Sad powszechny, II Cz 730/14

Sygn. akt II Cz 730/14 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Karina Marczak Sędziowie: SO Sławomir Krajewski SO Tomasz Szaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2014 r. w S. sprawy ze skargi dłużnika M. K. na czynność komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gryfinie J. P. w sprawie Km 100/13 – postanowienie z dnia 23 października 2013 r. w przedmiocie ustalenia kosztów za poszukiwanie i odnalezienie majątku dłużnika, z udziałem wierzyciela Przedsiębiorstwa Handlowo-Produkcyjnego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. , na skutek zażalenia komornika sądowego Sądzie Rejonowym w Gryfinie J. P. na postanowienie Sądu Rejonowego w Gryfinie z dnia 3 lutego 2014 r., sygn. akt I Co 1377/13 oddala zażalenie. SSO Tomasz Szaj SSO Karina Marczak SSO Sławomir Krajewski Sygn. akt II Cz 730/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 3 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy w Gryfinie uchylił zaskarżone postanowienie komornika z dnia 23 października 2013 r, w pkt 2 –

1. W uzasadnieniu sąd wskazał, iż wierzyciel we wniosku egzekucyjnym zlecił komornikowi poszukiwanie majątku dłużnika. Sąd, w oparciu o art. 53a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji wyjaśnił, że przesłanki „poszukiwania” i „odnalezienia” majątku dłużnika nie zostały przez ustawodawcę bliżej określone i zdefiniowane. Zgodnie z literalnym brzmieniem wskazanych pojęć należy więc przyjmować, że możliwość pobrania opłaty zachodzi w razie wykazania przez komornika określonej aktywności - niezależnej od inicjatywy stron i ukierunkowanej na powzięcie informacji o skonkretyzowanym składniku majątku dłużnika, mogącym stanowić przedmiot skutecznego zajęcia. Dlatego też w ocenie sądu pobranie opłaty jest w zasadzie wykluczone, gdy na „odnaleziony” majątek wskazują same strony. Odpada bowiem w takiej sytuacji potrzeba poszukiwania tego majątku, a aktualizuje się wyłącznie kwestia jego zajęcia w ramach odpowiednich czynności egzekucyjnych. W realiach sprawy komornik powziął wiedzę o wierzytelności wynikającej z umowy zlecenia z dnia 3 lipca 2013 r. zawartej przez dłużnika z (...) C. wyłącznie na skutek informacji dłużnika. Potwierdza to również zgromadzona w sprawie dokumentacja, z której nie wynika, aby wskutek podejmowanych przez komornika działań doszło do ujawnienia wskazanej wyżej wierzytelności. W protokole wyjaśnień z 18 czerwca 2013 r. dłużnik wspomniał jedynie o bliżej niesprecyzowanej należności (wierzytelności) przypadającej mu od (...) w C. , jednak komornik nie wzywał dłużnika do jej dokładniejszego określenia, ani nie żądał przedstawienia dokumentów lub innych dowodów potwierdzających jej istnienie. Taką też nieskonkretyzowaną w żaden sposób i nieistniejącą de facto wierzytelność zajął w dniu 20 czerwca 2013 r. Jedynym śladem w aktach egzekucyjnych formalnie wskazującym na wierzytelność, za której odnalezienie naliczona została zaskarżona opłata, jest pismo (...) C. z dnia 26 września 2013 r., informujące komornika (bez żadnej wcześniejszej inicjatywy z jego strony) o przedłożonej przez dłużnika fakturze obejmującej należność z tytułu wykonanych przez niego usług budowlanych, jaka stanowi przedmiot zajęcia w innych sprawach egzekucyjnych i nie podlegała odrębnemu zajęciu w sprawie Km 100/
2. W tym stanie rzeczy brak jest zdaniem sądu dostatecznych podstaw do pobrania przez komornika opłaty o jakiej mowa w art. 53 ust. 2 ustawy. Zażalenie na powyższe orzeczenie wywiódł komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Gryfinie J. P. , zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Nie sposób w ocenie komornika zgodzić się z poglądem sądu, iż ustalenia poczynione przez organ egzekucyjny w trybie art. 801 k.p.c. nie stanowią odnalezienia majątku dłużnika. W ocenie żalącego bowiem każda forma ustalenia majątku dłużnika przez komornika jest pomocą dla wierzyciela i może