Sad powszechny, III AUa 1163/12

Sygn. akt III AUa 1163/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Bogumiła Burda Sędziowie: SSA Janina Czyż (spr.) SSA Urszula Kocyłowska Protokolant st.sekr.sądowy Anna Budzińska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2013 r. na rozprawie sprawy z wniosku Wojewódzkiego Szpitala (...) w K. z udziałem zainteresowanych: E. J. , M. G. , A. S. , K. W. , M. S. i Centrum Zdrowia (...) w K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w J. o ustalenie podstawy wymiaru składek na skutek apelacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt IV U 782/12, IV U 785/12, IV U 786/12 i IV U 787/12, z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt IV U 749/12 I. uchyla: - zaskarżony wyrok z 13 września 2012 r. sygn. akt IV U 782/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 14 marca 2012 r., - zaskarżony wyrok z 13 września 2012 r. sygn. akt IV U 785/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 15 marca 2012 r., - zaskarżony wyrok z 13 września 2012 r. sygn. akt IV U 786/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 13 marca 2012 r., - zaskarżony wyrok z 13 września 2012 r. sygn. akt IV U 787/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 16 marca 2012 r., - zaskarżony wyrok z 16 października 2012 r. sygn. akt IV U 749/12 oraz poprzedzającą go decyzję z 21 marca 2012 r., dotyczące E. J. , M. G. , A. S. , K. W. , M. S. i wszystkie sprawy przekazuje do ponownego rozpoznania bezpośrednio Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w J. , II. koszty postępowania między stronami wzajemnie znosi. Sygn. akt III AUa 1163/12 UZASADNIENIE Kolejnymi decyzjami z dnia 13.03.2012 r., 14.03.2012 r., 15.03.2012 r., 16.03.2012 r. i 17.03.2012 r., wydanymi odpowiednio dla M. S. , M. G. , E. J. , A. S. i K. W. , ZUS Oddział w J. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 4 pkt. 2a, art. 8 ust 2a, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1, 1a , 2 oraz 3, art. 19 ust. 1, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ) oraz art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz. U. z 2008 r. nr 164 , poz. 1027 ) stwierdził, że podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia: emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz zdrowotne w/w ubezpieczonych, podlegających ubezpieczeniom jako pracownicy u płatnika składek Wojewódzkiego Szpitala (...) w K. , za oznaczone w poszczególnych decyzjach miesiące, stanowią kwoty wskazane w decyzjach. W uzasadnieniach wydanych decyzji organ rentowy podnosił, że zainteresowane w okresach objętych decyzjami były zatrudnione na podstawie umowy o pracę u płatnika składek Wojewódzkiego Szpitala (...) w K. i z tego tytułu zostały zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto na podstawie umów zlecenia zawartych z Centrum Zdrowia (...) świadczyły pracę na rzecz własnego pracodawcy tj. Wojewódzkiego Szpitala (...) K. . Jak ustalił organ rentowy od przychodów osiągniętych z tytułu wykonywania tych umów, w okresach podanych w decyzjach, Szpital (...) w K. nie deklarował składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, deklarował jedynie składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od przychodów osiągniętych z tytułu stosunku pracy. W odwołaniach od w/w decyzji Wojewódzki Szpital (...) K. wniósł o ich zmianę i stwierdzenie, że nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe dla M. S. , M. G. , E. J. , A. S. i K. W. z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z Centrum Zdrowia (...) , a przychodu z w/w umów nie uwzględnia się w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy w Szpitalu (...) w K. . Ponadto wniósł o zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz kosztów postępowania według norm przypisanych. Odwołujący się wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie powinien w przedmiotowych sprawach stosować wykładni art. 8 ust 2 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zawartej w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt II UPZ 6/09, bowiem została ona dokonana w innym stanie faktycznym. Odwołujący się zarzucił, że zgodnie z umowami jakie zawarł Wojewódzki Szpital (...) K. z Centrum Zdrowia (...) do obowiązków tego podmiotu jako przyjmującego zamówienie należy zgłoszenie swojej działalności do ZUS celem rozliczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego. Zdaniem Szpitala przerzucił on obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne na swoich podwykonawców. ZUS Oddział w J. w odpowiedziach na odwołania wnosił o ich oddalenie. Wyrokami z dnia 13 września 2012 r. w sprawie z odwołania od decyzji dotyczącej zainteresowanej M. S. (sygn. akt IV U 786/12), zainteresowanej