Sad powszechny, III Ca 763/22

Sygn. akt III Ca 763/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 sierpnia 2023 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Marcin Rak po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2023 roku w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej w W. przeciwko M. P. ( P. ) o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z 17 maja 2022 roku sygn. akt I C 1246/21 zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: zasądza od pozwanej na rzecz powódki 1.500 zł (tysiąc pięćset złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 31 marca 2021 roku; zasądza od pozwanej na rzecz powódki z tytułu zwrotu kosztów procesu 100 zł (sto złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanej odpisu wyroku; zasądza od pozwanej na rzecz powódki z tytułu zwrotu kosztów postępowania odwoławczego 100 zł (sto złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia zasądzającego tą należność . SSO Marcin Rak Sygn. akt III Ca 763/22 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy oddalił powództwo o zapłatę 1.500 zł z bliżej określonymi odsetkami i kosztami sporu. Dochodzona pozwem należność obejmowała roszczenie z tytułu regresu powodowej spółki ubezpieczeniowej przeciwko sprawcy szkody, który zbiegł z miejsca zdarzenia. Sąd Okręgowy ustalił, że do kolizji zawinionej przez pozwaną doszło 18 października 2016 roku. Powódka w dniu 2 listopada 2016 roku wypłaciła poszkodowanemu odszkodowanie w wysokości 789,86 zł. Należność tą pozwana dobrowolnie zwróciła ubezpieczycielowi. Następnie w toku postępowania sądowego wytoczonego przez nabywcę wierzytelności odszkodowawczej przeciwko ubezpieczycielowi o zapłatę dalszej kwoty odszkodowania, doszło do zawarcia ugody pozasądowej. Na jej podstawie ubezpieczyciel wypłacił 1 czerwca 2020 roku dalszą kwotę 1.500 zł, a postępowanie sądowe zostało umorzone wobec cofnięcia pozwu. Zważywszy na te ustalenia Sąd Rejonowy odwołał się do regulacji art. 43 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2277 ze zm. – dalej jako ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych) oraz art. 118 k.c. Ocenił, że roszczenie regresowe ubezpieczyciela do osoby odpowiedzialnej za szkodę przedawnia się na takich samych zasadach jak roszczenie poszkodowanego do tejże osoby. Zatem w okolicznościach sprawy stało się wymagalne w dniu wypłaty odszkodowania, to jest 2 listopada 2019 roku i uległo przedawnieniu z końcem 2019 roku. Wytoczenie powództwa o dalszą część odszkodowania pozostawało bez znaczenia dla biegu tego terminu, skoro pozew ten został ostatecznie cofnięty i zgodnie z art. 203§2 k.p.c. nie wywołał skutku w postaci przerwy biegu przedawnienia. Apelację od tego wyroku wniosła powódka zaskarżając orzeczenie w całości i zarzucając naruszenie: - art. 233§1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, to jest ugody, z pominięciem, że jej zawarcie stanowiło uznanie roszczenia, które spowodowało przerwę biegu przedawnienia, - art. 123§1 ust 2 k.c. w zw. z art. 118 k.c. poprzez uznanie, że roszczenie uległo przedawnieniu z końcem 2019 roku, gdy zawarcie ugody jako uznanie właściwe roszczenia, skutkowało przerwą biegu terminu przedawnienia. Formułując te zarzuty domagała się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia powództwa oraz zasądzenia kosztów sporu. Pozwana wniosła o oddalenie apelacji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powódka stawiała w apelacji zarzut naruszenia art. 233§1 k.p.c. , jednakże jego uzasadnienie nie odnosi się do wadliwej oceny materiału dowodowego, lecz w istocie do materialnoprawnych konsekwencji ustalonych w sprawie faktów, a konkretnie zawarcia pozasądowej ugody. Zarzut ten nie mógł być zatem skuteczny. Wszystkie fakty niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy były w sprawie bezsporne. Obejmowały one okoliczności powstania szkody, daty i okoliczności wypłaty sum składających się na odszkodowanie oraz dobrowolne zaspokojenie roszczenia przez pozwaną w części obejmującej pierwotnie wypłacone odszkodowanie. Poza sporem pozostawały w szczególności okoliczności dotyczące wypłaty drugiej części odszkodowania w toku procesu, na podstawie ugody pozasądowej oraz związany z tym fakt cofnięcia powództwa o zapłatę. Nie budziło też