Sygn. akt I ACa 620/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2021 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej w składzie: Przewodniczący – Sędzia Mariola Głowacka Sędziowie: Ryszard Marchwicki Bogdan Wysocki (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Sylwia Woźniak po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2021 r. w Poznaniu na rozprawie sprawa ze skargi pozwanych Z. M. i J. P. od wyroku Sądu Arbitrażowego przy Konfederacji Lewiatan w W. z dnia 2 kwietnia 2020 roku w sprawie o sygn. akt SA/421/ (...) przy udziale powoda (...) Sp. z o.o. w W. 1.uchyla wyrok Sądu Arbitrażowego przy Konfederacji Lewiatan w W. z dnia 2 kwietnia 2020 roku w sprawie o sygn. akt SA/421/ (...) ; 2 . zasądza od uczestnika (...) Sp. z o.o. w W. na rzecz skarżących Z. M. i J. P. kwotę 5.131 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą. Ryszard Marchwicki M. B. W. UZASADNIENIE Pozwem z dnia 21 listopada 2019 r. powód (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. domagał się zasądzenia od pozwanych: Z. M. i J. P. solidarnie na swoją rzecz kwoty 30.603,75 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych; zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 5.600 zł; zasądzenia zwrotu kosztów postępowania arbitrażowego. W odpowiedzi na pozew pozwane podniosły zarzut braku zapisu na sąd polubowny, wnosiły o oddalenie powództwa w całości oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2020 r. Sąd Arbitrażowy przy Konfederacji Lewiatan w W. zasądził od pozwanej Z. M. oraz solidarnie od pozwanej J. P. na rzecz powoda (...) sp. z o.o. w W. kwotę 30.603,75 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi w następujący sposób: - od kwoty 25,96 zł od dnia 16.10.2017 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 50,65 zł od dnia 23.10.2017 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 41,33 zł od dnia 30.10.2017 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.537,50 zł od dnia 14.11.2017 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 12,30 zł od dnia 20.11.2017 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 172,82 zł od dnia 27.11.2017 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 74,53 zł od dnia 27.11.2017 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.537,50 zł od dnia 15.12.2017 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 0,13 zł od dnia 26.12.2017 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 340,24 zł od dnia 01.01.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 400,00 zł od dnia 07.01.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 2.775,47 zł od dnia 09.01.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 132,23 zł. od dnia 09.01.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 15,38 zł od dnia 09.01.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.660,50 zł od dnia 12.01.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.922,47 zł od dnia 12.01.2-18 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 2.562,39 zł od dnia 15.01.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 40,59 zł od dnia 15.01.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 171,85 zł od dnia 16.01.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 152,03 zł od dnia 18.01.2018 r, do dnia zapłaty, - od kwoty 9,46 zł od dnia 18.01.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 629,77 zł od dnia 12.02.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 70,11 zł od dnia 12.02.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 20,30 zł od dnia 12.02.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.395,09 zł od dnia 12.02.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.537,50 zł od dnia 15.02.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 89,00 zł od dnia 19.02.2018 r do dnia zapłaty, - od kwoty 932,55 zł od dnia 26.02.