Sad powszechny, I ACa 34/21

Niniejszy dokument nie stanowi doręczenia w trybie art. 15 zzs 9 ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U.2021, poz. 1842) Sygn. akt I ACa 34/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2022 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Paweł Rygiel po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa J. D. przeciwko Szpitalowi (...) (...) (...) Zakładowi (...) w K. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2020 r. sygn. akt I C 700/20

1. oddala apelację;
2. nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego. SSA Paweł Rygiel sygn. akt I ACa 34/21 UZASADNIENIE wyroku z dnia 22 listopada 2022 r. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił powództwo, którym powód J. D. domagał się zasądzenia od pozwanego Szpitala (...) (...) (...) Zakładu (...) w K. kwoty 1.000.000 zł, w tym 500.000 zł tytułem zadośćuczynienia i 500.000 zł tytułem odszkodowania. Podstawą zgłoszonego przez powoda roszczenia było twierdzenie, że został on umieszczony bezprawnie w pozwanej placówce medycznej, w której poddano go badaniu i leczeniu. Sąd I instancji ustalił, że w dniu 31 lipca 2013 r. J. D. , na podstawie art. 23 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego , został przyjęty do Szpitala (...) (...) w K. . O przyjęciu powoda do szpitala zadecydował lekarz wskazując jako powód fakt zagrożenia życia bezpośrednio osobie przyjmowanej do szpitala. J. D. został ze szpitala wypisany w dniu 7 sierpnia 2013 r. na własne żądanie. W dniu 2 sierpnia 2013 r. Sąd Rejonowy (...) wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia zasadności przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody powoda. Po przeprowadzeniu postępowania, w tym po wydaniu opinii przez biegłego sądowego z zakresu psychiatrii, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2013 r. sąd I instancji stwierdził zasadność przyjęcia powoda w dniu 31 lipca 2013 r. do pozwanego Szpitala bez wyrażenia na to przez niego zgody. Na skutek apelacji powoda, postanowieniem z dnia 20 marca 2014 r. sąd II instancji zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że stwierdził bezzasadność przyjęcia J. D. do pozwanego Szpitala bez wyrażenia zgody. W dniu w dniu 7 października 2015 r. powód złożył na dzienniku podawczym w Sądzie Okręgowym w K. bezskuteczny wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie odszkodowania i zadośćuczynienia w oparciu o postanowienie sądu z dnia 20 marca 2014 r. stwierdzające bezzasadność przyjęcia do szpitala psychiatrycznego. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że zgłoszone w sprawie roszczenie nie jest zasadne, a to z uwagi na skuteczność podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia. Sąd I instancji wskazał, że roszczenie powoda znajduje podstawę w prawie podmiotowym i jest roszczeniem o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, opartym na art. 415 k.c. i art. 417 k.c. Zgodnie z art. 442 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę ( § 1 ). W razie wystąpienia szkody na osobie, przedawnienie nie może się skończyć wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawnienia ( § 3 ). Przesłanka „wiadomości o szkodzie” jest spełniona już w tej chwili, w której poszkodowany wie o istnieniu szkody w ogóle, kiedy ma świadomość faktu powstania szkody. Zdarzeniem, z którym powód wiązał odpowiedzialność pozwanego Szpitala była jego hospitalizacja w dniach 31 lipca 2013 r. - 7 sierpnia 2013 r. W ocenie Sądu, zasadne jest zatem przyjęcie, że z chwilą opuszczenia szpitala powód mógł kierować roszczenia w stosunku do strony pozwanej. Niezależnie od tego, przyjmując korzystniejsze dla powoda rozwiązanie, bieg terminu przedawnienia rozpoczął się najpóźniej z chwilą wydania prawomocnego orzeczenia stwierdzającego bezzasadność przyjęcia powoda do pozwanej placówki medycznej, tj. z dniem 20 marca 2014 r. W rezultacie, wniesienie przez J. D. powództwa w niniejszej sprawie w dniu 6 lutego 2020 r. nastąpiło już po upływie trzyletniego terminu przedawnienia. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do przyjęcie, iż podniesienie zarzutu przedawnienia narusza zasady współżycia społecznego, a w związku z tym brak było podstaw do zastosowania art. 5 k.c. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. Od powyższego orzeczenia apelację wniósł powód J. D. , domagając się „powtórzenia postępowania”. Ostatecznie sprecyzował, iż domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku. Zarzucił, że postępowanie Sądu Okręgowego było nierzetelne i nieprofesjonalne. Podtrzymał dotychczasowe twierdzenia, nie godząc się z oceną, że jego roszczenie jest przedawnione. Wskazał, że o szkodzie dowiedział się dopiero w 2018 r., wówczas bowiem dowiedział się od ortopedy „o szkodzie w swoich kolanach”. Strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja powoda jest bezzasadna. Ustalenia dokonane w pierwszej instancji są prawidłowe i Sąd Apelacyjny przyjmuje je za własne. Zakres ustaleń niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy ogranicza się przy tym do okoliczności wynikających z treści zalegających w aktach dokumentów oraz z treści dokumentów zalegających w załączonych aktach postępowania w przedmiocie stwierdzenia zasadności przyjęcia powoda do szpitala na leczenie bez jego zgody (akta sprawy Sądu Rejonowego (...) w K. o sygn. (...) ). W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości ocena, że roszczenie powoda jest przedawnione, co – w świetle treści art. 117 § 2 k.c. – skutkuje oddaleniem powództwa. Zgodnie z tym przepisem, po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia. W niniejszej sprawie strona pozwana skorzystała z w/w uprawnienia, podnosząc w odpowiedzi na pozew zarzut przedawnienia. Art. 442 1 k.c. dotyczy wszelkich roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, w tym też roszczeń majątkowych o naprawienie krzywdy niemajątkowej, tak więc w reżimie powoływanego przepisu ulegają przedawnieniu również roszczenia majątkowe o zadośćuczynienie uregulowane przepisami art. 445 k.c. i art. 448 k.c. Znajdujący w sprawie zastosowanie przepis art. 442 1 k.c. przewiduje dwa terminy przedawnienia roszczeń z czynów niedozwolonych, mianowicie: termin trzyletni, który biegnie od dnia powzięcia przez poszkodowanego wiadomości o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia oraz termin dziesięcioletni, który rozpoczyna bieg od dnia zdarzenia wyrządzającego szkodę. Skoro zatem dniem, w którym powód dowiedział się o szkodzie był dzień, w którym przesądzono o bezzasadności jego przymusowego umieszczenia w pozwanej placówce medycznej (20 marca 2014 r.), a pozew w niniejszej sprawie powód złożył w lutym 2020 r., to dochodzone roszczenie zostało zgłoszone po upływie 3-letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w w/w przepisie. W apelacji powód podnosi, że o samej szkodzie dowiedział się później, bo w 2018 r. kiedy miał się dowiedzieć o schorzeniach ortopedycznych. Twierdzenie to nie może odnieść skutku. Zważyć należy, że w postępowaniu przed Sądem I instancji powód swoje roszczenie wiązał z samym faktem umieszczenia go bez jego zgody w pozwanym Szpitalu i poddaniu go tam leczeniu. Tak w pozwie, jak i w toku dalszego postępowania J. D. nie identyfikował swojej szkody z faktem pogorszenia jego stanu zdrowia na skutek pobytu w szpitalu w 2013 r. Tym samym podniesione w apelacji twierdzenia są nowe, które mogły zostać podniesione przed Sądem I instancji i jako takie - zgodnie z art. 381 k.p.c. – sąd pomija. Odnotować także należy, że w dniu 7 października 2015 r. powód złożył w Sądzie Okręgowym w K. wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie uzyskania odszkodowania i zadośćuczynienia, a to w związku z wydanym w dniu 20 marca 2014 r. przez Sąd Okręgowy w K. orzeczeniem. Jednakże brak jest w sprawie dowodu, że wniosek ten zainicjował formalne postępowanie w tym przedmiocie. Także sam powód nie twierdzi, iż skutkiem złożenia w/w wniosku było wszczęcia postępowania cywilnego dla dochodzenia przedmiotowego roszczenia. Nie sposób zatem uznać, że wniosek z dnia 7 października 2015 r. doprowadził do przerwy biegu przedawnienia w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c. W rezultacie Sąd Apelacyjny w pełni podziela argumentację prawną Sądu I instancji. W tym także w zakresie braku podstaw do przyjęcia, że podniesienie przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c. , orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł zgodnie z art. 102 k.p.c. W przedmiotowym przepisie określone zostały przesłanki, których zaistnienie warunkuje możliwość obciążenia strony przegrywającej jedynie częścią kosztów albo nieobciążania jej w ogóle tymi kosztami. Obejmują one wystąpienie w sprawie wypadków szczególnie uzasadnionych, które powodują, że zasądzenie kosztów na rzecz wygrywającego przeciwnika w całości, a nawet w części, byłoby sprzeczne z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Istotne zatem są okoliczności związane z przebiegiem sprawy – charakter zgłoszonego roszczenia, jego znaczenie dla strony, subiektywne przekonanie o zasadności roszczenia, przedawnienie roszczenia oraz leżące poza procesem – sytuacja majątkowa i życiowa strony. Ocena, czy takie wypadki wystąpiły w konkretnej sprawie należy do sądu, który powinien dokonać jej w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zasad współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt V CZ 124/12, LEX nr 1341727). W ocenie Sądu Apelacyjnego za odstąpieniem od obciążenia powoda kosztami postepowania przemawia charakter sprawy wynikający ze stanu zdrowia powoda w połączeniu z faktem, iż źródłem zgłoszonego roszczenia jest stwierdzone orzeczeniem sądowym bezprawne umieszczenie powoda w placówce medycznej, zaś przyczyną oddalenia powództwa jest przedawnienie roszczenia. SSA Paweł Rygiel