Analizując odwołanie od decyzji z 15 maja 2023r. na wstępie należy wskazać, że ZUS w dniu 4 października 2023r. wydał nową decyzję, uchylając tym samym decyzję z 15 maja 2023r. Rozważając, czy i jaki wpływ miało to na możliwość rozpoznania odwołania R. C. , Sąd wskazuje, że art. 477 13 k.p.c. stanowi, że zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji lub przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności zaskarżonego orzeczenia lub decyzji wydanej przez ten zespół, przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie decyzji lub orzeczenia uwzględniającego w całości lub w części żądanie strony - powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. Poza tym zmiana lub wykonanie decyzji lub orzeczenia nie ma wpływu na bieg sprawy. Wskazany przepis stanowi lex specialis w stosunku do art. 355 k.p.c. , gdyż określa szczególne względem wskazanych w jego § 1 przesłanki umorzenia postępowania. Wynika z tego, że wydanie decyzji, która uchyla decyzję, od której wniesione zostało odwołanie do sądu w indywidualnej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych i rozstrzyga żądanie na niekorzyść strony skarżącej nie może powodować umorzenia postępowania na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. , albowiem nie zachodzą warunki określone w art. 477 13 k.p.c. , który pozwala na umorzenie postępowania sądowego wyłącznie w przypadku wydania decyzji uwzględniającej w całości lub w części wniosek strony. Brak jest również w takiej sytuacji przyczyn uzasadniających umorzenie postępowania na ogólnych zasadach określonych w art. 355 § 1 k.p.c. , gdyż nie występuje ani zbędność wydania wyroku (nie został zrealizowany cel, dla którego złożono odwołanie od decyzji organu rentowego, pełniące rolę pozwu), ani następczy brak przesłanek procesowych warunkujących dopuszczalność procesu ( art. 199 § 1 k.p.c. ). Reasumując, w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalna jest jakakolwiek ingerencja w decyzję, od której wniesione zostało odwołanie do sądu, poza przypadkami uregulowanymi w art. 83 ust. 6 ustawy systemowej (odpowiednio art. 477 9 § 2 k.p.c. ) oraz art. 477 13 k.p.c. Ten ostatni przepis w zdaniu drugim nie pozwala na umorzenie postępowania sądowego w przypadku administracyjnej weryfikacji decyzji na niekorzyść strony. Istnienie w obrocie prawnym decyzji rozstrzygającej niekorzystnie dla strony o tym samym przedmiocie co decyzja wcześniejsza nie wywołuje skutków w sferze postępowania cywilnego (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 lipca 2012r., II UK 333/11). Biorąc pod uwagę powyższe, jak i to, że w decyzji z 4 października 2023r. – poza oznaczeniem, że decyzja jest zaliczkowa - nie doszło do żadnej korzystnej zmiany dla R. C. , Sąd nie miał podstaw do umorzenia postępowania. Zdaniem Sądu w dalszym ciągu istniały podstawy do rozpoznania odwołania od decyzji z 15 maja 2023r., później uchylonej przez decyzję określoną jako zaliczkowa. Zwraca jednak uwagę, że wskazanej decyzji organ rentowy nadał charakter zaliczkowy do czasu zakończenia postępowania z norweską i francuską instytucją ubezpieczeniową, co powoduje, że Sąd musiał okoliczność tę brać pod uwagę. Wynika to z tego, że decyzja zaliczkowa ma szczególny charakter. Nie rozstrzyga ona o całości żądania zawartego we wniosku oświadczenie emerytalno-rentowe, ale jedynie o jego części, tj. o prawie do świadczenia, i nie kończy postępowania w sprawie przed organem rentowym. Oznacza to, że można jej przypisać walor decyzji częściowej ( art. 104 § 2 k.p.a. ). Przypisanie decyzji wydawanej na podstawie art. 120 ust. 1-2 ustawy emerytalnej waloru decyzji częściowej ma dwie zasadnicze konsekwencje. Po pierwsze, kończy ona postępowanie w sprawie w odniesieniu do prawa do świadczenia. Oznacza to w szczególności, że przyznanie świadczenia w kwocie zaliczkowej wyłącza po stronie organu rentowego możliwość odmowy ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia w toczącym się postępowaniu. Po drugie, od decyzji przyznającej świadczenie w kwocie zaliczkowej przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 ustawy o s.u.s.). Decyzja ta może być jednak kwestionowana w sądowym postępowaniu odwoławczym tylko w takim zakresie, w jakim rozstrzyga ona sprawę o świadczenie emerytalno-rentowe, a zatem w odniesieniu do prawa do świadczenia, nie zaś do wysokości kwoty zaliczkowej. Jej ustalenie nie mieści się w wynikającym z wniosku o świadczenie przedmiocie postępowania w sprawie, a w rezultacie - nie może być traktowane jako część jej rozstrzygnięcia. Wysokość świadczenia jest bowiem określana w decyzji, która kończy postępowanie, a organ rentowy, wydając ją, nie jest związany kwotą zaliczkową (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 9 maja 2023r., III AUa 602/22). Niezależnie od tego, co zostało wskazane, trzeba też przypomnieć, że R. C. domagał się przeliczenia emerytury z uwzględnieniem przeliczonego kapitału początkowego, uwzględniającego okresy pracy za granicą. Wobec tego, że w zakresie odnoszącym się do przeliczenia kapitału początkowego jego stanowisko nie zostało uwzględnione, Sąd nie mógł tym samym skorygować decyzji z 15 maja 2023r. w zakresie odnoszącym się do wysokości świadczenia emerytalnego. Inaczej zaś wygląda sytuacja z potrąceniem ze świadczeń przyznanych ubezpieczonemu w decyzji z 15 maja 2023r. Organ rentowy z racji tego, że po wydaniu wskazanej decyzji, takie potrącenie już zrealizował, nie powtórzył w decyzji z 4 października 2023r. rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. To nie oznacza jednak, że Sąd nie mógł i nie powinien dokonać kontroli w zakresie obejmującym to potrącenie, niekorzystne dla ubezpieczonego i faktycznie zrealizowane, a więc uszczuplające kwotę, która została mu wypłacona. Organ rentowy, dokonując takiego potrącenia powołał się na niewłaściwe przepisy, a to dlatego, że potrącenie nastąpiło z wyrównania, jakie ZUS wypłacił R. C. za maj i za czerwiec 2023r. Gdyby uwzględniać osobno świadczenia za ww. miesiące i miesiące wcześniejsze, to w żadnym z tych miesięcy – co ZUS sam przyznał – nie byłoby możliwości dokonania takiego potrącenia. Zakład – wobec wyrównania świadczeń – dokonał jednak takiego zabiegu. Według ubezpieczonego był on bezprawny, gdyż obowiązujące przepisy tego nie przewidują. Ubezpieczony nie ma racji, ale tylko w tym zakresie, w którym twierdził, że brak jest w przepisach takiego przepisu, który pozwoliłby na potrącenia we wskazanej sytuacji. Art. 143 ustawy emerytalnej stanowi, że w razie przyznania lub podwyższenia świadczeń za okres wsteczny organ rentowy ma prawo potrącić na zaspokojenie należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 1-2d, 4 i 6-10, kwotę wyrównania należną do miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym wydano decyzję ustalającą prawo do świadczeń lub decyzję ustalającą prawo do świadczeń w podwyższonej wysokości. W przypadku R. C. taka decyzja podwyższająca świadczenia za okres wsteczny została wydana w dniu 15 maja 2023r., ale zgodnie z cytowanym przepisem ze świadczeń podwyższonych można było dokonać potrącenia na zaspokojenie należności wymienionych w art. 139 ust. 1 pkt 1-2d, 4 i 6-10. R. C. tymczasem miał mieć potrącane należności, na jakie wskazuje art. 139 ust. 1 pkt 5, czyli sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż należności, o których mowa w pkt 3. Trzeba wyraźnie podkreślić, iż nie były to należności alimentacyjne lub inne o podobnym charakterze, dlatego organ rentowy nie miał podstaw do zastosowania art. 143 ustawy emerytalnej. Wobec tego Sąd, zmieniając decyzję z 15 maja 2023r. na podstawie art.
orzekł, że brak było podstaw do potrącenia R. C. z emerytury kwoty 481,86 zł. W pozostałym zakresie odwołanie od wskazanej decyzji, jako bezzasadne, zostało oddalone na podstawie art.
k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.