WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Monika Rosłan-Karasińska Protokolant: sekr. sądowy Marta Jachacy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2022 r. w Warszawie sprawy M. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o wypłatę emerytury na skutek odwołania M. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 27 grudnia 2021 r. znak (...)
- oddala odwołanie,
- zasądza od odwołującego się M. R. na rzecz organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt VII U 240/22 UZASADNIENIE M. R. w dniu 31 stycznia 2022 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 27 grudnia 2021 r. znak (...) , wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, że emerytura nie podlega zawieszeniu oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 15a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji oraz ich rodzin, poprzez jego błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że prawo do jednoczesnego pobierania emerytury określonej w ustawie emerytalnej oraz emerytury policyjnej przysługuje jedynie funkcjonariuszom przyjętym do służby po dniu 1 stycznia 1999r., podczas gdy przepis art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej stanowi, że zasada wypłaty jednego świadczenia nie obowiązuje, jeśli emerytura policyjna została obliczona według zasad określonych w art. 15a ustawy i zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, a nie że została przyznana a podstawie art. 15a, w konsekwencji czego ubezpieczony nie musiał spełniać kryterium podmiotowego określonego w tym przepisie w postaci przyjęcia do służby po raz pierwszy po dniu 1 stycznia 1999 r., a z uwagi na obliczenie jego emerytury policyjnej według zasad określonych w tym przepisie wypłata przysługującej mu emerytury określonej w ustawie emerytalnej nie powinna zostać zawieszona i powinna być wypłacana obok pobieranej przez niego emerytury policyjnej. Ponadto odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i określonej w nim zasady równości przez błędną wykładnię art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 15a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, … oraz ich rodzin, który to przepis pozwala wypłacać dwa świadczenia jedynie niektórym osobom w ramach jednej klasy (kategorii) emerytalnej, do której należą emerytowani funkcjonariusze, których wypracowane cywilne okresy składkowe i nieskładkowe nie miały żadnego wpływu na wysokość emerytury policyjnej, tj. wszyscy funkcjonariusze, którzy zostali przyjęci do służby po raz pierwszy po dniu 1 stycznia 1999 r. oraz niektórzy funkcjonariusze, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., a którzy nie mają możliwości obliczenia emerytury policyjnej przy uwzględnieniu cywilnego stażu emerytalnego. W konkluzji odwołujący podkreślił, że wypłata przysługującej ubezpieczonemu emerytury określonej w ustawie emerytalnej nie powinna być zawieszona i powinna zostać wypłacona obok pobieranej przez niego emerytury policyjnej (odwołanie, k. 3-10 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oraz o zasądzenie od odwołującego się na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ rentowy wskazał, że M. R. nabył prawo do emerytury powszechnej na mocy decyzji z dnia 26 listopada 2021 r. Wypłata świadczenia została zawieszona z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia oraz zbieg prawa do więcej niż jednego świadczenia (pobieranej emerytury mundurowej). W toku postępowania wyjaśniającego przed organem rentowym, w oparciu o zaświadczenie Dyrektora ZER MSWiA z dnia 4 listopada 2021 r., ustalono, że ubezpieczony ma ustalone prawo do emerytury policyjnej od dnia 1 lipca 2004 r. na podstawie art. 15 ustawy zaopatrzeniowej. Do ustalenia prawa do emerytury i jej wysokości zostały uwzględnione 1) okresy służby: od 26 października 1971 r. do 15 października 1973 r. oraz od 1 października 1980 r. do 30 czerwca 2004 r. oraz 2) okresy zatrudnienia (składkowe przed służbą) od 12 listopada 1973 r. do 25 października 1975 r., od 4 listopada 1975 r. do 16 marca 1980 r., od 17 marca 1980 r. do 30 września 1980 r. Zagadnienie pobierania zbiegających się świadczeń emerytalno-rentowych nabywanych z powszechnego ubezpieczenia społecznego z przyznawaną w