Sad powszechny, XI W 7368/13

Sygn. akt XI W 7368/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 czerwca 2014 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie XI Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSR Piotr Rozbicki Protokolant: Monika Krajewska przy udziale przedstawiciela oskarżyciela publicznego A. L. po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 11 lutego 2014 roku, 3 kwietnia 2014 roku i 29 maja 2014 roku sprawy S. B. syna W. i J. z domu B. urodz. dnia (...) w Z. obwinionego o to, że:

1. działając jako Wiceprezes Zarządu spółki (...) S.A. z siedzibą w W. przy ul. (...) lok. (...) w okresie od dnia 11.03.2013 r. do dnia 26.03.2013 r. nie wypłacił B. R. wynagrodzenia za luty 2013 r. w kwocie 1181,38 zł netto, tj. za wykroczenie z art. 282 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami oraz z 2012 r. poz. 908 ) w związku z art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami oraz z 2012 r. poz. 908 ),
2. działając jako Wiceprezes Zarządu spółki (...) S.A. z siedzibą w W. przy ul. (...) lok. (...) w okresie od dnia 22.03.2013 r. do dnia 01.07.2013 r. nie wypłacił B. R. odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia w związku z rozwiązaniem przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy w trybie art. 55 § 11 Kodeksu pracy , tj. za wykroczenie z art. 282 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami oraz z 2012 r. poz. 908 ) w związku z art. 55 § 1 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami oraz z 2012 r. poz. 908 ), I. S. B. uznaje za winnego popełnienia zarzucanego mu w punkcie 1 wniosku o ukaranie czynu wyczerpującego znamiona art. 282 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy i za to na tej podstawie skazuje go na karę grzywny w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych; II. S. B. uniewinnia od popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 2 wniosku o ukaranie; III. zasądza od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 100 (sto) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 1.436,77 (jeden tysiąc czterysta trzydzieści sześć 77/100) złotych tytułem zwrotu wydatków postępowania. Sygn. akt XI W 7368/13 UZASADNIENIE wyroku z dnia 4 czerwca 2014 roku Sąd Rejonowy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił następujący stan faktyczny. W dniach 24 i 27 czerwca 2013 roku oraz 1 lipca 2013 roku Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadziła kontrolę (...) w W. (dalej: (...) ). Kontrolą objęto m.in. zatrudnienie B. R. , będącego pracownikiem spółki na podstawie umowy o pracę w okresie od dnia 1 sierpnia 2008 roku do dnia 21 marca 2013 roku na stanowisku dziennikarz i korektor w (...) w L. (dalej: (...) ), z wynagrodzeniem zasadniczym wynoszącym 1.126 złotych brutto miesięcznie plus określone regulaminowo premie. /protokół kontroli k. 5-9, wystąpienie pokontrolne k. 24, umowa o pracę k. 10, 67/ Podczas kontroli spółkę reprezentował wiceprezes S. B. , który złożył m.in. wyjaśnienia co do powodów braku dostarczenia listy płac za miesiące i luty i marzec 2013 roku dotyczących B. R. . /protokół kontroli k. 5-9, wyjaśnienia k. 14/ W piśmie z dnia 21 marca 2013 roku B. R. oświadczył pracodawcy, że rozwiązuje umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy na podstawie art. 55 § 1 1 k.p. , z powodu niewypłacenia należnego wynagrodzenia za luty 2013 roku. /pismo zatytułowane „wypowiedzenie” k. 11, 68/ B. R. otrzymał wynagrodzenie za pracę za miesiąc luty 2013 roku przelewem bankowym z