Niniejszy dokument nie stanowi doręczenia w trybie art. 15 zzs 9 ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U.2021, poz. 1842) Sygn. akt I ACa 601/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2022 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Marek Boniecki Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marta Sekuła po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2022 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa B. G. przeciwko Syndykowi masy upadłości J. C. (poprzednio J. C. ) o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I C 1619/18 1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II w ten sposób, że zasądza od Syndyka masy upadłości J. C. na rzecz powódki kwotę 70.005,44 zł (siedemdziesiąt tysięcy pięć złotych 44/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 1.251,32 zł od 11 października 2018 r., a od kwoty 68.754,12 zł od 22 lipca 2020 r.; 2. oddala apelację w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Syndyka masy upadłości J. C. na rzecz powódki kwotę 4.050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Marek Boniecki Sygn. akt I ACa 601/22 Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 10 maja 2022 r. Wyrokiem z 18 czerwca 2020 r. Sąd Okręgowy w Kielcach: I. zasądził od pozwanego J. C. na rzecz powódki B. G. kwotę 153.748,68 zł z odsetkami: ustawowymi od kwoty 55.983,56 zł od 24 czerwca 2013 r. do dnia zapłaty, przy czym od 1 stycznia 2016 r. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, ustawowymi za opóźnienie od kwoty 97.765,12 zł od 11 października 2018 r. do dnia zapłaty; II. oddalił powództwo w pozostałej części; III. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.302,12 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; IV. nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 13.820,17 zł tytułem kosztów sądowych; V. oddalił powództwo wzajemne w całości; VI. zasądził od powoda wzajemnego na rzecz pozwanej wzajemnej kwotę 1.200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd pierwszej instancji poczynił ustalenia faktyczne szczegółowo zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (k. 1254-1261), które Sąd Apelacyjny podzielił i przyjął za własne. W ustalonym stanie faktycznym, po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, Sąd Okręgowy uznał powództwo główne za częściowo uzasadnione, przyjmując, że: - strony łączyła umowa o roboty budowlane w rozumieniu przepisów art. 647 k.c. ; - bezspornym było, że pozwany zobowiązał się wykonać roboty budowlane polegające na postawieniu budynku drewnianego mieszkalnego; - rozstrzygnięcia wymagało, czy dokonane przez powódkę odstąpienie od umowy było prawnie skuteczne, czy wystąpiły wady budynku, a jeżeli tak, jakiego rodzaju oraz kto i w jakim zakresie ponosi odpowiedzialność za zaistniałe nieprawidłowości; - powódka miała prawo odstąpić od umowy z uwagi na liczne i poważne wady konstrukcyjne i materiałowe oraz niedokonanie ich napraw pomimo wezwań; - powódka wykazała wszystkie przesłanki odpowiedzialności kontraktowej pozwanego; - istniejące wady powodują, ze bezpieczeństwo użytkowania budynku jest zagrożone, a doprowadzenie do funkcjonalności poprzez naprawę nie znajduje podstaw ekonomicznych; - wartość prac niezbędnych do przywrócenia funkcjonalności budynku do stanu wynikającego z zatwierdzonego projektu i materiałów budowlanych biegły oszacował na kwotę 223.754,12 zł brutto; - brak było jakichkolwiek dowodów na to, że inwestor wyraził zgodę na odstępstwa od projektu; - powódka także dopuściła się znaczących uchybień w procesie inwestycyjnym, a mianowicie wbrew obowiązkowi z art. 18 ust 1 pkt 2 prawa budowlanego nie zapewniła objęcia funkcji kierownika budowy, budynek był realizowany bez należytego nadzoru – była to samowola budowlana, co skutkowało wszczęciem przeciwko powódce postępowania administracyjnego; - pozwany nie może ponosić odpowiedzialności za zaniedbania