Sad powszechny, I C 540/21

Sygn. akt I C 540/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy w Kole I Wydział Cywilny, w następującym składzie: Przewodniczący: sędzia Konrad Łęgoszewski Protokolant: sekr. sąd. Anna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2021 r. na rozprawie sprawy z powództwa M. R. , A. R. przeciwko Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta G. o ustalenie wygaśnięcia umowy dzierżawy

1. Ustala, że wygasła umowa dzierżawy zawarta w dniu 14 czerwca 2013 r. pomiędzy M. R. i A. R. , a W. (Polska) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. , dotycząca nieruchomości o numerach ewidencyjnych (...) , położonych w K. gm. D. .
2. Odstępuje od obciążania pozwanego kosztami procesu. K. Ł. UZASADNIENIE Powodowie M. R. i A. R. wnieśli o ustalenie wygaśnięcia umowy dzierżawy nieruchomości, stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym (...) o powierzchni 2,0300 ha, obręb K. w gminie D. , dla której Sąd Rejonowy w Kole prowadzi księgę wieczystą nr (...) oraz działkę o numerze ewidencyjnym (...) o powierzchni 4,1900 ha, obręb K. w gminie D. , dla której Sąd Rejonowy w Kole prowadzi księgę wieczystą nr (...) , zawartej przez M. i A. R. z W. (Polska) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (obecnie (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G. ) na okres 29 lat poczynając od dnia jej podpisania. W uzasadnieniu powodowie wskazali, że w dniu 14 czerwca 2013 r. zawarli z pozwaną (...) Sp. z o.o. (wówczas W. (Polska) Sp. z o.o. z siedzibą w G. ) umowę dzierżawy nieruchomości, stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnych (...) o powierzchni 2,0300 ha, obręb K. oraz działkę o numerze ewidencyjnych (...) o powierzchni 4,1900 ha, obręb K. na okres 29 lat poczynając od dnia podpisania. Do dnia wniesienia powództwa pozwana Spółka nawet nie rozpoczęła budowy elektrowni wiatrowej i praktycznie od dnia zawarcia umowy nie uiszczała należnego czynszu. W związku z powyższym na podstawie pkt 7.2 umowy dzierżawy powodowie wezwali pozwaną do zapłaty zaległego czynszu wyznaczając termin 30 dni do zapłaty. Wobec braku odpowiedzi w dniu 28 lutego 2020 r. wypowiedzieli zawartą umowę dzierżawy z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Powodowie posiadają interes prawny w ustaleniu wygaśnięcia umowy dzierżawy w skutek jej wypowiedzenia, gdyż uwzględnienie powództwa i zbadanie dokumentów, o jakich mowa w art. 626 8 § 2 k.p.c. będzie wystarczające dla stwierdzenia stanu niezgodności wpisu roszczenia obciążającego nieruchomość z rzeczywistym stanem prawnym, uzasadniającym konieczność dokonania wpisu poprzez wykreślenie roszczenie wynikającego z umowy dzierżawy. Powodowie uzasadniając legitymację bierną pozwanej (...) Sp. z o.o. w imieniu której działa Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta G. wskazali, że w dniu 10 czerwca 2020 r. w wyniku przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego na podstawie art. 25d ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym pozwana Spółka została rozwiązana. Natomiast zgodnie z art. 25e tej ustawy Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie pozostałe po wykreślonym podmiocie. W postępowaniach dotyczących mienia i zobowiązań Skarb Państwa reprezentowany jest przez starostę. Prezydent Miasta G. wykonuje funkcje starosty, gdyż Miasto G. jest miastem na prawach powiatu. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – Prezydent Miasta G. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu podniósł brak legitymacji biernej, gdyż nie jest następcą (...) Sp. z o.o. w G. . Zgodnie z art. 25e ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie pozostałe po wykreślonym podmiocie, a z kolei według art. 25e ust. 2 tej ustawy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podmiotu wykreślonego z KRS jedynie z nabytego mienia. Pozwany nie nabył mienia spółki (...) Sp. z o.o. , a więc Skarb Państwa nie może być uznany za właściwego adresata powództwa. Nie jest zatem tak, że Skarb Państwa staje się podmiotem, który wchodzi we wszystkie niedokończone relacje podmiotu wykreślonego z KRS. (...) Sp. z o.o. w momencie rozwiązania nie posiadała