Sad powszechny, IV Ka 155/14

(1)oskarżonego z art.191§2 kk , art.160§1 kk L. G. oskarżonego z art.191§2 kk z powodu apelacji wniesionych przez oskarżonego L. G. i obrońcę oskarżonego Ł. Z.

(1)od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 27 grudnia 2013 roku sygn. akt VII K 469/13 na podstawie art. 437§2 kpk i art. 438 pkt 2 kpk uchyla zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonych Ł. Z.

(1)i L. G. i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim. Sygn. akt IV Ka 155/14 UZASADNIENIE I. Ł. Z.

(1)został oskarżony o to, że 1. w dniu 03 lipca 2012 r. ok. godz. 15:30 w miejscowości (...) gm. W. , pow. (...) , działając wspólnie i w porozumieniu z L. G. stwarzając stan bezpośredniego zagrożenia poprzez demonstrowanie posiadanych w kaburach przypiętych do pasa przedmiotów przypominającymi swoim wyglądem broń palną oraz metalowych kajdanek i ręcznego miotacza gazowego i wywołując przeświadczenie do gotowości ich natychmiastowego użycia, zażądali od Z. Ś. zwrotu wierzytelności w kwocie 6000.00 zł, ewentualnie przekazania pod zastaw należącego do niego pojazdu m-ki (...) lub kilograma złota, zmuszając w efekcie pokrzywdzonego do podpisania umowy „kupna-sprzedaży" na rzecz Ł. Z.

(1)stanowiącego własność pokrzywdzonego samochodu osobowego m-ki (...) kombi o nr rej. (...) o wartości 13.000.00 zł za kwotę 6.000.00 zł, a także podpisania „oświadczenia", z treści którego wynikało , że w przypadku uiszczenia przez Z. Ś. na rzecz Ł. Z.

(1)do dnia 18.07.2012 r. kwoty 6.000.00 zł pobranej przez niego jako zaliczka na wykonania mebli, a także tytułem zadośćuczynienia za poniesione straty, Ł. Z.

(1)zobowiązuje się zwrócić mu „ zastawiony" samochód, po czym odjechali pojazdem m-ki „ S. (...) '”należącym do pokrzywdzonego Z. Ś. , który zobowiązali się zwrócić po spełnieniu wskazanych wyżej warunków, tj. o przestępstwo z art . 191 § 2 kk 2. W dniu 03 lipca 2012 r. na drodze gminnej pomiędzy miejscowościami P. P. , a G. gm. W. , pow. (...) , naraził Ł. S. na bezpośrednie niebezpieczeństwo odniesienia ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w postaci innego ciężkiego kalectwa określonego w art. 156 § 1 pkt 2 kk w ten sposób, że wykonując powolny manewr wymijania stojącego na drodze samochodu marki F. (...) o nr rej. (...) , w którym na miejscu kierowcy znajdował się Ł. S. , będąc w odległości ok. 1-1,5m od wymijanego pojazdu m-ki A. (...) o nr rej. (...) wycelował w stronę pokrzywdzonego lufę trzymanego w prawej dłoni pistoletu pneumatycznego (...) kal. (...) mm, po czym oddal strzał w jego kierunku jednakże z uwagi na postawę Ł. S. , który odruchowo pochylił się do przodu wystrzelony pocisk trafił i rozbił lewą boczną tylną szybę pojazdu tj. o czyn z art. 160 § 1 kk ; II. L. G. został oskarżony o to, że w dniu 03 lipca 2012 r. ok. godz. 15:30w miejscowości (...) , gm. W. , pow. (...) , działając wspólnie i w porozumieniu z Ł. Z.

(1), stwarzając stan bezpośredniego zagrożenia poprzez demonstrowanie posiadanych w kaburach przypiętych do pasa przedmiotów przypominającymi swoim wyglądem broń palną oraz metalowych kajdanek i ręcznego miotacza gazowego i wywołując przeświadczenie o gotowości ich natychmiastowego użycia, zażądali od Z. Ś. zwrotu wierzytelności w kwocie 6.000.00 zł, ewentualnie przekazania w zastaw należącego do niego pojazdu m-ki (...) lub kilograma złota, zmuszając w efekcie pokrzywdzonego do podpisania umowy „kupna-sprzedaży" na rzecz Ł. Z.