po stronie powódki i w związku z tym, Sąd nie przyjął pełnej kwoty jaka jest konieczna do tego, aby przywrócić budynek do pełnej funkcjonalności; brak jest bowiem związku przyczynowego pomiędzy doznaną przez powódkę szkodą a pracami, które zostały wykonane przez inne podmioty, po zakończeniu III etapu prac przez pozwanego; - szkoda inwestora pozostająca w adekwatnym związku przyczynowym z nienależytym wykonaniem umowy wyraża się kwotą 153.748,68 zł obejmującą prace ciesielskie. Wyrok powyższy w części oddalającej powództwo i rozstrzygającej o kosztach procesu zaskarżyła apelacją powódka, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie powództwa także co do dalszej kwoty 70.005,44 zł wraz z odsetkami umownymi za każdy dzień zwłoki od kwoty 1251,32 zł od 11 października 2018 r., a od kwoty 68.754,12 zł od 22 lipca 2020 r. Apelująca zarzuciła: 1) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającą się w błędnym uznaniu, że:
- a)powódka dopuściła się znaczących uchybień w czasie procesu budowlanego, w tym nie zapewniła objęcia kierownictwa budowy przez kierownika budowy, choć pozostaje to w sprzeczności z jej i W. G. kategorycznymi, logicznymi i wiarygodnymi zeznaniami oraz dokumentami potwierdzającymi przyjęcie przez M. L. zaliczki na poczet wynagrodzenia za pełnienie obowiązków kierownika budowy;
- b)powódka przyczyniła się do powstania szkody;
- c)odpowiedzialność odszkodowawcza pozwanego ogranicza się jedynie do zasądzonej kwoty obejmującej jedynie prace ciesielskie, pomimo że wartość prac niezbędnych do przywrócenia funkcjonalności budynku do stanu wynikającego z zatwierdzonego projektu wynosi 223.754,12 zł; 2) naruszenie art. 471 k.c. i art. 362 k.c. polegające na niewłaściwym zastosowaniu tych norm i przyjęciu, że pozwany ponosi odpowiedzialność jedynie za część szkody, zaś powódka przyczyniła się do szkody, pomimo że pomiędzy zachowaniem powódki a nienależytym wykonaniem umowy przez pozwanego nie zachodzi adekwatny związek przyczynowy. Postanowieniem z 11 stycznia 2021 r. Sąd Rejonowy w K. ogłosił upadłość pozwanego. Syndyk masy upadłości pozwanego, który wstąpił do sprawy wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja zasługuje na uwzględnienie w przeważającej części. Sąd pierwszej instancji prawidłowo, z poszanowaniem reguł wyrażonych w przepisie art. 233 §1 k.p.c. ustalił stan faktyczny sprawy, co sprawiło, że Sąd Apelacyjny przyjął go za własny. Dodać w tym miejscu należy, że sporna na obecnym etapie procesu wierzytelność nie została ujęta na liście wierzytelności sporządzonej przez Syndyka masy upadłości J. C. , która to lista została prawomocnie zatwierdzona, co przyznały obie strony na rozprawie apelacyjnej. Jakkolwiek skarżąca podniosła zarzut sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, to w istocie kwestionowała ona zasadniczo wnioski wyciągnięte przez Sąd Okręgowy z poczynionych ustaleń. Jedynie tak bowiem oceniać należy zagadnienie przyczynienia się powódki do powstania szkody oraz ograniczenia odpowiedzialności pozwanego do robót ciesielskich. Z kolei ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy z poszanowaniem reguł wyrażonych w art. 233 §1 k.p.c. pozwalała na przyjęcie, że skarżąca dopuściła się uchybień w zakresie zapewnienia objęcia funkcji przez kierownika budowy. Nawet bowiem przyjęcie za apelującą, że uiszczona została zaliczka na poczet wynagrodzenia M. L. za pełnienie tej funkcji, nie oznacza, że zachowanie powódki w tym zakresie było prawidłowe, skoro nie upewniła się, czego wymagałaby przeciętna staranność, że czynności kierownika budowy są w istocie wykonywane. Brak zapewnienia przez powódkę objęcia funkcji kierownika budowy nie uprawniał jednak do częściowego oddalenia powództwa. Sąd Okręgowy nie zastosował jednak art. 362 k.c. , co czyni relewantny zarzut apelacji nietrafionym, lecz przyjął, że szkoda związana z koniecznością wykonania prac, które nie były przedmiotem umowy z pozwanym, nie pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z wadliwym wykonywaniem przez niego umowy. Z poglądem tym zgodzić się nie można. Wyjść należy od podzielanego przez Sąd Apelacyjny w obecnym składzie poglądu orzeczniczego, zgodnie z którym podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej wykonawcy jest nienależyte wykonanie obowiązków określonych w umowie o roboty budowlane, a nie przepisy prawa budowlanego . Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane uczestnikami procesu budowlanego są: inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant, kierownik budowy lub kierownik robót. Wykonawca nie jest więc uczestnikiem procesu budowlanego w rozumieniu prawa budowlanego . Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego , do obowiązków inwestora należy m.in. zapewnienie objęcia kierownictwa budowy przez kierownika budowy. Obowiązki kierownika budowy zostały określone w art. 22 prawa budowlanego . Obowiązki te obejmują określone w ustawie uprawnienia realizowane na budowie wobec wykonawcy, lecz nie skutkuje to „uwolnieniem” wykonawcy od odpowiedzialności odszkodowawczej wobec inwestora za nienależyte wykonanie umowy o roboty budowlane, na podstawie art. 471 k.c. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5.03.2015 r., VI ACa 725/14). Pamiętać należy, że pozwany był profesjonalistą i powinien wykonać zlecone mu prace także zgodnie z zasadami sztuki budowlanej, do czego zobowiązywał go m.in. przepis art. 647 k.c. W ocenie Sądu odwoławczego obowiązek odszkodowawczy pozwanego rozciąga się także na prace, których nie wykonywał bezpośrednio i które nie były objęte jego umową z powódką. Z w pełni przekonujących opinii biegłych A. S. i A. L. wynika, że wady budynku mają dotyczą przede wszystkim jego konstrukcji, a zatem zadania, które wykonywał pozwany. Wady te są na tyle istotne, że zagrażają bezpieczeństwu użytkowania. W konsekwencji konieczna jest rozbiórka całości budynku i postawienie go na nowo, a zatem również w zakresie elementów, których pozwany nie wykonywał. W tych okolicznościach istnienie adekwatnego związku przyczynowego w rozumieniu art. 361 §1 k.c. między nieprawidłowym wykonaniem umowy przez pozwanego a kosztami związanymi z rozbiórką i ponownym wykonaniem prac nie-ciesielskich jawi się jako oczywiste. Podkreślić w tym miejscu należy, że brak jest w materiale dowodowym podstaw do przyjęcia, że pozostali wykonawcy przy realizacji swoich zadań mieli świadomość wadliwości konstrukcji budynku. W konsekwencji powyższych uwag uwzględnić należało apelację w zakresie, w jakim powódka domagała się zasądzenia pozostałej części odszkodowania ustalonego na podstawie opinii biegłego D. K. . Sąd Apelacyjny podzielił także ostatecznie opinię biegłego w zakresie wysokości podatku od towarów i usług, co wynikało z faktu przyjętej przez biegłego koncepcji wykonania czynności budowlanych. Takie rozwiązanie przyjął zresztą Sąd pierwszej instancji w niezakwestionowanej (prawomocnej) części orzeczenia. Sąd odwoławczy nie miał także zastrzeżeń co do wymagalności poszczególnych części odszkodowania przyjętych przez Sąd Okręgowy, będąc jednocześnie związany zakresem zaskarżenia w powiązaniu z wnioskami apelacyjnymi. Oddaleniu podlegało żądanie zasądzenia odsetek umownych, albowiem takowe nie zostały przez strony uzgodnione, a także modyfikacji rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Sąd Apelacyjny miał na uwadze, że żądanie pozwu było kilkukrotnie zmieniane, a pozwany nie miał możliwości na początku procesu ocenić jego następstw finansowych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 §1 k.p.c. orzekł jak w sentencji. Za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego, które po stronie powódki ograniczyły się do wynagrodzenia adwokata przyjęto art. 98 §1 k.p.c. w zw. z art. 391 §1 k.p.c. oraz §2 pkt 6 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). SSA Marek Boniecki