Sad powszechny, I C 108/24

Sygn. akt I C 108/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 stycznia 2025 r. Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Anna Gajewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Judyta Masłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. w P. sprawy z powództwa (...) Bank (...) S.A. z siedzibą we W. przeciwko J. S. o zapłatę o r z e k a I. Oddala powództwo. II. Zasądza od powoda (...) Bank (...) S.A. z siedzibą we W. na rzecz pozwanego J. S. kwotę 332,10 zł (trzysta trzydzieści dwa złote 10/100) tytułem zwrotu kosztów procesu, na które składa się kwota 270 zł oraz kwota 62,10 zł podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu. Sygn. akt I C 108/24 UZASADNIENIE (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą we W. wytoczyła powództwo przeciwko J. S. o zapłatę kwoty 1 087,07 złotych wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od kwoty 1 041,76 złotych od dnia 15.10.2023 r. do dnia zapłaty. Nadto powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że w dniu 19 sierpnia 2022 roku pomiędzy stroną powodową, a pozwanym zawarta zostawała umowa limitu kredytowego w rachunku bieżącym numer (...) . Pożyczka miała charakter odnawialny. Automatyczne przedłużanie umowy nie wymagało formy pisemnej. W ramach przyznanego przez powódkę limitu, pozwany miał możliwość zaciągania zobowiązań dla dyspozycji nie znajdujących pokrycia w saldzie rachunku bieżącego. Pozwany zobowiązał się do comiesięcznego zasilania rachunku kwotą 500 złotych. Pozwany spłacał kredyt z opóźnieniem, a od dnia 8 września 2023 roku całkowicie zaprzestał spłat. W związku z powyższym, powódka wypowiedziała umowę. W dniu 15 maja 2023 roku roszczenie stało się wymagalne. Przed wytoczeniem niniejszego powództwa, pismem z dnia 7 września 2023 roku powódka wezwała pozwanego do dobrowolnej zapłaty zadłużenia, jednak wezwanie pozostało bezskutecznie. Powódka wskazała, że na kwotę dochodzoną pozwem składa się: - 1 041,76 zł – niespłacony kapitał kredytu, - 45,31 zł – skapitalizowane odsetki umowne za okres od 09.08.2023r. do 14.10.2023r. Pozwany J. S. wniósł o ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu, podnosząc, iż cierpi na chorobę psychiczną, a jedynym źródłem jego dochodu jest renta. Przedłożył sądowi zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że cierpi on na organiczne zaburzenia osobowości i od 2015 roku pozostaje pod opieką (...) Szpitala (...) w W. . Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2024 roku Sąd Rejonowy w Piszu ustanowił dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, na którego Okręgowa Rada Adwokacka w B. wyznaczyła adw. J. G. . Pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu zakwestionował roszczenie powódki tak co do zasady, jak i wysokości. Podniósł zarzut nieskutecznego wypowiedzenia umowy wobec niezastosowania przez powódkę procedury restrukturyzacyjnej w trybie art. 75c ustawy Prawo bankowe . Z ostrożności procesowej podniósł również, że w niniejszej sprawie zachodzą poważne wątpliwości co do ważności przedmiotowej umowy. W ocenie pełnomocnika, zważywszy na fakt wieloletniego leczenia psychiatrycznego pozwanego, zachodzi konieczność ustalenia, czy w chwili zawierania przedmiotowej umowy kredytu pozwany nie znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Sąd ustalił, co następuje: W dniu 19 sierpnia 2022 roku pomiędzy (...) Bank (...) Spółką Akcyjną z siedzibą we W. (dalej: Bank), a J. S. zawarta została umowa limitu kredytowego w rachunku bieżącym numer (...) , na podstawie której Bank przyznał J. S. limit kredytowy w kwocie 1 000 złotych w ramach rachunku bankowego o numerze (...) . J. S. zobowiązał się do comiesięcznego zasilania ww. rachunku bankowego minimalną kwotą 500 złotych. Bank został uprawniony do naliczania odsetek umownych wskazanych w Tabeli oprocentowania, nie wyższych od odsetek maksymalnych za opóźnienie oraz odsetek karnych od zadłużenia przeterminowanego w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie. J. S. spłacał ww. kredyt odnawialny z opóźnieniem, a od 8 września 2023 roku całkowicie zaprzestał spłaty. (okoliczności bezsporne, dowód: umowa k. 11-14; regulamin kont dla osób fizycznych k. 15-44; zestawienie transakcji na rachunku k. 45-68v) Pismem z dnia 4 marca 2023 roku (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą we W. wypowiedział ww. umowę limitu kredytowego z zachowaniem dwumiesięcznego okresu wypowiedzenia, i wezwał J. S. do zapłaty. Pismo powyższe doręczono J. S. w dniu 15 marca 2023 roku. (dowód: pismo z 04.03.2023r. z potwierdzeniem odbioru k. 69 i 72) Sąd zważył, co następuje: W myśl ogólnej zasady wyrażonej w art. 6 k.c. , ciężar udowodnienia faktu spoczywa na tym, kto z faktu tego wywodzi skutki prawne. Mając powyższe na uwadze, w przedmiotowej sprawie to na powódce spoczywał więc ciężar udowodnienia faktów uzasadniających jej roszczenie. Nadto, wskazać należy, iż w sprawach cywilnych sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy czy też do uzupełnienia postępowania dowodowego o dowody, na których istnienie wskazują strony, lecz których nie przedstawiły. Obowiązek dowodzenia spoczywa bowiem na stronach. