Sygn. akt V U 372/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Ewa Nowakowska Protokolant: st.sekr.sądowy Piotr Durajczyk po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2023 r. w Kaliszu odwołania M. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 22 marca 2023 r. Nr (...) w sprawie M. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach Zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 22 marca 2023 r. znak (...) w ten sposób, że przyznaje odwołującemu M. W. do emerytury prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach od (...) . Sędzia Ewa Nowakowska UZASADNIENIE Decyzją z dnia 22.03.2023r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. przyznał emeryturę M. W. od (...) , czyli od osiągnięcia wieku emerytalnego 65 lat, jednocześnie odmawiając mu prawa do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych z uwagi na to, że nie udowodnił co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach skoro nie przedłożył świadectwa spełniającego wymogi formalne. W odwołaniu od tej decyzji M. W. domagał się przyznania rekompensaty za ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 ton. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wniósł o oddalenie odwołania dodając, że zaliczono mu tylko 12 lat, 3 miesiące i 11 dni pracy w szczególnych warunkach za wyjątkiem okresu od 26.04.1982r. do 31.05.1999r. Sąd ustalił, co następuje: M. W. urodził się w dniu (...) Nie uzyskał prawa do emerytury wcześniejszej, nie występował o nią. Od 11.07.2001r. pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy. W dniu 16.01.2023r. wystąpił o emeryturę i prawo do tego świadczenia uzyskał od ukończenia 65 roku życia. Jednocześnie z wnioskiem o emeryturę wystąpił o przyznanie rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Organ trentowy zaliczył mu tylko 12 lat, 3 miesiące i 11 dni pracy w szczególnych warunkach, zarzucając, że co do okresu od 26.04.1982r. do 31.05.1999r. nie przedłożył świadectwa spełniającego wymogi formalne. W okresie tym pracował Spółdzielni (...) w K.
(1). Odwołujący się przedłożył organowi rentowemu świadectwo pracy w szczególnych warunkach z dnia 12.09.2018r. wystawione przez Regionalny Związek Rewizyjny Spółdzielni w K.
(2), który nie jest następcą prawnym zakładu pracy i z tego powodu ZUS nie uznał tego dowodu. W aktach osobowych z tego zakładu uzyskanych przez Sąd znajduje się jednak świadectwo pracy z dnia 31.05.1999r., zawierające w pkt 8 adnotację, że w całym w/w okresie M. W. pracował w szczególnych warunkach i wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracę jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 ton na stanowisku wymienionym w wykazie A dział VIII pkt 2. Dokument podpisał likwidator spółdzielni. (dowód – akta osobowe) W oparciu o zeznania świadka R. O. Sąd ustalił, że odwołujący się podczas całego zatrudnienia w (...) w K.
(1)pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 ton. Początkowo przewoził żywiec, a w późniejszym czasie wykonywał inne zlecenia transportowe. Obsługiwał zawsze samochody ciężarowe o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 ton. Były to pojazdy marki S. , J. typu wywrotka albo skrzyniowe. Pracę taką wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. (dowód – zeznania świadka R. O. [00:02:30- 00:06] nagranie z rozprawy w dniu 28.06.2023r.) Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z definicją ustawową z art. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. 2017 poz. 664 t. j. ze zm.) rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Przesłanki przedmiotowego świadczenia są sprecyzowane w art. 21, art. 22 i art. 23 ust. 2 ustawy pomostowej. Zgodnie z powołanymi przepisami rekompensata przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948r., który ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat do dnia 31 grudnia 2008r. Jednocześnie ust. 2 art. 21 precyzuje przesłankę negatywną, stanowiąc, iż rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Powyższe oznacza, iż dla ustalenia prawa do rekompensaty konieczne jest wykazanie określonego charakteru pracy ubezpieczonego pracownika w rozumieniu art. 32 ustawy o ustawy o emeryturach i rentach z FUS w wymiarze co najmniej 15 lat do dnia 31 grudnia 2008r., przy jednoczesnym braku możliwości uzyskania prawa do emerytury pomostowej lub prawa emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na skutek zmiany stanu prawnego wprowadzonego ustawą o emeryturach pomostowych . Podnieść należy, iż dla właściwej interpretacji przesłanki negatywnej z art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych istotne znaczenie ma treść art. 2 pkt. 5 powołanej ustawy. Opierając się na brzmieniu literalnym art. 21 ust. 2 ustawy należałoby uznać, iż każdej osobie, która uzyskała prawo do emerytury na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS nie przysługuje rekompensata. Natomiast celem wprowadzonej rekompensaty jest zgodnie z art. 2 pkt. 5 ustawy o emeryturach pomostowych zapewnienie pracownikom uzyskania odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, którzy nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. W rozpoznawanej sprawie organ rentowy nie uwzględniał roszczenia o rekompensatę tylko z uwagi na braki formalne przedłożonego świadectwa pracy w szczególnych warunkach. Z zasady okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, ale w razie braku możliwości uzyskania dokumentu od zakładu pracy możliwe jest wykazywanie pracy w szczególnych warunkach wszelkimi innymi dowodami. Spór o zakwalifikowanie pracy do wykonywanej w szczególnych warunkach odbywa się w trybie ustalenia prawa do świadczenia przed sądem w ramach odwołania od decyzji organu rentowego. Utrwalone jest już w orzecznictwie, że o zakwalifikowaniu pracy na danym stanowisku do pracy w szczególnych warunkach decyduje nie tyle nazwa stanowiska, co rzeczywisty charakter pracy. Omówiony wyżej materiał dowodowy w postaci zeznań świadka R. O. , a przede wszystkim dokumentu w postaci świadectwa pracy w szczególnych warunkach a akrach osobowych pozwala w ocenie Sądu na przyjęcie, że odwołujący się do dnia 31.12.2008r. ponad 15 lat pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 ton. Stanowisko kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony ujęte jest w dziale VIII pkt. 2 wykazu A stanowiącego załącznik przytoczonego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zmianami). Definicję ustawową „ pracy w szczególnych warunkach” zawiera art.32 ust 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W tym stanie rzeczy uznać należy, że odwołujący się wykazał ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach, nie uzyskał prawa do emerytury wcześniejszej ani pomostowej, zatem nabył prawo do rekompensaty przy przyznanej mu emeryturze od daty nabycia świadczenia czyli od (...) . Zaskarżona decyzja podlegała więc zmianie i zgodnie z art. 477 14 § 2 k.p.c. orzeczono jak w wyroku. Sędzia Ewa Nowakowska