M. G. (sygn. akt IV U 782/12), zainteresowanej E. J. (sygn. akt IV U 785/12 ), zainteresowanej A. S. ( sygn. akt IV U 787/12) Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie oddalił odwołania. Wyrokiem z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt IV U 749/12, dotyczącym zainteresowanej K. W. Sąd Okręgowy w Krośnie oddalił odwołanie. Powyższe wyroki zapadły w wyniku poczynienia następujących, wspólnych dla wszystkich spraw, ustaleń faktycznych. Wojewódzki Szpital (...) w K. zawierał umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia medyczne i pielęgniarskie z Centrum Zdrowia (...) Zgodnie z warunkami tych umów miejscem udzielenia świadczeń były poszczególne oddziały Szpitala w K. , przy wykorzystaniu sprzętu i całej infrastruktury szpitala. Dla realizacji umowy szpital zobowiązał się zabezpieczyć obsługę pielęgniarską, administracyjną i gospodarczą. Zainteresowane były zatrudnione na podstawie umowy o pracę w Wojewódzkim Szpitalu (...) K. i z tego tytułu zostały zgłoszone do ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego. Równocześnie zainteresowane zawarły umowy zlecenia z Centrum Zdrowia (...) ., których przedmiotem było świadczenie pracy na rzecz Szpitala (...) w K. . Na podstawie ustaleń pokontrolnych ZUS uznał, że Wojewódzki Szpital (...) w K. winien uwzględnić do podstawy wymiaru składek przychód otrzymany przez zainteresowane z tytułu wykonywania umów zlecenia na rzecz szpitala. W ocenie Sądu Okręgowego zaskarżone decyzje odpowiadają prawu. Płatnikiem składek dla zainteresowanych pozostających w stosunku pracy z Wojewódzkim Szpitalem (...) i jednocześnie wykonujących na jego rzecz pracę w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z Centrum Zdrowia (...) jest Szpital (...) w K. . Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zainteresowanych, stanowi łączny przychód uzyskiwany przez nie z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy i umów zlecenia. Sąd I instancji przywołał pogląd zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt II UPZ 6/09, że to pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło, zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Dalej Sąd Okręgowy wskazał na konstrukcję szeroko rozumianego pojęcia pracownika, wynikającą z art. 8 ust 2a ustawy systemowej, a także szeroką definicję pracowniczego tytułu obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Tytułem tym jest – zdaniem Sądu Okręgowego – łączący pracodawcę z pracownikiem stosunek pracy oraz dodatkowo umowa cywilnoprawna zawarta przez pracownika z pracodawcą lub zawarta z osobą trzecią, ale wykonywana na rzecz pracodawcy. W apelacjach od powyższych wyroków płatnik składek zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: - art. 4 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez przyjęcie, iż płatnikiem składek w stosunku do osób świadczących pracę na rzecz swojego pracodawcy w ramach zawartych umów cywilnoprawnych z innym niż pracodawca podmiotem jest tenże pracodawca, - art. 8 ust 2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez przyjęcie że pracodawca jest płatnikiem składek dla osób świadczących na jego rzecz pracę w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z innym podmiotem. Ponadto apelujący zarzucił również błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym uznaniu, że umowa cywilnoprawna łącząca Wojewódzki Szpital (...) w K. i podmiot trzeci jest umową cywilnoprawną, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Wojewódzki Szpital (...) w K. wniósł o zmianę zaskarżonych wyroków poprzez zmianę zaskarżonych decyzji i stwierdzenie, że Wojewódzki Szpital (...) nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe dla zainteresowanych z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z Centrum Zdrowia (...) , a przychodu z w/w umów cywilnoprawnych nie uwzględnia się w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy w Wojewódzkim Szpitalu (...) w K. , ewentualnie o uchylenie zaskarżonych wyroków i przekazanie spraw do ponownego rozpatrzenia. W obszernym uzasadnieniu apelacji wskazano w szczególności, że zgodnie z umowami jakie zawarł Wojewódzki Szpital (...) w K. z podmiotami trzecimi, do obowiązków tych podmiotów należało zgłoszenie swojej działalności do ZUS celem rozliczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto w ocenie apelującego Sąd I instancji nie powinien w niniejszej sprawie stosować wykładni art. 8 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zawartej w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt II UZP 6/09, ponieważ dotyczy innego stanu faktycznego. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie postanowił o połączeniu powyższych spraw do łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i prowadzenia ich pod wspólną sygnaturą III AUa 1163/12. