centrum (...) “ (...) z o.o. z siedzibą w M. , ponosi odpowiedzialność za zaległości wymienionej spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2015r. do lipca 2015r., wraz z odsetkami liczonymi na dzień wydania tej decyzji, tj. 1 grudnia 2020r. i kosztami egzekucyjnymi. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że (...) Centrum (...) “ (...) z o.o. z siedzibą w M. prowadząc działalność gospodarczą nie opłaciło obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w okresie od stycznia 2015r. do lipca 2015r. Zobowiązanie w tym okresie powstały w czasie pełnienia przez S. K. obowiązków członka zarządu spółki. W związku z tym, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, S. K. , jako osoba trzecia tj. członek zarządu w okresie powstania zadłużenia wykazanego w decyzji, w myśl art. 116 ustawy – Ordynacja podatkowa, odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania ww. spółki. W odwołaniu od tej decyzji S. K. domagała się jej uchylenia w całości. Uzasadniając swoje stanowiska podniosła zarzut przekroczenia przez ZUS terminu 5 lat na wydanie przedmiotowej decyzji. Dodatkowo w toku procesu podkreśliła, że w jej ocenie spółka nie posiada zaległości wobec ZUS. Równocześnie zaznaczyła, iż nie ma wiadomości w zakresie istnienia jakichkolwiek składników majątkowych spółki. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od odwołującej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Równocześnie ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wskazał, iż najstarsza zaległość objęta zaskarżoną decyzją przypada za styczeń 2015r., w związku z tym organ rentowy wydając decyzję 1 grudnia 2020r., zachował pięcioletni termin o którym mowa w art. 118 Ordynacji Podatkowej, który upływał 31 grudnia 2020r. Sąd ustalił co następuje: (...) Centrum (...) “ (...) z o.o. z siedzibą w M. posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wykaz tych zaległości został wyszczególniony przez ZUS, w piśmie procesowym z 5 lipca 2021r. (k.53), czego odwołująca ostatecznie nie kwestionowała. W okresie objętym zaskarżoną decyzją skarżący S. K. była jedynym członkiem zarządu spółki – prezesem zarządu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. podejmował czynności zmierzające do wyegzekwowania należności ZUS, to jest: - 19 sierpnia 2016r. wysłał do spółki upomnienia nr (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , wzywające do uregulowania zaległości składkowych na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od września 2014r. do lutego 2016r., - dokonano w ramach egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Dyrektora Oddziału ZUS zajęć rachunku bankowego spółki. W szczególności wystawiono tytuły wykonawcze (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , i (...) w stosunku do rachunku bankowego i zajęcia zwrotu podatku, jednak z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z 21 października 2016r. wynika, że (...) Centrum (...) “ (...) z o.o. z siedzibą w M. nie zgłosiła w tym Urzędzie rachunku bankowego i w ciągu ostatniego roku nie dokonano na jej rzecz zwrotu podatku. Nadto Spółka ta nie zadeklarowała nabycia ani zbycia składników majątkowych w drodze spadku lub darowizny, jak również nie zgłosiła czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Nie zadeklarowała też nabycia środków trwałych, ani dochodów z zagranicy. Egzekucja z majątku (...) Centrum (...) “ (...) z o.o. z siedzibą w M. okazała się w ostateczności bezskuteczna, czego dowodzą: - powyższe pismo Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w G. z 21 października 2016r., - odpis pełny KRS (...) Centrum (...) “ (...) z o.o. z siedzibą w M. , gdzie w (...) , w rubryce 2 zamieszczono wpis, że 18 listopada 2019r.,z którego wynika, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w Gdańsku, sygn. akt GD VII Ns REJ KRS (...) , na podstawie art. 25d, ust. 1 ustawy o KRS, doszło do rozwiązania ww. Spółki bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Dalej Sąd ustalił, że S. K. była członkiem zarządu w okresie od 13 października 2014r. do 20 sierpnia 2015r. Z kolei uchwałą z 20 sierpnia 2015r. spółka przyjęła rezygnację skarżącej z funkcji prezesa jednoosobowego zarządu Spółki (...) Centrum (...) “ (...) . Od tej daty Spółka nie powołała nowego prezesa. Ubezpieczona S. K. nie składała wniosku o ogłoszenie upadłości. Niezależnie od powyższego Sąd ustalił, że pismem z 30 września 2020r. organ rentowy powiadomił ubezpieczoną o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie przeniesienia na nią, odpowiedzialności za zobowiązania składkowe (...) Centrum (...) “ (...) z o.o. z siedzibą w M. , za sporny okres. Następnie pismem z 30 października 2020r. (...) Oddział w G. powiadomił ubezpieczoną o zakończeniu powyższego postępowania. Z kolei ubezpieczona w toku tego postępowania nie składała żadnych wniosków, nie udzielała informacji, ani zastrzeżeń. Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie oświadczenia złożonego przez pełnomocnika odwołującej na rozprawie w dniu 16 czerwca 2021r., akt organu rentowego, odpisów z KRS (k.14-20 i 40-45), odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w Gdańsk – Północ w G. VII Wydziału Gospodarczego KRS (k.48-49), pisemnej informacji ZUS (k.53), dokumentów dołączonych przez odwołującą (koperta k.57), pisemnej informacji Sądu Rejonowego w Gdańsk – Północ w G. (k.76-77). Zebrane dowody Sąd ocenił jako spójne, logiczne w pełni wiarygodne i mogące być podstawą ustaleń faktycznych. Sąd zważył, co następuje: Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy odwołująca S. K. odpowiada za zobowiązania spółki powstałe w okresie od stycznia 2015r. do lipca 2015r. Zgodnie z art. 31 i 32 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022r., poz. 1009 z późn. zm.) do należności z tytułu składek, w tym składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się odpowiednio m.in. art. 108 § 4 i art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa . W myśl art. 116 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2021r., poz. 1540 ze zm.) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że:
- a)we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
- b)niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Stosownie do treści 116 § 2 powołanej ustawy, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Z kolei art. 108 § 4 ustawy – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji – stanowi, że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna, odstąpiono od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych albo nie przystąpiono do egzekucji administracyjnej w wyniku uprawdopodobnienia przez organ egzekucyjny braku możliwości uzyskania w toku egzekucji administracyjnej kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest nie tylko ustalenie pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości składkowej oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, ale także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2004r., III SA/Wa 209/04). Pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu, pełnomocnika czy wspólnika spółki to: 1) istnienie zaległości składkowej, powstałej w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu, 2) nieskuteczna w całości lub w części egzekucja z majątku spółki. Negatywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu, pełnomocników lub wspólników, których zaistnienie wyklucza przeniesienie na nich jako osóby trzecie odpowiedzialności za długi składkowe spółki z o. o., ordynacja podatkowa definiuje jako: 1) wykazanie, że we właściwym czasie podmioty te zgłosiły wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy. 2) wykazanie przez ww. podmioty mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Możliwość uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o., poprzez wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych, wymaga wskazania takiego mienia, z którego egzekucja faktycznie jest możliwa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2006 r., III SA/Wa 3277/05). Analizując pierwszą z przesłanek egzoneracyjnych, należy stwierdzić, że ubezpieczona wprost przyznała, że wniosku o upadłość spółki nie składała. Okoliczność ta wynika zresztą również z informacji Sądu Rejonowego w (...) w G. VII Wydziału Gospodarczego KRS. Odnosząc się z kolei do drugiej z przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu należy wskazać, że mienie spółki wskazywane przez członka zarządu uwalnia go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki tylko wtedy, gdy jest to mienie konkretne i rzeczywiście istniejące oraz