Sad powszechny, III Ca 1729/21

Sygn. akt III Ca 1729/21 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 maja 2021 r. wydanym w sprawie II C 224/21, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. , o zapłatę:

1. zasądził od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 1.041,08 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17 listopada 2020 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 387 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;
2. oddalił powództwo w pozostałej części. Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając rozstrzygnięcie w części, tj. w zakresie punktu 1.. Zaskarżonemu orzeczeniu apelujący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
3. art. 354 § 2 k.c. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że okoliczności niniejszej sprawy uzasadniały zwolnienie poszkodowanego z obowiązku współdziałania ubezpieczycielem podczas, gdy poszkodowany jest zobowiązany do współdziałania w zakresie przekazywanych mu przez ubezpieczyciela komunikatów dotyczących możliwości ograniczenia skutków i wysokości szkody, a okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniały zwolnienia poszkodowanego z tego obowiązku,
4. art. 361 § 1 k.c. w zw. z art. 826 § 1 k.c. w zw. z art. 16 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez błędną wykładnię i uznanie, że poszkodowany nie przyczynił się do zwiększenia rozmiaru szkody poprzez brak zainteresowania informacją przekazaną przez pozwanego o możliwości bezpłatnej organizacji pojazdu zastępczego, podczas, gdy pozwany zaoferował poszkodowanemu możliwość bezpłatnej organizacji pojazdu zastępczego tożsamej klasy, co pojazd uszkodzony oraz poinformował, że w przypadku organizacji pojazdu zastępczego we własnym zakresie pozwany zrefunduje koszty najmu do wysokości stawki 69 zł netto, a poszkodowany zlekceważył przekazany mu komunikat i wskazany sposób kontaktu z ubezpieczycielem. W związku z tak postawionymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w pkt 1 wyroku w całości, zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu, stosownie do wyniku postępowania apelacyjnego, a ponadto o zasądzenie od zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym opłaty od apelacji w wysokości 100 zł oraz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu w I i II instancji, według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację, powód wniósł o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej, a także o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania przed Sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanego jest bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu. Zdaniem Sądu Okręgowego, wyrok Sądu Rejonowego jest prawidłowy, a podniesione przez apelującego zarzuty naruszenie prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wymaga wskazania, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 361 k.c. . W orzecznictwie nie ulega wątpliwości, że koszty poniesione przez poszkodowanego z tytułu wynajmu pojazdu zastępczego są normalnym następstwem w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. z uwagi na niemożność korzystania z samochodu przez poszkodowanego w sytuacji jego uszkodzenia lub zniszczenia. Jeżeli więc poniesione zostały koszty związane z wynajmem pojazdu zastępczego, to mieszczą się one w granicach skutków szkodowych podlegających wyrównaniu. Postulat pełnego odszkodowania przemawia bowiem za przyjęciem stanowiska o potrzebie zwrotu przez ubezpieczyciela tzw. wydatków koniecznych potrzebnych na czasowe używanie zastępczego środka komunikacji w związku z niemożliwością korzystania z niego wskutek uszkodzenia lub zniszczenia. Termin wydatków koniecznych oznacza przy tym wydatek niezbędny dla korzystania z innego pojazdu w takim samym zakresie, w jakim poszkodowany korzystałby ze swego środka lokomocji, gdyby mu szkody nie wyrządzono (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1997 r. III CZP 14/97 OSNC 1997/8/103). W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego (...) obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego i nie jest uzależniona od niemożności korzystania przez poszkodowanego z komunikacji zbiorowej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17.11.2011 t., III CZP 5/11, OSNC 2012/3/28 ). Wskazać także należy, że jeżeli uszkodzony