Sad powszechny, V AGa 229/21

(1)Regulaminu polegającego na opóźnieniu w płatności, w Artykule XVII

(3)Regulaminu polegającego na składaniu nieprawdziwych oświadczeń oraz opisanego w treści Artykułu XVII

(11)Regulaminu w postaci niespełnienie warunków umownych. Równocześnie powodowy bank wezwał pozwaną do uregulowania całości zadłużenia wynikającego z umowy kredytu, które na dzień 25 stycznia 2017r. wynosiło łącznie 413.275,33 zł, na wskazany w piśmie rachunek. Powodowy bank zwrócił się również do pozwanej spółki o kontakt celem określenia ostatecznego stanu zadłużenia. Powódka nadto uprzedziła pozwaną, że w przypadku braku zapłaty wskazanej wyżej należności w wyznaczonym terminie będzie naliczała dalsze odsetki w wysokości czterokrotności oprocentowania kredytu lombardowego ogłoszonego przez NBP. Powyższe pismo zostało pozwanej spółce doręczone na adres ul. (...) w R. poprzez awizo. Powodowy bank w dniu 15 listopada 2017r. wystawił wyciąg z ksiąg banku nr (...) w treści którego stwierdził, że na dzień 14 listopada 2017r. figuruje w księgach powodowego banku wymagalne zadłużenie dłużnika - pozwanej (...) spółki z o.o. z siedzibą w K. poprzednio z siedzibą w R. , KRS nr (...) , z tytułu umowy dyskontowej nr (...) – umowy wykupu wierzytelności odwrotnego (finansowanie dostawców) z dnia 29 marca 2016r. zmienionej aneksem z dnia 31 sierpnia 2016r. Na zadłużenie pozwanej spółki zgodnie z opisanym wyżej wyciągiem z ksiąg banku składa się kwota 458.229,87 zł w tym: 399.995,92 zł tytułem należności głównej, 2.975,58 zł tytułem odsetek w związku z wydłużonym okresem finansowania naliczone od dnia 8 września 2016r. do dnia 20 grudnia 2016r., 684,38 zł tytułem podatku Vat, 54.573,99 zł tytułem podwyższonych odsetek za opóźnienie od niespłaconego w terminie zadłużenia z tytułu należności głównej naliczone za okres od dnia 7 listopada 2016r. do dnia 13 listopada 2017r. Pismem z dnia 15 listopada 2017r. powodowy bank, w związku z nieuregulowaniem przez pozwaną zobowiązań wynikających z treści umowy opisanej w sprawie, wezwał pozwaną jako dłużnika do zapłaty w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, kwoty łącznie 458.229,87 zł w tym należności głównej w wysokości 399.995,92 zł, odsetek z tytułu wydłużonego okresu finansowania od dnia 8 września 2016r. do dnia 20 grudnia 2016r. w wysokości 2.975,58 zł, podatek Vat w wysokości 684.38, podwyższone odsetki za opóźnienie od niespłaconego w terminie zadłużenia z tytułu należności głównej za okres od dnia 7 listopada 2016r. do dnia 13 listopada 2017r. w wysokości 54.573,99 zł, na wskazany rachunek bankowy pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Powyższe pismo zostało doręczone pozwanej w dniu 28 listopada 2017r. na adres ul. (...) pod (...) w K. . Zarządzeniem (...) / (...) z dnia 23 grudnia 2015r. Prezes Zarządu powodowej spółki w sprawie wysokości odsetek podwyższonych od niespłaconego w terminie zadłużenia w PLN i walucie wymienialnej obowiązującej dla klientów z segmentu korporacyjnego i strategicznego zostały ustalone w wysokości dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie – ustawowe odsetki za opóźnienie to odsetki w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Podmiotom o charakterze strategicznym Prezes powodowej spółki przyznał prawo negocjacji wysokości odsetek. Powodowy bank sfinansował zobowiązania pozwanej spółki wobec jej klientów w łącznej wysokości 399.455,92 zł. W szczególności powodowa spółka uregulowała na rzecz klienta pozwanej spółki: (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę należności głównej w wysokości 58.059,38 zł opisaną w fakturze VAT nr (...) w dniu 21 października 2016r., (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę należności głównej w wysokości 26.645,49 zł opisaną w fakturze VAT nr (...) w dniu 28 września 2016r., (...) z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę należności głównej w wysokości 39.937,61 zł opisaną w fakturze VAT nr (...) w dniu 4 października 2016r., (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę należności głównej w wysokości 44.715,42 zł opisaną w fakturze VAT nr (...) w dniu 8 września 2016r., (...) spółki jawnej (...) . (...) w dniu 8 września 2016r., (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę należności