zbywalnego majątku, to nie doszło do sukcesji praw i obowiązków zlikwidowanej spółki, a w konsekwencji Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania wykreślonego podmiotu. Pismem z dnia 2 grudnia 2021 r. powodowi podtrzymali żądanie pozwu stwierdzając, że Skarb Państwa posiada legitymację bierną do występowania w sprawie, gdyż art. 25e ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym nie uzależnia powstania odpowiedzialności Skarbu Państwa od pozostawienia przez wykreślony podmiot majątku. Sąd ustalił, co następuje: W dniu 14 czerwca 2013 r. powodowie M. R. i jego żona A. R. ( (...) ) zawarli z W. (Polska) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. ( (...) ) umowę dzierżawy nieruchomości stanowiących działkę o numerze ewidencyjnym (...) o powierzchni 2,0300 ha, obręb K. w gminie D. , dla której Sąd Rejonowy w Kole prowadzi księgę wieczystą nr (...) oraz działkę o numerze ewidencyjnym (...) o powierzchni 4,1900 ha, obręb K. w gminie D. , dla której Sąd Rejonowy w Kole prowadzi księgę wieczystą nr (...) . Na nieruchomościach Dzierżawca miał wybudować turbiny wiatrowe oraz urządzenia, infrastrukturę i obiekty towarzyszące, niezbędne do ich budowy i eksploatacji. Umowa została zawarta na okres 29 lat od dnia jej podpisania z możliwością trzykrotnego przedłużenia o dalsze 5 lat. Według umowy Dzierżawca miał płacić czynsz umowny w następujący sposób: od momentu wejścia w życie umowy do dnia rozpoczęcia budowy roczny czynsz w wysokości 500 zł; od chwili rozpoczęcia budowy roczny czynsz w wysokości 16.000 zł i dodatkowo 2,20 zł za każdy m 2 w razie przekroczenia szacowanej powierzchni – płatnych do dnia 31 stycznia każdego roku z góry. Na podstawie punktu 7.2 umowy Wydzierżawiający mogą wypowiedzieć umowę z zachowaniem trzymiesięcznego okresy wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego tylko, gdy Dzierżawca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu lub innych uzgodnionych nich przez okres ponad 4 miesięcy i nie uiszcza zaległej zapłaty w terminie 30 dni od otrzymania dodatkowego pisemnego wezwania do zapłaty zaległości wystosowanego przez Wydzierżawiającego. Warunkiem skuteczności oświadczenia w przedmiocie wypowiedzenia jest skierowanie pisemnego oświadczenia o wypowiedzeniu listem poleconym skierowanym na adres (...) Sp. z o.o. ul. (...) . A. 18/B3, (...)-(...) G. . Dowód: umowa dzierżawy z dnia 14 czerwca 2013 r. – k. 14-
3. Po podpisaniu umowy dzierżawca nieruchomości – Spółka (...) (Polska) z siedzibą w G. nie przystąpiła do realizacji inwestycji polegającej na budowie na nieruchomościach powodów turbin wiatrowych. Powodowie otrzymali od wymienionej spółki jedynie 500 zł na pierwszy rok dzierżawy. Bezskutecznie próbowali kontaktować się z Dzierżawcą. (...) objęte umową dzierżawy w dalszym ciągu są użytkowane przez powodów na cele rolnicze. Dowód: zeznania świadka T. C. - k. 80v akt 00:04:13-00:07:56, zeznania powódki A. R. - k. 80v akt 00:07:57-00:13:25, zeznania powoda M. R. - k. 80v akt 00:13:26-00:15:
4. Zgodnie z danymi zawartymi w Krajowym Rejestrze Sądowym KRS: (...) W. (Polska) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. z dniem 19 listopada 2015 r. została przekształcona w (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. . Dowód: odpis pełny KRS: (...) – k. 12-13 Powodowie pismem z dnia 24 stycznia 2020 r. zgodnie z pkt 7.2 umowy dzierżawy wezwali do zapłaty kwoty co najmniej 3.000 zł tytułem zapłaty za zaległy czynsz, zaś pismem z dnia 28 lutego 2020 r. wypowiedzieli umowę dzierżawy z dnia 14 czerwca 2013 r. z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia na dzień 31 maja 2020 r. Dowód: wezwanie do zapłaty z 24.01.2020 r. – k. 42, wypowiedzenie umowy dzierżawy z 28.02.2020 r – k. 42v. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G. została rozwiązana bez przeprowadzenia likwidacji na podstawie art. 25d ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym i wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2020 r. z uwagi na brak zbywalnego majątku i brak faktycznego prowadzenia działalności. Dowód: odpis postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2020 r. – k. 71-
