Sad powszechny, VII U 38/22

Sygn. akt VII U 38/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 września 2022 roku Sąd Okręgowy w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Urszula Pałkowska-Różycka Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Kaczmarska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2022 roku w Krakowie na rozprawie sprawy A. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia na skutek odwołania A. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 23 listopada 2021 roku nr (...) I.zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób , że ustala , iż A. S. nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej od 01 października 2010 roku do 23 stycznia 2017 roku II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na rzecz Kancelarii Radcy Prawnego K. Z. ul. (...) , (...)-(...) K. 180 ( sto osiemdziesiąt ) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego Sygn. akt VII U 38/22 UZASADNIENIE wyroku z dnia 29 września 2022 r. Decyzją z 23 listopada 2021 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. , powołując się na art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 13 pkt 4, ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm.) stwierdził, że A. S. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od 16 kwietnia 2008 r. do 23 stycznia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. poinformował, że na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej oraz w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego przez Oddział ZUS Referat Ewidencji ustalono, że w okresie od 16 kwietnia 2008 r. do 23 stycznia 2017 r. A. S. prowadził ww. działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych. Z tego tytułu od 16 kwietnia 2008 r. do 30 kwietnia 2010 r. dokonał zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z kodem tytułu 0570 00 (kod tytułu ubezpieczenia stosowany dla osoby, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia), a następnie w okresie od 1 maja 2010 r. do 23 stycznia 2017 r. z kodem tytułu 0510 00 (kod tytułu ubezpieczenia stosowany dla osoby, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek) Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają m.in. osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej są prowadzącymi pozarolniczą działalność. Okres podlegania ww. ubezpieczeniom oraz ubezpieczeniu wypadkowemu zgodnie z art. 13 pkt 4 trwa od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 22 ust. l ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 202 lr. poz.162) przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na zasadach określonych w niniejszej ustawie, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych. Natomiast w myśl art. 24 ust. l ww. ustawy, zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następują na wniosek przedsiębiorcy, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Z art.24 ust.2 ww. ustawy wynika, że w przypadku przedsiębiorcy wpisanego do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej i trwa do dnia wskazanego w tym wniosku albo do dnia wskazanego we wniosku o wznowienie wykonywania działalności gospodarczej. Art. 36a ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz.423 z późn. zm.) stanowi, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej. W CEIDG brak jest zapisów, by A. S. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej przed 23 stycznia 2017 r. lub że doszło do jej zawieszenia. Fakt, że w pewnych okresach prowadzenia działalności gospodarczej odnotował brak obrotów, nie jest podstawą do uznania, że takiej działalności nie prowadził. Podejmowanie i wykonywanie działalności odbywa się bowiem na własny rachunek i własne ryzyko przedsiębiorcy, a prowadzenie tej działalności występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak i w okresach wyczekiwania na kolejne zlecenie bądź poszukiwania zbytu na swoje usługi. Niewykonywanie działalności z powodów osobistych, rodzinnych czy też z powodu braku zleceń nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. S. , zarzucając jej: - sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie odwołującego za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od 16 kwietnia 2008 r. do 23 stycznia 2017 r. w sytuacji gdy z dokumentów finansowych przedłożonych na etapie postępowania wyjaśniającego wynika, że firma notowała przychody jedynie do roku 2010, w pozostałym okresie odwołujący jedynie formalnie był zarejestrowany w CEiDG, ale faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej; - błąd ustaleń faktycznych podlegający na przyjęciu, że jedynie formalne zarejestrowane firmy w CEiDG determinuje fakt podlegania do ubezpieczeń społecznych, w sytuacji gdy Odwołujący nie osiągał przychodów, nie reklamował swojej działalności, nie posiadał żadnej struktury organizacyjnej; - naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów art 6 ust 1 pkt 5, art 8 ust. 6, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 4 ustawy systemowej przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że o podleganiu do ubezpieczeń społecznych decyduje jedynie posiadanie aktywnego wpisu do CEiDG, a nie to, czy odwołujący faktycznie wykonywał działalność gospodarczą. Mając na uwadze powyższe, odwołujący wniósł o: - skorzystanie przez ZUS z uprawnień do autokontroli wydanej decyzji w trybie art. 83 ust. 6 ustawy systemowej i zmianę decyzji poprzez stwierdzenie, że A. S. podlega do ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od 16 kwietnia 2008 r. do 30 września 2010 r. oraz nie podlega do ubezpieczeń społecznych z tytułu jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza w okresie od 1 października 2010 r. do 23 stycznia 2017 r., a w przypadku, gdy Zakład nie uwzględni odwołania w trybie autokorekty, wniósł o: - zmianę przez Sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. , poprzez orzeczenie, że A. S. podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w okresie od 16 kwietnia 2008 r. do 30 września 2010 r. oraz nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza w okresie od 1 października 2010 r. do 23 stycznia 2017 r., a ponadto odwołujący wniósł o przeprowadzenie wskazanych w odwołaniu