pojazd nadaje się do naprawy w postaci wmontowania do niego nowej części zamiennej, to koszty najmu przez poszkodowanego tzw. samochodu zastępczego obejmują okres konieczny i niezbędny do naprawy pojazdu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2004 r., II CK 494/03, Biul.SN 2005/3/11). W przedmiotowej sprawie poszkodowana wynajęła auto zastępcze za 190 zł netto za dobę, tj. stawkę odpowiadająca średnim stawkom rynkowym. Poszkodowana miała przy tym prawo skorzystać z wybranej przez siebie i dogodnej z jej punktu widzenia oferty, a jednocześnie nie odbiegającej pod względem kosztów od przeciętnych ofert rynkowych. Wbrew twierdzeniom skarżącego, pomimo skierowania do pozwanego wiadomości ze szczegółową listą pytań dotyczących warunków najmu pojazdu nie udzielił wyczerpującej odpowiedzi i nie przedstawił wzoru umowy, zapewniając jedynie o jak najkorzystniejszych warunkach. Zachowanie poszkodowanej, chcącej uzyskać przed otrzymaniem oferty wgląd do umowy jak i innych dokumentów stanowiących jej integralną część i regulujących stosunek najmu pojazdu należy ocenić jako racjonalne z punktu widzenia zasad rynkowych. Odmowa pozwanego ich udostępnienia poszkodowanej uniemożliwiła pełną analizę oferty i dokonanie wyboru najkorzystniejszej. Należy zauważyć, że kryterium ceny nie jest jedynym, na które winien zwrócić uwagę potencjalny najemca. Z punktu widzenia poszkodowanej J. S. oprócz ceny istotne były również takie kryteria, jak możliwość przewożenia w pojeździe psa bez dodatkowych opłat, marka i model pojazdu oraz ubezpieczenie AC obejmujące tak zwane szkody parkingowe. Na pytania poszkodowana nie otrzymała szczegółowej odpowiedzi. Nie bez znaczenia dla poszkodowanej była pewność, że będzie mogła korzystać z auta przez cały czas trwania naprawy pojazdu, którą zdecydowała się zlecić warsztatowi prowadzonemu przez spółkę (...) , w której była zatrudniona, a zatem której poziom obsługi znała. Apelujący wywodzi skutki prawne z udzielonej poszkodowanej informacji odnośnie wypożyczalni współpracujących z pozwanym ubezpieczycielem oraz akceptowanych przez niego dobowych stawkach najmu pojazdu zastępczego. Jednakże w okolicznościach przedmiotowej sprawy w żadnym wypadku nie można uznać, że tego typu informacja od ubezpieczyciela o możliwości najmu pojazdu zastępczego stanowiła ofertę oraz była wiążąca dla poszkodowanego, zwłaszcza w sytuacji, w której poszkodowana została zbyta chcąc dowiedzieć szczegółów dotyczących oferowanego przez pozwanego najmu pojazdu zastępczego. Niezasadnymi jawią się pozostałe podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 354 § 2 k.c. oraz 826 § 1 k.c. w zw. z art. 16 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest, że odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje wydatki na najem pojazdu zastępczego (por. uchwałę składu 7 sędziów SN z dnia 17 listopada 2011 r., III CZP 5/11, OSNC 2012 nr 3, poz. 28). Poszkodowany nie ma przy tym obowiązku poszukiwania najtańszej oferty na rynku. Ciąży na nim jedynie obowiązek współdziałania z wierzycielem przy wykonaniu przez niego zobowiązania zgodnie z treścią tego zobowiązania i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje – także w sposób odpowiadający tym zwyczajom ( art. 354 k.c. ). W przeciwnym razie naraża się na zarzut przyczynienia się do zwiększenia rozmiarów szkody ( art. 362 k.c. ). Długość najmu, jak też kwota wypłaconego odszkodowania były bezsporne, zatem analizę prawną należało ograniczyć do zbadania zarzutu naruszenia art. 354 § 2 k.c. przez poszkodowanego, wobec treści informacji o możliwości zorganizowania najmu pojazdu zastępczego przez pozwanego ubezpieczyciela. Jak to zostało podkreślone w dotychczasowej części uzasadnienia propozycja pozwanego nie zawierała szczegółowych warunków najmu pojazdu. Związanie poszkodowanej koniecznością wynajęcia auta w wypożyczalni współpracującej z ubezpieczycielem, bez możliwości rzetelnej analizy warunków, prowadziłoby do nieuzasadnionego ograniczenia wyboru poszkodowanej. W tym stanie rzeczy Sąd odwoławczy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy rozstrzygnął w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 2 oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 265) zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 135 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.