Sad powszechny, I Ns 76/21

Sygn. akt: I Ns 76/21 POSTANOWIENIE Dnia 08 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy w Sopocie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Anna Olszewska-Kowalska Protokolant: stażysta Anna Elwertowska po rozpoznaniu w dniu 08 grudnia 2021 r. w Sopocie na rozprawie sprawy z wniosku R. A. P. ( P. ) z udziałem H. L. , A. L. , J. L. o otwarcie i ogłoszenie testamentu E. L. , o zmianę stwierdzenia nabycia spadku po E. L.

1. zmienia stwierdzenie nabycia spadku po E. L. orzeczone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Sopocie z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I Ns 105/14 i stwierdza, że spadek po E. L. , synu P. i J. , zmarłym dnia 21 grudnia 2012 roku w S. , ostatnio stale zamieszkałym S. , na podstawie testamentu notarialnego z dnia 09 marca 2009 roku, otwartego i ogłoszonego przed Sądem Rejonowym w Sopocie w dniu 08 grudnia 2021 roku, w całości wprost nabył R. P. ( PESEL (...) );
2. zasądza od wnioskodawcy R. P. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Sopocie kwotę 5 (pięciu) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych – opłaty za wpis do Rejestru Spadkowego;
3. stwierdza, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Sygnatura akt I Ns 76/21 UZASADNIENIE Wnioskodawca R. P. złożył w Sądzie Rejonowym w Sopocie wniosek o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wydanego przez Sąd Rejonowy w Sopocie, I Wydział Cywilny z dnia 11 czerwca 2014 roku, zapadłego w sprawie o sygn. akt: I Ns 105/14 i stwierdzenie, że spadek po E. L. zmarłym w dniu 21 grudnia 2012 roku w S. , ostatnio stale zamieszkałym w S. , przy ulicy (...) , nabył w całości na podstawie testamentu notarialnego z dnia 9 marca 2009 roku R. P. . W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 roku Sąd Rejonowy w Sopocie, I Wydział Cywilny stwierdził, że spadek po zmarłym w dniu 21 grudnia 2012 roku w S. na podstawie ustawy nabyli żona H. L. , córka A. L. , syn J. L. , każdy w 1/3 części spadku. Wnioskodawca R. P. nie miał wiedzy o toczącym się ww. postępowaniu. O wydaniu w/w postanowienia wnioskodawca dowiedział się przez przypadek, przeglądając KW nr (...) , w której to ujawniony został wpis prawa własności, którego ww. postanowienie było podstawą. Wnioskodawca wskazał, że uczestniczka H. L. miała wiedzę odnośnie sporządzenia przez spadkodawcę testamentu notarialnego oraz że jest on w posiadaniu wnioskodawcy R. P. . Spadkodawca aktem notarialnym z dnia 9 marca 2009 roku, Rep. A nr 3116/2009 powołał do całego spadku siostrzeńca R. P. . Jednocześnie spadkodawca wydziedziczył swoją żonę H. L. , córkę A. L. , syna J. L. z powodu tego, że uporczywie nie dopełniają oni względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. (wniosek k. 3-5) W odpowiedzi na wniosek uczestnicy H. L. , A. L. i J. L. wnieśli o oddalenie wniosku w całości. W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek wskazano, że wnioskodawca przekroczył roczny termin z art. 679§1 k.p.c. Po pierwsze, wnioskodawca już 02.12.2014 r., za pośrednictwem ustanowionego notarialnie pełnomocnika w osobie swojego ojca — B. P. , uzyskał wgląd w akta sprawy I Ns 105/14 oraz otrzymał kserokopię protokołu rozprawy z 11.06.2014 r. Byłoby wysoce naiwnym twierdzenie, że ojciec wnioskodawcy, nie mający żadnego interesu w badaniu akt sprawy I NS 105/14 np. nie przekazał tej informacji wnioskodawcy. Po drugie, z działu III księgi wieczystej nieruchomości (...) wynika, że 18.02.2015 r w trybie art. 36 ust. 3 ustawy z 06.