Sygn. akt VIII Ka 132/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący- Sędzia SO Przemysław Wasilewski Sędziowie: SO Krzysztof Kamiński – spr. D. . SR Beata Maria Wołosik Protokolant Agnieszka Malewska w obecności prokuratora Jerzego Duńca, po rozpoznaniu w dniu 19.05.2014 r. sprawy R. J. oskarżonego o czyn z art. 286§1 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 6 grudnia 2013 r. (sygn. akt III K 473/13): I. Zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że 1. uznaje oskarżonego za winnego tego, że w okresie od 12 marca 2013 r. do 4 kwietnia 2013 r. w P. w budynku nr (...) dokonał kradzieży energii elektrycznej na szkodę (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w L. w ten sposób, że pomijając licznik mierzący pobór energii elektrycznej, dokonał nielegalnego poboru energii w ilości 1 kWh o wartości 0,20-zł., przy czym czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi, tj. popełnienia czynu z art. 278§5 k.k. w zw. z art. 278§1 k.k. w zw. z art. 278§3 k.k. i na mocy art. 66§1 k.k. i art. 67§1 k.k. postępowanie karne warunkowo umarza tytułem próby na okres 2 (dwóch) lat; 2. na mocy art. 67§3 k.k. orzeka od oskarżonego na rzecz (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w L. kwotę 20 (dwudziestu) groszy tytułem naprawienia szkody w terminie 2 (dwóch) miesięcy od uprawomocnienia się wyroku; 3. na podstawie art. 67§3 k.k. w zw. z art. 39 pkt 7 k.k. orzeka od oskarżonego tytułem świadczenia pieniężnego kwotę 500-zł. (pięciuset złotych) na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. 4. na mocy art. 100 k.k. w zw. z art. 44§2 k.k. orzeka przepadek przedmiotów, które służyły do popełnienia przestępstwa, tj. przewodu w izolacji koloru żółtozielonego z wtyczką koloru białego oraz kostki zaciskowej koloru białego z dwoma odcinkami przewodu (...) . II. W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy. III. Zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 100-zł. (stu złotych) tytułem opłaty za obie instancje i obciąża go pozostałymi kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze w kwocie 70-zł. (siedemdziesięciu złotych). UZASADNIENIE R. J. został oskarżony o to, że w bliżej nieustalonym okresie czasu od dnia 04 kwietnia 2013 roku w P. rejonu (...) , doprowadził (...) SA do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ten sposób, że działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w budynku mieszkalnym oznaczonym nr (...) , pomijając licznik mierzący pobór energii elektrycznej dokonał nielegalnego poboru energii elektrycznej podłączając przewodem gniazdo elektryczne znajdujące się w łazience z przewodem doprowadzającym energię elektryczną do budynku czym wprowadził w błąd (...) SA z siedzibą w L. co do rzeczywistej ilości pobranej energii elektrycznej, czym doprowadził w/w spółkę do niekorzystnego rozporządzania mieniem w kwocie 178,84 złotych, tj. o czyn z art. 286§1 k.k. Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 grudnia 2013 r w sprawie o sygn. akt III K 473/13 oskarżonego R. J. uznał za winnego tego, że w okresie od 12 marca 2013 do 04 kwietnia 2013 roku w P. rejonu (...) , doprowadził (...) SA z siedzibą w L. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ten sposób, że działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w budynku mieszkalnym oznaczonym nr (...) , pomijając licznik mierzący pobór energii elektrycznej dokonał nielegalnego poboru energii elektrycznej w ilości nie mniejszej niż 1 kWh, o wartości nie mniejszej niż 0,20 złotych, podłączając przewodem gniazdo elektryczne znajdujące się w łazience z przewodem doprowadzającym energię elektryczną do budynku, czym wprowadził w błąd (...) SA z siedzibą w L. co do rzeczywistej ilości pobranej energii elektrycznej co stanowi czyn z art. 286§1 k.k. i za to na mocy art. 286§1 k.k. skazał go i wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności. Na mocy art. 69§1 i 2 k.k. , art. 70§1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata. Na mocy art. 33§2 k.k. orzekł wobec oskarżonego karę grzywny w wysokości 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki na 10 (dziesięć) złotych. Na mocy art. 44§2 k.k. orzekł przepadek dowodów rzeczowych szczegółowo opisanych pod pozycją 1, 2 wykazu dowodów rzeczowych Nr I/20/13 (k. 45 akt sprawy). Zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 280 (dwustu osiemdziesięciu) złotych tytułem opłaty i obciążył go kosztami procesu w kwocie 809,40 (osiemset dziewięć i 40/100) złotych. Powyższy wyrok, na zasadzie art. 425§1 k.p.k. i art. 444 k.p.k. zaskarżył w całości obrońca oskarżonego zarzucając mu: 1) obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 286§1 k.k. , a mianowicie:
- a)przyjęcie jako podstawy wyroku naruszenia art. 286§1 k.p.k. i wypełnienia znamion tego przestępstwa przez oskarżonego w sytuacji, gdy nie można przypisać mu działania z zamiarem bezpośrednim, a taki zamiar należy do niezbędnych ustawowych znamion tego przestępstwa,
- b)nieuwzględnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność karną oskarżonego, a mianowicie faktu, tego, że owego podłączenia poza licznikiem nie dokonał oskarżony, 2) naruszenie przepisów postępowania karnego mające wpływ na treść wyroku, a mianowicie :
- a)art. 4 k.p.k. poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego oraz art. 7, 92 i 410 k.p.k. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a mianowicie: - pominięcie okoliczności dotyczących postawy oskarżonego, który wyjaśnił okoliczności w jakich doszło do podłączenia i to, że chciał powyższy fakt zgłosić inkasentowi przy jego najbliższej wizycie,
- b)naruszenie art. 7 k.p.k. , poprzez niewzięcie pod uwagę opinii biegłego z zakresu elektryczności mgr inż. K. B. , który wyjaśnił, że nie jest możliwe ustalenie ani terminu nielegalnego poboru energii elektrycznej ani też ilości jej zużycia. Wskazując na powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o: 1) zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie: 2) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Białymstoku -albo: 3) zmianę kwalifikacji prawnej z art. 286§1 k.k. na art. 278§5 k.k. w zw. z art. 278§3 k.k. , bowiem czyn zarzucany w/w nie może stanowić przestępstwa oszustwa, a jedynie kradzież, a z uwagi na przyjętą wartość 0,20 złotych daje podstawę do warunkowego umorzenia postępowania na zasadzie art. 66§1 k.k. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja obrońcy oskarżonego jest zasadna w takim zakresie, w jakim doprowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku poprzez zmianę opisu czynu, jego kwalifikacji prawnej i warunkowego umorzenia postępowania karnego wobec R. J. . Na wstępie stwierdzić należy, że bezzasadne są zarzuty obrazy przepisów postępowania ( art. 4 k.p.k. , art. 7 k.p.k. , art. 92 k.p.k. i art. 410 k.p.k. ). Wbrew wywodom apelującego Sąd I instancji procedował z poszanowaniem wszelkich reguł i zasad postępowania oraz nie dopuścił się obrazy wskazanych w petitum środka odwoławczego przepisów kodeksu postępowania karnego . Ustalenia faktyczne poczynił w oparciu o całokształt zgromadzonego oraz ujawnionego w toku rozprawy głównej materiału dowodowego ( art. 410 k.p.k. , 92 k.p.k. ), który ocenił z poszanowaniem reguł wynikających z art. 4 i 7 k.p.k. Ponadto swoje stanowisko w sposób precyzyjny uzasadnił w pisemnych motywach wyroku, sporządzonych zgodnie z wymogami, o jakich mowa w art. 424§1 i 2 k.p.k. W ocenie Sądu Okręgowego zaprezentowana przez Sąd I instancji ocena dowodów nie wykracza poza zakreślone przepisem art. 7 k.p.k. granice sędziowskiej swobody ocen. Odnosząc się wprost do zarzutów apelacyjnych i argumentacji na ich poparcie stwierdzić należy, że: Po pierwsze, apelujący nie przedstawił (poza wyjaśnieniami samego oskarżonego, notabene poddanych trafnej krytyce ze strony Sądu I instancji, jako nielogicznym i sprzecznym z doświadczeniem życiowym) żadnych argumentów, które przeczyły tezie, iż „nielegalnego podłączenia” dokonał R. J. . Na marginesie, okoliczność ta nie ma znaczenia z punktu widzenia odpowiedzialności karnej oskarżonego w świetle przypisanego mu występku kradzieży energii elektrycznej, o czym w dalszej części uzasadnienia. Po drugie, wbrew stanowisku apelującego Sąd I instancji wziął pod uwagę opinię biegłego z zakresu „elektryczności”, dokonując jej oceny na stronie 5 uzasadnienia. Konsekwencją tego było ograniczenie czasu nielegalnego poboru energii oraz jej wartości (do minimalnej). Reasumując, sądowa ocena dowodów i poczynione na jej podstawie ustalenia faktyczne nie wykraczają poza granice swobodnej oceny dowodów i pozostają pod ochroną art. 7 k.p.k. Prawidłowe ustalenia stricte faktyczne nie przełożyły się na właściwą prawo-karną ocenę czynu. Sąd I instancji uznając, iż zarzucany oskarżonemu czynu należy zakwalifikować z art. 286§1 k.k. , odwołał się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z dnia 1 września 2010 r. (IV KK 73/10), błędnie je interpretując. Zgodnie z treścią w/w postanowienia oszustwem z art. 286§1 k.k. jest wprowadzenie – w razie istnienia umowy sprzedaży energii, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej – w błąd sprzedawcy przez odbiorcę, poprzez zakłócenie pracy układu pomiarowo-rozliczeniowego i zaniżenie w ten sposób ilości dostarczanej energii (powodujące wystawienie faktury na niższą ilość energii od faktycznie pobranej). Kradzieżą energii w rozumieniu art. 278§5 k.k. w zw. z