Sygnatura akt I Ns 87/24 POSTANOWIENIE P. , dnia 21 maja 2024 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim I Wydział Cywilny w następującym składzie: P. Sędzia SO Alina Gąsior Sędziowie Sędzia SO Renata Lech, Sędzia SO Adam Bojko, P. . sąd. I. M. po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku E. K. - Al (...) przy udziale Komisarza Wyborczego w S. II M. Z. , P. Obwodowej Komisji Wyborczej w B. K. Z. , P. Miejskiej Komisji Wyborczej w B. M. H. , M. T. przeciwko ważności wyborów samorządowych postanawia:
- stwierdzić nieważność wyboru M. T. na radnego do Rady Miejskiej w B. w O. Wyborczym nr 2 w wyborach samorządowych przeprowadzonych w dniu 7 kwietnia 2024 roku i stwierdzić wygaśnięcie mandatu M. T. ;
- przeprowadzić ponowne postępowanie w zakresie losowania w O. Wyborczym nr 2 do Rady Miejskiej w B. przez właściwą Miejską Komisję Wyborczą spośród kandydatów, którzy uzyskali jednakową liczbę głosów tj. E. K. – Al (...) ;
- ustalić, iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. I Ns 87/24 Uzasadnienie postanowienia z dnia 21 maja 2024 roku Wnioskodawczyni E. K. – Al. (...) w dniu 15 kwietnia 2024 roku wniosła protest wyborczy przeciwko ważności wyborów do Rady Miejskiej w B. . Protest został wniesiony do Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim za pośrednictwem Sądu Rejonowego w Opocznie. Wnioskodawczyni wskazała, że wnosi protest przeciwko ważności wyboru M. T. na radną w wyborach do Rady Miejskiej w B. w okręgu wyborczym nr 2 z powodu zaniedbań, naruszenia przepisów i niedopełnienia procedur losowania kandydata, któremu należy udzielić mandatu radnego przez Obwodową Komisję Wyborczą nr 1 w Świetlicy Wiejskiej w B. oraz Miejską Komisję Wyborczą w S. Konferencyjnej w Urzędzie Miejskim w B. . W uzasadnieniu protestu wnioskodawczyni wskazała, że razem z innym kandydatem M. T. uzyskała najwyższą, tę samą liczbę głosów. O otrzymaniu mandatu decyduje w takim przypadku wynik losowania. Wnioskodawczyni powołała się na wytyczne Państwowej Komisji Wyborczej regulujące procedurę przeprowadzania losowania i wskazała, że nie została ona zachowana. Mianowicie losowanie odbyło się w nocy z 7 na 8 kwietnia bez zachowania procedury. Losowania dokonała Obwodowa Komisja Wyborcza nr 1, a nie komisja terytorialna. Losowanie odbyło się pod nieobecność męża zaufania komitetu wyborczego, z którego startowała wnioskodawczyni. W trakcie losowania nie był też obecny pełnomocnik komitetu, z którego startowała wnosząca protest, ani osoba upoważniona przez pełnomocnika do zgłaszania kandydatów z tego komitetu. Pełnomocnicy nie zostali powiadomieni o mającym się odbyć losowaniu. Wnioskodawczyni wniosła skargę do Komisarza Wyborczego w S. II. Komisarz w odpowiedzi na skargę poinformował wnioskodawczynię o uznaniu jej skargi za zasadną i prawie do wniesienia protestu. Wnioskodawczyni wskazała także, że wobec stwierdzonych nieprawidłowości można wątpić, czy w innych aspektach niż losowanie, praca przynajmniej jednej z komisji – Obwodowej Komisji Wyborczej nr 1 przebiegała w sposób profesjonalny, sumienny i uczciwy. Wnioskodawczyni podała, że przewodniczącą Komisji była sąsiadka i koleżanka osoby, która uzyskała mandat drogą losowania. Aby wykluczyć takie podejrzenia, wnioskodawczyni wniosła o sprawdzenie kart do głosowania z nieważnymi głosami i ustalenie, czy przynajmniej jedna z nich nie dotyczyła wyborów do rady Miasta i czy znak x nie został postawiony przy nazwisku wnioskodawczyni. Komisarz Wyborczy, w odpowiedzi na protest wyborczy pozostawił do uznania sądu, czy niedopełnienie procedury losowania kandydata w okręgu wyborczym nr 2 poprzez przeprowadzenie losowania przez Obwodową Komisję Wyborczą nr 1 w B. , zamiast Miejską Komisję Wyborczą w B. wpłynęło na wynik wyboru i w efekcie doprowadziło do wadliwego ustalenia wyniku wyboru radnej. Uczestniczka postępowania K. P. Obwodowej Komisji Wyborczej nr 1 w B. wniosła o oddalenie protestu wyborczego. W uzasadnieniu swojego stanowiska uczestniczka wskazała, że organy