Sad powszechny, VII U 1007/22

Sygn. akt VII U 1007/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior Protokolant sekr. sądowy Marta Jachacy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. w Warszawie sprawy C. (...) G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o wysokość kapitału początkowego na skutek odwołania C. (...) G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 11 lipca 2022 r. znak: (...) (...)

1. zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 11 lipca 2022 r. znak: (...) (...) w ten sposób, że ustala wartość kapitału początkowego odwołującego C. (...) G. na dzień 1 stycznia 1999 r. na kwotę 42.677,80 zł oraz wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego na 394,95%,
2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. na rzecz odwołującego C. (...) G. kwotę 180,00 zł (sto osiemdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sędzia SO Renata Gąsior UZASADNIENIE W dniu 5 września 2022 r. C. G. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 11 lipca 2022 r., znak: (...) (...) w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia wysokości kapitału początkowego. Odwołujący zarzucił organowi rentowemu naruszenie art. 174 ust. 2, pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , co doprowadziło do nieprawidłowego wyliczenia wysokości kapitału początkowego skarżącego. W oparciu o powyższy zarzut odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie rzeczywistej wysokości kapitału początkowego oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że organ rentowy nie uwzględnił informacji o otrzymanym wynagrodzeniu w 1998 r. zawartego w Zaświadczeniu (...) Urzędu Skarbowego w K. z dnia 6 sierpnia 1999 r., nr (...) , a także PIT-11 wystawionego przez pracodawcę za 1998 rok. W ocenie odwołującego, wyliczenie kapitału początkowego jest błędne i wymaga ponownego przeliczenia przez biegłego sądowego z uwzględnieniem rzeczywistej wysokości otrzymywanego w 1998 r. wynagrodzenia, co będzie miało wpływ na wysokość świadczenia emerytalnego (odwołanie, k. 3-4 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. Organ rentowy wskazał, że w dniu 1 kwietnia 2022 r. organ rentowy na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - wydał decyzję o ponownym ustaleniu kapitału początkowego ubezpieczonego w kwocie 32.729,40 zł na dzień 1 stycznia 1999 r. Do ustalenia kapitału początkowego przyjęto 1 rok i 11 miesięcy okresu składkowego oraz 2 lata okresu nieskładkowego (nauka w szkole wyższej po ograniczeniu do 1/3 okresu składkowego). Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego został przejęty wskaźnik wysokości podstawy od zarobków z lat 1980-1998 wynoszący 149,77%. C. G. w dniu 16 maja 2022 r. złożył wniosek o ponowne obliczenie kapitału początkowego na podstawie zaświadczenia Urzędu Skarbowego i druku PIT-
3. Organ rentowy po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia 11 lipca 2022 r. odmówił ponownego ustalenia kapitału początkowego. Organ rentowy powołując się na brzmienie § 10 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe wskazał, że do ustalenia kapitału początkowego uwzględnił wszystkie udokumentowane polskie okresy ubezpieczenia i zarobki C. (...) G. , organ rentowy jednak nie uwzględnił zarobków ubezpieczonego w oparciu o zaświadczenie Urzędu Skarbowego oraz druk PIT-11 o uzyskanych dochodach i pobranych zaliczkach na poczet podatku dochodowego, ponieważ w ocenie organu rentowego nie są to dokumenty potwierdzające wysokość wynagrodzenia, które można uwzględnić do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia, za rok 1998 organ rentowy przyjął więc minimalne wynagrodzenie obowiązujące w danym roku (odpowiedź na odwołanie, k. 9-11v. a.s.). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: C. G. urodzony (...) , w okresie od 31 stycznia 1997 r. do 31 stycznia 2003 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w wymiarze pełnego etatu na stanowisku dyrektora biura projektów i kosztorysowania w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. (świadectwo pracy z dnia 31 stycznia 2003 r., k. 6 tom I a.r.). Z tytułu zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. ubezpieczony osiągnął następujące zarobki: - w 1997 r. łącznie 100.078,30 zł, - w 1998 r. łącznie 223.614,44 zł. Wynagrodzenie miesięczne netto C. (...) G. w marcu 1998 r. wynosiło 10.690 zł (zaświadczenie z 6 sierpnia 1999 r. wystawione przez (...) Urząd Skarbowy w K. , k. 51-52 tom II a.r., Pit-11 za 1998 r. wystawiony przez (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. , k. 53 tom II a.r., zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 10 marca 1998 r., k. 102 a.s., umowa o pracę z 31 stycznia 1997 r., k. 100 -101 a.s., zeznania świadka L. K. , k. 53-54 a.s.). Decyzją z dnia 1 kwietnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. ponownie ustalił kapitał początkowy C. (...) G. ustalając jego wysokość na dzień 1 stycznia 1999 r. na kwotę 32.729,40 zł. Organ rentowy uwzględnił okresy składkowe 1 rok, 11 miesięcy i nieskładkowe 4 lata, 6 miesięcy, po ograniczeniu do 1/3 okresów składkowych przebytych do dnia zgłoszenia wniosku o emeryturę 2 lata. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 149,77 %. Do obliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego przyjęto zarobki z 6 lat 1980, 1981,1982,1983,1997,
