← Polska

Sad powszechny, VIII U 2267/23

UZASADNIENIE Decyzją z 31 października 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - I Oddział w Ł. stwierdził, że A. D. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) nie podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie danych zapisanych w systemie informatycznym ZUS ustalono, że A. D. została zgłoszona przez płatnika składek (...) do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych tj. emerytalnego, rentowych i wypadkowego oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 1 listopada 2021 r. do 31 lipca 2022 r. oraz od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia, natomiast w dniu 4 sierpnia 2023 r. – w związku z przekroczeniem przez ubezpieczoną rok wcześniej - w sierpniu 2022 r. limitu wynagrodzenia minimalnego z innego tytułu ubezpieczeń - płatnik skorygował zapisy w tym zakresie, dokonał również ponownego zgłoszenia wnioskodawczyni do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 1 września 2022 r. (decyzja k. 41-42 odwrót akt ZUS) A. D. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła odwołanie od powyższej decyzji – zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

  1. art. 11 ust. 2 i art. 14 ust. 1, 1a i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez stwierdzenie, że ubezpieczona jako osoba wykonująca świadczenie na podstawie umowy zlecenia na rzecz płatnika składek K. (...) (...) nie podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu za okres od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r., podczas gdy ubezpieczona podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu we wskazanym okresie z tego tytułu,
  2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący, kompletny i pełny, naruszenie zasady praworządności i słusznego interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, a w konsekwencji stwierdzenie, że ubezpieczona jako osoba wykonująca świadczenie na podstawie umowy zlecenia na rzecz płatnika składek K. (...) (...) nie podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu we wskazanym okresie z tego tytułu,
  3. art. 8 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów władzy publicznej oraz zasady informowania stron, szczególnie poprzez udzielenie informacji w sposób naruszający zaufanie uczestników do ZUS, brak pouczeń o konsekwencjach podejmowanych na polecenie ZUS działań, nieinformowanie o okolicznościach mających wpływ na sytuację prawną ubezpieczonej, udzielanie wskazówek, które spowodowały szkodę ubezpieczonej,
  4. art. 36 ust. 2, 5 i 14 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez odmowę objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym ubezpieczonej w okresie przez nią wybranym. W konsekwencji odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że ubezpieczona jako osoba wykonująca świadczenie na podstawie umowy zlecenia na rzecz płatnika składek - K. (...) (...) podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu za okres od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r., a także wniosła o zasądzenie od organu na rzecz ubezpieczonej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. (odwołanie k. 3-7) W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie od A. D. na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ wskazał, że ponowne zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 1 września 2022 roku (po przerwie w podleganiu temu ubezpieczeniu w miesiącu sierpniu 2022 roku) nastąpiło w dniu 4 sierpnia 2023 roku, a zatem wnioskodawczyni podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia od 1 listopada 2021 roku do 31 lipca 2022 roku oraz od 1 września 2022 roku do 30 czerwca 2023 roku, a dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu podlegała od 1 listopada 2021 roku do 31 lipca 2022 roku. (odpowiedź na odwołanie k. 45-46) Na rozprawie z 23 lipca 2024 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie, pełnomocnik ZUS wniósł o jego oddalenie, a