oparciu o przepisy ustawy zaopatrzeniowej mundurowej emerytury lub renty inwalidzkiej reguluje art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, który wprowadza ogólną zasadę wypłaty jednego świadczenia. Tożsama reguła pobierania jednego świadczenia (wyższego lub wybranego przez uprawnionego) została wyrażona w art. 7 ustawy zaopatrzeniowej. W tym kontekście zarówno art. 95 ustawy emerytalnej, jak i art. 7 ustawy zaopatrzeniowej wykluczają możliwość wypłaty zbiegających się świadczeń mundurowych ze świadczeniami z ubezpieczeń powszechnych, poza wskazanymi przez ustawodawcę w art. 95 ust. 2 i art. 96 ustawy emerytalnej, wyjątkami. Zagadnienie związane z prawem do pobierania jednego ze zbiegających się świadczeń emerytalno-rentowych wobec rozbieżności orzeczniczych w tej kwestii zostało ostatecznie rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III UZP 7/21, w której Sąd Najwyższy przesądził, że ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75 % podstawy jej wymiaru obliczoną bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z tytułu których jest uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez niego. Co prawda powyższa uchwała zapadła na tle zawieszenia prawa do wypłaty emerytury wojskowej, jednak z uwagi na zbieżność regulacji art. 15a ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin z art. 15a ustawy zaopatrzeniowej, oraz zbliżony problem prawny, znajduje ona odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie. Zdaniem organu rentowego w przypadku odwołującego się nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na jednoczesną wypłatę dwóch świadczeń. M. R. pozostawał w służbie w Policji przed dniem 2 stycznia 1999 r. i przyznana mu przez Dyrektora ZER MSWiA emerytura policyjna nie została obliczona według zasad określonych w art. 15a ustawy zaopatrzeniowej (odpowiedź na odwołanie, k. 22-23 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: M. R. posiada uprawnienia do emerytury policyjnej począwszy od dnia 30 czerwca 2004 r. Prawo do tego świadczenia zostało przyznane decyzją Dyrektora Zakładu Emerytalno -Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lipca 2004 r., znak: (...) wydaną na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, … oraz ich rodzin. Do ustalenia prawa do emerytury policyjnej oraz wysokości świadczenia uwzględniono ubezpieczonemu okresy służby: od 26 października 1971 r. do 15 października 1973 r. oraz od 1 października 1980 r. do 30 czerwca 2004 r. oraz okresy zatrudnienia (składkowe przed służbą) od 12 listopada 1973 r. do 25 października 1975 r., od 4 listopada 1975 r. do 16 marca 1980 r., od 17 marca 1980 r. do 30 września 1980 r. Procentowy wymiar emerytury został obliczony na 75 % podstawy wymiaru z tytułu 25 lat służby ustalonej w załączniku do decyzji (decyzja Dyrektora Zakładu Emerytalno -Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lipca 2004 r. z załącznikiem, k. 21- 24 akt Dyrektora ZER MSWiA). Od 1 marca 2005 r. do 30 listopada 2021 r. M. R. był zatrudniony w Komendzie Powiatowej Policji W. na stanowisku technika (świadectwo pracy z 30 listopada 2021 r., k. 17 a.r.). Wysokość emerytury policyjnej ubezpieczonego z uwzględnieniem waloryzacji na dzień 27 lutego 2017 r. wynosiła 3.714,40 zł brutto (decyzja Dyrektora ZER MSWiA z 27 lutego 2017 r., k. 63 akt Dyrektora ZER MSWiA). W dniu 4 października 2021 r. ubezpieczony zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z wnioskiem o emeryturę. Po rozpoznaniu powyższego wniosku organ rentowy wydał w dniu 26 listopada 2021 r. decyzję znak: (...) , w której przyznał M. R. emeryturę od 1 października 2021 r. Wysokość emerytury została obliczona na podstawie art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i wyniosła 1.762,55 zł. Jednocześnie organ rentowy zawiesił jej wypłatę z powodu zbiegu prawa do więcej niż jednego świadczenia, wskazując że może być wypłacane tylko jedno świadczenie – wyższe lub wybrane przez ubezpieczonego. Wskazał również, że powodem zawieszenia wypłaty świadczenia jest kontynuowanie zatrudnienia (wniosek o emeryturę, k. 1-3 a.r.; decyzja ZUS z 26 listopada 2021 r., k. 13 a.r.) . Pismem z dnia 1 grudnia 2021 r. M. R. złożył w ZUS wniosek o wypłatę emerytury w związku z