WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Małgorzata Jarząbek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2023 r. w Warszawie sprawy Z. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o prawo do rekompensaty na skutek odwołania Z. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 2 czerwca 2020 r. znak (...) oddala odwołanie. UZASADNIENIE Z. S. w dniu 29 czerwca 2020 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 2 czerwca 2020 r., znak: (...) , wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do rekompensaty. Ubezpieczony zarzucił dokonanie przez organ rentowy wadliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że w okresach od 6 listopada 1989 r. do 5 czerwca 1996 r., od 24 czerwca 1996 r. do 31 października 1999 r., od 3 listopada 2000 r. do 31 maja 2005 r. oraz od 1 czerwca 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r. nie świadczył na rzecz (...) S.A. Pekaes (...) , (...) sp. z o.o. , (...) S.A. , E. - (...) sp. z o.o. , (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o. pracy w warunkach szczególnych. Ponadto, ubezpieczony wskazał, że poza okresami wskazanymi w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji, pracował w szczególnych warunkach również w następujących spółkach i okresach: od 25 sierpnia 1976 r. do 31 grudnia 1978 r. w Przedsiębiorstwie (...) na stanowisku mechanika samochodowego w kanałach naprawczych, od 25 października 1976 r. do l6 października 1978 r. odbywał służbę wojskową również jako mechanik samochodowy, od 15 stycznia 1979 r. do 16 lutego 1986 r. w Przedsiębiorstwie Państwowym (...) na stanowisku mechanika samochodowego, od 17 lutego 1986 r. do 30 czerwca 1988 r. w Przedsiębiorstwie Państwowym (...) na stanowisku kierowcy, mechanika pomocy drogowej. Zdaniem ubezpieczonego okresy wskazane w odwołaniu dają łącznie staż pracy przepracowany w warunkach szczególnych w wymiarze 11 lat 10 miesięcy jako mechanik w kanałach naprawczych oraz 15 lat 4 miesiące jako kierowca autobusu o liczbie miejsc większej niż 15; co wskazuje łącznie na 27 lat pracy w szczególnych warunkach. Mając na uwadze powyższe odwołujący wniósł o zmianę decyzji organu rentowego i uznanie faktu, że pracował on więcej niż 15 lat w szczególnych warunkach pracy i przyznanie mu rekompensaty z tego tytułu ( odwołanie z 29 czerwca 2020r., k. 4-45 a.s. ). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , a uzasadniając swe stanowisko wskazał, że ubezpieczony nie udowodnił piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach do dnia 31 grudnia 2008 r. Zakład nie zaliczył ubezpieczonemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okresów od 6 listopada 1989 r. do 5 czerwca 1996r., od 1 stycznia 1999 r. do 31 października 1999 r., od 1 września 2005 r. do 31 września 2005 r., od 3 listopada 2000 r. do 31 maja 2005r. Zaznaczył, że w świadectwach pracy wystawionych przez E. - (...) sp. z o.o. , (...) sp. z o.o. , (...) sp. z o.o. nie wskazano, czy praca była wykonywana stale oraz charakteru wykonywanej pracy. Natomiast w świadectwie pracy z dnia 5 czerwca 1996 r. wystawionego przez (...) S.A. Pekaes (...) nie wskazano nazwy aktu prawnego, na podstawie którego określono pracę w szczególnych warunkach i nie wskazano, czy była wykonywana stale. Zaświadczenie o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach z dnia 3 czerwca 2019 r. zostało wystawione przez (...) sp. z o.o. , który jest jedynie przechowawcą dokumentów, nie zaś następcą prawnym pracodawcy. Wobec powyższego organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania (odpowiedź na odwołanie k. 46 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Z. S. , urodzony w dniu (...) jest z zawodu kierowcą i mechanikiem. W okresie od 25 sierpnia 1976 r. do 31 grudnia 1978 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) na stanowisku mechanika samochodowego. W tym okresie od 25 października 1976 r. do 14 października 1978 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Następnie był zatrudniony na stanowisku kierowcy: od 15 stycznia 1979r. do 30 czerwca 1988r. w (...) , od 1 lipca 1988r. do 3 listopada 1989r. w (...) Spółdzielni Pracy Zakład (...) , od 6 listopada 1989r. do 5 czerwca 1996r. w (...) S.A. (...) . Na stanowisku kierowcy autobusu był zatrudniony