Sad powszechny, II Ca 68/23

Sygn. akt II Ca 68/23 POSTANOWIENIE Dnia 28 lutego 2023 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Paweł Hochman po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy z wniosku G. S. o wpis do księgi wieczystej numer (...) na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcę od postanowienia Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 12 sierpnia 2022 roku sygn. akt (...) postanawia: oddalić apelację. Paweł Hochman Sygn. akt II Ca 68/23 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2022 roku Sąd Rejonowy w Piotrkowie Tryb., wydanym po rozpoznaniu skargi na postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 marca 2022 roku, oddalił wniosek G. S. o sprostowanie oznaczenia nieruchomości oraz wpisanie zmiany udziałów przynależnych do właściciela lokalu mieszkalnego w dziale I-Sp księgi wieczystej numer (...) , polegającej na wpisaniu, że właścicielowi lokalu mieszkalnego numer (...) przysługuje prawo własności w udziale (...) w nieruchomości wspólnej stanowiącej działkę gruntu o numerze (...) objętej księgą wieczystą numer (...) oraz w udziale (...) części budynku i urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego: Księga wieczysta numer (...) jest prowadzona dla nieruchomości lokalowej – lokalu mieszkalnego numer (...) położonego w budynku numer (...) przy ulicy (...) w P. W dziale I-Sp wpisane jest prawo – udział związany z własnością lokalu o treści: właściciel lokalu mieszkalnego numer (...) jest w (...) częściach współwłaścicielem działki gruntu numer (...) objętej księgą wieczystą numer (...) oraz w (...) częściach współwłaścicielem powierzchni wspólnych korytarzy, klatek schodowych, strychu, przejazdu bramowego oraz pomieszczenia technicznego. Ponadto wpisano, że powyższy udział jest związany z (...) numerem udziału w prawie w księdze wieczystej numer (...) . W dziale II wpisane jest prawo własności na rzecz G. S. . W dziale III i dziale IV brak jest wpisów. W dziale II księgi wieczystej numer (...) pod numerem (...) udziału w prawie wpisany jest udziale (...) w prawie własności przypisany do lokalu numer (...) , dla którego prowadzona jest księga wieczysta numer (...) . W dniu 31 marca 2021 roku w formie aktu notarialnego, właściciele lokali we Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. (...) w P. podjęli uchwałę, w której między innymi ustalili nowe udziały przysługujące właścicielom poszczególnych lokali mieszkalnych w stosunku do nieruchomości wspólnej oraz wspólnych części budynków i urządzeń. Dla lokalu numer (...) postanowiono, że udział będzie wynosił (...) . Do wniosku nie została załączona umowa podjęta przez wszystkich właścicieli lokali mieszkalnych w przedmiocie zmiany udziałów w nieruchomości wspólnej przysługujących każdoczesnemu właścicielowi lokalu. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Motywując powyższe wskazał, że w myśl art. 626 8 1 i 2 k.p.c. wpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu. Rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Zgodnie z art. 626 9 k.p.c. sąd oddala wniosek o wpis, jeżeli brak jest podstaw albo istnieją przeszkody do jego dokonania. Zgodnie z art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali (Dz. U. z 2021 r., poz. 1048) wszyscy właściciele wyodrębnionych lokali mogą dokonać w umowie nowego ustalenia wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej. Co istotne nie jest możliwe dokonanie jedynie w dziale I-SP księgi lokalowej wpisu prawa związanego z własnością lokalu (udziału w nieruchomości wspólnej) bez dokonania stosownego wpisu w dziale II księgi wieczystej. Powyższy udział w nieruchomości wspólnej przysługujący każdoczesnemu właścicielowi lokalu mieszkalnego jest ściśle związany z prawem własności lokalu mieszkalnego. Prawidłowe ujawnienie powyższego prawa wymaga dokonania jednoczesnego wpisu w dziale I-SP księgi lokalowej i w dziale II księgi macierzystej. Nie jest dopuszczalne dokonanie wpisu jedynie w dziale I-SP, gdyż powodowałoby to niezgodność w treści księgi wieczystej lokalowej i macierzystej. W księdze lokalowej widniałoby uprawnienie właściciela lokalu do udziału w nieruchomości wspólnej (macierzystej) przy czym w dziale II księgi macierzystej jako właściciel byłby wpisany inny podmiot albo wpisany byłby inny udział w prawie własności. Z uwagi na powyższe istniała przeszkoda w dokonaniu wpisu w rozumieniu art. 626 9 k.p.c. , a w konsekwencji wniosek podlegał oddaleniu. Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że nawet gdyby powyższa przeszkoda nie zaistniała, to wniosek i tak podlegałby oddaleniu, gdyż nie zostały spełnione przesłanki z art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali warunkujące dokonanie zmiany udziałów w nieruchomości wspólnej. Wnioskodawca nie przedłożył umowy zawartej przez wszystkich właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Za taką umowę, nie może zostać uznana uchwała podjęta przez Wspólnotę Mieszkaniową właścicieli lokali w budynku numer (...) przy ulicy (...) w P. Od powyższego postanowienia wniósł w dniu 17 stycznia 2023 roku apelację pełnomocnik wnioskodawcy G. S. , zarzucając postanowieniu błędne przyjęcie, że wniosek nie może zostać rozpoznany, podczas gdy zostały dopełnione wszystkie wymogi dla zmiany treści księgi wieczystej. Zdaniem apelującego przeszkodą w dokonaniu