rozwiązaniem stosunku pracy (pismo z 1 grudnia 2021 r., k. 16 a.r.). Decyzja z dnia 27 grudnia 2021 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. ustalił wysokość emerytury od 1 grudnia 2021 r. na kwotę 1.783,21 zł. Jednocześnie organ rentowy zawiesił jej wypłatę z powodu zbiegu prawa do więcej niż jednego świadczenia, wskazując że może być wypłacane tylko jedno świadczenie – wyższe lub wybrane przez ubezpieczonego (decyzja ZUS z 27 grudnia 2021 r., k. 18 a.r.). Powyższy stan faktyczny, który nie był sporny między stronami, Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów, których wiarygodność nie budziła wątpliwości i nie była kwestionowana przez strony sporu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Przedmiotem sporu w toczącym się postępowaniu jest prawo ubezpieczonego do wypłaty zawieszonej emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w sytuacji zbiegu tego świadczenia z emeryturą policyjną. Sąd, analizując wskazany problem, miał na względzie, że zagadnienie pobierania zbiegających się świadczeń emerytalnych i rentowych, w tym emerytury nabywanej z powszechnego ubezpieczenia społecznego oraz emerytury policyjnej przyznawanej w oparciu o przepisy dotyczące zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy służb mundurowych, jest objęte regulacją art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 504 – dalej jako ustawa emerytalna), który wprowadza regułę pobierania jednego świadczenia. Z tego wynika, że w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty uregulowanych w ww. ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z prawem do świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach z zakresu zabezpieczenia społecznego, niezależnie od ich ubezpieczeniowego czy też zaopatrzeniowego charakteru, obowiązuje ogólna zasada wypłaty jednego świadczenia. Z treści art. 95 ust. 1 i ust. 2 ustawy emerytalnej wynika nie budząca wątpliwości zasada prawa ubezpieczeniowego, zakładająca prawo do pobierania jednego świadczenia (wyższego lub wybranego przez uprawnionego) w sytuacji tzw. zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w tej ustawie, jak również w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w ustawie emerytalnej z prawem do świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym, między innymi żołnierzy zawodowych. Reguła pobierania jednego świadczenia emerytalno-rentowego znalazła swoje odzwierciedlenie również w art. 7 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin ( tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 723 – dalej jako ustawa zaopatrzeniowa ), który to przepis stanowi, iż w przypadku zbiegu prawa do emerytury lub renty przewidzianych w tejże ustawie zaopatrzeniowej z prawem do emerytury lub renty określonym w odrębnych przepisach (w szczególności w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ) wypłaca się świadczenie wyższe lub wybrane przez osobę uprawnioną, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Przywołane powyżej unormowania, zarówno art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , jak i art. 7 ustawy zaopatrzeniowej wykluczają zatem możliwość wypłaty zbiegających się świadczeń wojskowych ze świadczeniami z ubezpieczeń powszechnych, poza wskazanymi przez ustawodawcę wyjątkowymi sytuacjami. Zasada pobierania jednego świadczenia doznaje wyjątku, między innymi w art. 96 ust. 1 ustawy emerytalnej, który w punkcie 1 odnosi się do renty inwalidy wojennego i wojskowego, którego niezdolność do pracy pozostaje w związku ze służbą wojskową, w punkcie 2 dotyczy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej pobytem w miejscach, o których mowa w art. 3 i 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 2020r., poz. 517 ); natomiast w punkcie 3 odnosi się do prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy, wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy lub chorobą zawodową, co znajduje rozwinięcie w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych . Z kolei wyjątek od ogólnych zasad wypłacania jednego świadczenia, wynikający z art. 95 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , dotyczy przypadku emerytur policyjnych obliczonych na podstawie art. 15a, art. 15d lub art. 18e