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. t. j. z 2019 poz. 2204 ze zm.), zostało uwidocznione ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej. Treść wpisu wskazuje na to, że ostrzeżenie nie zostało dokonane z urzędu, a na wniosek złożony 25.11.2014 r. Po trzecie, nie jest wykluczonym, że wnioskodawca uzyskawszy wiedzę o postępowaniu spadkowym I Ns 105/14 już w 2014 r., a także, najprawdopodobniej będąc wnioskodawcą uwidocznionym wzmiance widniejącej w dziale III KW nr (...) , mógł także złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku we własnym zakresie. Zdaniem uczestników powyższe ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, ponieważ wnioskodawca mimo, że nie był uczestnikiem postępowania w sprawie I Ns 105/14, to jednak posiadł wiedzę o spadkobraniu ustawowym już w 2014 r. Roczny termin wynikający z art. 679 § 1 k.p.c. dla osoby niebędącej uczestnikiem postępowania wydaje się, że należy liczyć od daty dowiedzenia się o sprawie, w której nie brała ona formalnie udziału i nie mogła powołać się na fakt innego dziedziczenia. Uczestnicy wskazali, że rozumowanie bardzo podobne przeprowadził Sąd Najwyższy wskazując, iż: „Jeżeli w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku dla uczestnika postępowania ustanowiony był kurator absentis ( art. 143 i nast. k.p.c. ), który nie wiedział o istnieniu testamentu powołującego jego podopiecznego do dziedziczenia, to dla tego uczestnika, termin jednoroczny z art. 679§1 zdanie drugie k.p.c. , rozpoczyna bieg od daty dowiedzenia się przez niego o wymienionej sprawie." W odpowiedzi na wniosek wskazano także na wątpliwość czy przedstawiony testamentu z 09.03.2009 r. został sporządzony przez spadkodawcę i czy wywołuje skutki prawne (tak post. SN z 3.10.2002 r., I CKN 155/01, LEX nr 577430).(odpowiedź na wniosek k. 34-36) Po oględzinach oryginału testamentu uczestnicy nie złożyli żadnych nowych wniosków dowodowych.(pismo k. 121) Testament w formie aktu notarialnego z dnia 9 marca 2009 roku, Rep. A nr 3116/2009 notariusza K. B. został otwarty i ogłoszony w Sądzie Rejonowym w Sopocie w dniu 08 grudnia 2021 r. (protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu k. 132) Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: E. L. zmarł dnia 21 grudnia 2012 r. w S. . Przed śmiercią stale zamieszkiwał w S. . E. L. w chwili śmierci był w związku małżeńskim z H. L. . Był żonaty jeden raz. Ze związku małżeńskiego zawartego z H. L. miał dwoje dzieci – J. L. i A. L. . Spadkodawca nie miał dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych. R. P. to siostrzeniec E. L. . Przed Sądem Rejonowym w Sopocie toczyło się postępowanie w sprawie o sygn. I Ns 105/14 o stwierdzenie nabycia spadku po E. L. z wniosku H. L. . Na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. H. L. – żona spadkodawcy, złożyła zapewnienie spadkowe, w którym wskazała, iż spadkodawca nie pozostawił testamentu. Uczestnicy postępowania – J. L. i A. L. oświadczyli o zgodności z prawdą zapewnienia spadkowego H. L. . Prawomocnym postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 roku r. wydanym w sprawie I Ns 105/14 Sąd Rejonowy w Sopocie stwierdził, że spadek po E. L. , synu P. i J. , zmarłym dnia 21 grudnia 2012 roku w S. , ostatnio stale zamieszkałym S. , na podstawie ustawy nabyli po 1/3 części spadku wprost: żona H. L. , córka A. L. , syn J. L. . Wnioskodawca R. P. nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu w sprawie I Ns 105/
4. O wydaniu postanowienia wnioskodawca dowiedział się przeglądając KW nr (...) , w której to ujawniony został wpis prawa własności, którego ww. postanowienie było podstawą. Wnioskodawca po śmierci spadkodawcy E. L. poinformował uczestniczkę H. L. o sporządzeniu przez spadkodawcę testamentu notarialnego, w którym to do całości spadku powołał on swojego siostrzeńca R. P. . Wnioskodawca wskazał również, iż testamentem notarialnym z dnia 9 marca 2009 roku spadkodawca E. L. wydziedziczył swoją żonę H. L. , córkę A. L. oraz syna J. L. . Spadkodawca aktem notarialnym z dnia 9 marca 2009 roku, Rep. A nr 3116/2009 notariusza K. B. powołał do całego spadku siostrzeńca R. P. . Jednocześnie spadkodawca wydziedziczył swoją żonę H. L. , córkę A. L. , syna J. L. z powodu tego, że uporczywie nie dopełniają oni względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Dowód: akta I Ns 105/14: odpis skrócony aktu zgony E. L. k. 3, odpis skrócony aktu urodzenia