dnia 26 marca 2013 roku. /protokół kontroli k. 7, wyciąg z rachunku bankowego k. 15/ W dniu 27 marca 2013 roku pracodawca wystawił mu świadectwo pracy, w którym wskazał m.in. jako tryb i podstawę ustania stosunku pracy – rozwiązanie w trybie art. 55 § 1 1 k.p. . /świadectwo pracy k. 13, 70/ W dniu 4 kwietnia 2013 roku B. R. wniósł do Sądu Rejonowego w L. przeciwko (...) pozew o odszkodowanie w związku z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy. /pozew k. 17-19/ Pozwany nie uznał powództwa. Sprawa jest w toku. /pismo procesowe k. 20, odpowiedź na pozew k. 22-23, wyjaśnienia obwinionego k. 158/ W piśmie z dnia 5 kwietnia 2013 roku (...) reprezentowany przez prokurenta W. D. oświadczył B. R. , że rozwiązuje z nim umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu utraty zaufania pracodawcy. /pismo zatytułowane „rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia” k. 101/ W (...) nie było regulaminu wynagradzania. Dział (...) stosował przepisy Kodeksu pracy . /pismo (...) k. 82/ W (...) , w tym w okresie objętym wnioskiem o ukaranie, zarząd był trzyosobowy. Jednym z członków zarządu (wiceprezesem) był S. B. . Spółkę, według wpisu w KRS, reprezentował każdy z członków zarządu łącznie z prokurentem. W spółce był jeden prokurent samoistny, W. D. . /informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców k. 83-90/ Pracownicy (...) zaangażowani w pracę (...) mieli z pracodawcą umowę o pracę z minimalnym wynagrodzeniem, a także umowę cywilnoprawną, w oparciu o którą płacono im za publikację i zdjęcia. /zeznania B. R. k. 108, zeznania J. K. k. 160/ B. R. pracował w systemie zadaniowego czasu pracy. Nie podpisywał list obecności. /zeznania B. R. k. 108, umowa o pracę k. k. 10, 67/ W (...) redaktorem naczelnym był C. P. . W sprawach z zakresu prawa pracy był on pośrednikiem między pracodawcą a pracownikami (...) świadczących pracę w (...) . W istotnych kwestiach pracowniczych odsyłał do pracodawcy. /zeznania B. R. k. 108, 110, zeznania L. S. k. 111/ Naliczaniem wynagrodzenia zajmowała się kadrowa J. K. , zaś następnie, w tym w ostatnim okresie pracy w (...) B. R. , L. S. . /zeznania B. R. k. 108, zeznania L. S. k. 111/ Przelewy wynagrodzeń w (...) zlecała żona prokurenta (...) , T. D. . /zeznania B. R. k. 108, zeznania L. S. k. 111-112, zeznania J. K. k. 159, zeznania J. C. k. 161/ S. B. nadzorował (...) w zakresie spraw budowlanych. W stosunku do pracowników budowlanych prowadzone były kontrolowane przez niego listy obecności, w oparciu o które naliczane były płace. /wyjaśnienia obwinionego k. 111, zeznania L. S. k. 112, zeznania J. K. k. 159/ S. B. jest wdowcem, nie ma nikogo na utrzymaniu, jego jedyny deklarowany dochód wynosi 1.570 złotych miesięcznie (emerytura). Nie był karany. Leczy się okulistycznie. Ponosi wydatki związane z leczeniem. /dane osobopoznawcze k. 48, informacja ZUS k. 98, dokumentacja medyczna k. 99, faktura k. 97/ Obwiniony S. B. zarówno w toku czynności wyjaśniających (k. 2), jak też przed Sądem (k. 49) nie przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu. Wyjaśnił jedynie tyle, że nadzorował (...) w zakresie spraw budowlanych (k. 111) oraz że tocząca się przed Sądem Rejonowym w L. sprawa B. R. o odszkodowanie nie zakończyła się (k. 158). Sąd Rejonowy zważył, co następuje. Sąd uwzględnił przeprowadzone w sprawie dowody osobowe, tj. wyjaśnienia obwinionego (k. 111, 158) oraz świadków: B. R. (k. 108-111), L. S. (k. 111-113), które za wyjątkiem nielicznych szczegółów były zgodne, tak między sobą, jak też z zebraną