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 322, 55 zł od dnia 05.03.2018 r, do dnia zapłaty, - od kwoty 186,35 zł od dnia 12.03.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 825,27 zł od dnia 12.03.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.537, 50 zł od dnia 16.03.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 818,97 zł od dnia 19.03.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 20,30 zł od dnia 19.03.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 618,08 zł od dnia 19.03.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 200,00 zł od dnia 31.03.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 42,56 zł od dnia 02.04.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 273,53 zł od dnia 02.04.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 782,59 zł od dnia 02.04.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 10,70 zł od dnia 02.04.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.660,50 zł od dnia 17.04.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.047, 50 zł od dnia 30.04.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.537,50 zł od dnia 18.05.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 1.610,49 zł od dnia 18.06.2018 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 800,00 zł od dnia 30.06.2018 r. do dnia zapłaty (pkt 1), zasądził od pozwanej Z. M. oraz solidarnie od pozwanej J. P. na rzecz powoda 4.590 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz 2.945 zł tytułem zwrotu pozostałych kosztów postępowania arbitrażowego (pkt 2); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 3). Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i wnioski. Spór w sprawie powstał w związku z Umową (...) Nr (...) zawartą przez powodowego franczyzodawcę - (...) sp. z o.o. w W. z franczyzobiorcą - (...) S.C. Z. M. , M. S. z siedzibą w P. z dnia 20 grudnia 2012 r. ( dalej (...) ). Umowa została zawarta na czas oznaczony tj. do dnia 20 grudnia 2017 r. z możliwością jej dalszego przedłużenia. Przedmiotem Umowy były zasady i formy współpracy pomiędzy stronami w zakresie prowadzenia (...) Instytutu (...) w lokalu znajdującym się w Galerii (...) przy ul. (...) , w S. . F. udzielił franczyzobiorcy prawa do posługiwania się określonym w Umowie znakiem towarowym oraz do korzystania z wszelkich doświadczeń i know-how franczyzodawcy w zakresie prowadzenia Instytutów. 2 stycznia 2013 r. strony podpisały Aneks nr (...) do Umowy zmieniający nazwę franczyzobiorcy na PHU S.C. Z. M. , M. S. , J. M. , w wyniku przystąpienia do (...) spółki cywilnej pani J. M. . 12 marca 2013 r. strony podpisały Aneks nr (...) do Umowy zmieniający nazwę franczyzobiorcy na PHU S.C. Z. M. , J. M. na skutek wystąpienia z (...) spółki cywilnej pani M. S. . Następnie Aneksem nr (...) z dnia 17 kwietnia 2014 r. zmieniono nazwę spółki cywilnej na PHU S.C. Z. M. , J. P. , na skutek zmiany nazwiska przez jedną ze wspólniczek spółki cywilnej. Aneksem do Umowy (...) Nr (...) z dnia 12 marca 2015 r. strony potwierdziły obowiązywanie Umowy (ust. 6). Umowa została rozwiązana na mocy porozumienia stron ze skutkiem na dzień 9 marca 2018 r. Przedmiotem sporu były należności z faktur wystawionych na podstawie Umowy przez powoda w 2017 i 2018 r. i niezapłaconych przez franczyzobiorcę na łączną kwotę 30.603,75 zł dochodzoną przez powoda. Zapis na sąd polubowny zawarty w § 18 ust. 5 Umowy brzmi następująco: „Wszelkie spory wynikające z niniejszej umowy, lub w związku z nią, będą rozstrzygane ostatecznie zgodnie z Regulaminem Sądu Arbitrażowego przy Polskiej (...) w W. , przez jednego lub więcej arbitrów wyznaczonych zgodnie z tym Regulaminem, przy czym Strony ustalają, że wysokość kosztów zastępstwa procesowego nie może być wyższa niż 15% (piętnaście procent) wartości przedmiotu sporu.”