UZASADNIENIE Strona powodowa (...) Bank (...) S.A. w W. (dalej jako (...) ) domagała się zasądzenia od pozwanego 9011,73 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od 15 maja 2023r. oraz kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że powodowi przysługuje od pozwanego wymagalna wierzytelność z tytułu umowy pożyczki gotówkowej z 13 sierpnia 2020r. Pozwany mimo wezwań i chęci ugodowego zakończenia sporu nie dokonał spłaty zadłużenia. Pozwany D. A. reprezentowany przez opiekuna prawnego M. M. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości. Pozwany zarzucił, że umowa jest nieważna, gdyż z uwagi na chorobę psychiczną – schizofrenię jego oświadczenie woli z 13 sierpnia 2020r. dotknięte jest wadą z art. 82 k.c. W uzasadnieniu wskazano, że pozwany od
- roku życia cierpi na chorobę psychiczną, która systematycznie się nasila. Choroba pozwanego powoduje, że nie jest on w stanie prawidłowo funkcjonować w codziennym życiu i wymaga całodobowej opieki, którą obecnie sprawuje matka pozwanego M. M. . Pozwany postanowieniem z 31 sierpnia 2021r. został całkowicie ubezwłasnowolniony, a jego matka została ustanowiona jego opiekunem prawnym. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwany D. A. 13 sierpnia 2020 r. drogą elektroniczną wypełnił formularz umowy pożyczki nr (...) , na podstawie której strona powodowa (...) S.A. wypłaciła na rachunek pozwanego 8000 zł. Pożyczka wynosiła łącznie 9194,35 zł, płatna miała być w 48 miesięcznych ratach, całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę wynosiła 10609,48 zł, (...) 15,61%. Pożyczka została wypłacona na rachunek bankowy pozwanego prowadzony przez stronę powodową w dniu 16 sierpnia 2020r. Strona powodowa wypowiedziała umowę pożyczki pismem z 14 marca 2022r. Dowód: umowa pożyczki gotówkowej nr (...) z 13.08.2020r. wraz z formularzem informacyjnym k. 8 – 14; wypowiedzenie umowy pożyczki k. 19; historia operacji na kontrakcie kredytowym k. 20 –
- Pozwany D. A. ur. (...) jest leczony psychiatrycznie od 2007r. z diagnozą schizofrenii paranoidalnej. U pozwanego stwierdzono przewlekłą psychozę schizofrenię, o czym świadczą objawy psychopatologiczne, szczególnie te ujawniane w trakcie pogorszeń stanu psychicznego. U pozwanego psychoza ujawniła się wcześnie, gdyż po raz pierwszy była rozpoznana w wieku 17 lat, a wcześniej pozwany był hospitalizowany psychiatrycznie z diagnozą tików, rozpoznaniem schizofrenii hebefrenicznej, a także podczas pierwszej hospitalizacji w B. rozpoznano u pozwanego upośledzenie umysłowe. Wszystkie te czynniki są niekorzystne rokowniczo przy analizie przebiegu schizofrenii. W okresie zawierania umów tj. od stycznia 2020r. do sierpnia 2021r. , w tym umowy z 13 sierpnia 2020r. u pozwanego występowały takie objawy jak zaburzenia wglądu, negatywne nastawienie do kontynuacji leczenia, stosowanie narkotyków szczególnie amfetaminy i picie alkoholu, obecność objawów negatywnych już od wstępnego etapu choroby, nieuzyskiwanie trwałej remisji objawowej, przekonanie, że pożyczane pieniądze odmienią jego życie, uporczywe kupowanie zdrapek, sugestywność w zakresie brania pożyczek i pożyczania innym, brak określenia racjonalnej motywacji do zaciągania pożyczek. Pozwany w okresie od stycznia 2020r. do czerwca 2022r., czyli w okresie przed stosowaniem leków w postaci iniekcji depot, nie przyjmował regularnie leków, przyjmował narkotyki, nie uzyskiwał trwałej poprawy objawowej, w przeżywaniu i funkcjonowaniu dominowały