w sprawie dokumentacją. Zeznania świadków J. K. (k. 159-160) i zwłaszcza J. C. (k. 160-161), osób, które nie pracowały w (...) w okresie objętym wnioskiem o ukaranie, nie wniosły do sprawy nic nowego co w niej istotne. Potwierdziły ogólnie strukturę organizacyjną i strukturę zatrudnienia tej spółki oraz kwestie związane z obliczaniem i wypłatą wynagrodzeń. Sąd uwzględnił nieosobowe dowody (wyszczególnione na karcie 162). Odnośnie dokumentów oficjalnych, te sporządzone zostały one przez powołane do tego osoby, zajmujące się tym w związku z pełnionymi obowiązkami i zgodność ich treści z prawdą nie była poddawana w wątpliwość w toku postępowania przez strony procesowe. Jeśli chodzi o dokumenty prywatne, zasłużyły na uwzględnienie jako dowód tego, że ich sporządzenie względnie przedłożenie adresatowi miało miejsce. S. B. obwiniony został o czyny z art. 282 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy , który stanowi, że karze za wykroczenie podlega, kto wbrew obowiązkowi nie wypłaca w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika, wysokość tego wynagrodzenia lub świadczenia bezpodstawnie obniża albo dokonuje bezpodstawnych potrąceń. Wykroczenie z art. 282 k.p. może popełnić każdy, kto wbrew obowiązkowi nie wypłaca pracownikowi w terminie wynagrodzenia czy innego świadczenia ze stosunku pracy”, a zatem nie tylko pracodawca czy osoba działająca w jego imieniu, jak to ma miejsce chociażby w wypadku wykroczenia z art. 281 k.p. . Oznacza to także, że z tytułu niewykonania powyższych obowiązków względem pracownika odpowiedzialność z art. 282 k.p. może ponosić nie tylko jeden podmiot (jedna osoba), ale większa ich ilość, o ile w wypadku każdego z nich są podstawy uznawać, że mają obowiązek dbać o to, aby wynagrodzenie (czy inne należne świadczenie pieniężne) zostało pracownikowi w ustalonym terminie wypłacone. Nie można przy tym sprowadzać odpowiedzialności za to wykroczenie do tych osób, które osobiście dokonują czynności faktycznej w postaci wypłaty pracownikowi świadczeń pieniężnych (przekazują je w gotówce czy zlecają przelew ich na rachunek bankowy pracownika), tym bardziej, że nierzadko osoby te działają w tym zakresie każdorazowo na polecenie swoich przełożonych. Chodzi raczej o te osoby, od których z uwagi na charakter prawny pracodawcy w ogólności czy też jednoznacznie ustalony wewnętrznymi regulacjami zakres poszczególnych obowiązków, należy wymagać, aby ten podstawowy obowiązek pracodawcy w postaci wypłaty pracownikowi wynagrodzenia czy innych należnych świadczeń był w terminie realizowany, co za tym idzie, którym w wypadku niewywiązania się z tego obowiązku można postawić z tego tytułu zarzut. Podkreślenia wymaga, że wykroczenie z art. 282 k.p. można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie. W tym drugim wypadku sprawca nie ma zamiaru dopuścić do niewypłacenia pracownikowi w terminie wynagrodzenia czy innych świadczeń pieniężnych, ale wskutek niezachowania przez niego ostrożności wymaganej w danych okolicznościach dochodzi jednak do tego skutku, mimo że przewidywał taką możliwość albo mógł przewidzieć ( art. 6 § 2 k.w.