Sad powszechny, IX Ca 570/23

Sygn. akt IX Ca 570/23 POSTANOWIENIE Dnia 26 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jacek Barczewski (spr.) Sędziowie: SO Beata Grzybek, SO Agnieszka Żegarska po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2023 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Skarbu Państwa - Starosty (...) z udziałem (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o wpis do księgi wieczystej na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w (...) z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt Dz.Kw. (...) p o s t a n a w i a : oddalić apelację. Beata Grzybek Jacek Barczewski Agnieszka Żegarska Sygn. akt: IX Ca 570/23 UZASADNIENIE Wnioskodawca Skarb Państwa – Starosta (...) wniósł o dokonanie wpisu prawa korzystania z nieruchomości na rzecz uczestnika postępowania (...) Sp. z o.o. w W. na podstawie umowy zawartej w trybie art. 33 ust. 3 i 3 a ustawy z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych . Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2023 r. Sąd Rejonowy w (...) wniosek oddalił. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece , wpis do księgi nie może być dokonany, jeżeli do wniosku zostanie załączony dokument sporządzony w formie „słabszej” niż z podpisem notarialnie poświadczonym, chyba że przepis na to wyraźnie zezwala. Przykładem takiego unormowania jest art. 95 ust. 3 Prawa bankowego , nie jest zaś art. 33 ust. 3 i 3a ustawy z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych , albowiem wskazanym tam dokumentom nie przyznano mocy dokumentów urzędowych. W tej sytuacji zawarcie umowy w zwykłej formie pisemnej nie uzasadnia twierdzenia, że zachowana została forma niezbędna do dokonania czynności w postępowaniu wieczystoksięgowym ( art. 16 w zw. z art. 31 ust. 1 ukwih), co skutkowało oddaleniem wniosku w oparciu o art. 626 8 § 1 i 2 k.p.c. Od postanowienia Sądu I instancji apelację wniósł wnioskodawca, zaskarżając je w całości, zarzucając naruszenie art. 31 ust. 1 ukwih poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że do dokonania wpisu prawa do korzystania z nieruchomości w oparciu o umowę zapewniającą dostęp do nieruchomości celem umieszczenia obiektów i infrastruktury telekomunikacyjnej wymagana jest dla umowy forma dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, podczas gdy art. 33 ust. 3 i 3 a ustawy z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych jako przepisy szczególne wskazują, iż podstawą wpisu jest umowa zawarta w formie pisemnej, co skutkowało niezasadnym oddaleniem wniosku. Wnioskodawca wniósł o:

1. uwzględnienie apelacji w całości, zmianę zaskarżonego „wyroku” i dokonanie wpisu zgodnie z wnioskiem z 27 lutego 2023 r., ewentualnie:
2. uchylenie zaskarżonego „wyroku” i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się niezasadna, choć paradoksalnie zawarte w niej zarzuty naruszenia przepisów art. 31 ust. 1 ukwih i art. 33 ust. 3 i 3 a ustawy z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych były zasadniczo słuszne. Zgodnie bowiem z art. 31 ust. 1 ukwih, wpis może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu. Stosownie natomiast do art. 33 ust. 3 i 3 a ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych , warunki korzystania z nieruchomości ustala się w umowie, która jest zawierana na piśmie w terminie 30 dni od dnia wystąpienia przez operatora z wnioskiem o jej zawarcie. Umowa, o której mowa w ust. 3 , stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Sąd Rejonowy uznał, iż ostatnie z cytowanych unormowań nie mogą stanowić podstawy wpisu umowy o warunkach korzystania z nieruchomości do księgi wieczystej, albowiem ustawa z 7 maja 2010 r. , w przeciwieństwie choćby do art. 95 ust. 3 ustawy Prawo bankowe , nie nadaje dokumentowi mocy dokumentu urzędowego. Umknęło jednak Sądowi I instancji, że taka cecha dokumentu nie jest immanentnym warunkiem dokonania wpisu. Nie jest kwestionowane w doktrynie, iż przepisami zezwalającymi na dokonanie wpisu są choćby art. 26 ust. 1 i 2 ukwih, zgodnie z którymi podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości, zaś podstawą oznaczenia lokalu w księdze wieczystej jest zaświadczenie o położeniu i powierzchni