Sad powszechny, V U 563/23

Sygn. akt V U 563/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2023 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Stanisław Pilarczyk Protokolant: st.sekr.sądowy Anna Sobańska po rozpoznaniu w dniu 5 września 2023 r. w Kaliszu odwołania M. M. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 2 czerwca 2023 r. Nr (...) z dnia 16 sierpnia 2023 r. Nr (...) w sprawie M. M. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o prawo do renty rodzinnej Oddala odwołanie Sędzia Stanisław Pilarczyk UZASADNIENIE Decyzją z dnia 2 czerwca 2023 roku, zmienioną decyzją z dnia 16 sierpnia 2023 roku, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił niepełnoletniej J. M. , działającej przez matkę M. M. , przyznania prawa do renty rodzinnej po ojcu P. M. , gdyż nie spełniał on warunków do nabycia własnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jako, że zmarł w wieku powyżej 30 roku życia, a w dziesięcioleciu przed zgonem (co jest automatycznie przyjmowane za datę powstania całkowitej niezdolności do pracy) nie wykazał wymaganych 15 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. M. domagając się przyznania renty rodzinnej dla córki J. M. , podnosząc trudną sytuację po śmierci męża P. M. . Organ rentowy, w odpowiedzi na odwołanie, wniósł o jego oddalenie. Sąd ustalił co następuje W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że zmarły P. M. , urodzony (...) , a zmarły 2 kwietnia 2023 roku, nie miał ustalonego prawa do emerytury ani renty rolniczej z ubezpieczenia społecznego rolników, nie pobierał też przed śmiercią renty z tytułu niezdolności do pracy. Nie miał również udowodnionego 25-letniego ubezpieczenia emerytalno-rentowego a jedynie 7 lat, 7 miesięcy i 5 dni. W ostatnim dziesięcioleciu przed dniem zgonu P. M. miał udowodnione jedynie 3 lata, 2 miesiące i 9 dni ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023 roku poz. 208 t.j.) renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty rolniczej lub spełniała warunki do uzyskania prawa do jednego z tych świadczeń. P. M. nie pobierał żadnego z powyższych świadczeń, a ponieważ urodzony był w dniu (...) roku i nie osiągnął wieku emerytalnego, oceny wymaga czy spełniał warunki do renty rolniczej. Nie był orzekany co do niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, ale w świetle cytowanego przepisu przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że w dacie zgony osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników , renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnia następujące warunki: podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres, o którym mowa w ust. 2; jest trwale lub okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym; całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu lub w okresach, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Art. 21 ust. 2 ustawy stanowi, iż warunek podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres uważa się za spełniony, jeżeli okres ubezpieczenia emerytalno-rentowego wynosi co najmniej: rok – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku do 20 roku życia; 2 lata – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku 20 lat – 22 lat; 3 lata – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku 22 lat – 25 lat, 4 lata – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku 25 lat -25 lat; 5 lat – jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 30 lat. Przy ustalaniu okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu zgodnie z ust. 2 tego artykułu stosuje się odpowiednio art. 20 ust. 1 i 2. Według zaś brzmienia ust. 8 art. 21 ustawy - okres 5 lat, o których mowa w ust. 2 pkt 5, powinien przypadać w okresie ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Przy tym dodatkowy warunek przypadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku rentowego lub przed dniem powstania niezdolności do pracy dotyczy wyłącznie okresu pięcioletniego, wymaganego od osób, u których niezdolność do pracy powstała powyżej 30-go roku życia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 1 października 2015 roku, III AUa 558/15, Lex nr 1817533) . Ustawodawca (świadomie czy nieświadomie) warunek posiadania okresu 5 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w okresie ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku, odniósł tylko do ubezpieczonych, o których mowa w ust. 2 pkt. 5 art. 21 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku – o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 roku Nr 50, poz. 291 z.zm.), czyli do takich, u których całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała powyżej 30-go roku życia. Zmarły P. M. w ostatnim dziesięcioleciu przed śmiercią nie posiada 5-letniego okresu ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Powyższe przekłada się również na prawo do renty rodzinnej. Należy mieć bowiem na uwadze, że stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, renta rodzinna jest uzależniona od tego, czy zmarły członek rodziny spełniał warunki wymagane do nabycia prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Renta rodzinna stanowi więc pochodną renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy zmarłego. Skoro zatem zmarły P. M. w chwili śmierci nie spełniał chociażby jednego z warunków do uzyskania prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, to również członkom rodziny zmarłego nie przysługuje renta rodzinna. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania zasady współżycia społecznego, na które powoływała się odwołująca M. M. . Nie ulega wątpliwości, że sytuacja materialna i finansowa rodziny zmarłego jest trudna. Niemniej jednak, przepisy ubezpieczeniowe są na tyle formalne i ścisłe, że nie można tutaj kierować się zasadami słuszności. Przy ocenie prawa do renty rodzinnej nie ma znaczenia wiek oraz liczba posiadanych dzieci, bowiem przepis zawarty w art. 29 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników bezwzględnie wskazuje, że warunki rentowe musza zostać spełnione dla osoby zmarłej, by współmałżonek czy też dzieci mogły uzyskać prawo do renty rodzinnej z ubezpieczenia społecznego rolników. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 października 2020 roku (III AUa 503/20, Lex nr 30892890) podkreślono, iż „W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie jest możliwe przyznawanie świadczeń bez spełnienia przesłanek ich nabycia, w oparciu o zasady współżycia społecznego, albowiem w tego typu sprawach nie stosuje ani art. 5 k.c. ani 8 k.p. ” Zaskarżona decyzja jest więc prawidłowa, a odwołanie jako bezzasadne podlegało oddaleniu i zgodnie z art. 477 14 § 1 k.p.c. orzeczono jak w wyroku. Sędzia Stanisław Pilarczyk