wpisu nie był brak wniosku o wpis do księgi macierzystej o nr KW (...) , gdyż o stosowny wniosek został uzupełniony wniosek w niniejszej sprawie. Ponadto uznał, że bezzasadne jest twierdzenie, że w uchwała wszystkich właścicieli lokali nie może stanowić podstawy zmiany treści księgi wieczystej. Wskazując na powyższe apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie wniosku. Sąd Okręgowy dodatkowo ustalił, że wniosek o wpis do księgi wieczystej nr KW (...) zmiany wielkości udziałów przypisanych dla poszczególnych nieruchomości lokalowych (w tym nieruchomości wpisanej do księgi wieczystej nr (...) ) wyodrębnionych w nieruchomości macierzystej został prawomocnie oddalony postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2022 r. (odpisy dokumentów z KW (...) k. 116 – 123) Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem pozostaje zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym wyznaczony art. 626 8 § 2 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej, przyjmując stan rzeczy istniejący w chwili złożenia wniosku do sądu (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2009 roku, III CZP 80/09, Legalis Nr 179228). Z art. 628 8 § 1 k.p.c. wynika, że wpis do księgi wieczystej dokonywany jest jedynie w granicach wniosku. Decydujące znaczenie przy rozpoznawaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej ma stan rzeczy istniejący w chwili wpływu wniosku do sądu, a kolejność złożenia wniosków o wpis w księdze jest dla sądu wiążąca. Przyjęcie innej chwili jako miarodajnej dla oceny stanu prawnego nieruchomości prowadziłoby do pozbawienia znaczenia art. 626 6 § 1 k.p.c. Wnioski o wpis do księgi wieczystej są rejestrowane w dzienniku ksiąg wieczystych, jest zatem oczywiste, że wpis powinien nastąpić bezzwłocznie, ze wskazaniem dnia, godziny i minuty wpływu wniosku ( art. 626 6 § 1 k.p.c. ). Kierowanie się kolejnością złożenia wniosków o wpis do księgi wieczystej należy uznać za nakaz ustawowy. W przedmiotowej sprawie wniosek G. S. , który został oddalony przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 8 marca 2022 roku (k. 45), a następnie postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 12 sierpnia 2022 roku (k. 65) został złożony w dniu 14 stycznia 2022 roku i dotyczył jedynie sprostowania działu I i ISp w księdze wieczystej nr (...) (wniosek k. 27-31). Z art. 626 8 § 2 k.p.c. wynika, że skoro sąd prowadzący księgi wieczyste ocenia jako materiał dowodowy jedynie dokumenty załączone do wniosku, to tylko takie dokumenty mogą stanowić podstawę wpisów; innym materiałem dowodowym sąd nie dysponuje i nie może dysponować. W postępowaniu wieczystoksięgowym nie znajduje zastosowania przepis art. 316 § 1 k.p.c. , zgodnie z którym sąd wydaje wyrok biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Dokumenty stanowiące podstawę wpisu składane są równocześnie z wnioskiem o wpis, a to oznacza, że w zasadzie podstawą orzekania sądu wieczystoksięgowego jest stan rzeczy z chwili złożenia wniosku. Wobec powyższego złożony dopiero w toku postępowania w dniu 22 marca 2022 roku wniosek pełnomocnika wnioskodawcy o dokonanie wpisu w dziale II księgi wieczystej (...) prowadzonej dla nieruchomości wspólnej w zakresie wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej przysługującej właścicielom wyodrębnionych lokali nie wpływał w żaden sposób na zasadność pierwotnego wniosku z dnia 14 stycznia 2022 roku (wniosek k. 50-57). Jednocześnie jednak, nawet zajęcie przeciwnego do powyższego stanowiska, i uznanie, że wniosek o dokonanie wpisu w dziale II księgi wieczystej (...) prowadzonej dla nieruchomości wspólnej w zakresie wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej przysługującej właścicielom wyodrębnionych lokali złożony ostatecznie w dniu 25 marca 2022 r. sanował braki wniosku wszczynającego przedmiotowe postępowanie nie mogło skutkować zmianą zaskarżonego postanowienia. Wskazany wyżej wniosek z 25 marca 2022 r. został bowiem prawomocnie oddalony. Zdaniem Sądu Okręgowego dla skutecznego dokonania wpisu dotyczącego zmiany wysokości udziałów konieczne jest przy tym jednoczesne złożenie wniosków o dokonanie stosownych wpisów zarówno w księdze wieczystej macierzystej prowadzonej dla nieruchomości wspólnej, jak i we wszystkich poszczególnych księgach wieczystych lokalowych, a nie tylko w księdze wieczystej (...) objętej wnioskiem z dnia 14 stycznia 2022. Wbrew zarzutom apelującego uznać zatem należało, że Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do dokonania żądanego wpisu i w konsekwencji oddalił wniosek. Na koniec, już tylko na marginesie należy wskazać, że w ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowym składzie, zgodna uchwała wszystkich właścicieli nieruchomości lokalowych i udziałów w nieruchomości macierzystej zawarta w formie aktu notarialnego obejmująca ustalenie udziałów w nieruchomości macierzystej odpowiadających wielkości wyodrębnionych lokali stanowi co do zasady umowę, o której mowa w art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali . Powyższe stanowisko, odmienne od poglądu wyrażonego przez Sąd pierwszej instancji nie mogło jednak, mając na uwadze przytoczone wyżej argumenty prowadzić do uwzględnienia skargi apelacyjnej. Z tych też względów, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację wnioskodawcy jako niezasadną. Paweł Hochman