(1)stanowiącego własność pokrzywdzonego samochodu osobowego m-ki (...) kombi o nr rej. (...) o wartości 13.000,00 zł za kwotę 6.00,00 ł, a także podpisania „oświadczenia", z treści której wynikało że w przypadku uiszczenia przez Z. Ś. na rzecz Ł. Z.

(1)do dnia 18>07.2012 r. kwoty 6.00,00 zł pobranej przez niego jako zaliczka na wykonanie mebli, a także tytułem zadość uczynienia za poniesione straty , Ł. Z.

(1)zobowiązuje się zwrócić mu „zastawiony" samochód po czym odjechali pojazdem m-ki (...) należącym do pokrzywdzonego Z. Ś. , który zobowiązali się zwrócić po spełnieniu wskazanych wyżej warunków Tj. o przestępstwo z art. 191 § 2 k.k. Wyrokiem z dnia 27 grudnia 2013 sygn. akt VII K 469/13 roku Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim: 1. oskarżonych Ł. Z.

(1)i L. G. uznał za winnych popełnienia zarzucanych im czynów, oznaczonych każdorazowo numerem 1 w akcie oskarżenia w stosunku do każdego z nich, z tą zmianą w jego opisie, że w miejsce: „stwarzając stan bezpośredniego zagrożenia", przyjał: „stosując groźbę bezprawną pozbawienia zdrowia i życia w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności" oraz w miejsce wartości samochodu (...) „13 000" złotych przyjmuje wartość „około 13 000 złotych", czym wyczerpali dyspozycję art. 191§2 kk , za to na podstawie art. 192§2 i wymierzył im kary pozbawienia wolności w rozmiarze po 10 (dziesięć) miesięcy pozbawienia wolności; 2. oskarżonego Ł. Z.

(1)uznał za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie numer 2 w akcie oskarżenia i za to na podstawie art. 160§2 kk wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; 3. na podstawie art. 85 kk i art. 86 §i kk wymierzone wobec oskarżonego Ł. Z.

(1)w pkt 1 i 2 wyroku kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył mu karę łączną 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

1. na podstawie art. 69§1 i 2 kk i art. 71§1 pkt 1 kk wymierzone wobec oskarżonych kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata wobec każdego z nich;
2. na podstawie art. 71§1 kk wymierzył każdemu z oskarżonych karę grzywny w rozmiarze po 120 (sto dwadzieścia) stawek dziennych przyjmując, iż wartość jednej stawki dziennej wynosi 15 (piętnaście) złotych;
3. na podstawie art. 44§1 kk nakazał przepadek na rzecz Skarbu Państwa i nakazuje pozostawienie w aktach sprawy dowodów rzeczowych opisanych szczegółowo w wykazie dowodów rzeczowych nr I-65/13 na k.217-218 pod poz. 1-3;
4. na podstawie art. 44§2 kk orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa i nakazuje zniszczenie dowodów rzeczowych opisanych szczegółowo w wykazie dowodów rzeczowych nr I-65/13 na k. 217-218 akt pod poz. 4-10;
5. na podstawie art. 63§1 kk na poczet orzeczonych kar grzywien zaliczył oskarżonym okres ich zatrzymania w sprawie w dniach od 05.07.2012r. do 07.07.2012r. przyjmując, iż jeden dzień zatrzymania jest równoważny dwóm stawkom dziennym grzywny;
6. zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa kwoty po 1531, 60 (jeden tysiąc pięćset trzydzieści jeden sześćdziesiąt groszy) złotych tytułem zwrotu wydatków poniesionych w sprawie oraz kwoty po 360 ( trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem opłaty. Powyższy wyrok zaskarżyli w całości na korzyść obrońca oskarżonego Ł. Z.

(1)oraz oskarżony L. G. . Apelacja obrońcy oskarżonego Ł. Z.

(1)wywiedziona z treści art. 438 pkt 1, 2 i 3 kpk zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła 1 / rażące naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 160 par.l k.k. i przyjęcie, że zachowanie oskarżonego polegające na oddaniu strzału z urządzenia pneumatycznego ( zabawki ) w kierunku pokrzywdzonego Ł. S. daje podstawę do uznania go za winnego popełnienia przestępstwa polegającego na narażeniu człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, 2/ rażące naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 191 par.2 k.k. i przyjęcie, że zachowanie oskarżonego Ł. Z.