umożliwiające przeprowadzenie egzekucji zaległości podatkowych spółki "w znacznej części", co oznacza, że musi mieć egzekwowalną wartość spełniającą przesłankę znaczności w porównaniu z wysokością zaległości podatkowych spółki – tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyrok z dnia 9 grudnia 2015r., w sprawie I SA/Gd 998/15 (LEX nr 1947805). Podobny pogląd wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 maja 2016r., sygn. akt II FSK 1139/14 (LEX nr 2082791), zgodnie z którym wskazanie mienia w rozumieniu art. 116 § 1 o.p. musi dotyczyć mienia, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa. Stąd ocena winna uwzględniać to, czy egzekucja ze wskazanego majątku jest możliwa, a nie to, czy mienie to ma jakąkolwiek wartość rynkową. Majątku tego nie może również stanowić wierzytelność, która istnieje w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, ale i wierzytelność, która nie istnieje obecnie. Wskazanie mienia, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 o.p. dotyczy bowiem czasu po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji. Z brzmienia przepisu wynika, że chodzi o sytuację, w której (najpierw) egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a (następnie) członek zarządu wskazuje mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Nie chodzi więc o ujawnienie majątku w toku egzekucji, ale po jej zakończeniu – tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrok z dnia 21 stycznia 2016r., w sprawie V SA/Wa 432/15 (LEX nr 2055271) Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy podnieść, że organ rentowy wykazał istnienie pozytywnych przesłanek pozwalających na ustalenie odpowiedzialności ubezpieczonej za zaległości (...) Centrum (...) “ (...) z o.o. z siedzibą w M. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2015r. do lipca 2015r. Bezspornym jest, że (...) Centrum (...) “ (...) z o.o. z siedzibą w M. posiada zaległość z tytułu należnych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2015r. do lipca 2015r. Nadto bezspornym było, że ubezpieczona pełniła funkcję członka zarządu spółki w okresie powstania przedmiotowych zaległości składkowych. Sąd uznał również, że organ rentowy bezsprzecznie wykazał bezskuteczność egzekucji, która może być badana w ujęciu formalnym i faktycznym. Mianowicie do formalnego uznania bezskuteczności egzekucji konieczne jest stwierdzenie tego faktu przez organ egzekucyjny. Z kolei faktyczna bezskuteczność egzekucji zachodzi wtedy gdy faktycznie brak jest jakichkolwiek składników majątku, który mógłby egzekucji podlegać. W ocenie Sądu organ rentowy przedkładając zapisy KRS, gdzie stwierdzono rozwiązanie ww. Spółki bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego ze względu na brak środków mogących pokryć koszty tego postępowania, wykazał tą bezskuteczność w sposób formalny. Przedkładając natomiast pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. , ZUS zdaniem Sądu wykazał brak jakiegokolwiek składnika majątku z którego ewentualną egzekucję można by prowadzić. Zresztą odwołująca wprost przyznała, że obecnie nie ma wiadomości na temat jakichkolwiek składników majątkowych spółki. Nie składała też w tym zakresie żadnych wniosków dowodowych i tym samym, w ocenie Sądu nie sprostał ciążącemu na nim obowiązku wykazania racji których dochodził – art. 6 k.c. Kwestia sporna, wobec zarzutów odwołania, dotyczyła natomiast ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej, wyłączająca możliwość wydania decyzji o odpowiedzialności odwołującej za zobowiązania spółki, a polegająca na upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość składkowa. W ocenie Sądu, organ rentowy, że w niniejszej sprawie przesłanka taka nie miała miejsca, bowiem najstarsza zaległość objęta zaskarżoną decyzją przypada za styczeń 2015r., w związku z tym organ rentowy wydając decyzję 1 grudnia 2020r., zachował pięcioletni termin o którym mowa w art. 118 Ordynacji Podatkowej, który upływał 31 grudnia 2020r. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił odwołanie, o czym orzeczono w oparciu o art. 477 14 § 1 k.p.c. w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 2, pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r. poz. 1804, ze zm.) – w punkcie drugim orzeczenia. (-) Sędzia Jolanta Łanowy – Klimek