J. L. k. 4, odpis skrócony aktu urodzenia A. L. k. 5wyciąg z aktu małżeństw k. 6zapewnienie spadkowe H. L. k. 18, zapewnienie spadkowe J. L. k. 18-18v, postanowienie z dnia 11.06.2014 k. 19, nadto: wydruk z KW nr (...) k. 8, protokół posiedzenia z 11.06.2014 r k 10-11, kopia testamentu z dnia 09.03.2009 r. (oryginał zabezpieczony w Sądzie Rejonowym w Sopocie) k. 12-12v, kopia odpisu skróconego aktu zgonu k. 13, zapewnienie spadkowe wnioskodawcy k. 99-100v, zapewnienie spadkowe H. L. k. 100v-101, zapewnienie spadkowe J. L. k. 101v, zapewnienie spadkowe A. L. k. 101v-102v Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów w postaci dokumentów złożonych do akt niniejszej sprawy, jak również dopuszczonych dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach spraw tutejszego Sądu o sygn. akt I Ns 105/
5. Dowody te nie były kwestionowane przez żadną ze stron, ani nie budziły wątpliwości Sądu. Co do protokołów rozpraw, protokołu otwarcia i ogłoszenia testamentu, orzeczenia Sądu czy też skróconych aktów urodzenia uczestników postępowania oraz skróconego aktu zgonu dokumenty te miały charakter urzędowy i obejmowało je domniemanie prawdziwości stwierdzonych w nich okoliczności, które nie zostało w żaden sposób wzruszone. Sąd uznał za wiarygodne zeznania wnioskodawcy, Sąd zważył, że były one logiczne, szczegółowe, wnioskodawca przekonywująco wskazał w jaki sposób poinformował uczestniczkę o istnieniu testamentu notarialnego i jego treści, w jaki sposób dowiedział się o przebiegu postępowania w sprawie I Ns 105/14 i treści wydanego postanowienia Sądu. Sąd dał wiarę także wyjaśnieniom wnioskodawcy z jakich przyczyn złożył wniosek o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku dopiero w 2021 r. Zeznaniom uczestników Sąd dał wiarę w zakresie w jakim znalazły potwierdzenie w dokumentach urzędowych, mając na uwadze rozbieżność między wcześniejszymi zapewnieniami spadkowymi złożonymi w sprawie I Ns 105/14 i zeznaniami wnioskodawcy. W ocenie Sądu niespornym było, że wnioskodawca R. P. nie był uczestnikiem postępowania w sprawie I Ns 105/14, które zakończyło się wydaniem obecnie prawomocnego postanowienia z dnia 11 czerwca 2014 roku r., w którym Sąd Rejonowy w Sopocie stwierdził, że spadek po E. L. , synu P. i J. , zmarłym dnia 21 grudnia 2012 roku w S. , ostatnio stale zamieszkałym S. , na podstawie ustawy nabyli po 1/3 części spadku wprost: żona H. L. , córka A. L. , syn J. L. . Wnioskodawca przedłożył w sprawie testament E. L. z dnia z dnia 9 marca 2009 roku, Rep. A nr 3116/2009 notariusza K. B. , w którym spadkodawca powołał do całego spadku siostrzeńca R. P. . Sąd zważył, że artykuł 679 k.p.c. pozwala na skorygowanie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia tak w odniesieniu do osoby spadkobiercy, jak i przysługującego mu udziału w spadku. Dowód, że spadek w całości lub w części nabyła inna osoba niż wskazana w prawomocnym postanowieniu sądowym może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o którym mowa w art. 679 k.p.c. Przepis ten wprowadził dwa istotne ograniczenia w stosunku do osób będących uczestnikami poprzedniego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku ( art. 679 § 1 kpc ). Dotyczą one podstawy i terminu zgłoszenia wniosku. Zgodnie z art. 679 § 1 zdanie kpc drugie osoba będąca uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku może żądać zmiany postanowienia tylko wówczas, gdy żądanie takie opiera na podstawie, której nie mogła powołać w poprzednim postępowaniu sądowym, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskała tę możność. Ograniczeń tych nie stosuje się do żądania wnioskodawcy niebędącego uczestnikiem postępowania o stwierdzanie nabycia spadku. Ustawa nie przewiduje żadnych ograniczeń w tym zakresie, w szczególności wnioskodawca nie jest ograniczony żadnym terminem (uchwała SN z 27.04.1982 r., III CZP 15/82, OSNCP 1982/8–9, poz. 118). Z powyższych względów nie zasługuje na aprobatę argumentacja pełnomocnika uczestników, iż wnioskodawca nie dochował terminu z art. 679 k.p.c. , co powinno skutkować oddaleniem wniosku w całości. W szczególności Sąd nie podzielił poglądu pełnomocnika uczestników o tym, że zachodzi sytuacja analogiczna jak w sprawie będącej przedmiotem orzeczenia wydanego przez Sąd Najwyższy z dnia 03.10.2002 r. w sprawie I CKN 155/