. W ocenie Sądu Arbitrażowego, powyższe postanowienia umowy czynią zadość wymaganiom zapisu na sąd polubowny (arbitrażowy) według art. 1161 § 1 k.p.c. Podstawę rozstrzygnięcia sporu stanowiła odpowiedź na pytanie: jaki charakter i podstawę prawną miała współpraca stron od dnia 2 maja 2013 r. do dnia 9 marca 2018 r., a w szczególności jak należy postrzegać i definiować zachowanie stron względem siebie, w zakresie wykonywania umownego stosunku franczyzowego na podstawie Umowy F. (...) . (...) rozwiązania umowy wyszła od pozwanych, które w piśmie z dnia 28 lutego 2018 r. uzasadniły swoją prośbę następująco PHU S.C. Z. M. , J. P. w związku z powyżej przedstawioną sytuacją jest zmuszona nie kontynuować funkcjonowania (...) Instytutu (...) w lokalu (...) w Galerii (...) . Lokal (...) , nie z winy PHU S.C. nie spełnia również kryteriów wymaganych przez (...) Sp. z o.o. (...) Z dniem 09.03.2018 zdajemy lokal Wynajmującemu po opróżnieniu go ze sprzętów będących własnością Najemcy i doprowadzeniu do stanu określonego w umowie najmu z dnia 01.06.2012.” W § 18 ust. 2 Umowy strony zgodnie poddały ją polskiemu prawu materialnemu ( Kodeks cywilny ). Zatem zastosowanie polskiego prawa wybranego przez strony w sprawie jest obowiązkiem Zespołu (...) wynikającym zarówno z przepisów prawa, jak i istoty instytucji sądownictwa polubownego ( art. 1194 § 1 i 2 k.p.c. ). Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje jednoznacznie, że w okresie od dnia uruchomienia Instytutu tj. 2 maja 2013 r. do dnia jego zamknięcia tj. 8 marca 2018 r. strony związane były stosunkiem umowy franczyzy na podstawie Umowy (...) Nr (...) . Strony wykonywały tę umowę w dobrej wierze, z poszanowaniem standardów i dobrych praktyk kupieckich. Potwierdzeniem tej tezy jest prawidłowe wykonywanie umowy przez pozwane, w tym regulowanie opłat franczyzowych, zawieranie kolejnych aneksów do umowy oraz konsekwentne powoływanie się przez franczyzobiorcę na obowiązującą Umowę (...) Nr (...) . W świetle postanowień § 12.5 Umowy uległa ona automatycznemu wygaśnięciu z dniem 1 kwietnia 2013 r. W wyniku wieloletniej, zgodnej praktyki stron i oświadczeń woli składanych wzajemnie względem siebie przez strony przez cały okres blisko pięcioletniej współpracy tj. od otwarcia Instytutu w dniu 2 maja 2013 r. doszło do nowacji stosunku obligacyjnego między stronami tj. zawarcia nowej umowy franczyzy tożsamej w swej treści z Umową (...) Nr (...) . Formalnym potwierdzeniem tych relacji są także kolejne aneksy do Umowy, a w szczególności ANEKS DO UMOWY (...) NR (...) z dnia 12 marca 2015 r., który w ust. 6 jednoznacznie mówi:” Pozostałe postanowienia Umowy F. pozostają bez zmian.” Podnoszony przez pozwane w piśmie z dnia 4 lipca 2018 r., tj. po zamknięciu Instytutu w dniu 9 marca 2018 r. i polubownym rozwiązaniu Umowy, zarzut błędu istotnego w postaci wygaśnięcia umowy w dniu 31 marca 2013 r. i braku istnienia stosunku franczyzowego między stronami po tej dacie, nosi znamiona nadużycia prawa podmiotowego i działania pozwanych złej wierze, stojąc w całkowitej sprzeczności z ich dotychczasowym zachowaniem i składanymi oświadczeniami woli. Takie zachowanie nie korzysta z ochrony prawnej ( art. 5 k.c. ). Roszczenie powoda z tytułu nieuregulowanych opłat franczyzowych i innych świadczeń, do których pozwane były zobowiązane na podstawie umowy w łącznej kwocie 30.603,75 zł, w okresie od 16 października 2017 r. do 30 czerwca 2018 r. znajduje oparcie w umowie stron oraz materiale dowodowym. Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 471 k.c. roszczenie powoda zasługuje na uwzględnienie. Powód wygrał sprawę w całości. Zgodnie z ogólną zasadą należało zatem orzec na rzecz powoda od strony pozwanej zwrot kosztów postępowania i zastępstwa procesowego. Skargę od powyższego wyroku złożyły pozwane, zaskarżyły go w całości. Pozwane zarzucały orzeczeniu:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.