głównej w wysokości 61.866,54 zł opisaną w fakturze VAT nr (...) w dniu 23 września 2016r., (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę należności głównej w wysokości 63.368,93 zł opisaną w fakturze VAT nr (...) w dniu 20 września 2016r., (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę należności głównej w wysokości 19.907,55 zł opisaną w fakturze VAT nr (...) w dniu 5 września 2016r., (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę należności głównej w wysokości 75.954,96 zł opisaną w fakturze VAT nr (...) w dniu 13 września 2016r. Wierzytelności powyższe zostały uregulowane w systemie wydłużonego finansowania. Sąd Okręgowy uznał, że powódka wykazała roszczenie co do zasady, jak i wysokości wskazując, że wobec udzielenia zgody przez pozwaną na wstąpienie przez powódkę w prawa spłaconych wierzycieli na podstawie art. 518 § 1 pkt 3 k.c. powódka stała się wierzycielem pozwanej z tytułu spłaconych wierzytelności, a więc kwoty należności głównej w wysokości 399.995,92 zł oraz iż roszczenie to nie uległo ono przedawnieniu. Jako podstawę zasądzenia odsetek umownych Sąd Okręgowy wskazał art. 359 § 1 k.c. i art. 481 § 2 1 k.c. , zaś rozstrzygnięcia o kosztach procesu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 98 § 1 1 k.p.c. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do rozłożenia na raty zasądzonego od pozwanej na rzecz powódki roszczenia, albowiem pozwana nie wykazała istnienia po jej stronie przesłanek wskazanych w treści art. 320 k.p.c. W ocenie Sądu Okręgowego nie istniały też okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c. W apelacji od tego rozstrzygnięcia strona pozwana zaskarżając go w całości wniosła o zmianę wyroku Sądu Okręgowego poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz kuratora kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego oraz w sposób nasuwający zastrzeżenia z puntu widzenia zasad logicznego rozumowania, a to poprzez uznanie iż wyciąg z ksiąg banku stanowi wystarczający dowód na istnienie i wysokość zobowiązania pozwanej, podczas gdy przedmiotowy dokument, jako niepodpisany, nieweryfikowalny, nie ma wystarczającej mocy dowodowej oraz poprzez uznanie że powódka w sposób skuteczny wypowiedziała umowę z dnia 29 marca 2016r., podczas gdy pieczęcie na załączonej do pozwu kopercie są nieczytelne. Zarzuciła też naruszenie art. 243 1 k.p.c. w zw. z art. 309 k.p.c. poprzez uznanie, że niepodpisane wydruki komputerowe i zrzuty ekranu z programu bankowego stanowią środek dowodowy, podczas gdy w oparciu o treść powyższych dokumentów nie sposób ustalić ich wystawcę oraz wiarygodność, stąd nie powinny stanowić podstawy ustaleń faktycznych w sprawie. Powódka wniosła o oddalenie apelacji i o zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny podziela w całości i uznaje za swoje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji. Ustalenia te znajdują oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Zebrane w sprawie dowody Sąd Okręgowy ocenił w granicach zakreślonych przepisem art. 233 § 1 k.p.c. , nie uchybiając zasadom logicznego rozumowania, ani też doświadczenia życiowego. Wnioski Sądu I instancji, co do faktów w sposób logiczny wynikają z treści dowodów zgromadzonych w sprawie, a zaoferowanych przez powódkę. Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. dotyczącego swobodnej oceny dowodów. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd powyższego przepisu wymaga wykazania, że Sąd I instancji uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, natomiast apelująca nie wykazała, aby Sąd Okręgowy dopuścił się powyższych naruszeń. Nie jest natomiast wystarczające wyłącznie przekonanie skarżącej o innej niż przyjął Sąd Okręgowy wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu, a z takim sformułowaniem treści apelacji mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu Apelacyjnego podniesiony zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. stanowi polemikę z prawidłowymi ustaleniami dokonanymi przez Sąd pierwszej instancji. Powódka w oparciu o przedstawiony przez siebie materiał dowodowy wykazała, iż strony łączył stosunek umowny przedstawiając jako dowód w sprawie umowę łączącą strony wraz z aneksem, które jasno określają obwiązki stron oraz dokumenty potwierdzające