wyborcze dopełniły wszelkich procedur. Głosy oddane na obie kandydatki zostały policzone kilkukrotnie. P. Komisji kontaktowała się z przedstawicielami Miejskiej Komisji Wyborczej w B. celem uzyskania wytycznych odnoszących się do procedury losowania. Podczas losowania był obecny przedstawiciel Urzędu Miejskiego w B. . Mężowie zaufania wiedzieli o remisie w głosowaniu na radnych. Podjęli decyzję o opuszczeniu lokalu wyborczego, nie wnosząc uwag do protokołu. Zdaniem uczestniczki niezasadne są twierdzenia wnioskodawczyni o rzekomym braku bezstronności organu wyborczego. Uczestniczka postępowania M. P. Miejskiej Komisji Wyborczej w B. wniosła o oddalenie protestu wyborczego. W uzasadnieniu swojego stanowiska uczestniczka powołała się na te same okoliczności jak uczestniczka K. Z. . Jednocześnie uczestniczki wyraziły gotowość ponownego przeprowadzenia procedury liczenia głosów i losowania mandatu radnego. Na rozprawie w dniu 21 maja 2024 roku Sąd, na podstawie art. 510 par. 2 k.p.c wezwał do udziału w sprawie jako uczestnika M. T. , która była zawiadomiona o terminie rozprawy. Wnioskodawczyni popierała swój protest wyborczy. Uczestnicy postępowania wnieśli o oddalenie protestu wyborczego. Sąd ustalił i zważył co następuje: Wnioskodawczyni brała udział w wyborach samorządowych przeprowadzonych w dniu 7 kwietnia 2024 roku, w których startowała na radnego do Rady Miejskiej w B. w okręgu wyborczym nr
- Głosowanie odbywało się w świetlicy wiejskiej w B. przed Obwodową Komisją Wyborczą. Wnioskodawczyni startowała z Komitetu Wyborczego Stowarzyszenie (...) . W wyborach na radnego do rady Miejskiej w B. startowała także M. T. z Komitetu KKW Trzecia Droga (...) S. H. . Dwie kandydatki, tj. wnioskodawczyni i M. T. uzyskały równą liczbę głosów. (bezsporne, odpowiedź Komisarza na skargę E. A. .- K. – k. 3) Po zliczeniu głosów okazało się, że dwie kandydatki – wnioskodawczyni i M. T. uzyskały równą liczbę głosów. P. Obwodowej Komisji Wyborczej skontaktowała się z Miejską Komisją Wyborczą, gdzie uzyskała informację o konieczności przeprowadzenia losowania. Losowanie odbyło się w nocy z 7 na 8 kwietnia 2024 roku i zostało przeprowadzone przez Obwodową Komisję Wyborczą nr 1 w B. . O losowaniu nie zostali poinformowani pełnomocnicy wyborczy komitetów, z których startowały kandydatki tj. E. A. . – K. i M. T. . W trakcie losowania nie byli też obecni mężowie zaufania, którzy opuścili lokal wyborczy. Podczas losowania byli obecni członkowie Obwodowej Komisji Wyborczej i przedstawiciel Urzędu Miejskiego, który odpowiadał za część informatyczną. Nie byli też obecni członkowie Miejskiej Komisji Wyborczej w B. . Zostały przygotowane dwie nieprzezroczyste koperty koloru białego, w których umieszczono nazwiska obu kandydatek. P. komisji wskazała jedną kopertę i odczytano nazwisko z tej koperty, a następnie odczytano nazwisko umieszczone w drugiej kopercie. Przebieg i wyniki losowania zostały opisane w protokole. (wyjaśnienia uczestniczki K. Z. – protokół k. 49v) Po zliczeniu głosów, Obwodowa Komisja Wyborcza nr 1 poinformowała mężów zaufania o tym, że jest remis w okręgu nr 2 między głosami oddanymi na E. A. . – K. i M. T. i jednocześnie poinformowano mężów zaufania, że można iść do domów. Nie przekazano mężom zaufania informacji o mającym się odbyć losowaniu. Wszyscy mężowie zaufania rozeszli się do swoich domów. (oświadczenie na piśmie T. S. – k. 48, wyjaśnienia wnioskodawczyni – protokół k. 49v, k. 50) Wnioskodawczyni wniosła skargę do Komisarza Wyborczego w S. II na działalność Obwodowej Komisji Wyborczej nr 1 w B. w związku z niedopełnieniem procedury losowania kandydata, któremu należy udzielić mandatu radnego. W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy uznał skargę za zasadną i jednocześnie poinformował wnioskodawczynię o prawie wniesienia protestu wyborczego do właściwego Sadu Okręgowego. (odpowiedź na skargę Komisarza wyborczego – k. 3) Zgodnie z art. 82 § ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. kodeks wyborczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2408 ze zmian.), przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z powodu: 1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego , mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub 2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów. Zgodnie z art. art. 392 § 1 Kodeksu wyborczego (Dz.U. z 2023 r. poz. 2408 ze zmian.), protest wyborczy wnosi się na piśmie do właściwego sądu okręgowego za pośrednictwem właściwego sądu rejonowego, w terminie 14 dni od dnia podania do publicznej wiadomości przez komisarza wyborczego, w trybie określonym w art. 168 § 1 wyników wyborów na obszarze województwa. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła protest wyborczy przeciwko ważności wyborów w ustawowym terminie, wskazując na naruszenie przepisów kodeksu wyborczego, a dotyczących trybu przeprowadzenia losowania spośród kandydatów, którzy uzyskali w wyniku głosowania równa liczbę głosów. Zgodnie z art. 443 § 2 kodeksu wyborczego, jeżeli dwóch lub więcej kandydatów otrzyma równą liczbę głosów uprawniającą do uzyskania mandatu, o wyborze decyduje większa liczba obwodów, w których kandydaci otrzymali największą liczbę głosów, a gdyby i liczby obwodów były równe - rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez komisję. Powołany przepis w § 3 stanowi, że tryb przeprowadzenia losowania, o którym mowa w § 2, określa Państwowa Komisja Wyborcza. Państwowa Komisja Wyborcza podjęła uchwałę nr 173/2024 (...) w dniu 25 marca 2024 r. w sprawie wytycznych dla terytorialnych komisji wyborczych dotyczących ustalania wyników głosowania i wyników wyborów do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw i rad dzielnic m.st. W. oraz wyborach wójtów, burmistrzów i prezydentów miast zarządzonych na dzień 7 kwietnia 2024 r. Tryb przeprowadzenia losowania został określony w załączniku do powyższej uchwały w punkcie V: Zgodnie z ppkt.
- Terytorialne komisje wyborcze ustalając wyniki głosowania i wyniki wyborów w sytuacjach wymagających przeprowadzenia losowania, postępują w sposób niżej opisany. O godzinie losowania należy niezwłocznie powiadomić pełnomocników wyborczych (kandydatów na wójta) z odpowiednim wyprzedzeniem, w celu umożliwienia im obecności przy tej czynności. W przypadku losowania w celu ustalenia, który z kandydatów na wójta uzyskuje mandat lub który z kandydatów dopuszczony jest do wyborów w ponownym głosowaniu, obecni mogą być również kandydaci, których również należy powiadomić o terminie losowania. Nieobecność pełnomocników wyborczych, a w przypadku wyborów wójta – kandydatów lub pełnomocników wyborczych, nie wstrzymuje przeprowadzenia losowania.
- Losowanie prowadzi przewodniczący terytorialnej komisji wyborczej w obecności członków danej komisji i pełnomocników wyborczych obecnych przy jej pracach. Czynności losowania dokonuje wyznaczony członek terytorialnej komisji wyborczej. W razie konieczności ustalenia, w drodze losowania, która z list uzyskuje mandat, do jednakowych, nieprzezroczystych kopert lub innych pojemników, zwanych dalej „kopertami”, wkłada się kartki z numerami list. Po wymieszaniu kopert losuje się jedną z nich. Numer listy odczytuje się i okazuje obecnym, a wylosowaną kartkę dołącza się do protokołu. Na żądanie osób obecnych przy losowaniu należy okazać zawartość niewylosowanych kopert.
- W razie konieczności ustalenia, w drodze losowania, który z kandydatów uzyskuje mandat, a w przypadku wyborów wójta również, który z kandydatów dopuszczony jest do wyborów w ponownym głosowaniu, do jednakowych, nieprzezroczystych kopert wkłada się kartki z wypisanymi nazwiskami i imionami tych kandydatów oraz – w przypadku kandydatów na radnych – numerami list, na których się znajdują. Po wymieszaniu kopert losuje się jedną z nich. Nazwisko i imię wylosowanego kandydata oraz – ewentualnie – numer listy odczytuje się i okazuje obecnym, a wylosowaną kartkę dołącza się do protokołu. Na żądanie osób obecnych przy losowaniu należy okazać zawartość niewylosowanych kopert.