lokalu, wydane przez spółdzielnię mieszkaniową, a domu jednorodzinnego - zaświadczenie wydane przez spółdzielnię oraz dane katastru nieruchomości, czy też art. 29 ustawy z 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych, stosownie do którego umowa pożyczki lub kredytu, niezależnie od wartości pożyczki lub kredytu, powinna być sporządzona w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Podstawę wpisu w księdze wieczystej hipoteki zabezpieczającej kredyt lub pożyczkę udzielaną przez kasy stanowi oświadczenie właściciela nieruchomości o ustanowieniu hipoteki na rzecz kasy z zachowaniem formy pisemnej pod rygorem nieważności. Nadto, co się tyczy przywoływanego przez Sąd Rejonowy unormowania art. 95 ust. 1 Prawa bankowego , to przypomnieć należy, że ustawą z 19 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz ustawy o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 777), która weszła w życie z dniem 20 lipca 2013 r., dodano do art. 95 pr.bank. ust. 1a, zgodnie z którym moc prawna dokumentów urzędowych, o której mowa w art. 95 ust. 1 pr.bank., nie obowiązuje w odniesieniu do dokumentów wymienionych w tym przepisie w postępowaniu cywilnym (zmiana ta jest następstwem wyroku TK z 15 marca 2011 r., P. 7/2009 ). Postępowanie wieczystoksięgowe również jest postępowaniem cywilnym, a zatem także w postępowaniu wieczystoksięgowym nie obowiązuje w odniesieniu do dokumentów bankowych wymienionych w art. 95 ust. 1 pr.bank. moc prawna dokumentów urzędowych. Zmiana ta pozostaje bez wpływu na ustalenie, jakie dokumenty mogą stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej, ponieważ wpis w księdze wieczystej może nastąpić nie tylko na podstawie dokumentu urzędowego, art. 95 ust. 1 i 3 pr.bank. nadal stanowią zaś, że określone w tych przepisach dokumenty bankowe są podstawą wpisów w księdze wieczystej (zob. też T. Czech, Hipoteka. Komentarz... , s. 67-68). Tym samym, skoro art. 31 ust. 1 ukwih nie uzależnia możliwości dokonania wpisu od urzędowego charakteru dokumentu, zaś ustawa z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych umożliwia jego dokonanie od zawarcia umowy w zwykłej formie pisemnej, co w niniejszej sprawie miało miejsce, rozważania Sądu Rejonowego należało uznać za chybione. Mimo to apelacja wnioskodawcy podlegała oddaleniu. Jak stanowi bowiem art. 626 8 § 2 k.p.c. , rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Podstawę wniosku stanowiła umowa z 21 marca 2023 r. podpisana przez reprezentującego Skarb Państwa Starostę (...) oraz niejakiego K. L. , który ani nie jest członkiem zarządu spółki (...) , ani dla którego nie udzielono stosownego pełnomocnictwa (a przynajmniej nie załączono go do wniosku). Tymczasem jak wskazuje się w orzecznictwie, kognicja sądu wieczystoksięgowego obejmuje również badanie dokumentu, stanowiącego podstawę dokonania wnioskowanego wpisu, także w zakresie prawidłowości umocowania osób, które ten dokument podpisały. Wnioskodawca zobowiązany jest bowiem do załączenia do wniosku o wpis takich dokumentów, które potwierdzają udzielenie stosownych pełnomocnictw do złożenia oświadczenia woli oraz uprawnienia konkretnych osób do ich udzielenia (por. postanowienie SN z 28.06.2017 r., IV CSK 538/16). Brak przedłożenia dokumentu, który potwierdza wspomniane umocowanie, uzasadnia oddalenie wniosku o wpis ( art. 626 9 k.p.c. ), albowiem w postępowaniu o wpis, kontroli sądu podlega skuteczność materialnoprawna czynności prawnej, na podstawie której doszło do ustanowienia prawa podlegającego ujawnieniu w księdze wieczystej. Skoro wnioskodawca nie wykazał, by druga strona czynności prawnej legitymowała się pełnomocnictwem do jej dokonania, nie sposób skutecznie twierdzić, że doszło do ustanowienia prawa, o którego ujawnienie wnosi. Godzi się podkreślić, iż w obowiązującym stanie prawnym nie istnieje podstawa do wzywania do usunięcia przeszkody wpisu. Jednoznaczne brzmienie art. 626 9 k.p.c. nakazuje w wypadku istnienia przeszkody wpisu oddalenie wniosku. Wobec powyższego, na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy apelację oddalił jako bezzasadną, albowiem zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Beata Grzybek Jacek Barczewski Agnieszka Żegarska