Sad powszechny, II AKz 848/24

Sygn. akt II AKz 848/24 POSTANOWIENIE Dnia 6 sierpnia 2024 roku Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: Sędzia SA Rafał Doros Protokolant: Kamil Klupś przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej del. do Prokuratury Regionalnej w Katowicach Iwony Skrzypek w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej zażalenia wniesionego przez prokuratora na postanowienie Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 15 lipca 2024 r., sygn. akt III Kp 539/24, o nieuwzględnieniu wniosku prokuratora na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. i art. 636 § 1 k.p.k. postanawia 1) utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy; 2) kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej postanowieniem z dnia 15 lipca 2024 roku, sygn. akt III Kp 539/24, na podstawie art. 180 § 2 k.p.k. nie uwzględnił wniosku prokuratora i odmówił zwolnienia z tajemnicy adwokackiej adw. P. K. (Kancelaria Adwokacka w O. ) celem przesłuchania go w charakterze świadka na okoliczności związane z reprezentowaniem przez niego pozwanego W. W. w toku postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej w sprawie z powództwa G. S. o zapłatę pod sygn. akt I Nc 80/20, a następnie I C 1749/

1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez prokuratora, który w wywiedzionym środku odwoławczym podniósł zarzut mającej wpływ na treść rozstrzygnięcia obrazy przepisu art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, oceny dowodów, czego konsekwencją był błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a polegający na bezzasadnym, niezgodnym z materiałem dowodowym i zasadami doświadczenia życiowego oraz niesłusznym uznaniu, że wniosek prokuratora pozostaje nieprecyzyjny, a okoliczności w nim wskazane mogą być ustalone na podstawie innych dowodów w sprawie oraz w oparciu o domniemania, a nadto, iż prokurator nie wykazał, by zwolnienie z tajemnicy adwokackiej pozostawało niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, co skutkowało nieuwzględnieniem wniosku prokuratora o zwolnienie z tajemnicy adwokackiej, podczas gdy istnieją podstawy do przyjęcia, że inicjatywa dowodowa została obecnie wyczerpana, a jedynym pozostałym źródłem dowodowym są zeznania adw. P. K. , przy czym jego przesłuchanie jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczności podlegające dowodzeniu nie mogą być ustalone na podstawie innych dowodów. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie prokuratora nie zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza kontrola odwoławcza, przeprowadzona przez pryzmat zarzutów podniesionych przez skarżącego oraz argumentacji przedstawionej na ich poparcie, potwierdziła prawidłowość ustaleń faktycznych i prawnych poczynionych przez sąd a quo , a także trafność samego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Apelacyjnego, realia przedmiotowej sprawy nie dostarczają bowiem podstaw do uwzględnienia wniosku prokuratora o zwolnienie z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż w myśl art. 6 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 z późn. zm.), adwokat obowiązany jest zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej, zaś obowiązek ten nie może być ograniczony w czasie. Powyższa regulacja stanowi gwarancję poszanowania relacji zaufania klienta do adwokata, bez której nie sposób wyobrazić sobie prawidłowej reprezentacji i prawidłowo funkcjonującego wymiaru sprawiedliwości, w związku z czym uchylenie obowiązku zachowania rzeczonej tajemnicy może następować jedynie w wyjątkowych, uregulowanych ustawowo przypadkach i w określonym jedynie zakresie (W. Marchwicki [w:] Prawo o adwokaturze. Komentarz , red. P. F. Piesiewicz, Warszawa 2023, art. 6). Procedura zwolnienia adwokata z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej została natomiast uregulowana w art. 180 § 2 k.p.k. , zgodnie z którym może być on przesłuchiwany co do faktów objętych tą tajemnicą jedynie wówczas, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a dana okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. Ustawodawca wprowadzając do porządku prawnego powyższą