prowadzić do skutecznego prowadzenia postępowania. Przepis art. 797 1 k.p.c. jest przywilejem dla wierzyciela, który za wynagrodzeniem może zlecić komornikowi poszukiwanie majątku dłużnika w wypadku, gdy nie posiada on wiedzy o majątku dłużnika. Powyższy przepis jest odstępstwem od ogólnej zasady wynikającej z art. 797 § 1 k.p.c. , iż we wniosku egzekucyjnym należy wskazać świadczenie, które ma być spełnione oraz sposoby egzekucji. Poszukiwanie majątku dłużnika przez komornika jest czynnością, która co do zasady jest prowadzona w postępowaniu egzekucyjnym sposobami tylko i wyłącznie określonymi przez ustawodawcę. Obecnie ustawodawca przewidział wyłącznie 3 sytuacje możliwości powzięcia wiadomości przez organ egzekucyjny o majątku dłużnika tj.: dokonywanie zapytań do właściwych urzędów i instytucji w trybie art. 761 k.p.c. w zw. z art. 2 ust. 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji ; przeszukanie pomieszczeń i odzieży w trybie art. 814 k.p.c. ; wezwanie dłużnika do złożenia wyjaśnień w trybie art. 801 k.p.c. W związku z powyższym, jeżeli ustawodawca wyraźnie nie wyłączył którejś z ww. form poszukiwania majątku dłużnika, to należy przyjąć, iż każda z ww. czynności będzie mogła być użyta przez organ egzekucyjny do poszukiwania majątku dłużnika i ustalenia później opłaty za odnaleziony majątek. W obecnym stanie prawnym komornik nie posiada uprawnień dochodzeniowo-śledczych i nie może prowadzić czynności operacyjnych celem odnalezienia majątku dłużnika. Komornik zaznaczył, iż dłużnik nie stawił się na wezwanie komornika celem ustalenia majątku w trybie art. 801 k.p.c. Dopiero, gdy komornik dokonał czynności terenowych pod adresem prowadzonej działalności gospodarczej i prowadził czynności celem ustalenia ewentualnego wartościowego mienia dłużnika do zajęcia, dłużnik wypytywany przez komornika wyjawił, iż spodziewa się zlecenia z (...) w C. . Mając powyższe na uwadze komornik dokonał zajęcia wierzytelności dnia 20 czerwca 2013 r. w (...) C. . W pierwszej odpowiedzi (...) C. nie uznał zajęcia, bowiem na ten czas nie posiadał wymagalnego świadczenia wobec dłużnika, natomiast w kolejnych zajęciach dokonywanych przez komornika, w kolejno napływających sprawach (...) (...) C. uznał wierzytelność wobec dłużnika. Żalący nadmienił, iż komornik ustalił tylko jedną opłatę za odnalezienie majątku w sprawie, w której przeprowadził najwięcej czynności i która była jedną z pierwszych prowadzonych w stosunku do dłużnika, a suma opłaty nie została nawet ujęta przez komornika w planie podziału sumy uzyskanej w wyniku egzekucji wierzytelności z dnia 22 października 2013 r. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje zasada zwrotu kosztów celowych, tj. niezbędnych do celowego przeprowadzenia egzekucji ( art. 770 k.p.c. ). Z powyższego wynika, że dłużnik jest zobowiązany do pokrycia kosztów poniesionych przez wierzyciela w toku postępowania egzekucyjnego, o ile te są celowe i konieczne. W ocenie Sądu Okręgowego, w realiach niniejszej sprawy, słusznie Sąd Rejonowy uznał, że brak było podstaw do ustalania przez komornika sądowego kosztów odnalezienia majątku i obciążania nimi dłużnika. Przepis art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jednolity (...) stanowi, iż opłatę stałą w wysokości 2% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego komornik pobiera od wierzyciela w przypadku otrzymania zlecenia poszukiwania majątku dłużnika w trybie art. 797 1 Kodeksu postępowania cywilnego . W razie nieuiszczenia opłaty w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, komornik zwraca wniosek zawierający zlecenie. Zgodnie z art. 53a ust. 2 ustawy, w razie odnalezienia majątku dłużnika w trybie określonym w ust. 1 komornik pobiera opłatę stałą w wysokości 5% szacunkowej wartości tego majątku, nie więcej jednak niż 100% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Opłata ta ulega zmniejszeniu o kwotę opłaty pobranej na podstawie ust.