ustawy zaopatrzeniowej, to jest emerytury policjanta, który został powołany do służby po raz pierwszy po dniu 1 stycznia 1999 r. Przywołane powyżej unormowania, zarówno art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , jak i art. 7 ustawy zaopatrzeniowej wykluczają możliwość wypłaty zbiegających się świadczeń wojskowych ze świadczeniami z ubezpieczeń powszechnych, poza wskazanymi wyżej wyjątkowymi sytuacjami. Wypada przy tym zaznaczyć, iż zasada prawa do pobierania tylko jednego świadczenia z zakresu zabezpieczenia społecznego nie jest nowa i została do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przejęta z ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin . Zagadnienie związane z prawem do pobierania jednego ze zbiegających się świadczeń emerytalno-rentowych zostało również omówione w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Ostatecznie, rozstrzygając różne poglądy prezentowane w orzecznictwie, Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 15 grudnia 2021 roku ( III UZP 7/21, LEX nr 3274620 ) wyraził pogląd, że ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75% podstawy jej wymiaru obliczoną bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z tytułu których jest uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez niego. Z uwagi na tożsamość regulacji zawartych zarówno w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, jak i w ustawie zaopatrzeniowej funkcjonariuszy Policji, przedstawiona w uchwale III UZP 7/21 wykładnia zachowuje aktualność również w odniesieniu do funkcjonariuszy uprawnionych do emerytury policyjnej. Sąd Okręgowy w przedmiotowej sprawie, uwzględniając pogląd zaprezentowany w ww. uchwale oraz dokonując wykładni językowej i systemowej przedstawionych powyżej regulacji prawnych, przyjął, iż M. R. choć nabył prawo do emerytury policyjnej jak również emerytury z FUS z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego, to jest uprawniony do pobierania jednego z tych świadczeń. W przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, umożliwiające odstąpienie od ogólnej zasady wypłacania jednego świadczenia. W realiach rozpatrywanego przypadku nie znajduje zastosowania przepis art. 95 ust. 2 ustawy, z racji tego, że M. R. pozostawał w służbie policyjnej przed 2 stycznia 1999r. i przyznane mu przez Dyrektora Zakładu Emerytalno -Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji świadczenie nie zostało obliczone wedle zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji oraz ich rodzin. Należy przy tym pamiętać, że omówione wyżej przepisy odnoszące się do wyjątków od reguły wypłacania jednego świadczenia, jako regulacje szczególne podlegają wykładni ścisłej, a ich rozszerzająca interpretacja jest niedopuszczalna. Odnosząc się do zarzutu odwołującego dotyczącego naruszenia art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , Sąd Okręgowy zważył, że do odwołującego się nie ma zastosowania wyjątek określony w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej, bowiem przeszedł on na emeryturę policyjną w 2004 r., a zasady obliczania emerytur policyjnych według art. 15a lub art. 15e ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin , zostały wprowadzone od dnia 4 lutego 2009 r. Prawa odwołującego się nie są zaś naruszone, gdyż ma on prawo wyboru świadczenia, a zasada wypłacania tylko jednego świadczenia z ubezpieczenia społecznego (art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej) stanowi wyraz obowiązującej w prawie ubezpieczeń społecznych zasady solidarności ryzyka i nie jest sprzeczna z konstytucyjną zasadą równości wynikającą z art. 32 Konstytucji (por. wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 2022 r., I USKP 75/21, LEX nr 3334645) Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł o oddaleniu odwołania. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł w pkt 2 wyroku mając na względzie zasadę odpowiedzialności za wynik procesu określoną w art. 98 § 1 i 2 k.p.c. Na koszty postępowania, którymi obciążony odwołujący – jako strona przegrywająca postępowanie – złożyły się koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika organu rentowego wynoszące 180 zł zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 265).