motywy psychotyczne, okresy największych pogorszeń wiązały się z włóczęgostwem (poriomania wyraźnie częściej występowała w okresach pobytu u rodziny nad morzem), w treściach paranoidalnych można odnaleźć konkretne motywy do zawierania pożyczek gotówkowych, w charakterystyce przebiegu choroby można odnaleźć szereg niekorzystnych rokowniczo czynników, wskazujących na wyjątkowo ciężki przebieg schizofrenii u pozwanego. Analizowany okres czasu zawierania umów bankowych był bezpośrednią przyczyną wszczęcia postępowania o ubezwłasnowolnienie i uznanie niezdolności pozwanego do kierowania swoim postępowaniem. Mimo niepamięci pozwanego i braku możliwości indywidualnej analizy każdej zawartej umowy bankowej opisany ciężki przebieg schizofrenii, obecna psychotyczna motywacja do pożyczania pieniędzy uzasadnia całościowe potraktowanie wszystkich zawartych umów. D. A. w chwili zawierania umów bankowych w dniach 3 stycznia 2020r., 10 lipca 2020r., 13 sierpnia 2020r., 30 września 2020r. i 10 sierpnia 2021r. składając wówczas oświadczenie woli znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z uwagi na chorobę psychiczną. Dowód: - opinia z zakresu psychiatrii z 30.12.2023r. sporządzona przez biegłego sądowego D. R. , na zlecenie Sądu Rejonowego w Kłodzku, do sprawy I Ns 1178/23 k. 122 – 125; - zaświadczenie lekarskie k. 121; - karty leczenia szpitalnego k. 119, 120; - opinia sądowo – psychiatryczna z 28.06.2014r., wydana w sprawie III Nk 1/14 k. 114 – 115; - opinia sądowa psychiatryczno – psychologiczna z 30.04.2021r., sporządzona do sprawy o ubezwłasnowolnienie pozwanego k. 116 –
- Pozwany D. A. postanowieniem Sądu Okręgowego w Świdnicy z 31 sierpnia 2021r., wydanym w sprawie I Ns 66/21 został ubezwłasnowolniony całkowicie, a jego opiekunem prawnym ustanowiono jego matkę M. M. . Bezsporne. Pozwany D. A. choruje psychicznie od
- roku życia. Diagnoza została postawiona, gdy pozwany miał 17 lat. Był wielokrotnie hospitalizowany. Po osiągnięciu pełnoletności pozwany musiał mieć założone konto bankowe, gdyż otrzymuje świadczenie w postaci renty socjalnej z ZUS. M. M. sama wychowuje syna, ojciec pozwanego choruje na schizofrenię o ciężkim przebiegu. Pozwany był związany emocjonalnie z dziadkiem macierzystym, który zmarł w 2018r. Śmierć dziadka pogłębiła stan chorobowy. Pozwany wówczas zaczął jeździć nad morze do krewnych matki. Początkowo rodzina nie wiedziała, że D. A. jest chory i musi brać leki. Problemy zaczęły się, gdy pozwany w 2020r. wyjeżdżał do rodziny w G. , tam zaprzestał przyjmowania leków, jego stan zdrowia bardzo się pogorszył, pozwany włóczył się, przebywał w złym towarzystwie, zażywał narkotyki. Wówczas, prawodpodobnie pod wpływem i z pomocą innych osób, zaciągał drogą elektroniczną pożyczki w banku, a uzyskane w ten sposób pieniądze wydawał na noclegi, zakup zdrapek, a także rozdawał przypadkowo poznanym ludziom. W tym czasie pozwany ulegał wpływom innych osób, robił co mu kazano, spał na ławkach, gubił pieniądze i dokumenty. Matka pozwanego była bezsilna, gdyż odmawiał on powrotu do domu i podjęcia leczenia. Ostatecznie, gdy stan zdrowia pozwanego był już skrajnie zły, pozwany w czerwcu 2022r. trafił do szpitala, a pobyt w szpitalu trwał ok. 3 miesięcy. Pozwany nie nabył żadnych wartościowych rzeczy z pieniędzy pobranych tytułem pożyczki gotówkowej. Nie zostały mu też żadne oszczędności. Dowód: przesłuchanie opiekuna prawnego pozwanego M. M. k. 130v – 131; przesłuchanie pozwanego D. A. k.