pełnomocnik zainteresowanego płatnika składek przyłączył się do stanowiska organu rentowego. (e-protokół rozprawy z 23 lipca 2024 r. 00:02:10-00:03:59 – płyta CD k. 141) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawczyni A. D. ( ur. (...) ) została zgłoszona w dniu 3 listopada 2021 r. przez zleceniodawcę - Fundację Pomocy (...) do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 1 listopada 2021 r. jako osoba wykonująca umowę zlecenia. (niesporne, a nadto umowy k. 16-19 odwrót, druk (...) P (...) k. 85) Zawierając umowę zlecenia z Fundacją Pomocy (...) wnioskodawczyni wypełniła oświadczenie, w którym wskazała, że jest zatrudniona w innym zakładzie pracy na podstawie umowy o pracę, gdzie zarabia mniej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. (oświadczenie zleceniobiorcy k. 12 akt ZUS) W badanym okresie równocześnie ubezpieczona była zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy o pracę zawartej z Uniwersytetem Medycznym w Ł. , gdzie była zatrudniona na ½ etatu i z tego tytułu uzyskiwała miesięczne wynagrodzeniem w wysokości 1748 zł, tj. nieprzekraczające wynagrodzenia minimalnego. (niesporne, a nadto umowa k. 9) Zgodnie z Regulaminem pracy (...) w Ł. okres rozliczeniowy u pracodawcy jest miesięczny (§ 20), a wynagrodzenie za pracę w godzinach ponadwymiarowych wypłacane jest raz w roku z dołu (§ 75 ust. 3 pkt 7). (niesporne, a nadto regulamin k. 23-26 odwrót) Wnioskodawczyni przy zawieraniu umowy o pracę z Uniwersytetem Medycznym w Ł. zapoznała z treścią tego regulaminu. (przesłuchanie wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z 23 lipca 2024 r. 01:21:05-01:31:00 – płyta CD k. 141) W sierpniu 2022 r. (...) Medyczny w Ł. wypłacił wnioskodawczyni wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe przepracowane przez nią w całym roku akademickim 2021/2022 w wysokości 11 520 zł brutto, tj. 8 478,30 zł netto, przez co jej wynagrodzenie w tym miesiącu przekroczyło wysokość minimalnego wynagrodzenia. (niesporne, a nadto potwierdzenie operacji bankowej k. 11, pasek płacowy k. 10) Wnioskodawczyni mimo pisemnego pouczenia przez płatnika składek – zleceniodawcę, nie poinformowała go o tym, że jej wynagrodzenie za pracę w (...) w Ł. w sierpniu 2022 r. przekroczyło kwotę minimalnego wynagrodzenia, przez co zleceniodawca nie dokonał żadnych korekt za sierpień 2022 r., obejmując ją nadal pełnymi składkami na ubezpieczenia społeczne i dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. (pismo płatnika k. 79, przesłuchanie wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z 23 lipca 2024 r. 01:21:05-01:31:00 – płyta CD k. 141) Wnioskodawczyni urodziła dziecko dniu 9 maja 2023 r. (niesporne) Odwołująca wystąpiła z wnioskiem o wypłatę zasiłku macierzyńskiego za okres od 9 maja 2023 r. do 6 maja 2024 r. z tytułu wykonywania umowy zlecenia u zainteresowanego płatnika składek. (niesporne) W lipcu i sierpniu 2023 r. Fundacja Pomocy (...) prowadziła z ZUS w sprawie sytuacji ubezpieczeniowej wnioskodawczyni i jej prawa do zasiłku macierzyńskiego rozmowy telefoniczne z numeru telefonu komórkowego, których nagrań nie ma w bazie infolinii ZUS i z numeru telefonu stacjonarnego poza infolinią ZUS w zw. z czym nie były one nagrywane, a nadto prowadził w tej sprawie korespondencję mailową z ZUS. Po powzięciu pod koniec lipca 2023 r. przez ten podmiot telefonicznej informacji od pracownika ZUS o tym, że wnioskodawczyni przekroczyła wysokość minimalnego wynagrodzenia w sierpniu 2022 r. u innego płatnika – pracodawcy, Fundacja będąca zleceniodawcą dokonała w dniu 4 sierpnia 2023 r. korekty zgłoszenia wnioskodawczyni do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w ten sposób, że wyrejestrowała ją z tego ubezpieczenia w miesiącu sierpniu 2022 r. z uwagi na przekroczenie kwoty minimalnego wynagrodzenia w tym miesiącu u innego płatnika – pracodawcy i zgłosiła ją do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1 sierpnia 2022 r., a następnie wyrejestrowała skarżącą z obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1 września 2022 r. i ponownie zgłosiła odwołującą do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu umowy zlecenia od 1 września 2022 r. W momencie składania opisanych korekt wnioskodawczyni nie była o tym poinformowana przez płatnika składek, który składając przedmiotowe korekty nie zdawał sobie sprawy z negatywnych skutków ich złożenia dla wnioskodawczyni, w szczególności o niemożliwości wstecznego zgłoszenia skarżącej do dobrowolnego ubezpieczenie chorobowego od 1 września 2022 r. Za miesiące, których dotyczyły opisane korekty zainteresowany płatnik opłacał należne składki za wnioskodawczynię. Składając te korekty płatnik wiedział, że ubezpieczona chce podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu i że nie zmieniła zdania w tej sprawie. W dniu 4 sierpnia 2023 r. ZUS wysłał do płatnika maila, odpowiadając na maila płatnika z 31 lipca 2023 r., w którym poinformował, że w przypadku zbiegu tytułów ubezpieczenia podstawa wymiaru zasiłku powinna zostać ustalona za wrzesień 2023 r. oraz, że zleceniobiorca ma prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego, gdyż podlega do ubezpieczenia chorobowego równolegle z dwóch tytułów. Mailem z 22 sierpnia 2023 r. ZUS poinformował płatnika – zleceniodawcę, że jeżeli przerwa w podleganiu ubezpieczeniu chorobowemu wynosiła powyżej 30 dni, to zasiłek należy przeliczyć na nowo uwzględniając miesiąc, od którego nastąpiło ponowne zgłoszenie do ubezpieczeń. (pismo płatnika k. 70-71, pismo płatnika k. 79, korespondencja mailowa k. 20-22v., 72-75, druk (...) k. 85 akt ZUS, druki (...) k. 86, 88, 90, druk ZUS ZZA k. 87, zeznania świadka M. K. e-protokół rozprawy z 23 lipca 2024 r. 00:36:45-01:06:11 – płyta CD k. 141 w zw. z protokołem rozprawy z 13 czerwca 2024 r. w sprawie VIII U 2052/23 00:30:41-00:48:08, zeznania członka zarządu płatnika K. G. -protokół rozprawy z 23 lipca 2024 r.: 01:35:06-01:44:35 – płyta CD k. 141, przesłuchanie wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z 23 lipca 2024 r. 01:17:01-01:31:00 – płyta CD k. 141, przesłuchanie prezesa zarządu płatnika I. K. 01:31:00-01:35:06 – płyta CD k. 141) Wnioskodawczyni w sierpniu 2023 roku dowiedziała się, że M. K. wyrejestrowała ją oraz J. S. z dobrowolnego ubezpieczenia od sierpnia 2022 roku. Wnioskodawczyni nie występowała o przywrócenie terminu do zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. W związku z zaistniałą sytuacją w sprawie zasiłku macierzyńskiego wnioskodawczyni i J. S. skontaktowały się z zainteresowanym płatnikiem w sierpniu 2023 r. i dowiedziały się wtedy, że w sierpniu 2023 r.zostały wyrejestrowane przez płatnika z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego za miesiąc sierpień 2022 r. i ponownie zgłoszone przez zleceniodawcę od 1 września 2022 roku do tego ubezpieczenia. Wnioskodawczyni i J. S. w tej sprawie same skontaktowały się z pracownikiem ZUS i dowiedziały się, że nie było możliwe w sierpniu 2023 r. wyrejestrowanie ich tylko z jednego miesiąca z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w sierpniu 2022 r. i ponowne ich zgłoszenie od 1 września 2022 r. do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Od naczelniczki ZUS otrzymały poradę, by jak najszybciej złożyły wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. (przesłuchanie wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z 23 lipca 2024 r. 01:17:01-01:31:00 – płyta CD k. 141, zeznania świadka J. S. e-protokół rozprawy z 23 lipca 2024 r. 00:07:47-00:35:19 – płyta CD k. 141, zeznania członka zarządu płatnika K. G. e-protokół rozprawy z 23 lipca 2024 r.: 01:35:06-01:44:35 – płyta CD k. 141) Decyzją z 18 sierpnia 2023 r. ZUS odmówił ubezpieczonej prawa do wypłaty zasiłku macierzyńskiego z tytułu zawarcia umowy zlecenia z Fundacją za okres od 9 maja 2023 r. do 6 maja 2024 r. z uwagi na niepodleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, albowiem wnioskodawczyni urodziła dziecko 9 maja 2023 