Sygnatura akt I C 828/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 kwietnia 2024 r. Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: sędzia Marek Dziwiński Protokolant: Joanna Pulkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. w K. sprawy z powództwa B. T. przeciwko (...) z siedzibą w W. o zapłatę I zasądza od strony pozwanej (...) z siedzibą w W. na rzecz powoda B. T. kwotę 28.600,00 zł (słownie złotych: dwadzieścia osiem tysięcy sześćset i 00/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi następująco: - od kwoty 28.400,00 zł od dnia 10.11.2020 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 200,00 zł od dnia 31.01.2022 r. do dnia zapłaty; II dalej idące powództwo oddala; III zasądza od strony pozwanej (...) z siedzibą w W. na rzecz powoda B. T. kwotę 3.369,08 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia orzeczenia do dnia zapłaty; IV nakazuje powodowi B. T. , aby uiścił na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze kwotę 771,23 zł tytułem zwrotu wydatków wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa, zaś stronie pozwanej (...) z siedzibą w W. nakazuje, aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa z tego tytułu kwotę 1.888,17 zł. Sygn. akt I C 828/21 UZASADNIENIE Przedstawiciel ustawowy małoletniego B. T. wystąpił o zasądzenie od strony pozwanej (...) z siedzibą w W. na rzecz powoda kwoty 40.266,00 zł, na którą składały się: 40.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 11 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty i 266,00 zł tytułem odszkodowania za poniesione koszty leczenia od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Wniósł także o zasądzenie od strony pozwanej na jego rzecz kosztów procesu. Uzasadniając swoje żądanie powód podał, że w dniu 4.12.2019 r. kierująca pojazdem marki F. (...) najechała na przejściu dla pieszych na małoletniego B. T. . Wskutek tego zdarzenia poszkodowany doznał złamania kości podstawy czaszki, wstrząśnienia mózgu, złamania nasady dalszej piszczeli i licznych ran powierzchniowych. Powód wskazał, że sprawca zdarzenia był ubezpieczony u strony pozwanej w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Powód podniósł, że jego stan psychiczny i fizyczny był zły, bardzo cierpiał, wymagał całodobowej opieki. Zdarzenie spowodowało utratę kontaktu z przyjaciółmi, stał się apatyczny i obojętny, a w wyniku złamania nogi odczuwał ból w czasie wysiłku. Powód podał, że zgłosił fakt wypadku u strony pozwanej w dniu 16.10.2020 r. i ubezpieczyciel przyznał i wypłacił poszkodowanemu 11.600 zł tytułem zadośćuczynienia po czym powód pismem z 2.11.2021 r. wezwał stronę pozwaną do dalszej zapłaty tytułem zadośćuczynienia kwoty 40.000,00 zł oraz 266.,00 zł jako zwrot kosztów leczenia. Strona pozwana (...) z siedzibą w (...) wniosła oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda zwrotu kosztów procesu. Uzasadniając swoje stanowisko strona powodowa potwierdziła okoliczności wypadku z dnia 4.12.2019 r. uznając co do zasady swoją odpowiedzialność za skutki zdarzenia. Wskazała, że przyznała poszkodowanemu tytułem zadośćuczynienia kwotę 11.600,00 zł, zaś z tytułu zwrotu kosztów leczenia wypłaciła 216,00 zł. Strona powodowa podniosła, że przyznanie zadośćuczynienia ponad wypłacone byłoby rażąco wygórowane i nadmierne w stosunku do doznanej krzywdy. Przede wszystkim – zdaniem strony pozwanej – leczenie małoletniego trwało 6 miesięcy i zostało zakończone. Przybrało ono postać obserwacji i