Sad powszechny, IV P 107/23

Sygn. akt IV P 107/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12/03/2024 r. Sąd Rejonowy w Człuchowie IV Wydział Pracy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Marek Osowicki Protokolant: kierownik sekretariatu Anna Górska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 roku w Człuchowie sprawy z powództwa J. C. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w C. o odprawę

1. oddala powództwo
2. zasądza od powoda J. C. na rzecz pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej w C. kwotę 2.700,00 zł (dwa tysiące siedemset złotych ) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem kosztów procesu. (-) M. O. Sygn. akt IV P 107/23 UZASADNIENIE Pełnomocnik powoda J. C. wniosła przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w C. o zasądzenie kwoty 42.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 maja 2023 r. do dnia zapłaty tytułem odprawy. W uzasadnieniu pozwu wskazała, że 31 stycznia 2023 r. pozwana spółdzielnia wypowiedziała powodowi umowę o pracę, uzasadniając to faktem odwołania powoda z funkcji Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w C. . W uchwale o odwołaniu brak jest jakichkolwiek danych wskazujących aby do odwołania doszło z przyczyn leżących po stronie J. C. . Pełnomocnik pozwanej spółki w sprzeciwie od nakazu zapłaty wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik pozwanej spółki podniósł, iż powoda odwołano z funkcji prezesa z uwagi na utratę zaufania i brak możliwości współpracy z powodem oraz konflikt w zarządzie spółdzielni. Przyczyny wypowiedzenia powodowi umowy o pracę były tożsame z tymi jakie legły u podstaw odwołania z funkcji prezesa zarządu. Przyczyny wypowiedzenia leżały po stronie pracownika co powoduje, że żądanie odprawy jest niezasadne. Sąd ustalił co następuje: Powód J. C. był zatrudniony w pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej w C. od 1.08.2010 r. do 34.01.2023 r. na stanowisku prezesa zarządu z wynagrodzeniem wysokości 14.000 zł . (dowód: akta osobowe powoda cz. C świadectwo pracy k. 5). Burmistrz Miasta C. 19 stycznia 2022r. zwrócił się do zarządu pozwanej spółdzielni z pismem dotyczącym problemów w wykonywaniu przez spółdzielnię projektu unijnego „Rewitalizacja D. Dworcowej w C. ” . (dowód: k.95-100). W grudniu 2022 r. członkowie zarządu pozwanej spółdzielni (...) poprosili Przewodniczącego Rady Nadzorczej pozwanej spółdzielni (...) o spotkanie na którym obydwoje oświadczyli, iż utracili zaufanie do prezesa. Zarzuty dotyczyły zawarcia niekorzystnych umów na dostarczanie gazu, energii elektrycznej w 2022 r. gdy ceny nośników energii bardzo wzrosły i okazało się, że są niekorzystnie naliczane dla spółdzielców, braku nadzoru nad rewitalizacją dzielnicy Dworcowej, bo w ramach tego projektu była możliwość dofinansowania ze środków unijnych remontu zasobów mieszkaniowych. Zarzucali niekonsultowanie się przez prezesa z członkami zarządu w kwestii zawieranych umów. W sprawie docieplenia budynków to prezes zrezygnował z naprawy usterek na rzecz tego, że usterki mają wykonać pracownicy spółdzielni a spółdzielnia obciąży fakturą firmę wykonującą a okazało się, że koszty napraw były znacznie wyższe niż to co zostało okazane wykonawcy. Palety nie były one na bieżąco rozliczane i w stanach magazynowych była rozbieżność w paletach a to prezes nadzorował zakład konserwatorów. Zarzucano brak nadzoru nad pracami związanymi z rewitalizacją a był obowiązek powołania inspektora, natomiast prezes tego inspektora nie powołał, zarzuty dotyczyły też nasadzeń roślin zielonych w ramach projektu, które niby były a potem okazało się, że ich nie było i zawyżonych cen roślin. Zarzucano powodowi postawienie garaży na gruncie nie należącym do spółdzielni oraz zarzut braku nadzoru nad zakładem konserwatorów. (dowód: zeznania świadka D. P. k.103-104 od 00:10:12 do 00:57:33). Rada Nadzorcza Spółdzielni Mieszkaniowej w C. na posiedzeniu 9 stycznia 2023 r. przesłuchała członków zarządu na okoliczność konfliktu w zarządzie i przeprowadziła na ten temat dyskusję. (dowód: protokół nr (...) r. k.57-59). Rada Nadzorcza Spółdzielni Mieszkaniowej w C. 30 stycznia 2023 r. przeprowadziła głosowanie w sprawie odwołania członków zarządu. (dowód: protokół nr (...) r. k.60-62). Uchwałą nr 4/ (...) z 30 stycznia 2023 r. Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej w C. odwołano powoda z funkcji prezesa zarządu. (dowód: akta osobowe powoda cz. B uchwała k. 34). Pozwana spółdzielnia 31 stycznia 2023 r. wypowiedziała powodowi umowę o pracę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, który upłynął 30 kwietnia 2023 r. z jednoczesnym zwolnieniem powoda z obowiązku świadczenia pracy. Przyczyną wypowiedzenia był fakt odwołania powoda z funkcji Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w C. . (dowód: akta osobowe powoda cz. C wypowiedzenie umowy o pracę k. 2). Walne Zgromadzenie Spółdzielni Mieszkaniowej w C. zwołane w dniach 26-28.06.2023 r. zagłosowało przeciw udzieleniu powodowi absolutorium. (dowód: uchwała nr 5/2023 r. k.80). Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wskazał Sąd Najwyższy, przyczyny wskazane w art. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. stanowią wyłączny powód zwolnienia, jeżeli bez zaistnienia jednej z tych przyczyn rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiłoby. Obok tych przyczyn mogą występować inne okoliczności, stanowiące dla pracodawcy dodatkowy bodziec do rozwiązania stosunku pracy z konkretnym pracownikiem, które jednak bez zaistnienia przyczyn z art. 1 ustawy, nie wystarczyłyby do uzasadnienia rozwiązania stosunku pracy (por.: wyrok SN z 10.10.1990 r., I PR 319/90, OSP 1991, Nr 9, poz. 210). Dla zasadności wypłaty odprawy, muszą wystąpić dwa warunki: pierwszy - rozwiązanie stosunku pracy, oraz drugi - z przyczyn niedotyczących pracownika. Prawo do odprawy powstaje w razie rozwiązania umowy o pracę z przyczyny (przyczyn) niedotyczących pracownika a nie z przyczyn dotyczących pracodawcy. To rozróżnienie ma istotne znaczenie, gdy zważyć, że przyczyny uzasadniające rozwiązanie stosunku pracy można podzielić na dotyczące pracownika, dotyczące pracodawcy i niedotyczące żadnej ze stron stosunku pracy. Należy więc uznać, że pracownikowi przysługuje odprawa pieniężna, gdy nie zostaną w ogóle ustalone (jakiekolwiek) przyczyny wypowiedzenia umowy oraz gdy okaże się, iż ujawnione przyczyny takiego wypowiedzenia nie pozostawały w związku ze stosunkiem pracy, chyba że pracodawca udowodni, iż przyczyną wypowiedzenia były okoliczności dotyczące pracownika . Aktualnie obowiązujące przepisy nie zaliczają likwidacji stanowiska (stanowisk) pracy jako warunku otwierającego drogę do odprawy pieniężnej (vide: Postanowienie SN z 11.08.2021 r., III PSK 124/21, LEX nr 3398277). Pracownikowi przysługuje odprawa pieniężna w razie konieczności rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy. Wskazana konieczność musi istnieć w przeświadczeniu pracodawcy i być związana z celem i funkcjonowaniem łączącego strony stosunku pracy, natomiast nie może mieć dodatkowego źródła w okolicznościach dotyczących pracownika, a zwłaszcza w sposobie wywiązywania się przez niego z obowiązków pracowniczych, gdyż wówczas przyczyna wypowiedzenia niedotycząca pracownika nie ma charakteru wyłączności (tak: Wyrok SN z 22.01.2015 r., III PK 59/14, LEX nr 1666026). Artykuł 10 u.z.g. nie ma zastosowania, jeżeli przyczyna rozwiązania stosunku pracy występuje po stronie pracownika bądź ma źródło w jego zachowaniu. W judykaturze przyjęto, że pracownik dochodzący świadczeń przewidzianych ustawą o zwolnieniach grupowych ma udowodnić , że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn go niedotyczących, a nie musi wykazywać, że były to przyczyny leżące po stronie pracodawcy. Pojęcie "przyczyny niedotyczące pracownika" w kontekście przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, to wszelkie okoliczności niezwiązane z cechami psychofizycznymi pracownika i sposobem wywiązywania się przez niego z obowiązków pracowniczych ( tak: Wyrok SN z 26.01.2022 r., I (...) 58/21, LEX nr 3340987, Wyrok SA w Gdańsku z 21.12.2016 r., III AUa 1293/16, LEX nr 2191588). Konieczność wypowiedzenia stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika musi istnieć w przeświadczeniu pracodawcy i być związana z celem i funkcjonowaniem łączącego strony stosunku pracy, natomiast nie może mieć dodatkowego źródła w okolicznościach dotyczących pracownika , a zwłaszcza w sposobie wywiązywania się przez niego z obowiązków pracowniczych, gdyż wówczas przyczyna wypowiedzenia niedotycząca pracownika nie ma charakteru wyłączności (wyr. SN z 22.1.2015 r., III PK 59/14, L. ). Przyczyna niedotycząca pracownika musi stanowić jedyny motyw rozwiązania stosunku pracy. Odwołanie z zarządu jest uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę w rozumieniu art. 45 § 1 k.p. , ale nie jest to okoliczność pozbawiająca pracownika prawa do tej odprawy. Ciężar dowodu, że wyłączna przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę leżała po