Sad powszechny, III AUa 1223/12

Sygn. akt III AUa 1223/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Feliksa Wilk Sędziowie: SSA Ewa Drzymała SSA Marta Fidzińska - Juszczak (spr.) Protokolant: st.sekr.sądowy Monika Ziarko po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2013 r. w Krakowie sprawy z wniosku Z. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T. o wysokość emerytury na skutek apelacji wnioskodawcy Z. S. od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie Wydziału IV Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 czerwca 2012 r. sygn. akt IV U 483/12 oddala apelację. -1- Sygn. akt III AUa 1223/12 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 27 czerwca2012r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie oddalił odwołanie Z. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T. z dnia 13 marca 2012r., którą organ rentowy przyznał wnioskodawcy emeryturę na podstawie art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) w związku z art. 52 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) 883/2004 z dnia 29.04.2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, od dnia 2.10.2011r. tj od osiągnięcia wieku emerytalnego zgodnie z ustawodawstwem krajowym. W odwołaniu od w/wym decyzji wnioskodawca Z. S. domagał się uwzględnienia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 2.10.1965r. do 2.10.1967r.tj po ukończeniu 14 roku życia. Podniósł, że jest mu to niezbędne do otrzymania wcześniejszej emerytury w Austrii. Sąd Okręgowy ustalił, że Z. S. ur. (...) decyzją z dnia 13 marca 2012r. uzyskał prawo do emerytury od dnia 2 października 2012r. tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Do obliczenia wysokości świadczenia uwzględniono między innymi okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców położonym w Z. , od ukończenia przez odwołującego 16 r.ż. czyli okres od 2.10.1967r. do 30.09.1970r., oraz jako okres nieskładkowy od 1.10.1975r. do 30.11.1975r. W okresie od 1.09.1965r. do czerwca 1970r. wnioskodawca uczęszczał do szkoły średniej – Technikum (...) , gdzie nabył kwalifikacje do wykonywania zawodu (zdał maturę). W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy zważył, że odwołanie jako bezzasadne podlega oddaleniu. Zacytował Sąd treść art. 10 ust. 1 powołanej wyżej ustawy i stwierdził, iż trafnie podniósł organ rentowy brak podstawy prawnej, aby zaliczyć ubezpieczonemu do stażu pracę w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 14 r.ż., a przed 16 rokiem życia, gdyż zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy zaliczeniu podlegają tylko okresy takiej pracy po ukończeniu 16 roku życia. Powołał się Sąd na wypowiedziany w tej kwestii pogląd Sądu Najwyższego, wedle którego -2- Sygn. akt III AUa 1223/12 okres wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców przez osobę, która nie ukończyła 16 lat, nie może być uwzględniony jako okres składkowy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24.09.2001r. II UKN 550/00, OSNP 2003/13/321). Podkreślił Sąd, że wbrew żądaniu odwołującego, w omawianym stanie faktycznym nie ma zastosowania ustawa z dnia 2 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. z 1958r. Nr 45 poz. 226 ze zm), gdyż odwołujący jako domownik rolnika – pomagał rodzicom w gospodarstwie rolnym w ramach pomocy typowej dla dzieci rolników w tamtym okresie, a ponadto nabywał kwalifikacje do wykonywania zawodu w Technikum (...) . Z tych względów, na zasadzie art. 477 14 § 1 kpc Sąd Okręgowy oddalił odwołanie. Apelację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca Z. S. . Zaskarżył wyrok w całości i zarzucił, że dyskryminuje go jako syna rolnika przez uznanie, że nie podlega ustawie z dnia 2.07.1958r. o nauce zawodu (…) cyt. wyż. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 14 roku życia lub – jak ostatecznie sprecyzował – od ukończenia 15 roku życia (15.10.1965r.) W uzasadnieniu apelacji skarżący podniósł, że chodząc do Technikum (...) mieszkał z rodzicami i codziennie pracował w gospodarstwie rolnym wykonując prace przy hodowli zwierząt i uprawie roślin. Wykonywał typową pracę rolnika młodocianego, który był przyuczany do zawodu rolnika, będąc jednocześnie uczniem Technikum (...) , co pozwoliło mu przygotować się do studiów wyższych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów. Sąd Apelacyjny w całości akceptuje ustalenia faktyczne oraz rozważania prawne przyjęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowiło rozstrzygnięcie czy można zaliczyć wnioskodawcy do