rehabilitacji, a następstwa wypadku nie mają postaci trwałych uszkodzeń ciała. Według strony pozwanej samo odczuwanie bólu miało charakter przejściowy i trwało około 6 tygodni. Jeśli chodzi o żądanie zwrotu kosztów leczenia strona powodowa wskazała, ze zapłaciła już powodowi cześć dochodzonej z tego tytułu należności t. j. 216,00 zł, na która opiewa rachunek dołączony do pozwu. Co do kosztów konsultacji psychologicznej, to zdaniem strony pozwanej, powód nie wykazał konieczności korzystania z prywatnej praktyki w tej mierze. Strona pozwana podniosła na koniec, że odsetki od ewentualnie zasądzonej kwoty na rzecz powoda powinny być naliczane od dnia orzekania, albowiem wówczas będą przedstawione i analizowane wszystkie okoliczności sprawy. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 4 grudnia 2019 r. na przechodzącego przejściem dla pieszych 10 letniego B. T. najechała kierująca pojazdem marki F. (...) . Kierująca była ubezpieczona u strony pozwanej w ramach odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. /okoliczności bezsporne/ Bezpośredni po zdarzeniu małoletni został przewieziony do szpitala w L. i przyjęty na Oddział Chirurgiczny (...) . Poszkodowany doznał w wyniku wypadku złamania łuski kości potylicznej, wstrząśnienia mózgu, złamania nasad dalszych kości podudzia prawego i stłuczeń ogólnych. Leczenie polegało głównie na obserwacji i przeprowadzaniu badań. Występowały u niego dolegliwości bólowe głowy, złamaną kończynę dolną unieruchomiono w opatrunku gipsowym, a przy ustawianiu odłamów przeprowadzono przy powtarzanych badaniach rtg. Pacjent przebywał w szpitalu do 12 grudnia 2019 r. i został wypisany w stanie ogólnym dobrym. Był zmuszony chodzić o kulach dla odciążenia złamanej nogi, miał zwolnienie z zajęć szkolnych do 10.01.2020 r., a zwolnienie z w-f było przewidziane do 27 marca 2020 r. Dowód: - karta informacyjna leczenia szpitalnego – k-13-
- W związku z urazami głowy i wstrząśnienia mózgu małoletni cierpiał bóle głowy, nudności, zawroty głowy i zaburzenia koncentracji. Nie wystąpiły uszkodzenia organiczne, lecz pojawiły się objawy nerwicowe. Złamanie łuski kości potylicznej skutkuje 5% trwałym uszczerbkiem na zdrowiu powoda, a samo zdarzenie i doznane urazy prowadziło do 3% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu małoletniego Dowód: - opinia biegłej z zakresu neurologii – lek. med. A. D. , k – 106-110, opinia uzupełniająca, k –
- Po wyjściu ze szpitala (...) przebywał w domu, miał zwolnienie od zajęć szkolnych. Małoletni zamknął się w sobie, ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający uczęszczanie do szkoły (...) Pedagogiczna orzekła w dniu 7 stycznia 2020 r. o potrzebie indywidualnego nauczania. Na skutek wypadku powód cierpi na zaburzenia adaptacyjne z elementami stresu pourazowego. Uraz psychiczny spowodował zaburzenia w sferze emocjonalno – motywacyjnej wyrażającej się podwyższonym poziomem leku, niepokojem, napięciem wywołanym każdorazowym wspomnieniem o wypadku, nadmiernej czujności, zaburzeń snu, drażliwości, wycofaniem z kontaktów rówieśniczych. Ponadto jego hospitalizacja i absencja w szkole wpłynęły na obniżenie wyników w nauce, nauczanie indywidualne ograniczyło kontakty z rówieśnikami, co spowodowało przygnębieni i zniechęcenie. Trudności w akceptowaniu siebie po utracie swoich zainteresowań, możliwości uprawiania dawnych aktywności sportowych sprawiły, że dominowały u małoletniego myśli rezygnacyjne, dlatego był konsultowany psychiatrycznie oraz