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej, stwierdzić należy, że zachodzą podstawy do przypisania obwinionemu S. B. czynu zarzucanego mu w punkcie 1 wniosku o ukaranie. W tym zakresie wyczerpał on swoim zachowaniem znamiona art. 282 § 1 pkt 1 k.p. Nie ulega wątpliwości, że wynagrodzenie za miesiąc luty 2013 roku nie zostało B. R. wypłacone w terminie. Wobec braku regulaminu wynagradzania zastosowanie w (...) miał w tym zakresie Kodeks pracy , zgodnie z którym ( art. 85 § 2 ), wynagrodzenie za prace płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, nie później niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. B. R. nie otrzymał należnego wynagrodzenia zasadniczego do dnia 10 marca 2013 roku. Wypłacone mu ono zostało przelewem bankowym dopiero z dnia 26 marca 2013 roku. Ustalając powyższe, ocenić należało, czy obwinionemu można postawić zarzut z tego tytułu, a inaczej, czy do niewypłacenia B. R. wynagrodzenia w kodeksowym terminie doszło z winy S. B. , w każdym razie między innymi z jego winy. Stwierdzić należy, że w ustalonych okolicznościach sprawy obwiniony jest taką osobą, o której mowa w hipotezie normy art. 282 § 1 k.p. . W pierwszej kolejności zważyć trzeba, że jest członkiem zarządu (...) , a więc organu spółki, który jest uprawniony, ale i zobowiązany do prowadzenia jej spraw ( art. 371 k.s.h. ). Z załączonej do akt sprawy informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z KRS wynika, że w istotnym w tej sprawie okresie zarząd (...) był wieloosobowy, zaś reprezentacja spółki została określona w ten sposób, że każdy z członków reprezentuje spółkę łącznie z prokurentem. Od reprezentowania spółki („na zewnątrz”) odróżnić należy prowadzenie spraw spółki, w rozumieniu podejmowania czynności faktycznych, organizacyjnych (czynności „wewnętrzne”). Zgodnie z zasada wyrażoną w art. 371 k.s.h. , także tu wymagane jest współdziałanie wieloosobowego zarządu. Rozpoznając sprawę niniejszą dokonać należy jeszcze jednego rozróżnienia, a mianowicie stosunków „wewnętrznych” z zakresu prawa pracy, a zatem realizacji nadrzędności pracodawcy względem pracowników, swoistego władztwa, wyrażającego się między innymi w uprawnieniu pracodawcy do wydawania pracownikowi wiążących poleceń dotyczących pracy, których wykonanie jest obowiązkiem pracownika ( art. 100 § 1 k.p. ). Nie sposób przyjąć, że na tym polu działalności pracodawcy, tj. np. polecając konkretnemu pracownikowi wykonanie jakiegoś obowiązku pracowniczego, wieloosobowy zarząd musi działać jako pracodawca kolegialnie, podejmować specjalną w tym celu uchwałę. Wiceprezes spółki jest w tym zakresie bez wątpienia pracodawcą w stosunku do poszczególnego pracownika zatrudnionego w tej spółce i może wydawać mu wiążące polecenia. Już z tego więc względu nie zasługuje na aprobatę Sądu podnoszone w sprawie przez obrońcę obwinionego twierdzenie, zgodnie z którym, obwiniony nie miał żadnego wpływu na wypłacanie pracownikom wynagrodzeń, w znaczeniu, że nie mógł samodzielnie sprawić, aby dane wynagrodzenie było pracownikowi wypłacone (w kasie zakładu pracy czy przelewem). Mając m.in. to na uwadze, Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka C. P. (k. 162). Jeśli zaś osobą faktycznie dokonującą tych wypłat pracownikom (...) była osoba niepodlegająca tzw. władztwu zakładowemu (o ile tak mogło mieć miejsce w wypadku T. D. ), za takie zorganizowanie tego zakresu spraw pracowniczych odpowiadać muszą poszczególni członkowie zarządu i wynikające z tego ewentualne nieprawidłowości w płatnościach wynagrodzeń czy innych świadczeń pracowniczych, możliwe do przewidzenia, oceniać należy w kategoriach niedołożenia przez nich wymaganej w tej sytuacji dbałości czy ostrożności. W obydwu powyższych ewentualnościach S. B. jako wiceprezesowi (...) przypisać można nieumyślność, o której mowa w art. 6 § 2 k.w.. Nie bez znaczenia przy ocenie kwestii odpowiedzialności obwinionego czy też jego obowiązku w zakresie