kolejno: od 24 czerwca 1996r. do 31 października 1997r. w E. - (...) sp. z o.o. , od 1 listopada 1997r. do 31 grudnia 1998r. w (...) S.A. , od 1 stycznia 1999r. do 31 października 1999r. w E. - (...) sp. z o.o. Od 3 listopada 2000 r. do 31 maja 2005 r. pracował na stanowisku kierowcy konduktora w (...) sp. z o.o. Od 1 czerwca 2005r. do 30 września 2005r. na stanowisku kierowcy autobusu w (...) sp. z o.o. Następnie odwołujący na podstawie kilku umów zlecenia od 4 października 2005 r. do 5 maja 2006 r. z niewielkim przerwami świadczył pracę dla (...) sp. z o.o. (kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych, świadectwa pracy i zaświadczenia o zatrudnieniu – k. 3-51 tomu I a.r., zaświadczenia, świadectwa pracy, umowy o pracę i umowy zlecenie k. 9-53 tomu II a.r.). W dniu 23 marca 2020 r. odwołujący złożył wniosek o emeryturę i prawo do rekompensaty. W dniu 17 kwietnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał decyzję o przyznaniu Z. S. emerytury od dnia 10 kwietnia 2020 r., tj. od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego (wnioski z dnia 23 marca 2020r. – nienumerowane karty tomu II akt rentowych, decyzja z dnia 17 kwietnia 2020 r. znak: END/15/045223873 –k. 55 tomu II a.r.). W dniu 2 czerwca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał decyzję znak: (...) w której odmówił przyznania na rzecz Z. S. prawa do rekompensaty wskazując, że ubezpieczony nie udokumentował 15 lat pracy wykonywanej w szczególnych warunkach wykonywanej do dnia 1 stycznia 2009 r. Organ nie uznał jako okresów pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia: od 6 listopada 1989 r. do 5 czerwca 1996 r., od 1 stycznia 1999 r. do 31 października 1999 r., od 1 września 2005r. do 31 września 2005r., od 3 listopada 2000r. do 31 maja 2005r. Zaznaczył, że w świadectwach pracy wystawionych przez E. - (...) sp. z o.o. , (...) sp. z o.o. , (...) sp. z o.o. nie wskazano, czy praca była wykonywana stale oraz charakteru wykonywanej pracy. Natomiast zaświadczenie o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach na rzecz (...) S.A. Pekaes Grup zostało wystawione przez (...) sp. z o.o. , który jest jedynie przechowawcą akt, a pracę w warunkach szczególnych powinien stwierdzić zakład pracy lub następca prawny (decyzja z dnia 2 czerwca 2020 r. znak: (...) –k. 63 tomu II a.r.). W dniu 29 czerwca 2020 r. Z. S. złożył odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 2 czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy prawa do rekompensaty (odwołanie z dnia 29 czerwca 2020 r. k. 4-44 a.s.). Postanowieniem z dnia 16 marca 2022 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dopuścił dowód z opinii biegłego specjalisty ds. bezpieczeństwa higieny pracy celem ustalenia, czy we wskazanych okresach praca świadczona przez odwołującego wykonywana była w warunkach szczególnych, uregulowanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz w innych rozporządzeniach Rady Ministrów dotyczących I kategorii zatrudnienia i zarządzeniach właściwych ministrów (postanowienie z dnia 16 marca 2022 r. k. 181 a.s.). W opinii z dnia 15 czerwca 2022 r. biegły sądowy z zakresu bhp A. P. wskazał, że jedynie część prac wykonywanych przez odwołującego Z. S. , można uznać za prace wykonywane w warunkach szczególnych, w rozumieniu przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Biorąc pod uwagę obowiązujące w spornym okresie uregulowania prawne, biegły analizował przebieg zatrudnienia, na podstawie dołączonych do akt sprawy, akt osobowym odwołującego, związanych z zatrudnieniem u pracodawców wymienionych w postanowieniu sądu. Na początku biegły odniósł się do zatrudnienia odwołującego w Przedsiębiorstwie (...) w W. w okresie od 25 sierpnia 1976 r. do 31 grudnia 1978 r. na stanowisku mechanika samochodowego oraz w Przedsiębiorstwie (...) w W. w okresie 15 stycznia 1979 r. do 16 lutego 1986 r. na stanowisku mechanika samochodowego, a następnie od 17 lutego 1986 r. do 30 czerwca 1988 r. na stanowisku mechanika samochodowego - kierowcy Pogotowia (...) . Biegły nie zgodził się z twierdzeniem odwołującego, jakoby kilkanaście lat stale i w pełny wymiarze czasu pracy ubezpieczony pracował w kanałach rewizyjnych. Jest to twierdzenie niezasadne z uwagi na to, że w Przedsiębiorstwie (...) niespełna