← Polska

Sad powszechny, VI C 1446/22

Sygn. akt VI C 1446/22 UZASADNIENIE Przedmiot i przebieg postępowania

  1. Pozwem z dnia 11 lipca 2022 r. (data stempla pocztowego) powódka E. L. wniosła o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym lokalu nr (...) stanowiącego odrębną nieruchomość, usytuowanego w budynku położonym w W. , przy ul. (...) , dla którego Sąd Rejonowy dla Warszawy M. X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi dwie księgi wieczyste: nr (...) , ujawnionym w księdze wieczystej nr (...) , a rzeczywistym stanem prawnym, poprzez wykreślenie z księgi wieczystej nr (...) lokalu oraz jej zamknięcie. Powyższe powódka argumentowała tym, że dla lokalu nr (...) są obecnie prowadzone dwie księgi wieczyste, co nie jest zgodne z rzeczywistym stanem prawnym. ( pozew, k. 3-7v.)
  2. W odpowiedzi na pozew pozwana U. Spółdzielnia (...) z siedzibą w W. uznała powództwo w całości i wniosła o uwzględnienie powództwa zgodnie z żądaniem pozwu. Potwierdziła, iż dla lokalu nr (...) położonego w budynku przy ul. (...) są obecnie prowadzone dwie księgi wieczyste, przy czym wyłącznie stan prawny ujawniony w księdze wieczystej nr (...) jest zgodny z rzeczywistym stanem prawym. Dlatego też konieczne jest zamknięcie księgi wieczystej nr (...) . ( odpowiedź na pozew, k. 116-117v.) Ustalenia faktyczne
  3. Budynek przy ul. (...) w W. stanowił przed II wojną światową własność przedwojennej U. Spółdzielni (...) w W. z odpowiedzialnością udziałami. Na mocy umowy z dnia 22 października 1941 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego (nr rep. 378/41) i zawartej przed notariuszem w W. , P. Z. pomiędzy spółdzielnią a lokatorami, dokonano wyodrębnienia części lokali w budynku i założenia dla nich odrębnych ksiąg wieczystych. Właścicielem lokalu nr (...) stał się W. S.

(1). ( akt notarialny, rep 378/41, k. 15-24) 4. Umową z dnia 26 marca 1966 r. zawartą w W. przed notariuszem T. P. , dotychczasowy właściciel lokalu nr (...) W. S.
(2)(następca prawny W. S.
(1)) zawarł z U. Spółdzielnią Budowlano –Mieszkaniową z siedzibą w W. umowę przeniesienia własności lokalu w zamian za spółdzielcze prawo do lokalu. ( akt notarialny, rep A/a nr I- (...) , k. 33-34v.)
  1. Na mocy postanowienia Sądu Powiatowego dla W. – P. w W. z dnia 15 lutego 1969 r. w sprawie o sygn. A RS I 88, (...) Spółdzielnia Budowlano – Mieszkaniowa w drodze połączenia przejęła U. Spółdzielnię Budowlano – Mieszkaniową, zaś zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego dla W. – P. w W. z dnia 5 sierpnia 1974 r., spółdzielnia ta zmieniała nazwę na (...) Spółdzielnię Budownictwa Mieszkaniowego w W. . ( postanowienie z 15.02.1969, k. 41-v.; postanowienie z 5.08.1974 r., k. 42-v.)
  2. W drodze umowy cesyjnej z dnia 28 lutego 1975 r. W. S.
(2)przeniósł wkład budowlany oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr (...) na rzecz B. B. . Prawo to zostało nabyte przez B. B. oraz W. B. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej. ( umowa cesyjna, k. 35-v.)