(1)opisane w zarzucie aktu oskarżenia z modyfikacją poczynioną przez Sąd w sentencji wyroku wyczerpywało ustawowe znamię groźby bezprawnej o której mowa jest w tymże artykule w sytuacji, kiedy samo posiadanie przedmiotów w postaci kajdanek, miotacza gazu czy urządzenia pneumatycznego nie może jeszcze stanowić groźby bezprawnej pozbawienia życia i zdrowia w rozumieniu art. 191 par.l k.k. 3/ rażące naruszenie przepisu prawa procesowego tj. art. 5 par.2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. mające wpływ na treść wyroku polegająca na bezpodstawnym i nieuprawnionym uznaniu, że oskarżony Ł. Z. oddał strzał z broni pneumatycznej, czym wyczerpał dyspozycję art. 160 par.l k.k. w sytuacji, kiedy kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego na podstawie kompleksowej analizy materiału dowodowego zaistniały w sprawie nie dające się usunąć wątpliwości co do faktu oddania strzału, ewentualnie czy oddając strzał z urządzenia pneumatycznego miał świadomość wysokiego prawdopodobieństwa nastąpienia skutku o którym mowa w art. 160 par.l k.k. , które należało rozstrzygnąć - zgodnie z zasadą z art. 5 par.2 k.p.k. - na korzyść oskarżonego, czego jednak Sąd Rejonowy nie uczynił. 4/ błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wyroku polegający na bezpodstawnym i nieuprawnionym uznaniu, że to oskarżony Ł. Z.

(1)działając wspólnie i w porozumieniu Z L. G. w dniu 03 lipca 2012 roku w miejscowości P. stosując groźbę bezprawną pozbawienia zdrowia i życia, w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności, poprzez demonstrowanie posiadanych w kaburach przypiętych do pasa przedmiotów przypominających swoim wyglądem broń palną oraz metalowych kajdanek i ręcznego miotacza gazu i wywołując przeświadczenie o gotowości ich natychmiastowego użycia zażądali od Z. Ś. zwrotu wierzytelności w kwocie 6.000 złotych w sytuacji, kiedy baj oskarżeni podczas spotkania z pokrzywdzonym zwrócili się o zwrot długu, a samo posiadanie w/wymienionych przedmiotów nie może być kwalifikowane jako bezprawna groźba pozbawienia życia i zdrowia z rozumieniu art. 191 par.l k.k. W konkluzji skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego Ł. Z.

(1)od zarzucanych mu czynów. Apelacja oskarżonego L. G. wywiedziona z treści art. 438 pkt 2 i 3 kpk zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1/obrazę przepisów postępowania poprzez ograniczenie prawa do obrony - art.85 KPK w zw. z art. 6 KPK , gdyż zachodzi tu sprzeczność interesów polegająca na tym, iż obrońca reprezentując oskarżonego Ł. Z.

(1)w sposób oczywisty naruszył interes oskarżonego L. G. , którego również w tej sprawie reprezentował; 2/błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że oskarżony L. G. demonstrował posiadane w kaburach przypięte do pasa przedmioty, przypominające swoim wyglądem broń palną oraz metalowe kajdanki i ręczny miotacz gazowy w przeświadczeniu ich natychmiastowego użycia; 3/ obrazę przepisów prawa materialnego poprzez jednostronną ocenę materiału dowodowego na niekorzyść oskarżonego L. G. poprzez oparcie orzeczenia wyłącznie na dowodach niekorzystnych bez należytego uzasadnienia. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Na rozprawie apelacyjnej w dniu 3 czerwca 2014r: Oskarżony L. G. popierał własną skargę apelacyjną i wnioski w niej zawarte. Dodał: „podtrzymuję to, że była ustna umowa pomiędzy mną a Ł. Z.

(1)i ja na to zdarzenie opisane w przypisanym mi czynie pojechałem, jako pracownik ochrony. Mówiłem o tym na przesłuchaniu w postępowaniu przygotowawczym, później nasz wspólny obrońca adwokat Z. J. powiedział, że nie jest to nic ważnego dla sprawy i nie ma sensu w ogóle na tą okoliczność przesłuchiwać świadków. Tak jak pisałem w apelacji nasz obrońca nie kazał mi się odzywać. Nasz obrońca mówił, że Ł. Z.