cztery miesiące zatrudniony był na stanowisku pracownika fizycznego - bez specjalności. Pozostały okres zatrudnienia wypełniła służba wojskowa. Zdaniem biegłego pracodawca P.T.H.M. (...) wysłał zdolnego mechanika na kurs obsługi gaźników i pomp paliwowych nie po to, by ulokować go rzekomo na stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy w kanałach. Prace w kanałach wykonywali i nadal wykonują mechanicy zespołów podwozia, specjalizujący się w obsłudze technicznej i naprawa takich zespołów jak: sprzęgło, skrzynia przekładniowa, most napędowy, przednie i tylne zawieszeni czy układ kierowniczy, a nie mechanicy specjalizujący się w naprawach silników niskoprężnych silników wysokoprężnych przy naprawach i regulacjach gaźników i pomp paliwa. Biegły podniósł także, że sprzeczne są wnioski odwołującego, który rzekomo przebywając od roku 1982 stale i w pełnym wymiarze czasu pracy kanale naprawczym, wykonywał przez ok. 6 lat obowiązki brygadzisty w stacji obsługi nr 12. Biegły również podkreślił, że w nazwie stanowiska pracy umieszczenie obok nazwy mechanik wyrazu kierowca było związane z koniecznością dotarcia przez pogotowie techniczne do osób potrzebujących pomocy. Następnie biegły odniósł się do zatrudnienia w (...) S.A. Pekaes (...) . W ocenie biegłego okres od 1 marca 1991 do 30 czerwca 1991 r. nie był okresem wykonywania pracy kierowcy. W powyższym okresie odwołujący się wykonywał obowiązki prowadzenia dokumentacji przewozowo- spedycyjnej oraz celnej. Z dokumentacji osobowej, w tym umowy zawartej w dniu 1 marca 1991 r. wynika, że prowadzenie dokumentacji przewozów spedycyjnej i celnej było czynnością wyłączną w tym okresie. Biegły pominął dwa „zaświadczenia o wykonywaniu prac w szczególnych warunkach” sporządzone datą 3 czerwca 2019 r. przez panią A. S. specjalistkę ds. kadr w (...) Sp. z o.o. , która to spółka jest jedynie przechowawca dokumentacji osobowej i nie jest uprawniona do wystawiania świadectw pracy oraz świadectw wykonywania prac w szczególnych warunkach. Kolejno biegły ocenił zatrudnienie w spółkach (...) na stanowisku kierowcy autobusu turystycznego. Odnosząc się do czynności, a przede wszystkim obciążenia pracą kierowcy podczas wyjazdów pobytowych za granicą biegły wskazał, że nie można uznać takich prac za prace wykonywane w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Wobec powyższego i po dokonaniu analizy akt sprawy w szczególności świadectwa pracy sporządzonego przez J. S.
(1)biegły wskazał, że nie można uznać, aby w spółkach (...) odwołujący wykonywał prace w szczególnych warunkach. Odnośnie natomiast zatrudnienia w przedsiębiorstwie (...) sp. z o.o. w W. w okresie od listopada 2000 r. do 31 maja 2005 r. na stanowisku kierowcy autobusu biegły wskazał, że wprawdzie w aktach sprawy znajduje się tylko świadectwo pracy wystawione przez pracodawcę (...) sp. z o.o. , stanowi ono jednak w ocenie biegłego wiarygodny dowód, gdyż z wiedzy biegłego linie autobusowe tego podmiotu jeździły po całym kraju i w wielu miastach kierowcy sprzedawali bilety (opinia biegłego sądowego z zakresu bhp z dnia 15 czerwca 2022 r. k. 181-200 a.s.). Do powyższej opinii odwołujący zgłosił zastrzeżenia. Sąd postanowieniem dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłego sądowego A. P. celem odniesienia się do powyższych zastrzeżeń. Biegły kolejno odniósł się do zastrzeżeń ubezpieczonego i potwierdził wnioski zawarte w opinii z dnia 15 czerwca 2022 r. Organ rentowy natomiast nie wniósł zastrzeżeń do opinii biegłego. Podniósł jedynie, że biegły zaliczył do stażu pracy w warunkach szczególnych odwołującemu się okres 4 lat, 6 miesięcy i 18 dni, natomiast organ nie zaliczył żadnych okresów pracy w warunkach szczególnych (pismo procesowe z dnia 18 lipca 2022 r. k. 210-214 a.s., pismo procesowe z dnia 19 lipca 2022 r. k. 218-219, postanowienie z dnia 5 sierpnia 2022 r. k. 220, opinia uzupełniająca z dnia 15 września 2022 r. k 231-235 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie zgromadzonych w toku postępowania dowodów obejmujących wymienione dokumenty, opinie biegłego, zeznania świadków i dowód z przesłuchania ubezpieczonego. Sąd Okręgowy oparł się na opiniach biegłego sądowego z zakresu (...) . Odnosząc się do sporządzonych w sprawie opinii, Sąd uznał je za przekonujące, rzeczowe