5. Sąd za wiarygodne uznał zeznania powodów oraz świadka. Ich zeznania są spójne, rzeczowe i wzajemnie ze sobą korespondują. Nadto znajdują potwierdzenie w znajdujących siew aktach sprawy dokumentach. Z zeznań wynika, że dzierżawca poza podpisaniem umowy i uiszczeniem w istocie jednego czynszu dzierżawnego nie przystąpił do realizacji inwestycji polegającej na wybudowaniu na nieruchomościach powodów turbin wiatrowych. Co więcej powodowie nie mieli nawet możliwości skontaktowania się z przedstawicielami pozwanej Spółki. Sąd uznał za wiarygodne również dokumenty zgromadzone w toku postępowania – stanowiące dowody w myśl art. 243 2 k.p.c. Ich autentyczność, moc dowodowa oraz prawdziwość stwierdzonych w nich faktów nie budziły wątpliwości, nie były też kwestionowane przez żadną ze stron. Sąd zważył, co następuje: Wytoczone przez powodów powództwo zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie stan faktyczny był w istocie niesporny. Nie budzi bowiem wątpliwości okoliczność, że Spółka (...) (Polska) z siedzibą w G. zawarła z powodami umowę dzierżawy gruntów rolnych z przeznaczeniem na wybudowanie na nich turbin wiatrowych z niezbędną infrastrukturą. Do realizacji tej inwestycji nigdy nie doszło, a powodowie w dalszym ciągu w pełni korzystają rolniczo z wydzierżawionych przez siebie gruntów i pobierają z nich pożytki. Co więcej Spółka uiściła tylko jeden roczny czynsz dzierżawny i powodowie nie mieli z nią żadnego kontaktu. Nie mieli nawet wiedzy, że Spółka (...) (Polska) z siedzibą w G. w 2015 r. została przekształcona w Spółkę (...) z siedzibą w G. . Z tej przyczyny powodowie zgodnie z zapisami umowy dzierżawy wezwali Dzierżawcę o zapłatę zaległości, a następnie wypowiedzieli umowę dzierżawy kierując korespondencję na adres wskazany w umowie. Sądowi z urzędu wiadomo, że powodowie nie mieli wiedzy również o tym, że już wówczas toczyło się postępowanie w przedmiocie rozwiązania Spółki (...) z uwagi na brak faktycznej działalności i zbywalnego majątku (ogłoszenie o wszczęciu postępowania w Monitorze Sądowym i Gospodarczym z 20.02.2020 r. – k. 71 in fine). Ta okoliczność została bowiem ujawniona w listopadzie 2020 r. w toku innego toczącego się przeciwko tej Spółce postępowania w tutejszym Sądzie przez pełnomocnika powodów, występującego również w tej sprawie. W tych realiach w pierwszej kolejności należało rozważyć podniesiony zarzut braku legitymacji biernej Skarbu Państwa, który jest reprezentowany przez Prezydenta Miasta G. . W ocenie Sąd w niniejszej sprawie jako strona pozwana winien występować Skarb Państwa. Okoliczność, że Spółka (...) została rozwiązana z uwagi na brak zbywalnego majątku nie oznacza automatycznie, że Skarb Państwa nie jest jej następcą prawnym. Według Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę wskazywany wielokrotnie art. 25e ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym nie uzależnia powstania odpowiedzialności od pozostawienia przez wykreślony z Rejestru podmiot majątku, a Skarb Państwa wstępuje do postępowań zawsze, gdy chodzi o odpowiedzialność za zobowiązania. Taki pogląd zaprezentował między innymi Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 30 lipca 2021 r. sygn. akt V ACa 331/21 (LEX nr 3253566) czy Sąd Okręgowy w Warszawie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt XXIII Gz 276/18 (LEX nr 2503418), a nadto tak wskazano w Komentarzu do art. 25e ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym , red. T. O. 2021, wyd. 5 ( L. ). Reasumując, w przypadku zatem wykreślenia spółki kapitałowej w trybie art. 25d ust. 1 wspomnianej ustawy – a tak jest w rozpatrywanej sprawie – toczące się przeciwko takiemu podmiotowi postępowanie winno być prowadzone z udziałem Skarbu Państwa, który jest następcą prawnym tej Spółki. Należy jednak zastrzec, że Skarb Państwa nabywając nieodpłatnie z mocy prawa mienie pozostałe po wykreślonym z Rejestru podmiocie ponosi odpowiedzialność za zobowiązania tego podmiotu jedynie z nabytego mienia. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu nie jest wprost kwestia odpowiedzialności za zobowiązania majątkowe Spółki (...) , gdyż bezspornym jest, że Spółka nie pozostawiła żadnego zbywalnego majątku (taka była podstawa faktyczna do jej rozwiązania), ale jedynie konieczność reprezentacji tego podmiotu w toczącym się postępowaniu sądowym. Przechodząc do merytorycznej oceny żądania powodów należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zgodnie z zapisami zawartej umowy dzierżawy powodowie wezwali o zapłatę zaległego czynszu, a następnie wypowiedzieli umowę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia – kierując korespondencję na adres wprost wskazany w umowie. Co prawda nie wiedzieli, że nastąpiło przekształcenie W. (Polska) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. , ale przecież to Dzierżawca winien zawiadomić o takich zmianach, w tym o zmianie adresu do korespondencji – co wynika wprost z pkt 19 umowy dzierżawy (k. 19). Uznać więc należy, że kierowana do Dzierżawcy korespondencja na adres wskazany w umowie (k. 16v, 42-42v) została skutecznie doręczona i wywołuje skutki prawne. Podsumowując wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia 14 czerwca 2013 r. okazało się skuteczne, z uwagi na dopuszczenie się przez Dzierżawcę zwłoki w zapłacie czynszu, po uprzednim wezwaniu do uregulowania zaległości – co stanowiło umowną podstawę do rozwiązania umowy. Poza tym należy zauważyć, że umowa dzierżawy w istocie nigdy nie była w pełni realizowana przez Dzierżawcę, w szczególności Spółka (...) (Polska) nie użytkowała gruntu i nie przeprowadziła na nim żadnych prac związanych z budową turbiny wiatrowej. Na poparcie przy tym zasługuje pogląd powodów, że mają interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w ustaleniu wygaśnięcia umowy dzierżawy. W niniejszej sprawie roszczenie Dzierżawcy wynikające z zawartej umowy dzierżawy zostało ujawnione w dziale III odpowiedniej księgi wieczystej nieruchomości objętych umową. Pojawia się więc pytanie czy w takiej sytuacji powodowie powinni wnosić o ustalenie w trybie art. 189 k.p.c . czy o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Przecież każda potencjalna rozbieżność pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, co do zasady może być weryfikowana tylko procesie na skutek powództwa wytoczonego w trybie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Efektem takiego procesu jest wyeliminowanie z księgi wieczystej zapisu niezgodnego z rzeczywistym stanem prawnym, w tym na przykład ujawnionego prawa, a które następnie wygasło. W ocenie Sądu prawomocny wyrok ustalający wygaśnięcie umowy dzierżawy, biorąc pod uwagę zakres rozpoznania wniosku o wpis w księdze wieczystej (wykreślenie jest przecież również wpisem) wynikający z art. 626 8 § 2 k.p.c. będzie wystarczające dla stwierdzenia stanu niezgodności wpisu o istnieniu roszczenia dzierżawcy z rzeczywistym stanem prawnym, uzasadniającym konieczność dokonania wpisu poprzez wykreślenie roszczenia z działu III księgi wieczystej. W tym zakresie nie będzie konieczności sięgania do wspomnianego art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Tym samym powodowie mają interes prawny w ustaleniu wygaśnięcia umowy dzierżawy, skoro pozytywne dla nich rozstrzygnięcie w tym zakresie umożliwi usunięcie niegodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. W związku z powyższym Sąd ustalił, że wygasła umowa dzierżawy zawarta w dniu 14 czerwca 2013 r. pomiędzy powodami M. R. i A. R. , a W. (Polska) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. , dotycząca nieruchomości o numerach ewidencyjnych (...) , położonych w K. gm. D. . O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. odstępując od obciążania pozwanego kosztami procesu. W realiach sprawy choć powództwo zostało uwzględnione w całości, to trudno mówić w tradycyjnym znaczeniu o „wygranych” i „przegranych” stronach procesu. Skarb Państwa występuje w sprawie bowiem jako następca prawny rozwiązanej spółki kapitałowej, a reprezentacja Prezydenta Miasta G. wynika jedynie z ostatniej siedziby rozwiązanej Spółki. Zresztą nawet strona powodowa nie wnosiła o obciążenie Skarbu Państwa kosztami procesu. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie obciążania kosztami procesu tym bardziej, że postępowanie strony pozwanej nie było niesumienne czy niewłaściwe. K. Ł.