6. W powołanej sprawie za wnioskodawcę żądającego zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku działał w poprzednim postępowaniu kurator dla nieznanego z miejsca pobytu, zatem wnioskodawca formalnie był uczestnikiem poprzedniego postępowania. W niniejszej sprawie sytuacja procesowa jest odmienna, wnioskodawca nie brał ani czynnego ani biernego udziału w poprzedniej sprawie, nie został tam w ogóle wskazany jako uczestnik postępowania. Sąd zważył, że postanowienie wydane w trybie art. 679 k.p.c. jest orzeczeniem o stwierdzeniu nabycia spadku i mają do niego zastosowanie zasady postępowania określone w art. 669–679 (zob. uzasadnienie postanowienia SN z 16.12.1983 r., III CZP 65/83, OSNCP 1984/7, poz. 111 i powołane tam orzecznictwo). Sąd zważył, że ostatecznie treść testamentu spadkodawcy nie była kwestionowana przez uczestników postępowania. Zgodnie z treścią art. 926 § 1 k.c. powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Zgodnie z art. 941 k.c. rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można przez testament, zaś art. 926 § 2 k.c. stanowi, że dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. W świetle powyższego kodeks cywilny daje pierwszeństwo porządkowi dziedziczenia określonemu przez spadkodawcę w testamencie. W myśl art. 950 k.c. testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego. Sąd zważył, że przepisy o formie aktu notarialnego są dość rygorystyczne i sformalizowane, stąd też ta forma testamentu uważana jest za najbardziej bezpieczną formę testamentu, z uwagi na charakter dokumentu oraz udział w czynności notariusza – funkcjonariusza zaufania publicznego. Najpełniej też zabezpiecza rzeczywistą wolę spadkodawcy. Testament taki ma charakter dokumentu urzędowego w świetle art. 244 k.p.c. W niniejszej sprawie wnioskodawca przedstawił testament E. L. sporządzony dnia 09 marca 2002 r. w formie aktu notarialnego notariuszem K. B. . Zgodnie z treścią testamentu E. L. do całości spadku powołał siostrzeńca R. P. . Oświadczenie to zawiera rozrządzenie jednego spadkodawcy na wypadek śmierci. Autentyczność ani ważność tego testamentu nie budziła wątpliwości Sądu, nie została ona w żaden sposób zakwestionowana w toku niniejszego postępowania. Powołanie spadkobiercy do spadku było jednoznaczne i wyraźne ( art. 959 k.c. ). Wobec powyższego na podstawie art. 679 k.p.c. , art. 926 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 950 i art. 959 k.c. należało zmienić stwierdzenie nabycia spadku po E. L. orzeczone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Sopocie z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I Ns 105/14 i stwierdzić, że spadek po E. L. , synu P. i J. , zmarłym dnia 21 grudnia 2012 roku w S. , ostatnio stale zamieszkałym S. , na podstawie testamentu notarialnego z dnia 09 marca 2009 roku, otwartego i ogłoszonego przed Sądem Rejonowym w Sopocie w dniu 08 grudnia 2021 roku, w całości wprost nabył R. P. . O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. Wnioskodawca poniósł koszty postępowania w postaci opłaty od wniosku w kwocie 100 zł, wnioskodawca i uczestnicy ponieśli także własne koszty zastępstwa procesowego w sprawie. Co do kosztu 5 zł opłaty za wpis do Rejestru Spadkowego, należało zasądzić ten koszt od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa –Sądu Rejonowego, wobec treści art. 83 w zw z art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2021.2257 t.j.) i Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 września 2016 r. w sprawie sposobu uiszczania i wysokości opłat za wpisy dokonywane w Rejestrze Spadkowym przez notariusza albo sąd (Dz.U.2016.1420). /SSR Anna Olszewska-Kowalska/