i merytorycznie uzasadnione. Sąd wziął pod uwagę fakt, że opinie te uwzględniają i odnoszą się do rzeczywistego charakteru pracy odwołującego w spornym okresie oraz do wykonywanych przez niego obowiązków, co biegły szczegółowo omówił. W przedmiotowych opiniach, biegły wskazał także, dlaczego uznał, że całego okresu zatrudnienia ubezpieczonego wskazanego w postanowieniu Sądu nie można uznać za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach. Powyższe wnioski są zgodne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W ocenie Sądu opinie biegłego A. P. zostały sporządzone fachowo i rzetelnie, przy uwzględnieniu wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłego, a zatem brak było podstaw do ich zakwestionowania. Opinie te są jasne, pełne i odpowiadają na tezy zawarte w postanowieniach. Sąd uznał również przedstawione przez biegłego argumenty i wnioski za spójne, jednoznaczne oraz odnoszące się w sposób wnikliwy do spornych kwestii niniejszego postępowania. Sąd opierał się również na zeznaniach świadków Z. P. , K. M. , T. R. oraz pisemnych zeznaniach J. S.
(2). Sąd dał wiarę zeznaniom ww. świadków w zakresie znajomości z odwołującym się i wykonywaniem pracy na rzecz tych samych podmiotów. W pozostałym zakresie Sąd odmówił wiary ich zeznaniom, bowiem świadkowie nie określi dokładnie, ile godzin pracy odwołujący poświęcał na każdą z czynności oraz nie wskazali charakteru jego pracy i nie wykazali, że pracował on stale. Świadek Z. P. stwierdził, że pracował w przedsiębiorstwie (...) razem z ubezpieczonym na stanowisku mechanika, jednak ubezpieczony pracował także w pomocy drogowej. Świadek nie posiadał wiedzy, w jakim okresie pracował ubezpieczony, kiedy dokładnie wykonywał czynności w pomocy drogowej. Świadek wskazał, że ubezpieczony pracował w kanale, jednak do jego zadań należało też naprawianie silników, co było wykonywane na powierzchni. W Przedsiębiorstwie (...) ww. świadek pracował krótko z ubezpieczonym. Sąd nie dał wiary zeznaniom tego świadka odnośnie stale wykonywanej przez ubezpieczonego pracy w warunkach szczególnych, gdyż były one niespójne i nie wykazywały faktycznie wykonywanej przez ubezpieczonego pracy. Sąd opierał się także na zeznaniach świadka W. S. , którym natomiast dał wiarę w całości. Zeznania tego świadka były zgodne z wnioskami z opinii biegłego z zakresu bhp odnośnie pracy odwołującego w przedsiębiorstwie (...) sp. z o.o. Zeznania te były spójne również z zeznaniami odwołującego się i przedstawiały rzetelnie wykonywaną przez niego pracę (zeznania świadków k. 159 a.s. i k. 164-170 a.s.). Zeznania ubezpieczonego Sąd uznał za wiarygodne, w zakresie w jakim ubezpieczony opisał swoje obowiązki wykonywane na rzecz spółek (...) oraz Polski (...) w całości, odnośnie natomiast pracy na stanowisku kierowcy autobusu w spółkach (...) odmówił wiarygodności jego zeznaniom w zakresie wykazania, że była to praca wykonywana stale. Ubezpieczony w tym zakresie nie wskazał, że w trakcie tras turystycznych stale, nieprzerwanie wykonywał pracę. Odnośnie zeznań dotyczących pracy na stanowisku mechanika, Sąd stwierdził, że ubezpieczony nie wykazał, że stale wykonywał pracę w warunkach szczególnych. Jak sam podkreślił zależało to od specyfiki pracy. W tym zakresie Sąd uznał, że zeznania odwołującego nie są spójne z aktami osobowymi i uznał je za niewiarygodne. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania orzeczenia. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie Z. S. jest niezasadne i jako takie podlega oddaleniu. Regulacja dotycząca prawa do rekompensaty z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych, o którą ubiegał się Z. S. , została wprowadzona do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1924). Art. 2 pkt 5 tej ustawy zawiera definicję rekompensaty rozumianej jako odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Z kolei warunki jej przyznawania oraz sposób jej obliczenia wskazują art. 21 – 23 zamieszczone w rozdziale III (...) . Art. 23 stanowi, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę oraz że przyznawana jest ona w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W art. 21 ust. 1 ustawy wskazano natomiast, że rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Z art. 21 ust. 2 ustawy wynika zaś, że rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Celem rekompensaty, o której mowa w cytowanych przepisach, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Wskazywane art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty: 1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej oraz 2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. Z kolei w art. 21 ust. 2 tej ustawy została zawarta przesłanka negatywna, którą stanowi nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Może ona budzić wątpliwości, gdyż literalna wykładnia tego wyrwanego z kontekstu normatywnego przepisu może prowadzić do wniosku, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie tym osobom, które nie nabyły prawa do jakiejkolwiek emerytury z FUS. Do prawidłowej interpretacji tego przepisu konieczne jest jednak zastosowanie wykładni systemowej, która prowadzi do przepisu art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych , zgodnie z którym rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego. Z kolei z art. 173 ust. 1 ustawy emerytalnej wynika, że kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczanie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r. W tych okolicznościach warunek sformułowany w art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS w obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na prace w warunkach szczególnych, obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia . Nabycie prawa do takiego tylko świadczenia stanowi przesłankę negatywną przyznania prawa do rekompensaty. Natomiast nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia do rekompensaty (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2017 r., III AUa 2047/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2015r., III AUa 1070/15, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2017r., III AUa 529/16). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że nie zachodzi negatywna przesłanka przyznania Z. S. prawa do rekompensaty. Ubezpieczony nie miał przyznanego prawa do wcześniejszej emerytury z uwagi na pracę w warunkach szczególnych. Decyzją z dnia 17 kwietnia 2020 r. przyznano mu prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym. Wobec powyższego, celem ustalenia, czy ubezpieczonemu przysługuje prawo do rekompensaty należało zbadać spełnienie przesłanek pozytywnych, o których była mowa. Analiza cytowanych przepisów ustawy o emeryturach pomostowych , prowadzi do wniosku, że prawo do rekompensaty mają osoby urodzone po 1948 r., które przed 1 stycznia 2009 r. wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podobnie jak przy ustalaniu tego okresu na potrzeby przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym, tak przy ustalaniu prawa do rekompensaty będą uwzględnione tylko okresy, w których praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem Sądu, Z. S. nie spełnił jednak wszystkich przesłanek pozytywnych koniecznych do tego, aby uzyskać prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony nie legitymuje się bowiem okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych, przypadającym przed 1 stycznia 2009 r. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. z 1983r., Nr 8, poz. 43) – zwane dalej rozporządzeniem w sprawie wieku emerytalnego, do którego należy się odwołać na podstawie art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wskazuje w § 2 ust. 1, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W przypadku ubezpieczonego, któremu ZUS zakwestionował posiadanie co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych, należało uwzględnić okres zatrudnienia od dnia 3 listopada 2000 r. do dnia 31 maja 2005 r. w spółce (...) sp. z o.o. Według organu rentowego okresu tego nie można było zaliczyć z uwagi na to, że pracodawca nie wskazał w świadectwie pracy czy była ona wykonywana stale i jaki był jej charakter. W sprawie o prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach – analogicznie w sprawie o prawo do rekompensaty - należy ustalić faktyczny rodzaj i zakres powierzonych do wykonywania obowiązków pracowniczych i to one podlegają każdorazowo ocenie, a nie rodzaj stanowiska, jaki w dokumentach podał pracodawca bez powołania się na konkretne zarządzenie resortowe. Ponadto, choć wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno być stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze lub w świadectwie pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1997 roku, II UKN 417/97 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2001 roku, II UKN 598/00) , to dokumenty te podlegają każdorazowo weryfikacji. Wynika to z tego, że są to dokumenty prywatne w rozumieniu art. 245 k.p.c. i nie stanowią dowodu tego co zostało w nim odnotowane. Taki walor mają wyłącznie dokumenty urzędowe, do których w myśl stosowanego a contrario art. 244 § 1 k.p.c. nie zalicza się świadectwa pracy, skoro nie zostało sporządzone przez organy władzy publicznej ani inne organy państwowe ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 grudnia 2013 r., III AUa 783/13) . To zatem oznacza, że nawet jeśli pracodawca ww. dokument pracownikowi wystawił, to i tak podlega on kontroli ZUS i Sądu i nie oznacza automatycznie, że praca w danym okresie była wykonywana w warunkach szczególnych. Z drugiej zaś strony, brak takiego dokumentu bądź jego wadliwości formalne nie przesądzają o tym, że praca nie była wykonywana w warunkach szczególnych. Kwestia ta każdorazowo podlega badaniu przy uwzględnieniu tego, jakie czynności i rodzaj prac faktycznie wykonywał wnioskodawca i co ważne, w razie wszczęcia postępowania sądowego, toczącego się wskutek odwołania ubezpieczonego od odmownej decyzji organu rentowego w sprawie przyznania uprawnień do emerytury w wieku obniżonym (także w sprawie o rekompensatę), dopuszczalne jest przeprowadzanie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności, mających wpływ na prawo do świadczenia. Wynika to z tego, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego , a nie tylko i wyłącznie świadectwem pracy w warunkach szczególnych. W niniejszej sprawie z przeprowadzonych przez Sąd dowodów jednoznacznie wynika, że Z. S. w okresie od dnia 3 listopada 2000 r. do dnia 31 maja 2005r. w spółce (...) sp. z o.o. pracował na stanowisku kierowcy autobusu o liczbie powyżej 15 lat. Zostało to potwierdzone w opinii biegłego z zakresu bhp, a także poprzez zeznania świadka W. S. . Praca, o której mowa, może zostać zakwalifikowana jako odpowiadająca pozycji 2 (Prace kierowców autobusów o liczbie miejsc powyżej 15) Działu VIII (W transporcie i łączności) Wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Wymieniono tam m.in. pracę kierowców autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, a taką pracę ubezpieczony niewątpliwie wykonywał w okresie od dnia 3 listopada 2000 r. do dnia 31 maja 2005 r. Taki rodzaj i charakter pracy ubezpieczonego znajduje potwierdzenie przede wszystkim w zeznaniach świadka, który pracował wraz z ubezpieczonym w tym samym zakładzie pracy, jak również w dokumentacji osobowej załączonej do akt sprawy i opinii biegłego. Ten okres zatrudnienia podlegał zatem uwzględnieniu do stażu pracy odwołującego w warunkach szczególnych. Odnosząc się natomiast do okresu zatrudnienia w okresach od 6 listopada 1989r. do 5 czerwca 1996r., od 1 stycznia 1999r. do 31 października 1999r., od 1 września 2005r. do 31 września 2005 r., Sąd miał na uwadze, że zgodnie z twierdzeniami organu rentowego z dokumentacji osobowej załączonej do akt sprawy, nie wynika charakter pracy odwołującego oraz fakt czy praca była wykonywana stale. Sąd zgodził się z wnioskami z opinii biegłego z zakresu bhp, że w spółkach (...) praca wykonywana przez odwołującego się na stanowisku kierowcy autobusu turystycznego, nie może być uznana za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach. Biegły oparł się na treści uzasadnienia pisma procesowego pozwanego (...) S.A. w sprawie VII P 3137/00, który jako pracodawca ubezpieczonego wskazał dokładnie, jak wyglądała jego praca na stanowisku kierowcy autobusu turystycznego. Pracodawca podkreślił, że ubezpieczony nie wykonywał pracy często w soboty i niedziele oraz że przebywając za granicą, nie świadczył faktycznie pracy przez cały czas. Odnośnie zatrudnienia w (...) sp. z.o.o. również należy podkreślić, że nie wykazano powodów, dla których zmieniły się warunki pracy ubezpieczonego w stosunku do lat poprzednich w taki sposób, że wskazano w świadectwie pracy, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych. W tym zakresie biorąc pod uwagę przepisy dotyczące pracy w