odnoszącym się do należytej realizacji podstawowych obowiązków pracodawcy względem pracowników, w tym wypadku względem pracującego w tygodniku (...) B. R. , jest rola obwinionego podczas czynności kontrolnych Państwowej Inspekcji Pracy, który jednoosobowo występował w imieniu kontrolowanego podmiotu i nie odsyłając do nikogo innego, samemu prowadził wewnętrzne dochodzenie w przedmiocie wyjaśnienia kwestii związanych z zatrudnieniem ww. pracownika i osobiście przedstawił Inspekcji na piśmie wyniki poczynionych ustaleń. Przy wymiarze kary za czyn z punktu 1 wniosku o ukaranie Sąd Rejonowy kierował się dyrektywami jej wymiaru określonymi w art. 33 k.w., oceniając zwłaszcza stopień społecznej szkodliwości czynu a także cele kary w zakresie społecznego oddziaływania oraz cele, jakie ma ona osiągnąć w stosunku do ukaranego. Wymierzając karę Sąd miał też na względzie rodzaj i rozmiar szkody wyrządzonej wykroczeniem (w tej sprawie szkoda została w niedługim czasie naprawiona), a także właściwości, warunki osobiste i majątkowe obwinionego, jego stosunku rodzinne, wreszcie dotychczasowy sposób życia. Art. 282 § 1 k.p. przewiduje karę grzywny, którą wymierza się w wysokości od 1.000 do 5.000 złotych. W ocenie Sądu, odnosząc ustalone w sprawie okoliczności przypisanego czynu oraz okoliczności dotyczące osoby obwinionego do przytoczonych dyrektyw wymiaru kary zasadnym było wymierzenie S. B. grzywny w najmniejszej z możliwych wysokości, tj. 1.000 złotych. Od czynu zarzucanego obwinionemu w punkcie 2 wniosku o ukaranie należało go uniewinnić (punkt II wyroku). Zdaniem oskarżyciela publicznego, obwiniony ponosi winę za niewypłacenie B. R. w okresie od dnia 22 marca 2013 roku do dnia 1 lipca 2013 roku odszkodowania za okres wypowiedzenia w związku z rozwiązaniem przez pracownika umowy o pracę z winy pracodawcy. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Odszkodowanie z art. 55 § 1 1 k.p. nie jest takim samym roszczeniem, jak umówione wynagrodzenie zasadnicze, które wymagalne jest od pracodawcy w terminie wynikającym z regulaminu względnie powoływanego już wyżej art. 85 § 2 k.p. . Z akt sprawy, w szczególności pisma B. R. z dnia 21 marca 2013 roku zatytułowanego „wypowiedzenie” nie wynika, aby domagał się on od pracodawcy rzeczonego odszkodowania. Nie sposób więc uznać, aby pracodawca był w zwłoce co do zapłaty tegoż odszkodowania z dniem 22 marca 2013 roku. Następnie, w dniu 4 kwietnia 2014 roku, B. R. skierował sprawę o odszkodowanie do sądowego rozstrzygnięcia i także w tej sytuacji nie można przypisywać S. B. jakiejkolwiek winy w oparciu o art. 282 § 1 k.p. . Ewentualne zakończenie sprawy z zakresu prawa pracy prawomocnym wyrokiem zasądzającym roszczenie stworzy dopiero warunki do odpowiedzialności za inne już wykroczenie ( art. 282 § 2 k.p. ) względnie przestępstwo ( art. 218 § 3 k.k. ). Rozstrzygniecie w punkcie III wyroku zapadło na podstawie art. 21 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (Dz. U z 1983 roku, nr 49, poz. 223 ze zm.) – co do opłaty, a także, co do wydatków postępowania, na podstawie art. 118 § 1 i 2 k.p.w. , zgodnie z którym, w razie skazania, obwinionego obciąża się zryczałtowanymi wydatkami postępowania, a także należnościami osób – w tym świadków zeznających w sprawie. Na zasądzone od obwinionego S. B. na rzecz Skarbu Państwa wydatki złożyły się: ryczałt wynoszący 100 złotych jak też koszty poniesione przez świadków (łącznie 1.336,77 złotych). Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów, orzec należało jak w wyroku.