Sygn. akt V Ca 197/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach V Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodnicząca – Sędzia SO Iwona Pawlukowska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Batorska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółka z o.o. z siedzibą w W. przeciwko M. M. o zapłatę kwoty 3347,83 zł na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I C 713/13, I. oddala apelację; II. zasądza od (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz M. M. 300 (trzysta) zł tytułem zwrotu kosztów procesu za postępowanie odwoławcze. Sygn. akt V Ca 197/14 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2014 roku Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim oddalił powództwo (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. przeciwko M. M. o zapłatę kwoty 3.347,83 zł. Powód wywodził swoje roszczenie z faktu przyjęcia pozwanej na studia w Wyższej Szkole (...) w W. i wskazał, że pozwana nie uregulowała należności z tytułu czesnego. Pozwana podniosła zarzut przedawnienia i wnosiła o oddalenie powództwa. Zgodnie z ustaleniami Sądu pierwszej instancji w dniu 13 września 2004 roku doszło w sposób dorozumiany do zawarcia umowy pomiędzy Wyższą Szkołą (...) w W. a M. M. , na mocy której pozwana została przyjęta na studia i zobowiązała się do uiszczania czesnego. Pozwana nie uiściła czesnego za miesiące luty, marzec, kwiecień i maj 2005 roku. Decyzją z dnia 21 kwietnia 2005 roku została skreślona z listy studentów. Wierzytelność przysługująca pierwotnemu wierzycielowi została zbyta na rzecz powódki. Sąd Rejonowy wskazał, że umowa pomiędzy stronami została zawarta pod rządem ustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385), która nie regulowała typu umów zawieranych pomiędzy studentami a uczelniami wyższymi. Z tego względu w sprawie znajduje zastosowanie art. 750 k.c. oraz art. 751 pkt 2 k.c. przewidujący dwuletni termin przedawnienia roszczeń z tytułu nauki przysługujących osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami. Dlatego zgłoszony przez pozwaną zarzut przedawnienia Sąd pierwszej instancji uznał za skuteczny. Sąd Rejonowy wyraził też stanowisko, że Wyższą Szkołę (...) w W. należy uznawać za przedsiębiorcę w rozumieniu art. 43 1 k.c. , a prowadzoną przez nią działalność edukacyjną – za działalność gospodarczą. Zdaniem tego Sądu powództwo podlegałoby oddaleniu również z uwagi na upływ trzyletniego terminu przedawnienia z art. 118 k.c. właściwego dla roszczeń o świadczenia okresowe. Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd pierwszej instancji wskazał art. 98 k.p.c. Apelację od tego wyroku złożył powód (...) sp. z o. z siedzibą w W. , zaskarżając go w całości. Orzeczeniu temu zarzucił: 1. obrazę prawa materialnego art. 750 k.c. poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że umowa o świadczenie usług edukacyjnych stanowi umowę nienazwaną, przez co do tego stosunku prawnego należy stosować przepisy o zleceniu, podczas gdy w ramach reżimu szkolnictwa wyższego wykształcił się nowy typ umowy, do której należy stosować przepisy ustawy z roku 1990 o szkolnictwie wyższym, a nie przepisy o zleceniu, 2. obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 751 pkt 2 k.c. w zw. z § 10 załącznika do rozporządzenia Prezesa RM z 20 czerwca 2002 roku w sprawie zasad techniki prawodawczej przez ich błędną rozszerzającą wykładnię wyrażającą się w:
- a)zakwalifikowaniu roszczeń powoda jako roszczeń z tytułu nauki, podczas gdy są to roszczenia z tytułu kształcenia studentów, o których mówi ustawa prawo o szkolnictwie wyższym, natomiast dyrektywy wykładni językowej i zasady techniki prawodawczej nakazują przyjmować, że „do oznaczania jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a rożnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami” przez co sąd w sposób niedopuszczalny złamał zasadę zakazu rozszerzającej wykładni wyjątków,
- b)stwierdzeniu, że czynności „zawodowego trudnienia się” i „utrzymywania zakładów przeznaczonych na cele” związane z nauką nie stanowi działalności gospodarczej, podczas gdy zarówno trudnienie się zawodowo w/w czynnościami, jak i utrzymywanie zakładów na ten cel przeznaczonych – oznacza w rzeczywistości prowadzenie działalności gospodarczej, natomiast kształcenie studentów przez uczelnie wyższe w ramach reżimu prawnego szkolnictwa wyższego nie stanowi działalności gospodarczej in genere , - przez co Sąd Rejonowy w konsekwencji błędnie zastosował normę art. 751 pkt 2 k.c. przewidującą 2-letni termin przedawnienia zamiast normy z art. 118 k.c. przewidującej 10-letni termin przedawnienia roszczenia o zapłatę czesnego; 3. obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 118 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, że roszczenie o zapłatę czesnego stanowi roszczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, podczas gdy:
- a)prowadzenie przez uczelnie wyższe – na gruncie ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 roku – działalności dydaktycznej, naukowej, badawczej nigdy nie stanowi działalności gospodarczej, ta bowiem może być wykonywana jedynie w formie organizacyjnie i finansowo wydzielonej od w/w działalności podstawowej,
- b)działalność edukacyjna uczelni wyższych, w tym niepaństwowych, stanowi wykonywanie zadań publicznych, przez co nie stanowi działalności gospodarczej,