był w terapii psychologicznej. Leczenie psychiatryczne i terapię psychologiczną powód odbywał w 2020 r. w L. i w 2022 r. w B. . Ta traumatyczna sytuacja spowodowała długotrwały uszczerbek na zdrowiu powoda w wysokości 4%. Dowód: - zeznania świadka W. T. złożone na rozprawie w dniu 23.02.2022 r., k – 87, - opinia psychiatryczno – psychologiczna mgr K. B. i lek. med. B. K. , k- 185-201, - zaświadczenie psychologiczne z 30.09.2020 r., k – 204, 207, - orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, k – 205-206, - historia wizyt małoletniego w (...) dla (...) , k - 34-
- Leczenie złamania nogi miało postać leczenia zachowawczego, opatrunek gipsowy usunięto w dniu 29.01.2020 r. zalecając noszenie ortezy przez cztery tygodnie. Powód podlegał kilkukrotnym kontrolom w Poradni Chirurgicznej, leczenie tego urazu zostało zakończone w 2020 r. – uraz kończyny dolnej uległ wyleczeniu, nie powinny wystąpić dalsze następstwa wypadku. Obrażenia w tym zakresie doprowadziły do 10% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu małoletniego. Dowód: - opinia biegłego z zakresu ortopedii i traumatologii lek. med. R. B. – k – 233-
- W związku z dolegliwościami powoda rodzice kupili mu kule ortopedyczne za 66,00 zł. Dowód: - faktura nr. (...) , k –
- Za konsultacje psychologiczne połączone z sesją terapeutyczna odbyte w dniu 6.10.2020 r. rodzice zapłacili kwotę 200,00 zł. Dowód: - faktura nr (...) , k -
- Pismem z 28 września 2020 r., które wpłynęło do strony pozwanej 10.10.2020 r. występujący w imieniu małoletniego pełnomocnik zgłosił żądanie zapłaty 200.000 zł tytułem zadośćuczynienia i kwoty 340,00 zł zwrotu kosztów leczenia. Dowód: pismo z 28.09.2020 r. znajdujące się w aktach szkodowych, Strona pozwana przyznała powodowi zadośćuczynienia w kwocie 11.600, zł, a także zwrot kosztów leczenia w kwocie 216,00 zł. Zwrot kosztów leczenia obejmował m.in. koszty zakupu kul ortopedycznych, potwierdzonych fakturą nr. (...) . Dowód: - pismo strony pozwanej 16.10 2020 r. znajdujące się w aktach szkodowych. Sąd zważył co następuje: Ustaleń powyższych sad dokonał w głównej mierze na podstawie dokumentów przedłożonych przez powoda i opinii biegłych, których rzetelność - w ocenie sądu - nie budziła wątpliwości. Biegła z zakresu neurologii odniosła się w uzupełniającej opinii do zastrzeżeń strony pozwanej co do treści opinii i wyjaśniła w sposób rozwiewający wszelkie wątpliwości swoje przedstawione ustalenia i wnioski. Zeznania świadka W. T. dotyczyły oceny skutków wypadku jakie miały wpływ na sferę mentalną małoletniego i w tej mierze w znacznej mierze pokrywają się z ustaleniami biegłych z zakresu psychiatrii i psychologii. Strona pozwana nie kwestionowała co do zasady swej odpowiedzialności za skutki zdarzenia z 4 grudnia 2019 r. Wypłaciła powodowi tytułem zadośćuczynienia kwotę 11.600,00 zł, a odszkodowanie w wysokości 216,00 zł W tych warunkach istota sporu sprowadza się do oceny wysokości zadośćuczynienia za doznaną w związku ze zdarzeniem z 4 grudnia 2019 r. krzywdę oraz należnego odszkodowania, w tym wypadku dotyczących zwrotu kosztów leczenia małoletniego. Podstawę roszczenia o zadośćuczynienie stanowi przepis art. 445 § 1 k.c. Ustawodawca nie s[precyzował kryteriów, jakimi należy kierować się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia. Zostały one jednak określone w orzecznictwie, a także w doktrynie, gdzie podkreśla się, ze ustalenie odpowiedniej sumy z tytułu zadośćuczynienia powinno być dokonane