Sad powszechny, VIII GC 514/21

sygn. akt. VIII GC 514/21 Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 2 czerwca 2022 roku w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach procesu zawartego w punkcie

1. Powódka (...) spółka akcyjna w P. domagała się od pozwanej (...) spółki jawnej w T. zasądzenia 107.120,47 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 maja 2021 roku, po cofnięciu pozwu i zrzeczeniu się roszczenia w zakresie 144,17 zł. Według twierdzeń faktycznych pozwu, 23 sierpnia 2019 roku strony zawarły umowę sprzedaży energii elektrycznej na okres od 1 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2022 roku dla pięciu punktów poboru energii. Pozwana przyjęła ofertę (...) . Umowa została rozwiązana wskutek działań pozwanej, która już pierwszego dnia jej obowiązywania zmieniła sprzedawcę. Według treści stosunku zobowiązaniowego łączącego strony, w przypadku spowodowania przez pozwaną rozwiązania umowy z przyczyn leżących po jej stronie ze skutkiem przypadającym przed upływem okresu obowiązywania cennika, powód mógł obciążyć pozwaną opłatą jednorazową, obliczoną według stosownych zapisów regulaminu. W przypadku pozwanej, dla pięciu punktów poboru, opłata wyniosła kwotę dochodzoną przez powódkę – 107.120,47 zł. Pozwana domagała się oddalenia powództwa w całości twierdząc, że doszło do pomyłki w zawarciu umowy na dostawę energii elektrycznej na okres od 2021 roku do 2022 roku z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w W. , mimo zawarcia w sierpniu 2018 roku umowy obejmującej dostawę energii z powódką do tych samych punktów poboru. Pozwana usiłowała bezskutecznie wyjaśnić powstałe nieporozumienie albo doprowadzić do kontynuowania umowy z powódką w latach 2023-
2. Pozwana odwołała się do art. 5 k.c. oraz twierdziła, że kara umowna jest rażąco wygórowana i wymaga znacznego miarkowania. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z 2 czerwca 2022 roku powództwo zostało uwzględnione do kwoty 35.000 zł, w pozostałym zakresie oddalone, postępowanie częściowo również umorzono, a zasądzone świadczenie główne rozłożono na 3 raty, uwzględniając ten sposób wniosek pozwanego w zakresie wysokości kary umownej i moratorium sędziowskiego. Wyrok Sądu Okręgowego częściowo uwzględniający powództwo zapadł w wyniku zastosowania art. 484 § 2 k.c. , zatem w wyniku przyjęcia, że zastrzeżona kara umowna jest rażąco wygórowana. Miarkowanie kary umownej należy do prawa sędziowskiego, co oznacza, że strona wnosząca powództwo nie jest w stanie przewidzieć, czy i w jakim zakresie sąd zastosuje tę instytucję. Może to nastąpić w wyniku zarzutu pozwanego, a tego przecież nie sposób przewidzieć w chwili formułowania i wnoszenia pozwu, szczególnie w rozpoznanej sprawie, w której problem ten nie był poruszany w korespondencji przed procesem. Ujmując tę kwestię ogólnie, można przyjąć że, dopiero ocena określonego stanu faktycznego dokonana przez sąd powoduje, że kara umowna w zastrzeżonej wysokości będzie nieadekwatna. Zgodnie z normą art. 100 k.p.c. , sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, między innymi, gdy określenie należnej sumy zależało od oceny sądu. Jak to wyżej podkreślono, powódka nie mogła przewidzieć w tej sprawie, czy i w jakim zakresie sąd zastosuje art. 484 § 2 k.c. , sprawiedliwe jest zatem, aby nie ponosiła tego konsekwencji w zakresie rozliczenia kosztów procesu. W tej sytuacji pozwana, mimo że wygrała sprawę w znacznej części, nie uzyska w ogóle zwrotu kosztów procesu; jeżeli Sąd nie zastosowałby instytucji miarkowania kary umownej, pozwana przegrałaby sprawę w całości. Pozwana zobowiązana do zwrotu powódce kosztów procesu, wynagrodzenia adwokata 5.400 zł, ustalonego na podstawie § 7 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokatów, opłaty od pozwu – 5.364 zł, opłaty od pełnomocnictwa - 17 zł, łącznie 10.781 zł. SSO Robert Bury