- Przebieg przeprowadzonego losowania opisuje się w protokole (art. 443 § 2, art. 444 § 2, art. 444 § 3 w związku z art. 233 § 2, art. 450, art. 469, art. 473 § 3 i 7 Kodeksu wyborczego). W przypadku wyników głosowania do Rady Miejskiej w B. w okręgu wyborczym nr 2 dwie kandydatki uzyskały równą liczbę głosów, poza tym liczba obwodów, w których kandydaci dostali największą liczbę głosów była równa. Dlatego też zgodnie z obowiązującymi przepisami o wynikach wyboru spośród tych kandydatek winno zdecydować losowanie. Losowanie zostało przeprowadzone, jednak nie przez powołaną do tego Terytorialną Komisję Wyborczą, lecz przez Obwodową Komisję Wyborczą, poza tym o losowaniu nie zostali powiadomieni pełnomocnicy komitetów wyborczych, z których startowały obie kandydatki. W trakcie losowania nie byli także obecni mężowie zaufania, którzy wprawdzie mieli wiedzę, że dwie kandydatki uzyskały równą liczbę głosów, jednak nie zostali poinformowani, ze zostanie przeprowadzone losowanie i opuścili lokal wyborczy. Jak wyjaśniła przewodnicząca Obwodowej Komisji Wyborczej nazwiska kandydatek były włożone do białych, nieprzezroczystych kopert, po czym przewodnicząca wskazała kopertę, którą wybiera. Zdaniem Sądu, w wyniku przeprowadzenia losowania niezgodnie z obowiązującą procedurą, doszło do naruszenia przepisów kodeksu wyborczego, co mogło mieć wpływ na wyniki głosowania i w efekcie doprowadzić do wadliwego ustalenia wyników wyborów. Należy zauważyć, że w przypadku ustalania wyników w drodze losowania, zawsze mamy do czynienia z „przypadkiem”, jednak wprowadzenie konkretnych przepisów dotyczących procedury losowania ma za zadanie wyeliminować jakiekolwiek nieprawidłowości i dać jednakowe „szanse” kandydatom, którzy zdobędą mandat w drodze losowania. Mając na uwadze przytoczone powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 394 § 2 kodeksu wyborczego stwierdził nieważność wyboru M. T. na radnego do Rady Miejskiej w B. w O. Wyborczym nr 2 w wyborach samorządowych przeprowadzonych w dniu 7 kwietnia 2024 roku. Jednocześnie na podstawie art. 394 § 3 kodeksu wyborczego stwierdził wygaśnięcie mandatu M. T. i postanowił przeprowadzić ponowne postępowanie w zakresie losowania w O. Wyborczym nr 2 przez właściwą Miejską Komisję Wyborczą spośród kandydatów którzy uzyskali jednakową liczbę głosów tj. E. A. . – K. i M. T. . Jednocześnie Sąd uznał, że pozostałe zarzuty zgłoszone w proteście, a mianowicie fakt, że przewodniczącą Obwodowej Komisji Wyborczej nr 1 była sąsiadka i koleżanka osoby, która w drodze losowania zdobyła mandat radnego, nie mają żadnego znaczenia i nie świadczą o naruszeniu przepisów. Przez podobny pryzmat Sąd ocenił wniosek o ponowne przeliczenie kart do glosowania z nieważnymi głosami, zwłaszcza ze wnioskodawczyni nie wskazała naruszeń, które miałyby świadczyć o wadliwym policzeniu głosów. Wobec przytoczonych okoliczności Sąd, na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2,3 i 5 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. , pominął wniosek wnioskodawczyni o ponowne sprawdzenie kart z nieważnymi głosami i wniosek uczestników postępowania o przesłuchanie świadka P. K. . O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. , zgodnie z którym każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Sędzia Renata Lech Sędzia Alina Gąsior Sędzia Adam Bojko z/ - odpis doręczyć Komisarzowi Wyborczemu, - po uprawomocnieniu się postanowienia, o zakończeniu postępowania w sprawie, o treści ostatecznych orzeczeń zawiadomić wnoszącego protest, wojewodę, komisarza wyborczego i przewodniczącego właściwej komisji wyborczej, tj. Miejskiej Komisji Wyborczej w B. . sędzia Alina Gąsior