fakt wypowiedzenia łączącej strony umowy. Co prawda pieczęcie na kopii koperty, którą przesłano pozwanej wypowiedzenie umowy są w części wybrakowane, jednakże mimo to bez większych trudności da się na jej podstawie ustalić czynności organu doręczającego i treść umieszczonych na niej adnotacji. Ewentualne zaś trudności strony w odczytaniu tego dokumentu skutkować winny złożeniem wniosku dotyczącego zobowiązania do złożenia przez powódkę oryginału tego dokumentu i dokonania jego oględzin w trybie art. 208 § 1 pkt. 4 k.p.c. , czy też o doręczenie dokładniejszej kopii tegoż dokumentu, co nie miało miejsca. W efekcie wobec braku złożenia stosownego wniosku, czy zarzutu na etapie postępowania przed Sądem I instancji, powołanie się w apelacji na nieczytelność kopii koperty należy uznać za nieskuteczne, zwłaszcza w sytuacji gdy Sądy obu instancji bez większych trudności zapoznały się z jego treścią. Za niezasadny należy także uznać zarzut dotyczący braku możliwości dowodzenia w oparciu o wyciąg z ksiąg banku. Złożony przez powódkę wyciąg z ksiąg banku został podpisany, co wynika w sposób oczywisty z treści tego wyciągu znajdującego się na k. 11 akt. Pod tymże dokumentem figurują też pieczęcie imienne i podpisy Dyrektora Departamentu Kredytów Zwiększonego Ryzyka A. G. i pełnomocnika banku J. B. , których uprawnienie do tej czynności wynika z potwierdzonych notarialnie pełnomocnictw udzielonych przez osoby upoważnione w imieniu powódki odpowiednio w dniu 14 marca 2013r. /k. 1-0 akt/ i w dniu 1 lipca 2017r. /k. 8-9 akt/. O ile zgodnie z art. 95 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 1896 ze zm.) w postępowaniu cywilnym wyciąg z ksiąg banku nie ma obecnie mocy dokumentu urzędowego i tym samym przestał korzystać z domniemania autentyczności i prawdziwości dokumentu urzędowego na podstawie 244 § 1 k.p.c. , to podobnie jak inne dokumenty bankowe pozostał dokumentem prywatnym, stanowiącym środek dowodowy w postępowaniu cywilnym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2020 r., II CZ 11/20). W efekcie pozbawienie wyciągów z ksiąg banku mocy dokumentu urzędowego w postępowaniu cywilnym nie oznacza, że nie mają one żadnej mocy dowodowej. Przeciwnie, przepis art. 95 ust.1 ustawy Prawo bankowe stanowi, iż księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych, z wyłączeniem postępowania cywilnego. Potwierdzeniem istotnej mocy dowodowej wyciągu z ksiąg banku jako stanowiących podstawę do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym stanowił także przepis art. 485 § 3 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 7 listopada 2019 r. Nie ulega zaś wątpliwości, że dowód z dokumentu prywatnego jest samodzielnym środkiem dowodowym, którego moc Sąd ocenia według zasad określonych w art. 233 § 1 k.p.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2004 r., IV CK 474/03). Wobec tego nie istniały żadne przeszkody, by Sąd Okręgowy mógł uznać go za podstawę swoich ustaleń faktycznych, a następnie wyrokowania. Co prawda moc dowodowa dokumentu prywatnego jest słabsza aniżeli moc dowodowa dokumentu urzędowego i dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów. Jednakże nie przeszkadza to, by Sąd orzekający w ramach swobodnej oceny dowodów ( art. 233 k.p.c. ) uznał treść dokumentu prywatnego za zgodną z rzeczywistym stanem rzeczy. Nie można także zgodzić się ze skarżącą, by wyciąg z ksiąg banku miał być dokumentem nieweryfikowalnym. Co prawda mniejsza moc dokumentu prywatnego w stosunku do dokumentu urzędowego skutkuje też innym rozkładem ciężaru dowodu w razie zaprzeczenia prawdziwości tych dokumentów. W przypadku zaprzeczenia prawdziwości dokumentu urzędowego ciężar dowodu, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą obciąża tę stronę procesu cywilnego, która zaprzecza jego prawdziwości ( art. 252 k.p.c. ). W przypadku zaś zaprzeczenia prawdziwości dokumentu prywatnego pochodzącego od innej osoby niż strona zaprzeczająca, obowiązek udowodnienia jego prawdziwości spoczywa na stronie, która z tego dokumentu chce skorzystać ( art. 253 k.p.c. ). Jednakże nie oznacza to, że strona pozwana chcąc podważyć moc dowodową przedstawionych przez powódkę dokumentów może ograniczyć się do ogólnego ich zakwestionowania. Powinna ona przedstawić skonkretyzowane