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w dniu 19 sierpnia 2022 roku pomiędzy stronami zawarta została umowa limitu kredytowego w rachunku bieżącym numer (...) . Strona pozwana nie kwestionowała, że na ww. umowie, która załączona jest do akt sprawy, widnieje podpis pozwanego. Ponieważ pozwany nie stawił się na wyznaczone przez biegłego sądowego z zakresu psychiatrii terminy badania, co czyniło niemożliwym sporządzenie przez biegłego opinii w sprawie i poczynienie w oparciu o tę opinię ustaleń w kwestii ważności przedmiotowej umowy kredytu, Sąd w dalszej kolejności zajął się podniesionym przez stronę pozwaną zarzutem niewymagalności roszczenia wobec nieskuteczności dokonanego wypowiedzenia umowy kredytu. Uznanie tego zarzutu za zasadny czyniło bowiem zbędnym rozpoznawanie dalszych zrzutów zgłoszonych w odpowiedzi na pozew, w tym zarzutu nieudowodnienia wysokości roszczenia. W myśl punktu 30. przedmiotowej umowy kredytu, w przypadku braku wpłaty trzech kolejnych zadeklarowanych wpłat miesięcznych na rachunek bankowy, Bank mógł rozwiązać umowę z zachowaniem 2-miesięcznego okresy wypowiedzenia. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 75c ust. 1-6 ustawy Prawo bankowe , jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W wezwaniu, o którym mowa w ust. 1 , bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Bank powinien, na wniosek kredytobiorcy, umożliwić restrukturyzację zadłużenia poprzez zmianę określonych w umowie warunków lub terminów spłaty kredytu, jeżeli jest uzasadniona dokonaną przez bank oceną sytuacji finansowej i gospodarczej kredytobiorcy. Restrukturyzacja, o której mowa w ust. 1 , dokonywana jest na warunkach uzgodnionych przez bank i kredytobiorcę. Bank, w przypadku odrzucenia wniosku kredytobiorcy o restrukturyzację zadłużenia, przekazuje kredytobiorcy, bez zbędnej zwłoki, szczegółowe wyjaśnienia, w formie pisemnej, dotyczące przyczyny odrzucenia wniosku o restrukturyzację. Z uwagi na treść cytowanego wyżej przepisu uznać należy, że bank nie może swobodnie wypowiedzieć umowy kredytowej, gdy kredytobiorca popadł w opóźnienie ze spłatą kredytu. W pierwszej kolejności bank winien doręczyć kredytobiorcy wezwanie oraz odczekać do upływu dodatkowego terminu, wyznaczonego w wezwaniu (nie krótszego niż 14 dni roboczych), na spłatę zadłużenia. Dopiero po upływie tego terminu może złożyć wobec kredytobiorcy oświadczenie woli w sprawie wypowiedzenia umowy. W przypadku, gdy powyższe przesłanki nie zostały spełnione, czynność prawna banku polegająca na wypowiedzeniu umowy jest nieważna ( art. 58 § 1 k.c. ). W szczególności nie prowadzi ona do wymagalności wierzytelności banku o spłatę tej części kredytu, co do której kredytobiorca nie pozostawał w opóźnieniu. Procedura wynikająca z art. 75c ustawy nie może być przeprowadzona także po złożeniu oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, tym samym wypowiedzenie umowy kredytu nie może być konwalidowane poprzez późniejsze działania. Wskazany przepis prawa bankowego stanowi w całości przepis semidyspozytywny. Może zostać zmieniony w umowie kredytu albo osobnym porozumieniu jedynie na korzyść kredytobiorcy, na przykład przez wydłużenie terminu na złożenie wniosku w sprawie restrukturyzacji kredytu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 15.04.2019r. w sprawie V ACa 663/18, Legalis; podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstokuy z 19.07.2018r. w sprawie I ACa 285/18) . Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, iż powódka nie udowodniła, że złożone przez nią pozwanemu oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, było poprzedzone doręczonym pozwanemu wezwaniem do zapłaty w terminie 14 dni przeterminowanego zadłużenia i informacją o możliwości złożenia w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania tegoż pisma wniosku o restrukturyzację zadłużenia na podstawie uprawnień wskazanych w art. 75c ustawy Prawo bankowe . Konsekwencją powyższego jest uznanie przez Sąd, iż powódka dokonała wypowiedzenia przedmiotowej umowy kredytu w wadliwy sposób, bez wdrożenia procedury wynikającej z przepisu art. 75c ustawy Prawo bankowe . Podkreślić należy, że od banku jako profesjonalisty należy oczekiwać, aby działania upominawcze były zgodne z dyspozycją art. 75c prawa bankowego i tym samym poprzedzały właściwe wypowiedzenie umowy. Z samej istoty upomnienia wynika, że stanowi ono rodzaj skarcenia, napomnienia, przypomnienia, lecz nie ukarania. Sekwencja oświadczeń powodowego banku powinna być taka, że w pierwszej kolejności winien on wezwać kredytobiorcę do zapłaty, z poinformowaniem o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację, a następnie, w przypadku bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu, złożyć oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. Wobec braku dowodu, iż pozwanemu doręczono wezwanie i informację o których mowa w art. 75c prawa bankowego , stwierdzić należało, iż w rozpatrywanym przypadku takiej sekwencji oświadczeń powodowego banku nie było. Ponieważ zatem powódka nie udowodniła, że złożyła pozwanemu skuteczne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu, niemożliwe jest przyjęcie, iż nastąpił skutek w postaci wymagalności całego zobowiązania. Dlatego też Sąd oddalił powództwo jako niezasadne. Mając na uwadze wynik procesu, na podstawie art. 98 k.p.c. , art. 122 § 1 k.p.c. oraz § 8 pkt 2 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024r., poz. 763), Sąd zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 332,10 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, na które składa się koszt nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu przez adwokata J. G. z urzędu (270 zł + 62,10 zł tytułem podatku VAT).