(1)ma większy zarzut, ja byłem pracownikiem ochrony i mówił że w tej sprawie nic mi się nie stanie. Wszystkie działania, jakie podejmowałem w czasie tego zdarzenia, to wynikały z zachowań Ł. Z.

(1). Ja go miałem tylko chronić, obawiał się szwagrów pana Ś. i samego pana Ś. , bo z tego co opowiadał że pan Ś. jest postawnym mężczyzną. Ja często jeżdżę na ochronę w czasie odbierania wierzytelności i często zdarzają się takie sytuacje, że osoba która ma z drugą do porozmawiania nie mogą się porozumieć, często kończy się to bijatyką i agresywnym zachowaniem stron. Nie pracuję już, jako strażnik straży marszałkowskiej, miałem wypadek i musiałem się zwolnić. Prowadzę prywatną firmę ochrony zarejestrowaną w D. a czynności ochrony wykonuję na terenie W. . W przypadku utrzymania się wyroku skazującego ja stracę uprawnienia do wykonywania ochrony. Tą skargę apelacyjną napisała mi osoba, która jest prawnikiem Ja w trakcie tego zdarzenia nie posiadałem żadnej broni. Wiem że Ł. Z.

(1)miał w samochodzie urządzenie pneumatyczne, które było uszkodzone i wiem że rusznikarz na ul. (...) , powiedział że nie da się go naprawić. Ja nie posiadałem broni, nie umiem się obsługiwać broni pneumatycznej, prostuję, ja umiem obsługiwać urządzenia pneumatyczne, ale ich nie noszę. W trakcie tego zdarzenia miałem przy pasie kajdanki oraz kaburę z gazem - to wszystko.” Prokurator wnosił o nieuwzględnienie skarg apelacyjnych złożonych przez oskarżonego L. G. oraz obrońcę oskarżonego Ł. Z.

(1)i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacje obrońcy oskarżonego Ł. Z.

(1)i oskarżonego L. G. są zasadne w takim stopniu, że na skutek ich wniesienia powstały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Tryb. Na przedpolu rozważań prawnych podnieść należy, że to głównie apelacja oskarżonego L. G. i argumenty w niej zawarte spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W związku z tym, że czyny obu oskarżonych są ze sobą ściśle powiązane Sąd Odwoławczy uchylił zaskarżony wyrok w całości. Podzielając częściowo argumentację zawartą w skardze apelacyjnej oskarżonego L. G. co do naruszenia prawa procesowego, Sąd Odwoławczy odniesie się do przyczyn, które wiodą do przekonania, iż zaskarżony wyrok w P. należy uchylić i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego, merytorycznego rozpoznania. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przebiegu dotychczasowego postępowania rozpoznawczego, a także okoliczności ujawnione przez oskarżonego L. G. na etapie postępowania odwoławczego i dane wynikające z depozycji świadków przesłuchanych w toku postępowania odwoławczego prowadzą bowiem do wniosku, że orzeczenie w przedmiotowej sprawie zapadło przedwcześnie. W świetle bowiem podniesionych w skardze apelacyjnej zarzutów, i dowodów przeprowadzonych przez Sąd Odwoławczy, Sąd I instancji w trakcie rozpoznania sprawy dopuścił się tego rodzaju obrazy przepisów prawa procesowego, która mogła mieć istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia merytorycznego. W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy ograniczy się jedynie do wskazania uchybień, które spowodowały uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Przechodząc do rozważań szczegółowych podnieść przede wszystkim należy, iż na gruncie przedmiotowej sprawy zaistniała względna przyczyna odwoławcza wyrażona w art. 438 pkt 2 k.p.k. ., a polegająca na tym, iż Sąd Rejonowy naruszył prawo procesowe w wyniku dokonania niepełnej oceny zebranych dowodów. Jednocześnie zaś konkluzje Sądu meriti nie stanowią wyniku rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających przede wszystkim na korzyść, oskarżonego L. G. ( art. 4 k.p.k. ), Chodzi tu przede wszystkim o to, że jak twierdzi oskarżony L. G. w wyniku działań swojego obrońcy nie podał istotnej okoliczności dotyczącej jego linii obrony. Obrońca podjął się bowiem obrony dwóch oskarżonych, których interesy są sprzeczne. Dopiero więc w postępowaniu odwoławczym oskarżony wykazywał, że na umówione spotkanie pojechał jedynie jako ochroniarz. Miał on bowiem ustną umowę z współoskarżonym Ł. Z.