wątpliwości, że powódka wypłaciła odszkodowanie jako ubezpieczyciel odpowiedzialności cywilnej (OC) związanej z ruchem pojazdu sprawcy szkody (to jest pozwanej). Poczynione w tym zakresie ustalenia faktyczne, jako prawidłowe, Sąd Okręgowy uznał za własne. Pozwana nie kwestionowała także wysokości dochodzonej od niej należności, w szczególności nie zarzucała aby wypłacona przez powódkę łączna kwota odszkodowania przewyższała wartość szkody. Wobec tego Sąd Okręgowy, na zasadzie art. 230 k.p.c. , uznał, że roszczenie nie jest sporne także co do wysokości. Jeżeli natomiast chodzi o zarzut naruszenia art. 118 k.c. to był on usprawiedliwiony o tyle, że roszczenie powódki miało swoje źródło w regulacji art. 43 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, z którego wynika, że zakładowi ubezpieczeń przysługuje prawo dochodzenia od kierującego pojazdem mechanicznym zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych odszkodowania, jeżeli kierujący zbiegł z miejsca zdarzenia. Sąd Okręgowy rozpoznający apelację podziela w tym aspekcie poglądy, które sporne w sprawie roszczenie regresowe uznają ze roszczenie autonomiczne, niewynikające z umowy ubezpieczenia i uzasadnione przepisem art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (por. J. Miaskowski, K. Niezgoda, P. Skawiński w Komentarzu do Ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Kominikacyjnych, Warszawa 2012 rok, Wydawnictwo CH Beck, Zbiór Legalis, Nb 5 do art. 43 oraz powołane tam orzeczenia Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 1981 roku, IV CR 63/81, OSNC 1981/12/242 i z 10 listopada 2005 roku, III CZP 83/05, OSNC 2006/9/147). W konsekwencji omawiane roszczenie nie jest tym samym, które przysługiwało poszkodowanemu w stosunku do sprawcy szkody, a które z mocy prawa przeszło na ubezpieczyciela. Roszczenie to powstaje jako nowe po wypłacie odszkodowania przez ubezpieczyciela na rzecz poszkodowanego, a podstawą jego kreacji jest wskazany przepis. Za cele przyświecające wprowadzeniu regresu z art. 43 ustawy o ubezpieczeniach uznaje się przede wszystkim względy prewencji, wychowawcze i represyjne oraz elementarne poczucie słuszności. Oznacza to więc, że roszczenie zwrotne ma na celu zapobiegać sytuacjom, w których ochrona byłaby przyznana osobie postępującej w sposób szczególnie naganny (por. wyroki Sądów Apelacyjnych w Krakowie z 3 czerwca 2016 r. I ACa 205/16, Lex 2112380 i w B. z 20 maja 2020 r. I ACa 57/20, Lex nr 3045090). Skoro w rozpoznawanej sprawie dalszą część odszkodowania, którego dotyczył niniejszy spór, powódka wypłaciła 1 czerwca 2020 roku, to w tej dacie, a nie wcześniej, powstało odrębne roszczenie regresowe do pozwanej, które swoje samoistne źródło miało w art. 43 ust 4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Od tej daty zaczął biec termin przedawnienia. Roszczenie było przy tym wymagalne w dacie wskazanej przez powódkę w pozwie, a to 31 marca 2021 roku, skoro przed tą datą pozwana została wezwana do zapłaty spornej kwoty (wezwanie z 24 listopada 2020 roku - k. 25), a faktu tego wezwania pozwana niekwestionowała. Kwestia cofnięcia pozwu oraz ewentualnego uznania roszczenia w sprawie z powództwa nabywcy wierzytelności odszkodowawczej przeciwko ubezpieczycielowi, pozostawała zatem bez znaczenia dla oceny biegu terminu przedawnienia, które liczone być powinno od daty wypłaty dalszej części należności. W konsekwencji niewątpliwie nie upłynęło do daty wytoczenia powództwa w sprawie niniejszej. Z tych też względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 386§1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i uwzględnił roszczenie główne. Zasadnym w świetle art. 481 k.c. w zw. z art. 455 k.c. było też roszczenie odsetkowe. Konsekwentnie do tej zmiany należało orzec o kosztach procesu, które zgodnie z art. 98§1 k.p.c. obciążały pozwaną jako przegrywającą spór. Zasądzona należność obejmowała poniesioną przez powódkę opłatę od pozwu. O odsetkach od tej należności Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z art. 98§1 1 k.p.c. O kosztach postępowania odwoławczego obejmujących opłatę od wniosku o pisemne uzasadnienie wyroku, pokrywającą w całości opłatę od apelacji, Sąd Okręgowy orzekł na tożsamej podstawie prawnej z art. 98§1 k.p.c. w zw. z art. 98§1 1 k.p.c. SSO Marcin Rak