stronie pracownika i że dlatego nie nabył on prawa do odprawy, spoczywa na pracodawcy ( tak: K. Jaśkowski [w:] E. Maniewska, K. Jaśkowski, Kodeks pracy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 70). W niniejszej sprawie kluczowe dla rozstrzygnięcia jest zagadnienie czy w sytuacji odwołania powoda z funkcji prezesa zarządu i wypowiedzenia mu z tej przyczyny stosunku pracy należy uznać, iż wyłączną przyczyną rozwiązania stosunku pracy są przyczyny leżące po stronie pracodawcy. W konsekwencji czy ma zastosowanie art. 8 ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników . Sąd w całości podziela też stanowisko Sądu Najwyższego, iż pracodawca odwołując pracownika ze stanowiska, w sposób równoznaczny z wypowiedzeniem umowy o pracę, nie ma obowiązku podawania przyczyny odwołania. Pracodawca nie może jednak uwolnić się od obowiązku wypłaty odprawy innych świadczeń przez stwierdzenie, że do odwołania doszło bez żadnej przyczyny. W takiej sytuacji na pracodawcę przechodzi ciężar dowodu w zakresie przyczyny odwołania, która wyłącza prawo do świadczeń pracowniczych (tak: wyrok SN z 2009-07-23 II PK 30/09 Monitor Prawa Pracy 2010/4/202). Rolą pełnomocnika powoda, dochodzącego odprawy, było wykazanie w toku procesu, iż przyczyny rozwiązania z powodem umowy o pracę za wypowiedzeniem nie dotyczyły pracownika. Natomiast pełnomocnik pozwanej spółki wnoszący o oddalenie powództwa o odprawę winien zaś wykazać, iż przyczyną rozwiązania stosunku pracy były okoliczności dotyczące pracownika. Stan faktyczny niniejszej sprawy Sąd ustalił na podstawie dowodów z zaoferowanych przez obie strony postępowania dokumentów, albowiem zarówno ich treść, jak i forma nie były przez którąkolwiek stronę kwestionowane. Również Sąd nie znalazł podstaw, aby dowodom tym odmówić wiarygodności. Również jasne, logiczne i spójne a przez to wiarygodne zeznania świadka strony pozwanej D. P. jednoznacznie wskazują, iż powody odwołania powoda z funkcji prezesa zarządu pozwanej spółdzielni a tym samym wypowiedzenia mu umowy o pracę z powodu tego odwołania, leżały po stronie powoda. To brak należytej współpracy z pozostałymi członkami zarządu, utrata zaufania z ich strony do powoda, zarzuty merytoryczne dotyczące umów zawieranych przez spółdzielnię na dostawy prądu czy gazu, brak właściwego nadzoru nad pracami budowlanymi związanymi z realizowanym projektem (...) , co potwierdza też pismo Burmistrza C. z 19 stycznia 2022 r. oraz niekorzystne finansowo dla spółdzielni usuwanie usterek wykonawcy, były powodem podjęcia uchwały o odwołaniu powoda z funkcji prezesa zarządu pozwanej spółdzielni i jednocześnie wypowiedzenia mu z tego tytułu umowy o pracę. Powyższe potwierdza też protokół z 9 stycznia 2023 r. nr I/2023 r. Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej w C. przesłuchania członków zarządu na okoliczność konfliktu w zarządzie i dyskusji, protokół głosowania członków rady nadzorczej za odwołaniem powoda oraz fakt nieudzielenia powodowi przez Walne Zgromadzenie Spółdzielni absolutorium za 2022 r. Zatem strona pozwana wykazała, że przyczyny odwołania powoda z funkcji prezesa i wypowiedzenia mu z tego powodu umowy o pracę dotyczyły powoda. Pełnomocnik powoda w toku postępowania nie wykazała, by przyczyny wypowiedzenia powodowi umowy o pracę nie dotyczyły powoda i leżały wyłącznie po stronie pracodawcy. Bezpośrednią przesłanką oddalenia powództwa o odprawę jest ustalenie, że przyczyny niedotyczące pracownika nie były wyłączne jako motywacja rozwiązania umowy o pracę (por.: postanowienie SN z 2008-01-11 I PK 224/07 L. ). Pracownik dochodzący świadczeń przewidzianych ustawą z 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników ma udowodnić, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn jego niedotyczących a nie musi wykazywać, że były to przyczyny leżące po stronie pracodawcy (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2011 r., I PK 185/10, Lex nr 1119478, wyrok SN z 11 lipca 2018 r. II PK 105/17 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2016 r. III AUa 1293/16). Mając na względzie powyższe sąd a contrario na podstawie przepisu art. 8 w zw. z art. 10 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników oddalił powództwo o doprawę. O kosztach procesu sąd orzekł stosownie do treści przepisu art. 98 § 1 k.p.c. , ustalając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego w oparciu o § 9 ust. 2 w zw. z § 2 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U z 2018r., poz. 265 ze zmian.) w kwocie 2.700 zł . (-) M. O.