4. Zarobki jakie organ rentowy uwzględnił z 1997 r. to kwota 100.300 zł, a za 1998 r. to kwota 5.950 zł. Do obliczenia stosunku podstawy wymiaru składek za rok 1998 organ rentowy przyjął do podstawy wymiaru kapitału początkowego wynagrodzenie minimalne zgodnie z art. 15 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS (decyzja ZUS z 1 kwietnia 2022 r., k. 82 – 84 tom III a.r.). W dniu 16 maja 2022 r. C. G. złożył w ZUS wniosek o ponowne obliczenie kapitału początkowego z uwzględnieniem jego zarobków z 1998 r., do wniosku załączył dokumenty na potwierdzenie rzeczywistych zarobków z 1998 r. takie jak zaświadczenie Urzędu Skarbowego i druk PIT-11 za 1998 r. (wniosek o ponowne obliczenie kapitału początkowego z 16 maja 2022 r., k. 50-53 tom II a.r.). Po rozpatrzeniu wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał decyzję z dnia 11 lipca 2022 r., znak: (...) (...) na podstawie której, odmówił ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r., ponieważ przedłożone dokumenty nie powodują zmiany wartości kapitału początkowego (decyzja ZUS z 11 lipca 2022 r., k. 86 tom III a.r.). Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji organu rentowego, tym samym inicjując niniejsze postępowanie (odwołanie, k. 3-4 a.s.). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy, w tym aktach rentowych, oraz na podstawie zeznań świadka L. K. oraz odwołującego się C. (...) G. . Zeznania świadka L. K. Sąd uznał za wiarygodne, brak jest bowiem podstaw, aby odmówić im waloru wiarygodności. Sąd miał na uwadze, że świadek potwierdził, że na druku PIT-11 za 1998 r. przez niego podpisanym wskazane jest rzeczywiste wynagrodzenie C. (...) G. . Zeznania odwołującego C. (...) G. Sąd uznał za wiarygodne, były bowiem zgodne z tym co wynikało z dowodów w postaci dokumentów takich jak umowa o pracę z 31 stycznia 197 r., zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu 10 marca 1998 r., PIT-11 za 1998 r. Sąd nie znalazł przy tym podstaw, aby odmówić jego zeznaniom wiarygodności w jakimkolwiek zakresie. Wiarygodność dokumentów zawartych w niniejszej sprawie stanowiła spór pomiędzy stronami. Wbrew twierdzeniom organu rentowego Sąd uznał, że zarobki ubezpieczonego za okres zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. ujawnione na druku PIT-11 za 1998 r. podpisanym przez pracownika – głównego księgowego (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. , zasługiwały na przyznanie im waloru wiarygodności, ponieważ były spójne z tym co wynikało z zaświadczenia pracodawcy wystawionego 10 marca 1998 r., podpisanego przez wiceprezesa zarządu i dyrektora generalnego (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. - B. G. , z tym co wynikało z zaświadczenia z 6 sierpnia 1999 r. wystawionego przez (...) Urząd Skarbowy w K. , a także z tym co zeznał odwołujący. Wobec powyższego Sąd uznał za zasadne posłużenie się dokumentem w postaci druku PIT-11 za 1998 r. podpisanym przez pracownika – głównego księgowego (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. , celem ustalenia wysokości kapitału początkowego C. (...) G. i uznał wykazane w nich dochody odwołującego za 1998 r. za wiarygodne. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie C. (...) G. było zasadne. Z uwagi na przedmiot sporu, tytułem wstępu podkreślania wymaga, że zgodnie z przepisami art. 174-175 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1251) - kapitał początkowy ma być odtworzeniem kwoty składek na ubezpieczenie społeczne, opłaconych przed dniem 1 stycznia 1999 r. Zasady ustalania podstawy wymiaru emerytury zostały określone w art. 15 ustawy, a wysokość kapitału początkowego, zależy od udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych, podstawy wymiaru świadczenia, współczynnika określonego przez proporcję wieku ubezpieczonego i ustawowo określonego wieku emerytalnego oraz stażu. Natomiast do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia uwzględnia się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z okresu ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok zgłoszenia wniosku o emeryturę lub z dowolnych 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku. W przypadku nieudowodnienia okresów składkowych i nieskładkowych, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. Dokumentem potwierdzającym wysokość wynagrodzenia jest zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, wystawione przez pracodawcę lub prawnego następcę pracodawcy na druku ZUS RP-7, ale również legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca odpowiednie wpisy o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia dokonane przez pracodawcę lub następcę prawnego. Ustalenie kapitału początkowego następuje poprzez obliczenie hipotetycznej emerytury, jaką ubezpieczony otrzymałby w dniu 1 stycznia 1999 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , a następnie pomnożenie tej kwoty przez średnie dalsze trwanie życia osób ustalone na dzień 1 stycznia 1999 r. Zgodnie z art. 175 ust. 1 ustawy, postępowanie w sprawie ustalenia kapitału początkowego przebiega według zasad dotyczących ustalenia prawa do świadczeń przewidzianych w tej ustawie, co