Sad powszechny, IV U 510/22

Sygn. akt IV U 510/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 listopada 2022 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Sławomir Matusiak Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Krysiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2022 roku w Sieradzu odwołania W. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. z dnia 31.08.2022 r. Nr (...) w sprawie W. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne zmienia zaskarżoną decyzję i stwierdza, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia W. S. , podlegającego ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, za luty i marzec 2020 roku stanowią kwoty zadeklarowane przez płatnika składek. Sygn.akt IV U 510/22 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 31.08.2022r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia W. S. , podlegającego ubezpieczeniom jako osoba prowadząca działalność gospodarczą wynosi: okres Ubezpieczenia emerytalne i rentowe Ubezpieczenia wypadkowe Ubezpieczenia zdrowotne 02/2020 3.136,20 zł 3.136,20 zł 4.026,01 zł 03/2020 3.136,20 zł 3.136,20 zł 4.026,01 zł oraz podstawa wymiaru składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy wynosi za luty i marzec 2020 r. po 3.136,20 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż płatnik w dokumentach rozliczeniowych ZUS RCA wskazał podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne: emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe: za luty 2020 r. w wysokości 2.379,19 zł za marzec 2000 r. w wysokości 0,00 zł. Zaznaczono, że decyzją z dnia 01.04.2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił W. S. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 23.02.2020 r. do 31.03.2020 r. ponieważ roszczenie o wypłatę zasiłku za ten okres zostało zgłoszone 09.03.2021.r, a więc po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia wymienionego wyżej okresu. Pomimo poinformowania płatnika o nieprawidłowo wykazanych podstawach wymiaru składek za luty i marzec 2020 r., ubezpieczony nie zgodził się ze stanowiskiem Zakładu. Przytaczając treść przepisów art. 18 ust.8, 9 i 10, art. 20 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, iż stosownie do powołanych przepisów prawo do proporcjonalnego zmniejszenia podstawy wymiaru składki przysługuje osobie, która spełnia warunki do przyznania zasiłku chorobowego; te same zasady mają zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy i na ubezpieczenie zdrowotne. Ponieważ płatnik został pozbawiony prawa do zasiłku chorobowego prawomocną decyzją z dnia 01.04.2021r., to tym samym wykazane przez niego podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za luty i marzec 2020 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej są nieprawidłowe. W odwołaniu od decyzji organu rentowego W. S. wniósł o jej zmianę poprzez utrzymanie podstaw wymiaru składek, wykazanych w złożonych przez niego dokumentach rozliczeniowych. Odwołujący podniósł, iż przesłanką wydania decyzji o odmowie prawa do zasiłku chorobowego z dnia 01.04.2021 r. było stwierdzenie przedawnienia roszczenia, co nie jest tożsame z pozbawieniem prawa do tego zasiłku na podstawie art. 18 ust. 9 i 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie z przyczyn, podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia 01.04.2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. po rozpoznaniu wniosku z dnia 09.03.2021 r. odmówił W. S. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 23.02.2020 r. do 31.03.2020 r. Wskazując na treść przepisów art. 67 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2020 r. poz. 870) organ zaznaczył, iż zgodnie z powołanymi przepisami roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego przedawnia się po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje, przy czym jeżeli niezgłoszenie roszczenia o wypłatę zasiłku nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby uprawnionej, termin 6 miesięcy liczy się od dnia, w którym ustała przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenie roszczenia. Ponieważ roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego za okres od 23.02.2020 r. do 31.03.2020 r. zostało zgłoszone w dniu 09.03.2021 r. czyli po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia wymienionego okresu, zaś brak jest przesłanek świadczących, aby niezgłoszenie roszczenia nastąpiło z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy, ubezpieczony nie ma prawa do zasiłku chorobowego za okres niezdolności do pracy. Pismem z dnia 15.06.2022r. organ rentowy wskazując na potwierdzenie okresu podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu oraz na brak prawa do zasiłku chorobowego za okres od 23.02.2020 r. do 31.03.2020 r. poinformował W. S. , że w dokumentach rozliczeniowych za luty i marzec 2020 r. wykazano zaniżone podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wzywając jednocześnie do złożenia korekt dokumentów rozliczeniowych za ww. miesiące. W odpowiedzi W. S. stwierdził, iż w jego ocenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zostały wykazane prawidłowo, z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 18 ust. 9 i 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Dotychczas prezentowane stanowiska strony potwierdziły w dalszej korespondencji. Pismem z dnia 29.07.2022r. organ rentowy zawiadomił W. S. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji w zakresie ustalania wymiaru składek z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności z powodu wykazania za luty i marzec 2020 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zaniżonych podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. O zakończeniu postępowania organ zawiadomił ubezpieczonego pismem z dnia 17.08.2022r., zaś decyzją z dnia 31.08.2022r. określił wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, wypadkowe, zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za luty i marzec 2020 r. (decyzja z 01.04.2021r., pismo organu z 15.06.2022r., pismo W. S. z 29.06.2022r., zawiadomienie o wszczęciu i zakończeniu postępowania, decyzja z 31.08.2022r.) Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych dokumentów, których wartości dowodowej nie kwestionowała żadna ze stron, Sąd zaś nie znalazł podstaw, ażeby odmówić im waloru wiarygodności z urzędu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W świetle niespornego stanu faktycznego, odwołanie ubezpieczonego należy uznać za uzasadnione. Jak trafnie zauważył organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie, spór w niniejszej sprawie dotyczy interpretacji zawartego w art. 18 ust. 9 i 10 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2022.1009 t.j.- dalej ustawa systemowa) pojęcia „spełnia warunki do przyznania zasiłku”, tj. czy w sytuacji przedsiębiorcy wystarczające jest opłacanie składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i stwierdzenie niezdolności do pracy, czy też konieczne jest wydanie decyzji przyznającej prawo do zasiłku chorobowego, co z kolei ociąga za sobą konieczność uwzględnienia okoliczności, związanej przedawnieniem roszczenia. Ubezpieczony, będący osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą podlega, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 ustawy systemowej, obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym i wpadkowemu, a także - w myśl art. 11 ust. 2 - na swój wniosek dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu. Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem następuje od dnia wskazanego we wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony (art. 14 ust. 1a). Zgodnie z art. 18 ust. 8 ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3 . W oparciu o ust. 2 przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe nie stosuje się ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1. Z art. 47 ust. 1 pkt 1 wynika, że płatnik składek, będący osobą fizyczną opłacającą składkę wyłącznie za siebie, przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca. W niniejszej sprawie organ rentowy określając wysokość podstawy wymiaru składek skarżącego podnosił, iż ubezpieczony nie ma prawa do zasiłku chorobowego za okres niezdolności do pracy a tym samym nie miał prawa do proporcjonalnego zmniejszenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy , zgodnie z art. 18 ust. 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , art. 81 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych , art. 104 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy , art. 4 ust.1 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym. Stosownie do treści art. 18 ust. 10 ustawy systemowej, zasady zmniejszania najniższej podstawy wymiaru składek, o których mowa w ust. 9, stosuje się odpowiednio w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, jeżeli z tego tytułu ubezpieczony spełnia warunki do przyznania zasiłku. Zasady nabywania prawa do zasiłku chorobowego osobom, prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą, zostały określone w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U.2022.1732 t.j. – dalej ustawa zasiłkowa). Pozytywne przesłanki nabycia prawa do zasiłku chorobowego dotyczą okresów podlegania ubezpieczeniu chorobowemu oraz istnienia niezdolności do racy. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli jest ubezpieczony dobrowolnie. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Ustawa zasiłkowa statuuje także negatywne przesłanki ustalenia prawa do zasiłku chorobowego, obejmujące okresy, w jakich przypada niezdolność do pracy ( art. 12 ustawy zasiłkowej), przyczynę powstania niezdolności do pracy (art. 15 i 16 ustawy zasiłkowej), jak też reguluje zasady utraty przyznanego prawa do zasiłku (art. 17 ustawy zasiłkowej). Ustawa zasiłkowa w rozdziale 11 określa postępowanie w sprawach ustalania prawa do zasiłków i zasady ich wypłat; w rozdziale tym uregulowano instytucję przedawnienia roszczenia o wypłatę zasiłku chorobowego (art. 67 ustawy zasiłkowej). Przyjęte w ustawie zasiłkowej rozwiązania wyraźnie rozdzielają warunki, jakie należy spełnić aby mieć przyznany zasiłek od trybu postępowania, prowadzącego do wypłaty zasiłku. W ocenie Sądu Okręgowego, określonego w art. 18 ust.10 ustawy systemowej pojęcia „spełnia warunki do przyznania zasiłku” nie można utożsamiać z nabyciem prawa do zasiłku chorobowego. Gdyby ustawodawca uzależnił prawo do zmniejszenia podstawy wymiaru składek od nabycia prawa do zasiłku chorobowego, to niewątpliwie taki zapis znalazłby się w treści przepisu. Należy zatem przyjąć, iż ubezpieczony jest uprawniony do zmniejszenia podstawy wymiaru składek o ile spełnił warunki do przyznania zasiłku, nawet jeżeli nie wystąpił z wnioskiem o wypłatę tego zasiłku. W rzeczywistości organ rentowy uzależniając prawo do zmniejszenia podstawy wymiaru składek od stwierdzenia istnienia prawa do zasiłku w sposób nieuprawniony dokonuje wykładni rozszerzającej omawianego pojęcia, co nie znajduje uzasadnienia w wykładni systemowej a tym bardziej gramatycznej analizowanego pojęcia. W realiach rozpoznawanej sprawy odwołujący spełnił wymagane prawem warunki do przyznania zasiłku (podleganie ubezpieczeniu chorobowemu przez wymagany okres, istnienie niezdolności do pracy), a tym samym fakt, że wnioskodawca nie otrzymał zasiłku chorobowego nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, albowiem art. 18 ust. 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje, że ubezpieczony ma jedynie spełnić warunki do przyznania zasiłku, a warunki te bezsprzecznie spełnił. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie 477 14 §2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w sentencji.