Sad powszechny, II Ca 222/14

Sygn. akt II Ca 222/14 POSTANOWIENIE Dnia 12 maja 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jarosław Gołębiowski Sędziowie: SSO Dariusz Mizera (spr.) SSR del. Witold Gronicki Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Gosławska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2014 roku sprawy z wniosku B. P. z udziałem S. M. , T. B. , H. B. , I. B. o stwierdzenie nabycia spadku na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 29 października 2013 roku, sygn. akt I Ns 21/13 postanawia: 1.zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie drugim w ten sposób, że stwierdzić, iż spadek po Z. Ś. z domu W. , córce T. i M. zmarłej 7 października 2002 roku w T. ostatnio stale zamieszkałej w T. na podstawie ustawy nabyły: córki B. P. z domu Ś. i S. M. primo voto S. z domu Ś. po 1/3 ( jednej trzeciej) części każda z nich oraz wnuki T. B. , H. B. i I. B. po 1/9 ( jednej dziewiątej) części każdy z nich; 2.ustalić, iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania odwoławczego związane ze swoim udziałem w sprawie. Na oryginale właściwe podpisy Sygn. akt II Ca 222/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 października 2013r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2013 roku w T. sprawy z wniosku B. P. z udziałem S. M. , T. B. , H. B. i I. B. o stwierdzenie nabycia spadku po W. Ś. i Z. Ś. postanowił:

1. stwierdzić, że spadek po W. Ś. , synu J. i A. , zmarłym dnia 20 czerwca 1992 roku w T. , ostatnio stale zamieszkałym w T. , na podstawie ustawy nabyli: żona Z. Ś. z domu W. , córka T. i M. oraz dzieci: B. P. z domu Ś. , córka W. i Z. , S. M. primo voto S. z domu Ś. , córka W. i Z. oraz D. B. z domu Ś. , córka W. i Z. – po 1/4 % (jednej czwartej) części każda z nich,
2. stwierdzić, że spadek po Z. Ś. z domu W. , córce T. i M. , zmarłej dnia 07 października 2002 roku w T. , ostatnio stale zamieszkałej w T. , na podstawie ustawy nabyły córki: B. P. z domu Ś. , córka W. i Z. , S. M. primo voto S. z domu Ś. , córka W. i Z. oraz D. B. z domu Ś. , córka W. i Z. - po 1/3 (jednej trzeciej) części każda z nich,
3. ustalić, iż każda z uczestniczek ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego. Spadkodawca W. Ś. , ostatnio zamieszkały w T. , zmarł 20 czerwca 1992 roku. Spadkodawca w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim ze Z. Ś. . Do kręgu spadkobierców ustawowych po W. Ś. należą: żona Z. Ś. oraz córki: B. P. , D. B. oraz S. M. , które dziedziczą spadek w częściach równych po 1/4 % części każda z nich. Spadkodawca nie pozostawił testamentu. W skład spadku nie wchodzi gospodarstwo rolne. Spadkodawczyni Z. Ś. , ostatnio zamieszkała w T. , zmarła 7 października 2002 roku. Spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową. Do kręgu spadkobierców ustawowych po Z. Ś. należą córki: B. P. i S. M. , które dziedziczą spadek w częściach równych po 1/3 części oraz wnuki (dzieci zmarłej córki D. B. ): T. B. , H. B. i I. B. , dziedziczące spadek po 1/9 części każde z nich. Spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu. W skład spadku nie wchodzi gospodarstwo rolne. Wnioskodawczyni i uczestniczka postępowania S. M. są obywatelkami polskimi zaś pozostali uczestnicy posiadają obywatelstwo niemieckie. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane dowody z dokumentów urzędowych i treść zapewnienia spadkowego. Sąd Rejonowy zważył, iż zgodnie z art. 931 § 1 k.c. w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Ponieważ spadkodawca W. Ś. w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim ze Z. Ś. i pozostawił trzy córki, tj. B. P. , D. B. oraz S. M. , spadkobierczynie te dziedziczą spadek po 1/4 % części. Z tych względów na podstawie art. 931 § 1 k.c. Sąd orzekł jak punkcie 1 postanowienia. Spadkodawczyni Z. Ś. w chwili śmierci była wdową. Jej córka D. B. zmarła przed nią bo 26 października 2000r. pozostawiając troje dzieci: T. B. , H. B. i I. B. . Zgodnie z art. 931 § 2 k.c. jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadł, przypada jego dzieciom w częściach równych. Gdyby córka spadkodawczyni D. B. żyła w chwili jej śmierci, dziedziczyłaby wraz z pozostałymi jej córkami, tj. B. P. i S. M. 1/3 część spadku. W tej sytuacji udziały trojga jej dzieci w spadku po swej babce Z. Ś. wynoszą po 1/9 części spadku. Takie też na podstawie art. 931 § 1 k.c. w zw. z § 2 powołanego artykułu winno zapaść orzeczenie w punkcie 2 postanowienia. Z niewytłumaczalnych przyczyn, omyłki i wbrew treści aktów stanu cywilnego i zapewnienia spadkowego Sąd popełnił rażący błąd pomijając fakt zgonu córki spadkodawczyni Z. Ś. - D. B. przed zgonem spadkodawczyni. W następstwie tego stwierdził, że wraz z pozostałymi córkami spadkodawczyni D. B. nabyła spadek w 1/3 części (jak w punkcie 2 postanowienia). Sąd Rejonowy wskazał, iż błąd ten nie może być, niestety, podstawą sprostowania postanowienia z 29 października 2013r. w trybie art. 350 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 1 k.p.c. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. jak w punkcie 3 postanowienia. Apelację od powyższego postanowienia złożyła wnioskodawczyni zaskarżając je w części dotyczącej stwierdzenia nabycia spadku po Z. Ś. , tj. w zakresie punktu 2 postanowienia. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego, a to art. 931 § 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy córka spadkodawczyni - D. B. nie dożyła otwarcia spadku po matce, a zatem uprawnionymi do dziedziczenia po Z. Ś. udziału spadkowego, który przypadał by D. B. są wnuki spadkodawczyni T. B. , H. B. i I. B. , - powołując się na powyższy zarzut wnosiła o zmianę postanowienia w zaskarżonej części poprzez stwierdzenie, że spadek po Z. Ś. z domu W. , córce T. i M. , zmarłej dnia 7 października 2002 roku w T. , ostatnio stale zamieszkałej w T. , na podstawie ustawy nabyły córki B. P. z domu Ś. w 1/3 części, S. M. z domu Ś. w 1/3 części oraz wnuki: T. B. w 1/9 części, H. B. w 1/9 części oraz I. B. w l/9 części. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja jest oczywiście uzasadniona. Ma rację skarżąca, iż w sprawie doszło do obrazy prawa materialnego, a mianowicie art. 931§ 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie. Jak wynika z motywów zaskarżonego orzeczenia Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił , iż do kręgu spadkobierców ustawowych po Z. Ś. obok dwóch córek zmarłej wchodzą jeszcze wnuki ( dzieci zmarłej dwa lata wcześniej córki Z. Ś. D. B. ) tj. T. B. , I. B. i H. B. . Jednakże najprawdopodobniej w wyniku przeoczenia Sąd Rejonowy wydając orzeczenie błędnie stwierdził , iż spadek po Z. Ś. odziedziczyła także D. B. w sytuacji gdy w chwili otwarcia spadku nie żyła od prawie dwóch lat. Zgodnie z art. 931§ 2 k.c. jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku udział spadkowy który by mu przypadał przypada jego dzieciom w częściach równych. Udział spadkowy po Z. Ś. przypadający D. B. wynosiłby 1/3 udział ten z racji wcześniejszej śmierci D. B. dziedziczą w myśl ustawy jej dzieci tj. T. B. , I. B. i H. B. w częściach równych tj. po 1/9 części każde z nich. Mając to na uwadze na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. należało dokonać odpowiedniej korekty zaskarżonego postanowienia w pkt 2 stwierdzając , iż spadek po Z. Ś. na podstawie ustawy nabyły córki B. P. z domu Ś. , S. M. primo voto S. z domu Ś. po 1/3 części oraz wnuki T. B. , I. B. i H. B. po 1/9 części . O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 520 k.p.c. ustalając , iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania odwoławczego związane z własnym udziałem w sprawie. Na oryginale właściwe podpisy