Sad powszechny, IV Ka 736/12

Sygn. akt IV Ka 736/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Legnicy - IV Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Paweł Pratkowiecki (spr.) Sędziowie SO Barbara Gabrysz SO Andrzej Środek Protokolant stażysta Antonina Kubiena przy udziale Józefa Stryjaka Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Legnicy po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2013 r. sprawy M. K. ( K. ) oskarżonego o przestępstwa z art. 59 ust. 1 Ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. i inne na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Jaworze z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt II K 66/12 I. zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego M. K. zmienia w ten sposób, że: a. uchyla orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności (punkt III części dyspozytywnej), b. ustala, iż korzyść majątkowa, jaką oskarżony odniósł z popełnienia przestępstwa opisanego w punkcie I części dyspozytywnej wynosiła nie mniej niż 5.000,00 zł, c. wymiar orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności za czyn opisany w punkcie I części dyspozytywnej obniża do roku i 6 (sześciu) miesięcy, d. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. orzeczone wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności łączy i wymierza mu karę łączną 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności, e. wysokość korzyści majątkowej, której przepadek orzeczono na podstawie art. 45 § 1 k.k. ( punkt V części dyspozytywnej) ustala na kwotę 5.000,00 (pięć tysięcy) złotych, II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, III. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 20,00 zł kosztów procesu za postępowanie odwoławcze i wymierza mu 300,00 zł opłaty za obie instancje. Sygn. akt IV Ka 736/12 UZASADNIENIE Oskarżony M. K. stanął pod zarzutem tego, że: I. w okresie od lipca 2008 r. do kwietnia 2010 r. w Z. powiatu (...) , działając czynem ciągłym i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz wbrew przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, udzielał środki odurzające w postaci marihuany i psychotropowe w postaci amfetaminy P. J. i S. J. nie mniej niż 4 razy w tygodniu uzyskując z tego tytułu korzyść majątkową w kwocie nie mniejszą niż 300 złotych tygodniowo, tj. łącznie nie mniej niż 25.200 złotych, to jest o czyn z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. II. w okresie od lipca 2008 r. do kwietnia 2010 r. w Z. w powiecie (...) , działając czynem ciągłym i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dokonał wymuszenia rozbójniczego na osobie P. J. w ten sposób, że grożąc mu pobiciem i uszkodzeniem ciała żądał od niego zapłaty pieniędzy w kwotach nie mniejszych niż 300 złotych tygodniowo na poczet powstałego zadłużenia wynikającego z zakupu środków odurzających i psychotropowych, to jest o czyn z art. 282 k.k. w zw. z art. 12 k.k. wyrokiem z dnia 23 października 2012 r. Sąd Rejonowy w Jaworze w sprawie o sygn. akt II K 66/12: I. uznał oskarżonego M. K. za winnego tego, że w okresie od lipca 2008 roku do kwietnia 2010 roku w Z. , powiatu (...) , działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wbrew przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, nie mniej niż dwa razy w tygodniu udzielał P. J. i S. J. środki odurzające w postaci marihuany w porcjach o wadze jednego grama za cenę 35-40 złotych za gram, a także nie więcej niż trzydziestokrotnie w całym tym okresie udzielił wyżej wymienionym substancje psychotropowe w postaci amfetaminy w porcjach o wadze jednego grama za cenę 30-35 złotych za gram, osiągając z tego tytułu korzyść majątkową w łącznej wysokości nie mniejszej niż 7270,00 złotych to jest przestępstwa z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 kle i za ten czyn na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności; II. uznał oskarżonego M. K. za winnego tego, że w okresie od lipca 2008 roku do kwietnia 2010 roku w Z. , powiatu (...) , działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, grożąc pobiciem P. J. doprowadził go do rozporządzenia własnym mieniem poprzez przekazanie oskarżonemu pieniędzy w kwocie nie mniejszej niż 4.000 złotych jako odsetek za zwłokę w zapłacie za nabytą marihuanę i amfetaminę, to jest przestępstwa z art. 282 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za ten czyn na podstawie art. 282 k.k. wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności; III. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył orzeczone wobec oskarżonego M. K. kary jednostkowe pozbawienia wolności i wymierzył mu karę łączną 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; IV. na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 15 września 2010 roku do 07 lutego 2011 roku, przy czym jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności równa się jednemu dniowi kary pozbawienia wolności; V. na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzekł przepadek korzyści majątkowej w łącznej kwocie 11270,00 złotych osiągniętej z popełnienia przestępstwa przez oskarżonego M. K. ; VI. na podstawie art. 627 k.p.k. i art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o opłatach w sprawach karnych zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 355,24 złotych kosztów postępowania i wymierzył mu 400,00 złotych opłaty. Powyższy wyrok zaskarżył w całości obrońca oskarżonego i stawiając zarzuty obrazy przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Z treści środka odwoławczego wynika, że obrońca kwestionując orzeczenie wydane przez Sąd Rejonowy, w głównej mierze opiera się na zarzucie, iż zapadło ono w oparciu o stan faktyczny ustalony w zasadzie na podstawie zeznań tylko jednego świadka, tj. P. J. . Z taką argumentacją nie można się zgodzić. Nie jest bowiem niczym nadzwyczajnym, że sąd orzekający w sprawie karnej buduje stan faktyczny w oparciu o jeden tylko dowód. Obowiązująca zasada swobodnej oceny materiału dowodowego sytuacji takiej wcale się nie sprzeciwia. Jest natomiast rzeczą zupełnie odrębną czy sąd przeprowadzi ocenę takiego dowodu z zachowaniem wszelkich reguł procesowych, w tym przede wszystkim tych wskazanych w art. 7 k.p.k. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy temu zadaniu sprostał. Lektura pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wbrew zarzutom apelującego, w sposób logiczny i przekonujący pokazuje, dlaczego sąd uznał za wiarygodne zeznania P. J. oraz z jakich przyczyn odmówił wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego oraz zeznaniom tych świadków, którzy wspierali jego linię obrony. Przede wszystkim należy podkreślić, że P. J. od samego początku, zarówno w toku postępowania przygotowawczego, jak i następnie przed sądem wielokrotnie i konsekwentnie opisywał ze szczegółami wszystkie okoliczności związane z nabywaniem środków odurzających od oskarżonego. W taki sam konsekwentny sposób opisał on również proceder wymuszania przez oskarżonego pieniędzy tytułem rzekomego długu, jaki P. J. miał u niego posiadać. Tym samym za chybione uznać należy te zarzuty apelacji, w których utrzymuje się, że sąd pierwszej instancji nie wskazał na jakich dowodach oparł swoje orzeczenie. Pisemne uzasadnienie zaskarżonego wyroku pokazuje bowiem wprost, że dowodem takim były zeznania świadka P. J. . Opisał on nie tylko okoliczności towarzyszące popełnieniu obu przestępstw, ale także w sposób możliwie jak najbardziej precyzyjny wskazał na ilość i wartość zakupionych narkotyków oraz wielkość wymuszonej przez oskarżonego kwoty pieniędzy. Wbrew twierdzeniom apelującego Sąd Rejonowy wykazał również, dlaczego odmówił wiary zeznaniom świadka S. J. , który przeczył swemu udziałowi w zakupie środków odurzających od oskarżonego. Sąd pierwszej instancji poświęcił tej kwestii znaczny fragment uzasadnienia zaskarżonego wyroku (k – 502, 502 odwrót), a tym samym odmienne wywody apelacji w sposób oczywisty mijają się w wymową materiałów procesowych zamieszczonych w aktach niniejszej sprawy. Nie przekonują również zarzuty apelującego odwołujące się do istnienia umowy pożyczki, która rzekomo ma przeczyć zeznaniom złożonym przez P. J. . Świadek ten w sposób logiczny wskazał bowiem na okoliczności, w jakich doszło do spisania tejże umowy. Z jego zeznań wynika, że zaciągnięty kredyt miał być kolejną formą zapłaty na rzecz oskarżonego za otrzymane środki odurzające oraz spłaty rzekomo istniejącego zadłużenia. Również i tę kwestię sąd pierwszej instancji dostrzegł i prawidłowo omówił w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, trafnie odrzucając wiarygodność składanych na tę okoliczność zeznań przez B. K. . To prawda co podnosi skarżący, że wskazani przez Sąd Rejonowy świadkowie znali przebieg poszczególnych wydarzeń głównie z informacji, jakie przekazywał im P. J. . Trzeba jednak zauważyć, że okoliczność ta potwierdza, iż wspomniany świadek na gorąco dzielił się swoimi problemami zarówno z członkami rodziny, jak i znajomymi, co dodatkowo potwierdza szczerość i wiarygodność jego wypowiedzi złożonych następnie w trakcie przesłuchania w toczącym się postępowaniu karnym. Chybione są również te zarzuty apelacji, które odnoszą się do wysokości zarobków uzyskiwanych przez P. J. . Autor apelacji zdaje się bowiem nie zauważać, że zakup środków odurzających z przyczyn oczywistych nie był jedynym wydatkiem, jaki ponosił świadek P. J. . Oprócz tzw. wydatków „na życie” musiał on bowiem spłacać rzekomy dług i odsetki, jakie konsekwentnie i z pełną stanowczością „egzekwował” od niego oskarżony. W tej sytuacji nie mogą dziwić kłopoty finansowe, z jakimi z tego powodu borykał się wspomniany świadek. Za okoliczność mającą znaczenie zupełnie marginalne należy uznać podniesioną w apelacji kwestię braku dowodów na to, że P. J. rzeczywiście pod wpływem gróźb i presji zmienił miejsce swojego zamieszkania. Okoliczność ta nie ma bowiem żadnego znaczenia dla oceny postawionych oskarżonemu zarzutów. A zatem jedynie na marginesie należy zaznaczyć, że o konieczności zmiany miejsca pobytu mówił sam P. J. (k – 484 odwrót), a fakt ten w obliczu jego postawy procesowej i treści złożonych zeznań, jednoznacznie obciążających oskarżonego, nie może budzić zdziwienia. Reasumując, Sąd Okręgowy nie dopatrzył się w apelacji żadnych argumentów, które w sposób skuteczny mogłyby podważyć prawidłowość zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim ustala on winę i sprawstwo oskarżonego odnośnie przypisanych mu przestępstw z art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. oraz z art. 282 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Sąd Odwoławczy uznał natomiast za konieczną zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze oraz ustalenia wysokości korzyści majątkowej, jaką z popełnienia przestępstwa miał osiągnąć oskarżony. W pierwszej kolejności trzeba zauważyć, że sprawa niniejsza podlegała po raz drugi rozpoznaniu przez Sąd Rejonowy. Pierwszy wyrok, wydany w dniu 26 października 2011 roku (k – 397 i nast.), zaskarżony był wprawdzie także na niekorzyść oskarżonego, lecz w apelacji Prokurator kwestionował wówczas jedynie wymiar kary za przestępstwo z punktu II ( art. 282 k.k. ) oraz wymiar kary łącznej (k – 424). Poza zarzutami apelacji Prokuratora znalazła się natomiast wysokość kary orzeczonej za czyn z punktu I (art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii), którą sąd ustalił na rok i 6 miesięcy. W tym zakresie obowiązywał zatem zakaz reformationis in peius . Tymczasem rozpoznając niniejszą sprawę ponownie w zaskarżonym wyroku Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu za czyn z punktu I karę 2 lat pozbawienia wolności. Taka sytuacja, z przyczyn wskazanych wyżej, stanowiła naruszenie wspomnianego zakazu reformationis in peius . Mając to na uwadze sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że po uchyleniu orzeczenia o karze łącznej obniżył wysokość kary za przestępstwo opisane w punkcie I części dyspozytywnej właśnie do roku i 6 miesięcy. W dalszej kolejności Sąd Okręgowy wymierzył oskarżonemu nową karę łączną w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności, uznając, że będzie ona adekwatna zarówno do stopnia społecznej szkodliwości obu czynów, jak i stopnia zawinienia oskarżonego. Kara ta uwzględnia długotrwały okres popełnienia przestępstwa, znaczne nasilenie złej woli oskarżonego, jego bezwzględność i determinację w dążeniu do popełnienia zwłaszcza przestępstwa wymuszenia rozbójniczego, a także uprzednią karalność oskarżonego. Sąd Okręgowy uznał również za konieczne dokonanie weryfikacji wysokości korzyści majątkowej, jaką oskarżony osiągnął z popełnienia przestępstwa opisanego w punkcie I części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku. Wydaje się, iż przeprowadzenie w tym zakresie precyzyjnej operacji matematycznej, polegającej na pomnożeniu ilości tygodni mieszczących się w okresie objętym zarzutem przez wysokość kosztów zakupu narkotyków byłoby zabiegiem sztucznym. Nie można bowiem wykluczyć, że występowały w tym czasie okresy, w których ilość i wartość sprzedawanych środków odurzających mogła się od siebie nieznacznie różnić. Uwzględniając zatem realia sprawy i życiowe doświadczenie Sąd Okręgowy uznał, że wspomnianą korzyść majątkową można ustalić na kwotę nie mniejszą niż 5.000 złotych, co niewątpliwie koresponduje z zeznaniami świadka P. J. . Tym samym Sąd Okręgowy zmienił również orzeczenie o środku karnym, wydane na podstawie art. 45 § 1 k.k. , ustalając wysokość korzyści majątkowej, której przepadek orzeczono na podstawie tego przepisu właśnie na kwotę 5.000 złotych. Co istotne, zakresem tego środka karnego nie objęto kwoty uzyskanej przez oskarżonego w wyniku popełnienia przestępstwa z art. 282 k.k. , albowiem w tym zakresie uzyskana korzyść powinna zostać zwrócona pokrzywdzonemu, co oznacza, iż nie można orzec jej przepadku na podstawie art. 45 § 1 k.k. , gdyż przepis ten taką możliwość wprost wyklucza. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy, a o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze rozstrzygnięto na podstawie art. 634 k.p.k. w zw. z art. 627 k.p.k.