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie zważył co następuje : Przedmiotem sporu w sprawie była wysokość podstawy wymiaru składek za zainteresowane osoby, ustalona przez ZUS Oddział w J. , dla płatnika składek Wojewódzkiego Szpitala (...) w K. . Decyzje te stwierdzają wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalno – rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne za miesiące wskazane w decyzjach dla podlegających w/w ubezpieczeniom jako pracowników u tegoż płatnika składek. Odwołujący się Wojewódzki Szpital (...) w K. twierdził, że nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia: emerytalno – rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne dla M. S. , M. G. , E. J. , A. S. i K. W. z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych przez zainteresowane z Centrum Zdrowia (...) , bowiem zgodnie z umową o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne, jaką zawarł z tym podmiotem przerzucił obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne na swojego podwykonawcę. Przy bezspornym stanie faktycznym sprawy z którego wynika, że zainteresowane w ramach zawartych umów zlecenia, świadczyły usługi medyczne na rzecz Wojewódzkiego Szpitala (...) w K. z którym wiązał je stosunek pracy, ZUS O/ w J. wydał sporne decyzje wskazując w ich uzasadnieniu, że zgodnie z art. 8 ust 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych za pracownika w rozumieniu tej ustawy rozumie się również osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług , do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy . Wychodząc z tej ustawowej definicji pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych, organ rentowy w zaskarżonych decyzjach ustalił podwyższoną o przychód uzyskany z umów zlecenia podstawę wymiaru składek u płatnika, którym jest Szpital – jako pracodawcy, na rzecz którego w istocie zainteresowane świadczyły dodatkową pracę na podstawie umów zlecenia zawartych z osobą trzecią. Sąd Okręgowy wydając zaskarżone wyroki potwierdził legalność powołanych wyżej decyzji ZUS . Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelacje Wojewódzkiego Szpitala (...) w K. od wyroków Sądu I instancji stwierdził, że przedmiotowe decyzje ZUS należy uznać za przedwczesne. Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w art. 8 ust 2a ustawy systemowej za pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalno – rentowym, chorobowym i wypadkowym tak jak pracownika na podstawie art. 6 ust. 1 pkt. 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust 1 ustawy systemowej. W związku z tym osoby te podlegają obowiązkowi zgłoszenia z tego tytułu do wymienionych ubezpieczeń społecznych. Obowiązek ten obciąża płatnika składek zgodnie z art. 36 ust. 1 i 2 ustawy systemowej (por. wyrok SN z 22.02.2010r. I UK 259/09 publ. Lex nr 588727). Skoro zatem płatnik składek nie dopełnił tego obowiązku, to organ rentowy w trybie art. 83 ust. 1 pkt. 1 ustawy systemowej w pierwszej kolejności powinien wydać decyzję o objęciu zainteresowanych obowiązkiem ubezpieczenia społecznego u tego płatnika składek, tak jak pracownika z tytułu umowy zlecenia zawartej z osobą trzecią, a wykonywanej w istocie na rzecz swojego pracodawcy. Powyższa decyzja, o podleganiu ubezpieczeniom określi jego tytuł oraz płatnika składek, a ewentualny spór w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnie zasadność zgłaszanych przez Wojewódzki Szpital (...) w K. zarzutów dotyczących : - przerzucenia obowiązku opłacania składek na podwykonawców, - rodzaju umów łączących Szpital z Centrum Zdrowia (...) . i ewentualnego wpływu tych umów na obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń pracowników Szpitala zatrudnionych przy jej wykonywaniu. Dopiero dysponując powyższą decyzją ustalającą podleganie ubezpieczeniom społecznym, organ rentowy w przypadku braku zgłoszenia przez płatnika składek deklaracji korygujących podstawę wymiaru składek, może wydać decyzję określającą wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne u płatnika składek z uwzględnieniem przychodu z tytułu umowy zlecenia w podstawie wymiaru składek z tytułu umowy o pracę . Kolejność wydania w/w decyzji uzasadniona jest również przedmiotem postępowania odwoławczego wyznaczonego przez treść tych decyzji, jak również wagą procesową postępowania odwoławczego w sprawie o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego (od wyroku Sądu II instancji przysługuje skarga kasacyjna). Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny zgodnie z treścią art. 477 14a k. p. c. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego wydano na podstawie art. 100 kpc . (...) - (...)