z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danego wypadku, mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Należą do nich: nasilenie i czas trwania cierpień fizycznych i psychicznych, stopień kalectwa, oszpecenia, poczucie bezradności życiowej i nieprzydatności , wiek poszkodowanego, prognozy na przyszłość, w tym także co do możliwości nauki, zdobycia i wykonywania zawodu, uprawiania sportów, utrzymywania kontaktów towarzyskich, możliwości wyjazdów, wycieczek. Zadośćuczynienie z art. 445 k.c. ma głównie charakter kompensacyjny, a więc powinno stanowić ekonomicznie odczuwalna wartość, adekwatna do warunków gospodarki rynkowej. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w uchwale z 8.12.1973 r. w sprawie III CZP 37/73, ze nie można przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia stosować taryfikatora według procentowego trwałego uszczerbku na zdrowiu, bowiem zdrowie ludzkie jest dobrem szczególnie wysokiej wartości, w związku z czym zadośćuczynienie z tytułu uszczerbku na zdrowiu powinno być odpowiednio wysokie (patrz. OSN 1974 nr 2 poz. 145). Z drugiej strony, szczególne w przypadku osoby młodej stopień trwałego uszczerbku na zdrowiu powstałego w związku wypadkiem ma szczególne znaczenie dla rozwoju takiej osoby. W przypadku powoda, stwierdzono trwały uszczerbek związany z uszkodzeniami w obrębie czaszki na poziomie 5%, co niewątpliwie ma bardzo istotne znaczenia dla przyszłości małoletniego. Istotne wpływ na samopoczucie powoda po wypadku i zakres jego cierpień miał fakt istotnych (wysokich) wskaźników długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Warto w tym miejscu przytoczyć fragment opinii psychiatryczno – psychologicznej, w której wskazano, że „bezpośrednimi konsekwencjami doznanego urazu wskutek wypadku były ból i cierpienia spowodowane doznanymi urazami fizycznymi, leczeniem: pobyt w szpitalu, unieruchomienie poprzez noszenie gipsu, częste konsultacje lekarskie. U dzieci i młodzieży każdy poważniejszy uraz może powodować następstwa emocjonalne i behawioralne. Ograniczenie sprawności ruchowej spowodowane urazem fizycznym spowodowało u chłopca szereg zaburzeń w funkcjonowaniu, co wpłynęło negatywnie na sferę emocjonalną i społeczną dziecka. Doznane przez chłopca cierpienia i ograniczenie potrzeby ruchu ze względu na uraz kończyny dolnej spowodowały niepokój i wyzwoliły negatywne emocje. Chłopiec w chwili wypadku był w okresie intensywnego rozwoju fizycznego i psychicznego, każda przeszkoda, trauma powoduje zahamowanie zahamowanie rozwoju emocjonalnego dziecka”. Powyższe okoliczności dotyczące cierpień powoda w wyniku wypadku, fakt doznania złamania kości potylicznej w obrębie czaszki, wskazują na znaczny zakres cierpienia i krzywdy doznanych prze małoletniego powoda. Niewątpliwie wypłacona przez stronę pozwaną kwota 11.600,00 zł z tytułu zadośćuczynienia nie rekompensuje dolegliwości z jakimi się musiał zmierzyć 10- letni chłopiec. Z drugiej strony, przy poważnych skutkach wypadku, stosowane leczenie nie przybrało charakteru inwazyjnego, a skutki wypadku w zakresie złamanej nogi, czy wpływu na emocje małoletniego w zasadzie ustąpiły. W tych warunkach należy ocenić, że właściwą kwotą spełniającą funkcję kompensacyjna zadośćuczynienia, będzie suma 40.000,00 zł. Skoro strona pozwana zapłaciła z tego tytułu na rzecz powoda kwotę 11.600,00 zł, to do zapłaty z tego tytułu pozostała kwota 28.400,00 zł. Odsetko ustawowe za opóźnienie od powyższej kwoty zostały zasądzone na podstawie przepisu art. 481 § 1 i 2 k.c. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że świadczenie z tytułu zadośćuczynienia ma charakter bezterminowy i przekształcenie go w zobowiązanie terminowe następuje po wezwaniu dłużnika do jego wykonania przez wierzyciela. Skoro powód wezwał stronę pozwaną do zapłaty określonej kwoty w dniu 9 października 2020 r., to przy uwzględnieniu regulacji z art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych…, przewidujących 30 dniowy termin zapłaty zobowiązania, odsetki od zasadzonej kwoty należały się od 10.11.2020 r. Dalej idące żądanie powoda w tym względzie podlegało oddaleniu. Zapewne omyłkowo powód sformułował swoje żądanie w zakresie odsetek, żądając ich od 11.01.2019 r., a więc z daty, gdy jeszcze nie nastąpiło zdarzenie powodujące szkodę. Jeśli chodzi o żądanie odszkodowania w związku z poniesionymi kosztami leczenia, to podstawę prawną tego typu roszczenia stanowi przepis art. 444 § 1 k.c. Stanowi on, ze w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Jeśli chodzi o kwotę 66,00 zł z tytułu zakupu kul ortopedycznych, to strona pozwana wypłaciła tę należność w toku postępowania likwidacyjnego i znajduje to odzwierciedlenie w dokumentach znajdujących się w aktach szkodowych. Co do zapłaty pozostałej kwoty 200,00 zł za podjęte konsultacje i sesję relaksacyjną w (...) , to niewątpliwie koszty te zostały poniesione w związku z wypadkiem z 4 grudnia 2019 r. Nie można podzielić zarzutu strony pozwanej, by koszty te nie były celowe, a powód mógł skorzystać z bezpłatnego leczenia. Powszechnie znane jest, że zakres usług w zakresie terapii psychologicznej w ośrodkach, gdzie terapia jest bezpłatna, jest trudno dostępny im korzystanie z odpłatnych usług w tym względzie należy traktować jako uzasadnione i jako normalną praktykę korzystania Z pomocy specjalistów z zakresu psychologii. W tych warunkach zasądzono z tego tytułu na rzecz powoda kwotę 200,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 31.01.2022 r. oddalając dalej idące powództwo w tej mierze. Powód zgłosi to żądanie w pozwie dlatego odsetki od zasądzonej kwoty należały się po upływie 30 dni od doręczenia odpisu stronie pozwanej t. j. od dnia 31.01.2022 r. O kosztach procesu orzeczono na podstawie przepisu art. 100 zd. 1 k.p.c. rozdzielając je wzajemnie stosunkowo do zakresu wygrania i przegrania sprawy. Powód wygrał sprawę w 71%, a przegrał w 29%. Odwrotne proporcje dotyczyły strony pozwanej. Łączne koszty poniesione prze powoda z tytułu opłaty sądowej od pozwu, kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i zaliczki na opinie biegłych, wyniosły 6.631,00 zł. Przy wygranej w 79% należność z tytułu zwrotu kosztów to 4.708,01 zł. Strona pozwana poniosła z powyższych tytułów (za wyjątkiem opłaty od pozwu) wydatki w kwocie 4.617,00 zł. Przy wygranej w 29 % należność strony pozwanej z tytułu zwrotu kosztów procesu wynosiła 1338,93 zł. Przy kompensacji powyższych należności zasądzono od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 3.369,08 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W toku procesu Skarb Państw poniósł tymczasowo wydatki na uregulowanie należności biegłych i wyniosły one 2.659,40 zł. Stosownie do regulacji wynikającej z treści przepisu art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych kosztami tymi obciążono strony stosownie do wyniku postepowania. W związku z tym nakazano powodowi uiścić na rachunek Skarbu Państwa kwotę 771,23 zł, zaś stronie pozwanej kwotę 1.888,17 zł.