(1)o ochronę. Wszystkie działania jakie podejmował wynikały z zachowań Ł. Z.

(1). Jego zadaniem była ochrona Ł. Z.

(1)przed pokrzywdzonym i jego szwagrami. Częściowo wersję o służbowych stosunkach i ustnej umowie oskarżonych potwierdzają zeznania świadków przesłuchanych w toku postępowania odwoławczego M. F. , P. G. i J. Z. . Zatem ustalenie Sądu I instancji co do współsprawstwa w świetle wyżej przedstawionych dowodów jawi się jako przedwczesne. Niewątpliwie treść art. 191 § 2 k.k. wskazuje, że przedmiotowe przestępstwo można popełnić jedynie z zamiarem bezpośrednim kierunkowym. Zatem Sąd winien w sposób jednoznaczny wykazać, że celem działania oskarżonego było wymuszenie zwrotu wierzytelności, a nie ochrona oskarżonego Ł. Z.

(1). Sąd Odwoławczy podzielił tu pogląd prezentowany przez Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 3 października 2006r., że: „ ustalenia dotyczące zamiaru nie mogą opierać się wyłącznie na fragmentarycznych faktach wiążących się ze stroną wykonawczą, lecz powinny być wnioskiem koniecznym, wynikającym z analizy całokształtu przedmiotowych i podmiotowych okoliczności zajścia, a w szczególności ze stosunku sprawcy do pokrzywdzonego, jego właściwości osobistych i dotychczasowego trybu życia, pobudek oraz motywów działania i wszelkich innych przesłanek wskazujących na to, że sprawca, chciał wymusić zwrot wierzytelności. Ustalenia o podmiotowej stronie czynu nie odnoszą się do czynu i sprawcy in abstracto, lecz chodzi o konkretny czyn i konkretnego sprawcę, działającego w ściśle określonej sytuacji i przy indywidualnie ustalonych okolicznościach. Nie trzeba przy tym szerzej wywodzić, że zamiaru nie można nigdy domniemywać ani domyślać się. Zamiar, w tego rodzaju zachowaniu, musi być ustalony w sposób pewny, wykluczający jakąkolwiek wątpliwość”. Zatem w realiach przedmiotowej sprawy należy ustalić, czy oskarżony L. G. miał zamiar bezpośredni współdziałania z Ł. Z.

(1)w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności. Ewentualnie rozważyć czy był to zamiar przemyślany czy też nagły, powstały w toku zdarzenia. Sąd meriti w zależności od poczynionych ustaleń winien rozważyć również ewentualną kwestię pomocnictwa do czynu z art. 191 § 2 k.k. W związku z tym przedmiotowe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżony wyrok zapadł z obrazą przepisów prawa procesowego, która mogła mieć istotne znaczenie dla treści merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Przede wszystkim niepełna ocena materiału dowodowego tworzy jakość, która powoduje, że zaskarżony wyrok należało w opisanym wyżej zakresie uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Tryb. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji winien przede wszystkim ustalić zamiar i cel z jakim działał oskarżony L. G. . Całość zaś zebranego materiału dowodowego Sąd I instancji winien poddać wnikliwej analizie celem prawidłowego stworzenia podstawy do ustalenia prawdy materialnej i powzięcia prawidłowego rozstrzygnięcia, mając na uwadze wskazania Sądu Okręgowego. Sąd meriti oceniając materiał dowodowy winien rozważyć zarzuty podniesione w skargach apelacyjnych obrońcy oskarżonego Ł. Z.

(1)oraz L. G. , których ocena jest aktualnie przedwczesna. Mając na względzie powyższe okoliczności, nie przesądzając rozstrzygnięcia, Sąd Okręgowy orzekł jak sentencji wyroku.