3. Koniecznym jest wskazanie, iż wystąpienie przez komornika do takich organów jak (...) , (...) , starostwo powiatowe, nie może być kwalifikowane jako poszukiwanie majątku – są to bowiem standardowe czynności organu egzekucyjnego, które obowiązany jest podjąć w toku egzekucji, zwłaszcza, że w niniejszej sprawie wierzyciel o podjęcie tego rodzaju czynności wyraźnie wnosił. Poszukiwanie majątku polega na podjęciu czynności dodatkowych, poza zwyczajowymi, typowymi, mającymi na celu ustalenie stanu i składu majątku dłużnika. Dla pobrania opłaty, o której mowa w art. 53a ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji konieczne jest kumulatywne spełnienie trzech przesłanek. Po pierwsze, poszukiwanie majątku dłużnika musi odbywać się na podstawie otrzymanego przez komornika od wierzyciela zlecenia poszukiwania majątku dłużnika w trybie art. 797 1 k.p.c. , po drugie komornik obowiązany jest pobrać od wierzyciela opłatę stałą na poszukiwanie majątku, wreszcie komornik podjąć skuteczne działania, które faktycznie doprowadziły do odnalezienia majątku dłużnika. W rozpoznawanej sprawie komornik sądowy podjął typowe dla postępowania egzekucyjnego czynności mające na celu ustalenie składników majątkowych dłużnika. Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, iż wypytanie dłużnika w trybie art. 801 k.p.c. i „odnalezienie” na tej podstawie jakiś dalszych, dodatkowych składników majątkowych, stanowi odnalezienie majątku, za które komornik może naliczyć opłatę. Dłużnik bowiem sam składa wyjaśnienia odnośnie swojego majątku i informuje komornika o tych składnikach, z których może być prowadzona skuteczna egzekucja. Nie sposób więc uznać, iż inicjatywa poszukiwania majątku w takiej sytuacji spoczywa na komorniku, a „odnaleziony” w ten sposób majątek jest wynikiem dodatkowych, konkretnych działań podjętych przez organ egzekucyjny. W niniejszej sprawie bez wątpienia to dłużnik wskazał komornikowi, iż przysługuje mu od (...) C. bliżej niesprecyzowana wierzytelność, przy czym komornik nawet nie próbował ustalić, o jaką konkretnie, w jakiej wysokości i z jakiego tytułu wierzytelność chodzi. Dopiero na skutek pisma skarbnika gminy z dnia 26 września 2013 r., sporządzonego z własnej inicjatywy (...) C. a nie na żądanie komornika, skarżący powziął wiadomość o przysługującej dłużnikowi wobec gminy wierzytelności. Takiej sytuacji, w świetle powyższych rozważań, nie sposób zakwalifikować jako odnalezienie przez komornika majątku dłużnika. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy przychylił się do stanowiska Sądu I instancji wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i oddalił zażalenie komornika sądowego jako bezzasadne, o czym orzeczono na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 i art. 13 § 2 k.p.c. (...) (...) (...) (...) (...) (...) ; (...) (...) . (...)