  1. Następnie na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy – Pragi w Warszawie z dnia 3 czerwca 1976 r. w sprawie o sygn. A RS IX 1274, (...) Spółdzielnia Budownictwa Mieszkaniowego w W. została w drodze połączenia przejęta przez (...) Spółdzielnię Mieszkaniową w W. . ( postanowienie z 3.06.1976 r., k. 43)
  2. Uchwałą nr 5/88 z dnia 1 października 1988 r. Zebranie Przedstawicieli (...) Spółdzielni Mieszkaniowej postanowiło o podziale i wydzieleniu się Spółdzielni Budowlano – Mieszkaniowej (...) , której podlegać miał budynek przy ul. (...) . Postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 22 października 1990 r. w sprawie o sygn. akt VI Ns Rej S-1459/90, spółdzielnia ta została wpisana do rejestru. (bezsporne, a nadto postanowienie z 22.10.1990 r., k. 44-v.)
  3. Na mocy decyzji z dnia 1 czerwca 1989 r. o nr 440/89 Urząd D. (...) orzekł o ustanowieniu na rzecz (...) Spółdzielni Mieszkaniowej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości tj. gruntu o powierzchni 2135 m 2 położonego w W. przy ul. (...) . ( decyzja nr (...) , k. 48-v.)
  4. Po śmierci W. B. , na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 7 marca 1990 r. w sprawie o sygn. akt II Ns 273/90, spadek po nim nabyli po ½ części jego żona B. B. oraz syn G. B. . Następnie w dniu 19 kwietnia 1990 r. spadkobiercy zawarli umowę o dziale spadku, wskutek czego, jedyną osobą uprawnioną z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr (...) została B. B. . ( postanowienie Sądu z 7.03.1990 r., k. 36; umowa o nieodpłatnym dziale spadku, k. 37, zaświadczenie z 6.12.1997 r., k. 38)
  5. Na mocy uchwały nr 2 podjętej w dniu 6 grudnia 1997 r. przez Spółdzielnię Budowlano – Mieszkaniową (...) , spółdzielnia ta została podzielona. W wyniku powyższego doszło do powstania U. Spółdzielni (...) , do której przynależał budynek przy ul. (...) , co potwierdził Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 1998 r. w sprawie o sygn. akt XVI Ns Rej. S-52/
  6. ( uchwała nr 2 z dnia 6.12.1997 r. wraz z załącznikiem, k. 46-47v.; postanowienie z 14.04.1998 r., k. 45-v.)
  7. W drodze umowy z dnia 31 lipca 1998 r., zawartej przed notariuszem A. P. w Kancelarii Notarialnej w W. , B. B. sprzedała własnościowe prawo do lokalu nr (...) wraz z wkładem budowlanym i udziałem członkowskim na rzecz E. I. . ( akt notarialny, rep. A- (...) , k. 39- 40)
  8. W wykonaniu decyzji z dnia 1 czerwca 1989 r., U. Spółdzielnia (...) w W. zawarła z Gminą W. – Centrum w dniu 1 lipca 1999 r. przed notariuszem C. K. w Kancelarii Notarialnej w W. , umowę ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu przy ul. (...) w W. . ( akt notarialny rep. A (...) , k. 49-52v.)
  9. Następnie U. Spółdzielnia (...) w W. , na podstawie art. 42 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych podjęła dwie uchwały tj. z dnia 12 czerwca 2008 r. oraz z dnia 3 września 2010 r. dotyczące przedmiotu odrębnej własności lokalu. ( uchwała nr 1 z 12.06.2008 r. wraz z załącznikiem, k. 53-55v.; uchwała nr 9/2010 z 3.09.2010 r. wraz z załącznikiem, k. 56-58v.)