- c)działalność gospodarcza, o której mowa w art. 118 k.c. to ta, o której mowa w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej , 4. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 118 k.c. poprzez jego błędną wykładnię wskutek przyjęcia, że świadczenie studenta, polegające na obowiązku uiszczenia opłaty za świadczenia edukacyjne stanowi świadczenie o charakterze okresowym, podczas gdy:
- a)uiszczenie opłaty za studia stanowi świadczenie jednorazowe ewentualnie podzielone na raty,
- b)opłaty za studia zaliczane są zawsze na część jednorazowego świadczenia, tj. kształcenia w ramach określonego kierunku studiów, zmierzającego do uzyskania kwalifikacji I lub II stopnia i uzyskania dyplomu, a więc świadczenia jednego, choć złożonego i podzielonego na etapy,
- c)opłaty za studia nie posiadają jurydycznej samodzielności, a są częścią jednego większego świadczenia w zamian za świadczenie uczelni,
- d)czynnik czasu zaś służy nie określeniu rozmiaru świadczenia, lecz służy jedynie do oznaczenia sposobu wykonania świadczenia i ustalenia prawidłowości jego spełnienia. Podnosząc te zarzuty autor apelacji wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 3.347,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postepowania przed sądem pierwszej instancji, 2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, w myśl którego roszczenie powoda uległo przedawnieniu. Należy zgodzić się z Sądem Rejonowym, że w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 września 2005 roku, tj. na gruncie ustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.), brak było takiej regulacji, która zawierałaby cechy odrębnej umowy normującej stosunki prawne pomiędzy studentem a uczelnią w zakresie usług związanych z kształceniem. Materii tej dotyczył jedynie art. 23 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy, który uprawniał uczelnię do pobierania opłat za zajęcia dydaktyczne. Tak wąski zakres legislacji nie uprawnia do przyjęcia stanowiska, że ustawa z dnia 12 września 1990 roku tworzyła odrębny model umowy o naukę na studiach wyższych. Nawet próba rekonstrukcji reżimu prawnego takiej umowy na podstawie całości przepisów przywołanej ustawy z roku 1990 nie może doprowadzić do wniosku, że jest to umowa nazwana, której regulacja prawna wyklucza zastosowanie art. 750 k.c. i art. 751 pkt 2 k.c. Przepisy wspomnianej ustawy nie normowały bowiem tej umowy w żadnej istotnej części, nie wspominając nawet o zachowaniu kryterium kompleksowości. Nie wprowadzały też swoistych cech takiej umowy, pozwalających na jej odróżnienie od innych umów nazwanych. Z tego względu roszczenie powoda podlega dwuletniemu terminowi przedawnienia, o którym mowa w art. 751 pkt 2 k.c. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie do tej grupy umów o świadczenie usług, wymienionych w jego treści, które nie są uregulowane innymi przepisami ( art. 750 k.c. ) ( L. O. [w] K. P. , K.C. Komentarz, art. 751 Nb. 3). Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że przedmiotowy stosunek prawny nosi cechy umowy o świadczenie usług w zakresie nauki (kształcenia). Słusznie też wskazał, że działalność uczelni ma charakter zawodowy. Gołosłowna jest przy tym polemika autora apelacji na temat różnic pomiędzy pojęciami „kształcenie” i „nauka” w kontekście wykładni art. 751 pkt 2 k.c. Podobne desygnaty obu tych pojęć w pełni uzasadniają wykładnię dokonaną przez Sąd Rejonowy i subsumpcję stanu faktycznego sprawy pod art. 751 pkt 2 k.c. Aczkolwiek powód wywodzi, że przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym ustanowiły typ umowy uczelnia – student, gdyż wprowadziły jej essnetialia negotii, tj. podmiot, przedmiot oraz treść, czyli prawa i obowiązki stron, to zdaje się nie zauważać, że przywołane w tym kontekście normy art. 99, 189 i 160 ust. 3 pochodzą z ustawy z dnia 1 września 2005 roku ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 roku, poz. 572 ze zm.), która, obowiązując od dnia 1 września 2005 roku, nie znajduje zastosowania do stanu faktycznego ustalonego w sprawie niniejszej. Z tych względów za chybione należy uznać zarzuty apelacji naruszenia art. 750 k.p.c. i art. 751 pkt 2 k.c. w zw. z § 10 załącznika do rozporządzenia Prezesa RM z 20 czerwca 2002 roku w sprawie zasad techniki prawodawczej. Natomiast należy zgodzić się z autorem apelacji, że działalność edukacyjna uczelni nie posiada charakteru działalności gospodarczej, jak również, że dochodzone pozwem świadczenie nie ma charakteru okresowego. W tym kontekście trafnie został podniesiony zarzut naruszenia art. 118 k.c. Stwierdzenie skuteczności zarzutu przedawnienia opartego na art. 751 pkt 2 k.p.c. czyni jednak bezprzedmiotowym dalsze rozważania w tym zakresie, a zarzuty naruszenia art. 118 k.c. nie podważają trafności zaskarżonego orzeczenia, które, oparte w pierwszej kolejności na art. 751 pkt 2 k.c. , odpowiada prawu. Mając to na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. , apelację oddalił. O kosztach procesu za drugą instancję Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 3 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 roku, poz. 490). Zgodnie z treścią art. 505 13 § 1 k.p.c. uzasadnienie wyroku Sądu Odwoławczego ograniczone zostało do wyjaśnienia jego podstawy prawnej.