w szczególności dotyczy katalogu środków dowodowych, jakie służą ubezpieczonemu w postępowaniu przed organem rentowym do wykazania zarówno stażu ubezpieczonego, jak i wysokości przychodów. W dacie wydania przez organ rentowy spornej decyzji możliwość dowodzenia była ograniczona rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011 r., Nr 237, poz. 1412) zwanego dalej ,,rozporządzeniem”, które zmieniło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. z 1983 r., Nr 10, poz. 49 ze zm.) . Zgodnie z obowiązującym § 22 ust 1 i ust. 2 rozporządzenia, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności: legitymacja ubezpieczeniowa; legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia. Zważyć przy tym należy, że w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom. Według art. 473 § 1 k.p.c. w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przed sądem przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i z przesłuchania stron. Ten wyjątek od ogólnych zasad, wynikających z art. 247 k.p.c. , sprawia, że każdy istotny fakt (np. taki, którego ustalenie jest niezbędne do przyznania ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury), może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2007 r. I UK 111/07). Oznacza to, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być wprawdzie udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego , jednakże zaliczenie nieudokumentowanych okresów składkowych do uprawnień oraz wzrostu świadczeń emerytalno-rentowych wymaga dowodów nie budzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1998 r. II UKN 440/97 i z 4 lipca 2007 r. I UK 36/07, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 października 2013 r., III AUa 269/13). W niniejszej sprawie C. G. domagał się uwzględnienia przy obliczeniu jego kapitału początkowego wynagrodzenia uzyskanego w związku z zatrudnieniem w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. w 1998 r. Zgodnie z powyższymi przepisami należało przeanalizować sporną wysokość zarobków osiąganą przez odwołującego w 1998 r. Rozpoznając sprawę, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, Sąd Okręgowy uznał za zasadne uwzględnienie informacji wynikających ze spornych dokumentów zaświadczenia z 6 sierpnia 1999 r. wystawionego przez (...) Urząd Skarbowy w K. oraz dokumentu PIT-11 za 1998 r. wystawionego przez (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. . Jeżeli chodzi o druk PIT-11 za 1998 r. to Sąd miał na uwadze, że został on wystawiony przez osobę do tego uprawnioną – pracownika (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. – głównego księgowego L. K. , który potwierdził dane widniejące w tym dokumencie, przede wszystkim przyznał, że wskazane wysokości dochodu C. (...) G. za 1998 r. są prawidłowe i wiarygodne. Okoliczność ta została dodatkowo potwierdzona innymi dokumentami, takimi jak umowa o pracę z 31 stycznia 1997 r., a także zaświadczenie z 10 marca 1998 r., podpisanego przez wiceprezesa zarządu i dyrektora generalnego (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. - B. G. . Niewątpliwie wiceprezes zarządu był osobą uprawnioną z ramienia pracodawcy do złożenia tego typu podpisów. Stąd też w ocenie Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw, aby powyższe zaświadczenie dyskwalifikować jako środek dowodowy, także z uwagi na okoliczność, że zarobki wykazane w tym zaświadczeniu są tożsame z tym co wynika z pozostałych dokumentów druku PIT-11 za 1998 r. oraz zaświadczenia z 6 sierpnia 1999 r. wystawionego przez (...) Urząd Skarbowy w K. . Ponadto to, co wynika z ww. dokumentów potwierdził świadek L. K. , a także sam odwołujący. Wysokość wynagrodzenia jaka wynika z tych dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu. Sąd zważył, że należało odwołującemu uwzględnić faktyczne wynagrodzenie, które otrzymał w spornym okresie w 1998 roku z tytułu zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. . Rozstrzygnięcie powyższej okoliczności pozwalało zatem na uwzględnienie spornych wynagrodzeń odwołującego przy ustalaniu wysokości kapitału początkowego. Zaliczenie tego okresu jako okresu składkowego miało wpływ na ustalenie kapitału początkowego odwołującego. W związku z powyższym Sąd Okręgowy zobowiązał organ rentowy do hipotetycznego obliczenia kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. W odpowiedzi na powyższe zobowiązanie organ rentowy (k. 82-84) przedstawił stosowne obliczenie, zgodnie z którym ustalił kapitału początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. – 42.677,80 zł, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego na 394,95%. Wyliczenia organu rentowego nie były kwestionowane przez odwołującego się, który nie wniósł wobec nich zastrzeżeń. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy uznając odwołanie C. (...) G. za zasadne zważył, że skarżona decyzja podlegała stosownej zmianie na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zgodnie z pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 99 w zw. z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) , zasądzając od organu rentowego na rzecz odwołującego się kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów procesu – zastępstwa procesowego. Sędzia SO Renata Gąsior