  10. Umową z dnia 22 października 2009 r. zawartą w W. przed notariuszem E. B. , pomiędzy U. Spółdzielnią (...) w W. a E. I. doszło do ustanowienia odrębnej własności lokalu nr (...) i przeniesienia jego własności na rzecz E. I. . W konsekwencji dla ww. lokalu założono nową księgę wieczystą o nr (...) . ( akt notarialny, rep A nr 11705/2009, k. 59-62v.; KW nr (...) , k. 63-71)
  11. Na mocy decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego (...) W. z dnia 19 grudnia 2011 r. E. I. zmieniła swoje nazwisko z (...) na (...) , co nie zostało ujawnione w księdze wieczystej o nr (...) . ( decyzja z 19.12.2011 r., k. 72)
  12. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2019 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa w W. oddalił wniosek złożony przez U. Spółdzielnię Budowlano – Mieszkaniową w W. o zamknięcie księgi wieczystej nr (...) , zaś postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2020 r., wydanym po rozpoznaniu skargi na powyższe orzeczenie, Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w W. , także oddalił wniosek z uwagi na niewyjaśnione i nieudokumentowane przyczyny rozbieżności wynikające z treści ksiąg wieczystych w powierzchni lokalu oraz odnośnie osoby, której przysługiwało spółdzielcze/własnościowe/ prawo do lokalu. ( postanowienie z 28.06.2019 r., k. 73-74; postanowienie z 24.04.2020 r., k. 75-76v.)
  13. Spółdzielnia ponowiła wniosek o zamknięcie księgi wieczystej nr (...) wyjaśniając sporne kwestie, mimo to referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa w W. oddalił wniosek postanowieniem z dnia 6 października 2021 r. W wyniku wniesionej przez spółdzielnię skargi na powyższe postanowienie, Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w W. również oddalił wniosek spółdzielni w postanowieniu z dnia 3 lutego 2022 r., argumentując, iż niezgodność może zostać usunięta jedynie w postępowaniu wszczętym z powództwa o usunięcie niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . ( postanowienie z 6.10.2021 r., k. 77-78; postanowienie z 3.02.2022 r., k. 79-81v.)
  14. Aktualnie dla lokalu nr (...) o powierzchni 128,30 m 2 położonego w budynku przy ul. (...) w W. , składającego się z: trzech pokoi, kuchni z jadalnią, przedpokoju, łazienki, ubikacji, prowadzone są dwie księgi wieczyste, zgodnie z treścią których właścicielem lokalu jest odpowiednio U. Spółdzielnia Budowlano – Mieszkaniowa w W. (KW nr (...) ) oraz E. I. (KW nr (...) ). ( bezsporne, a nadto KW nr (...) , k. 25-32; KW nr (...) , k. 63-71; plan i opis lokalu, k. 82) Omówienie dowodów
  15. Stan faktyczny sprawy był bezsporny. Zarówno powódka, jak i pozwana spółdzielnia zgodnie twierdziły, iż dla przedmiotowego lokalu są prowadzone dwie księgi wieczyste, z czego w jednej z nich jako właściciela lokalu wskazano pozwaną spółdzielnię, co pozostaje w sprzeczności z obowiązującym stanem prawnym. Przedłożone przez stronę powodową dokumenty, w tym zakresie stanowią w ocenie Sądu wiarygodny i wystarczający materiał dowodowy, którego nie kwestionowała również pozwana spółdzielnia, uznając powództwo w całości. Z przedłożonych wypisów obu ksiąg wieczystych wynika bowiem, iż dla przedmiotowego lokalu są prowadzone dwie odrębne księgi wieczyste, w których jako właściciela wskazano odpowiednio pozwaną U. Spółdzielnię Budowlano – Mieszkaniową w W. (KW nr (...) , k. 29) oraz E. I. (KW nr (...) , k. 68), która od 2011 r. posługuje się nazwiskiem L. . Różnica w powierzchni lokali (131,98 a 134,60 m 2 ), na którą powoływał się sąd wieczystoksięgowy, jest na tyle drobna, że nie może podważać historii lokalu wynikającej z przedłożonych przez powódkę dokumentów, niezbicie wskazujących, że w stosunku do jednego lokalu prowadzone są dwie księgi wieczyste.
  16. Wątpliwości Sądu nie budziły także okoliczności dotyczące przekształceń samej spółdzielni mieszkaniowej będącej pozwaną w niniejszym postępowaniu. Choć strona powodowa nie załączyła do pozwu uchwały nr 5/88 z dnia 1 października 1988 r., na podstawie której doszło najpierw do podziału (...) Spółdzielni Mieszkaniowej i powstania Spółdzielni Budowlani – Mieszkaniowej (...) , a w konsekwencji dalszego podziału do powstania U. Spółdzielni (...) w W. , to mając na uwadze, iż pozwana okoliczności tej nie kwestionowała, Sąd również uznał ją za bezsporną. Ocena prawna
  17. Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.