- Sąd zważył, co następuje : Powództwo podlegało oddaleniu w całości. Okoliczności sprawy, w szczególności fakt, że pozwanemu udzielono pożyczki na podstawie umowy pożyczki gotówkowej zawartej w drodze elektronicznej 13 sierpnia 2020r., były między stronami bezsporne. Podstawową kwestią dla rozstrzygnięcia sprawy była ocena zdolności pozwanego do świadomego i swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli w dniu zawarcia spornej umowy tj. w dniu 13 sierpnia 2020r. Zgodnie z art. 82 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Dla stwierdzenia nieważności oświadczenia woli w oparciu o art. 82 k.c. wystarczające jest przy tym istnienie jednej z przyczyn uznania umowy za nieważną. W judykaturze przyjęto, że ustalenie stanu świadomości, o jakim mowa w art. 82 k.c. , jest sprawą stanu faktycznego i jego oceny na podstawie przeprowadzonej przez sąd analizy wszystkich ujawnionych dowodów i okoliczności towarzyszących złożeniu oświadczenia woli, mogących mieć wpływ na prawidłowe, to znaczy w pełni świadome jej wyrażenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2000 r., II CKN 489/2000 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2000 r., II CKN 1093/2000). Zgodnie z poglądami prezentowanymi w orzecznictwie stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli nie oznacza całkowitego zniesienia świadomości. Wystarczające jest istnienie takiego stanu, który powoduje brak rozeznania, niemożność rozumienia posunięć własnych i posunięć innych osób oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2006 r., IV CSK 7/05). Odnosząc powyższe rozważania prawne do ustaleń faktycznych poczynionych w niniejszym postępowaniu, aby prawidłowo ocenić stan zdrowia psychicznego pozwanego, jego zdolność postrzegania i rozeznania w podejmowanych działaniach konieczne było dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii. Podkreślić należy, że pozwany cierpi na chorobę psychiczną od
- roku życia, a ostatecznie został zdiagnozowany w wieku 17 lat. Co do pozwanego toczyły się postępowania dotyczące czynów karalnych w tym w sprawie III Nk1/14, w którym stwierdzono u D. A. całkowicie zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem, tj. występowanie przesłanek z art. 31§1 k.k. (k. 115v). Sąd Rejonowy w Kłodzku, w sprawie I C 1178/23 dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii na okoliczność stanu zdrowia D. A. w odniesieniu do ważności umów pożyczek udzielonych pozwanemu przez stronę powodową w dniach 3 stycznia 2020r., 10 lipca 2020r., 13 sierpnia 2020r., 30 września 2020r. i 10 sierpnia 2021r. Opinia ta dotyczyła wobec bezpośrednio spornej umowy pożyczki. Stąd Sąd zgodnie z art. 278 1 kpc w zw. z art. 243 2 k.p.c. dopuścił dowód z tej opinii. Opinia biegłego jest kategoryczna, zawiera szczegółową analizę historii choroby pozwanego. Zgodnie z tą opinią pozwany składając oświadczenie woli także w dniu 13 sierpnia 2020r. znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z uwagi na chorobę psychiczną. W tym czasie pozwany był w zaostrzeniu objawów choroby, wyjechał nad morze, gdzie zaprzestał kontynuacji leczenia, zaczął zażywać narkotyki, co zaostrzyło stan chorobowy. Pozwany w tym czasie włóczył się, przebywał z złym towarzystwie, trwonił pieniądze na noclegi, rozdawał obcym ludziom, kupował zdrapki, od których był uzależniony. Pozwany niewiele pamięta z tego okresu, wówczas występował u niego stan psychozy. Pozwany 13 sierpnia 2020r. nie był w stanie świadomie złożyć oświadczenie woli związane z zawarciem umowy pożyczki z (...) . Podkreślić należy, że matka pozwanego w tym czasie była bezsilna, a nieprzewidziane działania pozwanego były bezpośrednią przyczyną złożenia przez M. M. wniosku o ubezwłasnowolnienie syna. W tych okolicznościach faktycznych Sąd, w całej rozciągłości podzielił wnioski zawarte w opinii biegłego psychiatry i przyjął, że pozwany w dniu 13 sierpnia 2020 r. w chwili zawierania elektronicznie umowy pożyczki gotówkowej ze stroną powodową znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i jej wyrażenie. Oświadczenie woli złożone przez osobę w okolicznościach wskazanych w art. 82 k.c. jest nieważne z mocy prawa (ex tunc). Zgodnie z treścią art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. W myśl art. 410 § 1 k.c. przepisy 405 – 409 k.c. stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Natomiast §2 art. 410 k.c. stanowi, że świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Podkreślić przy tym należy, że choć strona powodowa wykonała swój obowiązek wypłaty kwoty udzielonej pożyczki, to pozwany nie uzyskał żadnego przysporzenia majątkowego i nie jest obecnie wzbogacony. Korzyści z tytułu tej pożyczki pozwany w stanie chorobowym roztrwonił, rozdał nieustalonym osobom trzecim, które wykorzystały jego chorobę, nieporadność i nieświadomość. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił w całości powództwo. O kosztach orzeczono po myśl art. 98 k.p.c. w zw. z art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2023, poz. 1144 ze zm.t.j.) obciążając stronę powodową kosztami procesu, od których obowiązku uiszczenia pozwany został w całości zwolniony, a którymi tymczasowo obciążono Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Kłodzku. Na koszty te składało się wynagrodzenie pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu i dotychczas niezapłacone w kwocie 2766 zł, w tym podatek VAT oraz 552 zł tytułem wydatków poniesionych przez pełnomocnika pozwanego w związku z dwukrotnym przyjazdem do Sądu Rejonowego w Kłodzku na trasie P. – K. – P. w dniach 30 stycznia 2024r. w celu zapoznania się z aktami sprawy oraz w dniu rozprawy 7 marca 2024r., tj. 2 x 276 zł (2 x 120 km x 1,5 zł). Z/ odnotować; odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełn. strony powodowej; kal. 14 dni 8 kwietnia 2024r.