stażu pracy uwzględnionego przy ustalaniu prawa do emerytury – -3- Sygn. akt III AUa 1223/12 także okresu jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców przed ukończeniem 16 roku życia. Sąd Apelacyjny podziela argumentację organu rentowego oraz stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że nie ma podstawy prawnej dla uwzględnienia żądania wnioskodawcy. O uwzględnieniu okresów pracy rolniczej stanowi art. 10 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Zgodnie z tym przepisem, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56 , jak okresy składkowe: 1) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki, 2) przypadające przed 1 lipca 1977r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia, 3) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu (art. 10 ust.1). Wskazany przepis jednoznacznie wskazuje, iż nie jest możliwe uwzględnienie żądania zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od ukończenia przez wnioskodawcę 14 lat, lub jak ostatecznie sprecyzował żądanie, 15 lat. Zatem Sąd Okręgowy słusznie uznał, że okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców wnioskodawcy może być uwzględniony i został uwzględniony od ukończenia 16 lat. Błędny jest pogląd wnioskodawcy, który uważa, iż po dniu 2.10.1966r.,kiedy ukończył 15 lat może zostać uznany z racji pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, za pracownika młodocianego. Przekonanie to wyrobił sobie apelujący w oparciu o pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 23 kwietnia 1999r. sygn. akt II UKN 593/98 (lex 37099). W wyroku tym Sąd Najwyższy stwierdził, że zatrudnienie po dniu 21 lipca 1961r. młodocianego, który nie ukończył 15 lat nie może być uznane jako okres zatrudnienia na warunkach ustawy z dnia 2 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczeniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach -4- Sygn. akt III AUa 1223/12 pracy oraz wstępnym stażu pracy (Dz.U. Nr 45, poz. 226 ze zm) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 15 lipca 1961r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz.U. Nr 32, poz. 160) a więc nie może być uważane za okres składkowy ( art. 2 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 17 października 1991r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz zmianie niektórych ustaw, Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm). Mimo ukończenia 15 lat do wnioskodawcy nie będzie miała zastosowania ustawa z dnia 2 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczania do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226 ze zm), zmieniona z dniem 21 lipca 1961r. przez art. 45 ustawy z dnia 15 lipca 1961r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz. U. Nr 32 poz. 160). Należy bowiem wziąć pod uwagę, że wnioskodawca w spornym okresie był w istocie domownikiem rolnika, pomagał rodzicom w pracach w gospodarstwie rolnym, był uczniem szkoły średniej, a nie pracownikiem młodocianym który był zatrudniony na podstawie stosownej umowy o pracę, za którego opłacane były składki na ubezpieczenie społeczne, bądź wykonywał prace na podstawie ustawy o nauce zawodu. Innymi słowy pojęcie domownika rolnika nie jest jednoznaczne z pojęciem młodocianego pracownika. Podstawą zaliczenia okresów zatrudnienia młodocianego do okresów składkowych jest nawiązanie stosunku pracy (umowy o naukę zawodu lub w celu przygotowania zawodowego) pomiędzy młodocianym a pracodawcą, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w konkretnym przypadku, skoro wnioskodawca uczył się a jako dziecko rolnika pomagał w gospodarstwie. Reasumując Sąd Apelacyjny wbrew zarzutom apelacji – nie dopatrzył się w zaskarżonym rozstrzygnięciu przejawów dyskryminacji wnioskodawcy jako syna rolnika zwłaszcza, że jak wykazano wyżej, brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia jego żądań. Ostatecznie kwestię tę wyjaśnia wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2001r. sygn. II UKN 555/00 OSNP 2003/13/321 lex 78555, zgodnie z którym okres wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców przez osobę, która nie ukończyła 16 lat, nie może być uwzględniony jako okres składkowy. Sąd pierwszej -5- Sygn. akt III AUa 1223/12 instancji trafnie odwołał się do tego rozstrzygnięcia w swoim pisemnym uzasadnieniu. Biorąc pod uwagę, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a apelacja nie zawierała uzasadnionych zarzutów na zasadzie art. 385 kpc Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji. SSR Jacek Liszka 6.02.2013 RT