zarzuty i to już na etapie przed Sądem I instancji, a co najmniej wniosek o dołączenie do akt sprawy szczegółowych zapisów księgowych, które następnie mogłaby podważyć zarzucając brak spójności, błędy rachunkowe bądź przeciwstawiając im np. własne dowody wpłat na poczet zadłużenia, czy też kwestionując - w oparciu o posiadane dowody - wysokość dokonanej wypłaty środków finansowych. Jeżeli zdaniem strony pozwanej zadłużenie pozwanej wobec Banku jest inne niż podał to Bank, czego nawet nie twierdziła to powinna ona - zgodnie z obowiązkiem procesowym wynikającym z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. - wykazać tę okoliczność stosownymi dowodami - tymczasem strona pozwana podniosła niczym niepoparte, gołosłowne twierdzenia, iż wysokość kwoty dochodzonej pozwem nie została wykazana. Nadto powódka dowód w postaci wyciągu z ksiąg banku wskazała nie jako jedyny dowód potwierdzenia słuszności swych żądań, lecz jako jeden z wielu dowodów oznaczając tym samym podstawę faktyczną i prawną powództwa szerzej. W toku postępowania Sąd Okręgowy przeprowadził także dowody z dokumentacji związanej z zawarciem umowy, aneksem do niej, regulaminami powódki, zarządzeniem Prezesa zarządu powódki, wnioskami o wykup wierzytelności składanymi w systemie bankowości elektronicznej (...) wezwaniem do zapłaty, upoważnienia do składania dyspozycji wykupu. Ustalenie istnienia i wysokości wierzytelności powódki nie nastąpiło zatem wyłącznie na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych, ale i innych dokumentów potwierdzających istnienie stosunku podstawowego i zasadność roszczenia. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że Sąd Okręgowy błędnie przydał walor wiarygodności wyciągowi z ksiąg bankowych powoda. W efekcie Sąd Okręgowy ocenił przedstawione przez powódkę w świetle całokształtu materiału dowodowego i z uwagi na brak konkretnych twierdzeń i dowodów przeciwieństwa, co pozwoliło na uznanie twierdzeń powódki co do wysokości roszczenia za wiarygodne i prawdziwe. Sąd Apelacyjny nie podzielił też zarzutu strony pozwanej, że zrzut z ekranu i wydruki z programu bankowego nie mogą być dowodem potwierdzającym tezy powódki. Zrzut z ekranu i zapisana strona internetowa są dowodami w procesie cywilnym w rozumieniu art. 308 k.p.c. jako dowód z obrazu lub dźwięku. Również wydruki komputerowe mogą stanowić dowód w postępowaniu cywilnym, co wynika również z wykładni tego przepisu. Wydruki takie stanowią, bowiem „inny środek dowodowy”, o jakim mowa w art. 308 k.p.c. i art. 309 k.p.c. W Kodeksie postępowania cywilnego nie zawarto zamkniętego katalogu dowodów i dopuszczalne jest skorzystanie z każdego źródła informacji o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a środkiem dowodowym może być każdy legalnie uzyskany nośnik wiedzy o faktach (np. wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 2008r., I CSK 138/08, LEX nr 548795). Mimo, że dowód mieszczący się w kategorii, o której mowa w art. 308 k.p.c. , lecz niespełniający cech dokumentu prywatnego, o których mowa w art. 245 k.p.c. , nie korzysta z domniemania prawdziwości i pochodzenia, jednakże posiada walor dowodowy, stanowi bowiem odzwierciedlenie oświadczeń składanych w postaci elektronicznej, przez zapis cyfrowy i w taki też sposób dokumentowanych. Ocenie tego dowodu dokonanej przez Sąd Okręgowy, nie można zarzucić przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów, o jakiej mowa w art. 233 § 1 k.p.c. , w szczególności, że brak jest w apelacji jakichkolwiek argumentów na tę okoliczność. Dowód ten również został oceniony przez Sąd pierwszej instancji w kontekście pozostałych przeprowadzonych w sprawie dowodów. Wobec powyższego apelacja jako niezasadna została oddalona na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 15 zzs 1 ust.1 pkt.4 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 1842 ze zm.). O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt. 7 i § 10 ust.1 pkt. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 265 ze zm.) i na podstawie § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 536) w zw. z § 2 pkt 7 i § 10 ust.1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie 3 i 4 wyroku na podstawie art. 113 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 755) SSA Barbara Konińska