Sad powszechny, II Ca 77/23

Sygnatura akt II Ca 77/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2023 roku Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Marzena Lewicka Protokolant: Renata Wołoszyńska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2023 roku w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa Ł. D. przeciwko (...) Towarzystwu Ubezpieczeń (...) S.A. (...) z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie z dnia 12 października 2022 roku sygnatura akt I C 476/22/K

1. oddala apelację;
2. zasądza od strony pozwanej (...) Towarzystwo Ubezpieczeń (...) S.A. (...) z siedzibą w W. na rzecz powoda Ł. D. kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. UZASADNIENIE Niniejsza sprawa była rozpatrywana w postępowaniu uproszczonym, w którym przyjęto model apelacji ograniczonej. Funkcją apelacji ograniczonej nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, lecz wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez sąd pierwszej instancji. Innymi słowy, celem apelacji w postępowaniu uproszczonym jest badanie wyroku wydanego przez sąd pierwszej instancji z punktu widzenia jego zgodności z materiałem procesowym pozostającym w dyspozycji sądu orzekającego w granicach wyznaczonych przez treść zarzutów apelacji. Przepis art. 505 9 § 1 1 k.p.c. zawiera katalog zarzutów apelacyjnych, przewidując dopuszczalność oparcia apelacji na zarzucie naruszenia: prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 505 12 § 3 k.p.c. Sąd drugiej instancji oddala apelację również wtedy, gdy mimo naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania albo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Ponadto, zgodnie z art. 505 13 § 2 k.p.c. , jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Z uwagi na powyższe, niniejsze uzasadnienie sporządzono zgodnie z dyspozycją powołanego wyżej przepisu. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Sąd Okręgowy w całości podziela – przyjmując je za własne - ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, jak i oparte na nich rozważania natury prawnej, przez co szczegółowe ich powielanie uważa za zbędne (vide: postanowienie SN z 26.04.2007r., II CSK 18/07) , ograniczając się jedynie do odniesienia się do poszczególnych zarzutów apelacji. Z powyższych ustaleń faktycznych Sąd I instancji wyprowadził trafne wnioski, poddając je następnie prawidłowej ocenie prawnej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu postępowania tj. art. 233 § 1 k.p.c. , poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez dokonanie oceny w sposób dowolny, to w ocenie Sądu Odwoławczego zarzut ten był bezzasadny. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, dokonując wyboru określonych środków dowodowych. Jeżeli z danego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona tylko wtedy gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych ( Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2023 r. I ACa 1070/21). W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w prawidłowy sposób ustalił, iż powód otrzymał przedmiotowe dokumenty w chwili zawierania umów i nie miał już możliwości zapoznania się z nimi, przy czym pracownik banku nie poinformował powoda o ryzykach wskazanych w OWU, ani nie negocjował z powodem warunków zawieranych umów. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego Sąd Okręgowy podziela rozważania Sądu Rejonowego co do ubezpieczeniowo – inwestycyjnego charakteru przedmiotowych umów z przeważającym elementem inwestycyjnym. Istotnym jest, iż powód podpisując wnioski o zawarcie umów na podstawie informacji przekazanych mu przez pośrednika, nie zdawał sobie sprawy z ich inwestycyjnego charakteru i ryzyka jakie się wiązało z inwestowaniem środków powoda w instrumenty wskazane w umowie. Należy zauważyć, iż to strona pozwana skonstruowała listę dostępnych Funduszy, w jakie inwestowana miała być składka wnoszona przez powoda, zatem faktycznie to strona pozwana decydowała w jakie fundusze będzie inwestowana składka. Trzeba podkreślić, iż w umowach zawartych przez powoda ze stroną pozwaną nie określono wysokości świadczenia ubezpieczyciela, do którego ten byłby zobowiązany w sytuacji zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego w zamian za składki opłacone przez stronę powodową. Umowy te nie zawierały również gwarancji wypłaty świadczenia z tytułu zajścia wypadku ubezpieczeniowego, co wynika z okoliczności, że wartość świadczenia mogła być dowolnie kształtowana przez nieokreślony czas po zajściu zdarzenia ubezpieczeniowego. Zatem słusznie zważył Sąd Rejonowy, iż brak w umowach postanowień przedmiotowo istotnych powoduje, iż należało uznać je za nieważne. Treść przedmiotowych umów była rażąco sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, bowiem powoda, jako konsumenta wprowadzono w mylne przekonanie, iż produkt z założenia ubezpieczeniowo - inwestycyjny, a w rzeczywistości całkowicie inwestycyjny, zapewni mu realne zabezpieczenie również na wypadek śmierci. Wobec uznania przedmiotowych umów za nieważne, możliwym było żądanie przez powoda zwrotu wpłaconych środków jako świadczenia nienależnego ( art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. ). Dodatkowo należy zauważyć, iż przedmiotowe postanowienia umowne prowadziły do nierównego ukształtowania pozycji stron stosunku prawnego, na korzyść strony pozwanej, która w przeciwieństwie do powoda nie była obciążona jakimkolwiek ryzykiem w związku z zawartą umową. Wymaga również podkreślenia, iż o sprzeczności z zasadami współżycia społecznego mówi się w związku z tym także, gdy na gruncie danej umowy dochodzi do naruszenia tzw. słuszności (sprawiedliwości) kontraktowej rozumianej jako równomierny rozkład korzyści i ciężarów oraz szans i ryzyk związanych z powstaniem i realizacją tego stosunku. Takie naruszenie ma miejsce, gdy zawarta przez stronę umowa nie jest wyrazem w pełni świadomie i rozważnie podjętej decyzji, gdyż na treść umowy wpłynął brak koniecznej wiedzy czy presja ekonomiczna. Negatywna ocena umowy ze względu na kryteria moralne uzasadniona jest w tych tylko przypadkach, gdy kontrahentowi osoby pokrzywdzonej można postawić zarzut złego postępowania, polegającego na wykorzystaniu (świadomym lub spowodowanym niedbalstwem) swojej przewagi kontraktowej (P. Machnikowski [w] E. Gniewek (red.) Kodeks Cywilny, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2008). Badaniu pod kątem sprzeczności umowy z zasadami współżycia społecznego podlega zatem nie tylko treść i cel umowy, ale także znaczenie mają okoliczności, które doprowadziły do zawarcia umowy Niewątpliwie w tym przypadku produkt rozpowszechniał bank, czyli instytucja ciesząca się wśród konsumentów szczególnym zaufaniem (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 listopada 2021 r. sygn. akt I ACa 348/20). Mając na uwadze powyższe, orzeczono na zasadzie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na zasadzie art. 98 § 1, 1 1 i 3 k.p.c. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, obliczone na podstawie § 2 pkt. 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). sędzia Marzena Lewicka