dowodów i zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy domagał się oddalenia odwołania, argumentując jak w zaskarżonej decyzji raz zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W latach 2008-2010 A. S. prowadził jednoosobową działalność gospodarczą związaną z pracami budowlanymi. Początkowo zatrudniał jedną osobę, a potem pracował A. S. dostawał zlecenia od firmy (...) , która realizowała duże kontrakty tj. budowa biurowców, hoteli. Odwołujący wykonywał m.in. tynkowanie, gipsowanie, malowanie, ścianki działowe, sufity podwieszane. Odwołujący wystawiał faktury za wykonane prace i otrzymywał za to wynagrodzenie. W tym czasie nie miał innych dochodów. W latach 2008 - 2010 r. odwołujący korzystał z pomocy księgowej. Współpraca z (...) od października 2010 r. Odwołujący osiągał zyski z prowadzonej działalności w latach 2008-2010. Od 2011 roku odwołujący nie miał żadnego zlecenia i zaczął nadużywać alkoholu, zaczęły się także jego kłopoty rodzinne tj. rozwód. W 2012 r. odwołujący otrzymał tylko jedno zlecenie. Z powodu problemów rodzinnych i alkoholowych odwołujący zaniedbał firmę i zlecenia. Powodem zakończenia prowadzenia przez odwołującego działalności była nieudana budowa, duże koszty i straty. Z powodu alkoholizmu A. S. nie wyrejestrował działalności gospodarczej. Od 2010 r. odwołujący nie opłacał składek do ZUS. Po odstawieniu alkoholu zaczęły się u niego ataki padaczki. A. S. ma zaległości w ZUS w wysokości około 100 000 zł. Obecnie finansowo odwołującemu pomagają rodzice, czasami też pomaga sąsiadom za drobną opłatą. Odwołujący nie podjął terapii, ponieważ nie jest ubezpieczony, a nie stać go na prywatne leczenie. Dowód : zeznania odwołującego złożone na piśmie – k. 56-57 a.s., zeznania świadka B. S. – k. 28 a.s., akta rentowe odwołującego. A. S. uzyskał przychody w wysokości: - za rok 2008 – 93 598, 00 zł; - za rok 2009 – 373 078,35 zł; - za rok 2010 – 103 698,81 zł; - za rok 2011 – 0,00 zł; - za rok 2012 – 8000,00 zł; - za rok – 2013 – 0,00 zł; - za rok 2014 – 0,00 zł; - za rok 2015 – 0,00 zł; - za rok 2016 – 0,00 zł Dowód : akta rentowe odwołującego. Powyższe fakty Sąd ustalił w oparciu dokumenty znajdujące się w aktach rentowych odwołującego oraz w oparciu o zeznania świadka B. S. i wyjaśnienia samego odwołującego A. S. , którym Sąd w całości dał wiarę, gdyż były one spójne i logiczne. Sąd zważył co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 z późn. zm.) obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności. Natomiast kwestie związane z formalnym zarejestrowaniem, wyrejestrowaniem, czy zgłaszaniem przerw w tej działalności mają pewne znaczenie w sferze dowodowej, ale nie przesądzają same w sobie o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (postanowienie SN z dnia 14 września 2007r., III UK 35/2007, LEX nr 483284; wyroki SN: z dnia 19 marca 2007 r., III UK 133/2006, OSNP 2008/7-8 poz. 114; z dnia 15 marca 2007 r., I UK 300/2006, LEX nr 338807; z dnia 27 czerwca 2006 r., I UK 340/2005, LEX nr 376431; z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/2005, OSNP 2006/19-20 poz. 311). Przepis art. 13 pkt 4 ustawy jednoznacznie wskazuje na rozpoczęcie wykonywania pozarolniczej działalności i zaprzestanie wykonywania tej działalności, a nie na moment dokonania w ewidencji działalności gospodarczej stosownego wpisu o zarejestrowaniu działalności bądź jego wykreślenia. W konsekwencji obowiązkowi ubezpieczeń społecznych podlega osoba faktycznie prowadząca działalność gospodarczą (a więc wykonująca tę działalność), a nie osoba jedynie figurująca w ewidencji działalności gospodarczej na podstawie uzyskanego wpisu, która działalności tej nie prowadzi (nie wykonuje). Istnienie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza o faktycznym prowadzeniu tej działalności. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że wnioskodawca w okresie od 1 października 2010 r. do 23 stycznia 2017 r. nie prowadził działalności w sposób przewidziany w ustawie. Wprawdzie miał zarejestrowaną działalność gospodarczą, której przedmiotem były roboty budowlane, to jednak dowody przeprowadzone w niniejszej sprawie potwierdzają, że w istocie tej działalności nie wykonywał. Przede wszystkim należy podnieść, że w roku 2011 i w latach 2013-2016 odwołujący nie osiągał dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i pozostawał na utrzymaniu rodziców. Sąd uznał, że wyświadczone przez odwołującego jedno zlecenie w 2012 r. miało charakter incydentalny i uzyskany w związku z tym niski dochód w porównaniu z innymi latami prowadzonej działalności nie przesądzają o zarobkowym charakterze działalności gospodarczej. Samo stwierdzenie „prowadzi działalność” zakłada określony ciąg działań, a nie tylko pojedyncze czynności. Przedsiębiorcą jest, więc tylko ten, kto wykonuje czynności powtarzalne i to w taki sposób, że tworzą one pewną całość, a nie stanowią oderwanego świadczenia, czy też świadczeń określonych rzeczy lub usług (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 7 sierpnia 2006 r., I Acz 441/06). Ciągłość działalności gospodarczej to - biorąc pod uwagę znaczenie językowe tej cechy - powtarzające się, regularnie występujące i trwające czynności. Jest przeciwstawna okazjonalności, jednorazowości, incydentalności i sporadyczności, bowiem działalność sporadyczna nie jest działalnością gospodarczą (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 1997 r., II SA 1089/96). Sąd uznał także, że również stan zdrowia odwołującego, nie pozwalał mu na prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany działalności gospodarczej. Choroba alkoholowa niewątpliwie stanowiła uzasadnioną przeszkodę w wykonywaniu tej działalności. A zatem mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uwzględnił odwołanie odwołującego i na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. w punkcie I sentencji wyroku zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, że A. S. nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 października 2010 r. do 23 stycznia 2017 r. O kosztach orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na zasadzie art. 98 k.p.c. w związku z § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. .