  18. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (dalej: u.k.w.h.) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.
  19. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 15 marca 2006 r., sygn. III CZP 10655, najbliższe brzmieniu art. 10 ust. 1 u.k.w.h. jest rozumienie formuły roszczenia [o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym] jako żądania, aby sąd w procesie przez samo ustalenie doprowadził do zgodności stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Uzasadniony jest zatem wniosek, że roszczenie, o którym mowa, to uprawnienie do ustalenia wprost przez sąd istnienia prawa podmiotu tego roszczenia (nieistnienia prawa zobowiązanego dłużnika roszczenia), a więc, że powództwo przewidziane w art. 10 u.k.w.h. jest szczególną postacią powództwa o ustalenie.
  20. W procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ciężar dowodu istnienia niezgodności między stanem jawnym z księgi wieczystej a stanem materialnoprawnym obciąża powoda ( art. 6 k.c. ). W tym zakresie nie występują ograniczenia dowodowe charakterystyczne dla postępowania wieczystoksięgowego wynikające z ograniczonej kognicji sądu prowadzącego księgę ( art. 626 8 § 2 k.p.c. ). W szczególności w trybie powództwa, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy, powód może dowodzić brak spełnienia przesłanek, od których uzależnione było dokonanie wpisu w księdze wieczystej, np. przez udowodnienie nieważności jednostronnego oświadczenia woli albo umowy stanowiącej podstawę wpisu w księdze ( Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Komentarz, pod red. K. Osajdy i W. Borysiaka, Legalis 2021, pkt 17). W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 10 ustawy obowiązują bowiem zwyczajne przepisy o postępowaniu dowodowym zawarte w księdze pierwszej kodeksu postępowania cywilnego .
  21. W niniejszej sprawie powódka bezsprzecznie wykazała, iż dla lokalu nr (...) położonego przy ul. (...) w W. prowadzone są przez Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w W. równocześnie dwie księgi wieczyste tj. księga wieczysta nr (...) oraz księga wieczysta nr (...) , w których jako właściciel lokalu wpisana jest odpowiednio U. Spółdzielnia Budowlano – Mieszkaniową w W. oraz E. I. . Istniejąca rozbieżność uzasadniała więc konieczność usunięcie powstałej niezgodności poprzez wykreślenie z niej wszystkich wpisów dotyczących prawa własności U. Spółdzielni Budowlano – Mieszkaniowej w W. i zamknięcie księgi wieczystej prowadzonej dla lokalu, która zawiera informacje niezgodne z aktualną sytuacją prawną tej nieruchomości.
  22. Aktualnym właścicielem przedmiotowego lokalu jest bowiem powódka, o czym świadczy zawarta pomiędzy pozwaną spółdzielnią a powódką umowa z dnia 22 października 2009 r. o ustanowieniu odrębnej własności lokalu i przeniesienia własności, na mocy której dla lokalu nr (...) założono księgę wieczystą o nr (...) i dokonano stosownego wpisu. Od tego więc momentu, powódka jest jedynym właścicielem tego lokalu, co potwierdziła również strona pozwana, przyznając słuszność argumentacji powódki i uznając powództwo w całości. Niezgodności co do stanu prawnego lokalu nr (...) można by było uniknąć, gdyby spółdzielnia zdecydowała się „zaaktualizować” treść księgi wieczystej nr (...) , poprzednio założonej dla przedmiotowego lokalu, poprzez dokonanie stosownych wpisów tj. wykreślenie spółdzielni jako właściciela i wpisania na to miejsce powódki. Zdecydowano się jednak na założenie nowej księgi wieczystej dla lokalu (być może z powodu zwykłego przeoczenia – liczba zmian podmiotowych po stronie spółdzielni pozwala sądzić, że do przeoczeń czy zagubienia części dokumentacji było wiele okazji), co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji, że w obrocie prawnym funkcjonowały dwie księgi wieczystej dla tego samego lokalu, co pozostawało w sprzeczności również z treścią art. 24 u.k.w.h. Dla jednej nieruchomości powinna być bowiem prowadzona tylko jedna księga wieczysta.