regulację, stanowiącą w istocie lex specialis wobec cytowanego wyżej przepisu art. 6 ustawy Prawo o adwokaturze , wyodrębnił zatem dwie przesłanki, od których kumulatywnego spełnienia uzależniona jest możliwość zwolnienia adwokata od zachowania tajemnicy zawodowej, a które muszą być rozumiane w sposób ścisły i nie podlegają jakiejkolwiek wykładni rozszerzającej. W konsekwencji możliwość przeprowadzenia dowodu w oparciu o informacje objęte tajemnicą adwokacką musi poprzedzać ustalenie, iż w określonym przypadku interesy wymiaru sprawiedliwości rzeczywiście uzasadniają naruszenie chronionego ową tajemnicą interesu publicznego i prywatnego, natomiast uzyskanie rzeczonej informacji nie jest możliwe wskutek wdrożenia alternatywnych środków dowodowych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zgodzić się z Sądem Okręgowym, iż ustalenie wymienionych w treści wniosku prokuratora okoliczności nie wymaga zastosowania instytucji o charakterze nadzwyczajnym, jaką jest zwolnienie adwokata od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej. W toku śledztwa zgromadzono już obszerny materiał dowodowy, pochodzący zarówno ze źródeł osobowych, jak i z dokumentów, którego wnikliwa analiza pozwala w ocenie sądu odwoławczego na skonstruowanie określonego stanu faktycznego, i to nawet pomimo poszlakowego charakteru części zabezpieczonych informacji. Jakkolwiek treść zeznań złożonych dotychczas przez świadków W. W. i J. W. oraz G. S. w istocie zawiera liczne rozbieżności, których nie udało się wyeliminować w drodze przeprowadzenia uzupełniających przesłuchań świadków, to w ślad za sądem I instancji stwierdzić trzeba, iż zadaniem organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze winno być obecnie dokonanie wszechstronnej oceny zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego, tak aby z wykorzystaniem zasad logiki, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego nadać części z nich przymiot wiarygodności, a innych tego przymiotu pozbawić. Co więcej, w ocenie Sądu Apelacyjnego brak jest dostatecznie solidnych podstaw do przyjęcia, by zaistniałe w realiach przedmiotowej sprawy wątpliwości realnie mogły zostać rozwiane wskutek przesłuchania adwokata P. K. , reprezentującego interesy pozwanego W. W. w postępowaniu cywilnym prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej pod sygn. akt I Nc 80/20, a następnie I C 1749/
2. Innymi słowy, w realiach niniejszej sprawy należało uznać, że uzyskanie informacji wymienionych w treści wniosku prokuratora nie ma kluczowego znaczenia dla możliwości wydania w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, lecz w istocie ma służyć jedynie ocenie wiarygodności depozycji składanych uprzednio przez świadków W. W. , J. W. oraz G. S. . Wobec powyższego, nie sposób zgodzić się ze skarżącym, by dobro wymiaru sprawiedliwości przemawiało za zwolnieniem adwokata P. K. z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej. Oczywistym jest bowiem, że zeznania adwokata na okoliczności objęte rzeczoną tajemnicą nie mogą prowadzić jedynie do zbadania mocy czy wiarygodności pozostałych, zabezpieczonych już w toku śledztwa dowodów. Nie można tracić z pola widzenia, iż dyspozycja art. 180 § 2 k.p.k. wprowadza warunek niemożności ustalenia danej okoliczności na podstawie innego dowodu . W konkluzji przesłuchanie adwokata na okoliczność objętą tajemnicą zawodową może służyć jedynie powzięciu wiedzy co do konkretnego, nieznanego dotąd stanu rzeczy, a nie potwierdzeniu bądź zaprzeczeniu informacji uzyskanych na ten temat od innych osób, do czego niewątpliwie zmierzał prokurator. W świetle naprowadzonych wyżej okoliczności, należało podzielić wyrażony w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia pogląd, zgodnie z którym w realiach przedmiotowej sprawy nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia adwokata z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, dlatego też orzeczenie utrzymano w mocy. Wobec nieuwzględnienia zażalenia wniesionego wyłącznie przez oskarżyciela publicznego, w myśl przepisu art. 636 § 1 k.p.k. kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa. ZARZĄDZENIE Akta zwrócić. Katowice, dnia 6 sierpnia 2024 r.