szczególnych warunkach i wymagania z nich wynikające nie sposób uznać, że prace wykonywane przez ubezpieczonego na rzecz spółek (...) miały taki charakter. Przechodząc kolejno do zatrudnienia w spółce (...) S.A. Pekaes (...) należy wskazać, że zaświadczenie o wykonywaniu prac w szczególnych warunkach zostało wystawione przez przechowawcę akt (...) sp. z o.o. , nie natomiast przez pracodawcę lub następcę prawnego. Wobec powyższego Sąd podzielił wniosku organu rentowego o niemożności zaliczenia tego okresu. Zgodnie bowiem z § 2 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego, okresy pracy uzasadniające prawo do świadczeń stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. W zakresie natomiast zatrudnienia na podstawie umowy o pracę od 1 września 2005 r. do 30 września 2005 r. w spółce (...) sp. z o.o. , należy wskazać, że w świadectwie pracy z dnia 30 września 2005 r. nie zostało stwierdzone czy praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie podano charakteru wykonywanej pracy. Dowody przeprowadzone w toku postępowania sądowego i przed organem rentowym nie wykazały również, aby w tym okresie ubezpieczony wykonywał prace w warunkach szczególnych. Odnośnie natomiast okresów wykonywania pracy jako mechanik samochodowy, które nie zostały uwzględnione w zaskarżonej decyzji należy wbrew twierdzeniom odwołującego stwierdzić, że nie można uznać ich na podstawie załączonych świadectw pracy za okresy pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. W trakcie tych okresów, odwołujący odbywał zastępczą służbę wojskową, ponadto nie wykazał, aby stale wykonywał czynności mechanika w kanale, gdyż jak podkreślił biegły sądowy, takie prace wykonywali mechanicy zespołów podwozia nie natomiast mechanicy specjalizujący się w naprawach silników i pomp paliwa. Ponadto, Sąd zważył, że istnieją sprzeczności co do jednoczesnego wykonywania przez odwołującego obowiązków brygadzisty oraz pracy w kanale jako mechanik. Wobec powyższego biorąc pod uwagę wnioski z opinii biegłego z zakresu bhp i zgormadzony materiał dowodowy, Sąd uznał, że ubezpieczony nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych jako mechanik w latach 1976- 1988. Pracownik ubiegający się o prawdo do rekompensaty, czy o prawo do emerytury w obniżonym wieku w związku z pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze powinien wykazać, że przez okres co najmniej 15 lat wykonywał pracę zaliczaną do prac o szczególnym charakterze lub w szczególnych warunkach, ujętą w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. Ponadto powinien wykazać, że pracował stale i pełnym wymiarze czasu pracy. Ma to być bowiem praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie po 6 dni w tygodniu i przeciętnie po 46 godzin tygodniowo, jeżeli wtedy taki obowiązywał wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 1983 r. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2007 r., III UK 27/07, z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07, z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07 i z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08). Odwołujący nie sprostał powyższemu obowiązkowi, a to na nim w tym zakresie spoczywał ciężar dowodu zgodnie z treścią art. 6 k.c. Z powyższych względów, Sąd Okręgowy uznał, że okres zatrudnienia odwołującego w okresach od 6 listopada 1989 r. do 5 czerwca 1996 r., od 1 stycznia 1999 r. do 31 października 1999 r., od 1 września 2005 r. do 31 września 2005 r. na stanowisku kierowcy oraz w latach 1976-1988 r. na stanowisku mechanika, jako nieudowodniony, nie może zostać zakwalifikowany jako okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Z kolei okres zatrudnienia od 3 listopada 2000 r. do 31 maja 2005 r. jako okres pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, nie jest na tyle długi, aby przyjąć, że Z. S. legitymuje się okresem pracy w warunkach szczególnych w wymiarze, co najmniej 15 lat, a więc, że osiągnął minimalny próg, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych . W tych okolicznościach należało stwierdzić, że ubezpieczony nie spełnia wszystkich przesłanek do uzyskania dochodzonego od organu rentowego prawa do rekompensaty. W konsekwencji odwołanie podlegało oddaleniu na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c.