  23. Zgodnie z art. 213 § 2 k.p.c. Sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba że uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Złożona przez pozwaną odpowiedź na pozew nie nastręcza wątpliwości co do tego, że spółdzielnia popiera powództwo w całości i godzi się wydanie orzeczenia o treści zakreślonej treścią pozwu. Jednocześnie nie zaszły żadne przesłanki negatywne uznania powództwa wymienione w treści art. 213 § 2 k.p.c. (przy czym, biorąc pod uwagę interes publiczny w sprawie polegający na zapewnieniu wiarygodności państwowego rejestru jakim są księgi wieczyste, fakt uznania powództwa nie był dla sprawy przesądzający, ważniejsze było rzetelne i staranne wykazane zasadności pozwu przekonującymi dowodami). Sąd przyjął więc za konieczne usunięcia powstałej niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości a rzeczywistym stanem prawnym zgodnie z żądaniem pozwu.
  24. Należy również podkreślić, iż usunięcie niezgodności pomiędzy treścią księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w W. pod numerem (...) a rzeczywistym stanem prawnym, poprzez wykreślenie z księgi wszelkich wpisów dotyczących prawa własności pozwanej do lokalu nr (...) i zamknięcie tej księgi, pozwala powódce uniknąć sytuacji, kiedy to niezgodność stanu prawnego nieruchomości (lokalu) z rzeczywistym stanem prawnym mogło spowodować, iż w drodze dokonanej czynności prawnej, podmiot trzeci nabędzie prawo własności do lokalu lub inne prawo rzeczowe , opierając się na treści księgi wieczystej nr (...) , w której nadal widniałby wpis, że właścicielem lokalu jest pozwana spółdzielnia, a co wynika z treści art. 5 u.k.w.h, (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych), choć ustawa przewiduje również wyjątki od tej zasady (art. 6, 7 u.k.w.h.). Dlatego też to w słusznym interesie powódki pozostawało, aby treść księgi wieczystej prowadzonej dla lokalu nr (...) , będącego jej własnością, była w zgodności z rzeczywistym stanem prawnym tej nieruchomości.
  25. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zaprezentowanym w wyroku z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. I CSK 113/17, zamknięcie księgi wieczystej jest czynnością techniczną. W przedmiocie zamknięcia księgi wieczystej nie toczy się żadne postępowanie prowadzące do wydania orzeczenia; na dokonanie tej czynności nie przysługuje żaden środek odwoławczy. Taki charakter czynności zamknięcia księgi wieczystej sprzeciwia się uznaniu, że nakaz jej dokonania może być samodzielnym przedmiotem treści powództwa przewidzianego w art. 10 u.k.w.h. Wyrok uwzględniający to powództwo musi nawiązywać do stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej oraz stanu prawnego rzeczywistego i wskazywać sposób usunięcia stwierdzonej między nimi niezgodności; nie może ograniczyć się do nakazania dokonanie czynności o charakterze wyłącznie technicznym.
  26. Z uwagi na powyższe stanowisko Sąd nakazał usunąć wpisy o prawie własności pozwanej z księgi nr (...) jako niezgodnych z aktualnym stanem prawnym lokalu, prawidłowo udokumentowanym w księdze nr (...) . Konsekwencją usunięcia tych wpisów z księgi nr (...) musi być zamknięcie księgi wieczystej, gdyż z racji istnienia drugiej, dokumentującej rzeczywisty stan prawny księgi wieczystej nie ma podstaw do zamieszczania w niej kolejnych wpisów.
  27. W braku wniosków stron reprezentowanych przez zawodowych pełnomocników o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd o tych kosztach nie orzekał. (...)

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.