art. 278§1 k.k. , jest natomiast „wyjęcie” jej spod władztwa pokrzywdzonego wbrew jego woli, tj. z całkowitym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego. W realiach niniejszej sprawy „pobór” energii polegał na zasilaniu instalacji w całym domu z pominięciem licznika poprzez podłączenie obcego przewodu fazowego wewnętrznej linii zasilającej (...) . W tej sytuacji mamy do czynienia z kradzieżą energii w rozumieniu art. 278§5 k.k. w zw. z art. 278§1 k.k. Konsekwencja tego jest zmiana opisu czynu, jego kwalifikacji prawnej i – po przyjęciu, że stanowi on wypadek mniejszej wagi, którym mowa w art. 278§3 k.k. – warunkowe umorzenie postępowania karnego. Sąd Okręgowy przyjął, iż oskarżony dokonał nielegalnego poboru w ilości 1 kWh o wartości 0,20-zł., gdyż użycie – jak to uczynił Sąd I instancji – sformułowań „nie mniejszej niż” narusza – w realiach niniejszej sprawy – dyspozycję art. 5§2 k.p.k. Dodać należy, że nie ulega wątpliwości, iż celem działania oskarżonego R. J. była – wbrew twierdzeniom apelującego – kradzież energii elektrycznej. Zważywszy, że – jak przyznał sam oskarżony – nie zgłosił dokonanej „przeróbki” inkasentowi. Nie zgłosił też jej pracownikom zakładu (...) S.A. , którzy przyjechali w dniu 4 kwietnia 2013 r. celem sprawdzenia legalności poboru energii elektrycznej. Co więcej, w czasie kontroli usiłował usunąć przełączenie poprzez zerwanie kabla łączącego instalację na strychu z gniazdkiem wtykowym w łazience. Z punktu widzenia odpowiedzialności karnej w zakresie przypisanego oskarżonemu czynu nie ma znaczenia, kto dokonał „nielegalnego podłączenia”. Istota przestępstwa kradzieży energii elektrycznej polega na korzystaniu z tej energii z pominięciem przyjmowanego w stosunkach danego rodzaju sposobu uzyskania lub korzystania z energii. Techniczne sposoby uzyskania dostępu do źródła energii poprzedzające korzystanie z niej nie należą do znamion tego występku, a zatem brak osobistych czynności technicznych w celu uzyskania owego bezprawnego dostępu nie może powodować depenalizacji w tym zakresie ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2012 r., IV KK 167/12, LEX nr 1226728 ). Powyższe rozstrzygnięcie, notabene postulowane przez obrońcę oskarżonego, nie narusza zasady reformationis in peius wyrażonej w art. 434§1 k.p.k. . Przypisane oskarżonemu zachowanie polegające na „nielegalnym poborze energii elektrycznej” w analizowanym stanie faktycznym jest równoznaczne ze znamieniem „kradzieży energii” w rozumieniu art. 278§5 k.k. Zachowanie oskarżonego R. J. należy potraktować jako wypadek mniejszej wagi w rozumieniu art. 278§3 k.k. Przesądza o tym stosunkowo krótki okres czynu oraz minimalna wartość przedmiotu przestępstwa. Zważywszy nadto, iż spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 66§1 k.k. (stopień winy oskarżonego i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne / vide m.in. wartość wyrządzonej szkody/, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego nie karanego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa) postępowanie karne należało warunkowo umorzyć tytułem próby na okres 2 lat. Na mocy art. 67§3 k.k. orzeczono (obligatoryjny w tym przypadku) obowiązek naprawienia szkody oraz świadczenie pieniężne w kwocie 500-zł. na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej celem urealnienia dolegliwości związanej z powyższym rozstrzygnięciem. Na mocy art. 100 k.k. w zw. z art. 44§2 k.k. orzeczono przepadek przedmiotów, które służyły do popełnienia przestępstwa, tj. przewodu w izolacji koloru żółtozielonego z wtyczką koloru białego oraz kostki zaciskowej koloru białego z dwoma odcinkami przewodu (...) . Nie stwierdzając innych uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, należało orzec, jak w pkt II sentencji niniejszego wyroku (rozstrzygnięcie to dotyczy kosztów procesu, z wyłączeniem opłaty za postępowanie pierwszoinstancyjne). O opłacie za obie instancje orzeczono na mocy art. 7 i art. 10 Ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223) , zaś o pozostałych kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze na podstawie art. 636§1 k.p.k. Na pozostałe koszty sądowe złożyły się: - koszt uzyskania informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego w kwocie 50-zł. ( art. 618§1 pkt 10 k.p.k. w zw. z §1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2003 r. w sprawie określenia wysokości opłaty za wydanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego / Dz. U. 2003 r., Nr 151, poz. 1468/ ); - koszt doręczeń wezwań i innych pism – ryczałt – w kwocie 20 zł. ( art. 618§1 pkt 1 k.p.k. w zw. z §1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym / Dz. U. 2003 r., nr 108, poz. 1026 z późn. zm./ ).