r. natomiast z posiadanej przez ZUS dokumentacji, wnioskodawczyni nie podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 1 sierpnia 2022 r. z tytułu umowy zlecenia. (decyzja k. 76-76 odwrót) Pismem z 4 września 2023 r. odwołująca zwróciła się do ZUS o wydanie decyzji w zakresie ustalenia okresu podlegania do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu wykonywania umowy zlecenia u płatnika składek Fundacji Pomocy (...) . (niesporne, a nadto pismo k. 1 akt ZUS) ZUS I Oddział w Ł. powiadomił pismem z 19 września 2023 r. płatnika i ubezpieczoną o wszczęciu postępowania wyjaśniającego na wniosek odwołującej oraz możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania. (niesporne, a nadto pismo ZUS k. 3-4, k. 6-7 ZUS) W toku tego postępowania zainteresowany płatnik wyjaśnił w piśmie z 21 września 2023 r., że wnioskodawczyni pomimo pisemnego pouczenia przez zleceniodawcę, nie poinformowała go o tym, że jej wynagrodzenie za pracę u innego płatnika w sierpniu 2022 r. przekroczyło kwotę minimalnego wynagrodzenia, przez co zleceniodawca nie dokonał żadnych korekt za okres dotyczący miesiąca sierpnia 2022 r. obejmując ją ciągle pełnymi składkami na ubezpieczenia społeczne i dobrowolna chorobową. (pismo płatnika k. 8 akt ZUS) Odwołująca w piśmie z 22 września 2023 r. wyjaśniła zaś, że nie była świadoma, iż w sierpniu 2022 r. osiągnęła wyższe wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia u innego płatnika, ani też nie była świadoma, że powinna o tym poinformować zainteresowanego płatnika – zleceniodawcę, akcentując, że przez cały czas była zgodnie ze swoją wolą zgłoszona do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego przez zleceniodawcę oraz, że były w związku z tym opłacane składki na to ubezpieczenie. Podkreśliła, że zleceniodawca dokonał w sierpniu 2023r. korekty ponieważ został pouczony dopiero po roku przez pracownika ZUS o konieczności dokonania takiej korekty jej zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, tj. wyrejestrowania w sierpniu 2022 r. i ponownego zarejestrowania od 1 września 2022 r. Konkludowała, że na tej podstawie ZUS uznał, że jest nieubezpieczona od 1 września 2022 r. pomimo opłacania składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe przez zleceniodawcę, co skutkowało pozbawieniem jej środków do życia. (pismo wnioskodawczyni k. 10-11 akt ZUS) Pismem z 3 października 2023 r. ZUS I Oddział w Ł. poinformował strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego. (niesporne, a nadto pismo ZUS k. 39-39v.) Umowa zlecenia z zainteresowanym płatnikiem została zawarta przez wnioskodawczynię do 30 czerwca 2023 r., wobec czego od 1 lipca 2023 r. ubezpieczona została wyrejestrowana z ZUS przez zleceniodawcę drukiem (...) P (...) złożonym w dniu 4 sierpnia 2023 r. (niesporne, a nadto, umowa k. 14-15, korespondencja mailowa k. 72v., druk (...) P (...) k. 90) Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie powołanych dokumentów, a także zeznań świadków i przesłuchania wnioskodawczyni. Dowody te, zdaniem Sądu, zasługują w całości na wiarę, albowiem wzajemnie ze sobą korelując, tworzą spójną, logiczną całość. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Odwołanie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 497) osoby wykonujące umowę zlecenia i objęte obowiązkowo ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym z tego tytułu, podlegają na swój wniosek dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu. Według art. 11 ust. 1 ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 12 i 23 cytowanej ustawy, czyli między innymi pracownicy, zatrudnieni na podstawie umowy o pracę. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 1 ustawy, objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1a cytowanej ustawy. Natomiast zgodnie z art. 14 ust. 1 a ww. ustawy objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego w zgłoszeniu tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art. 36 ust. 4 albo 4b. Stosownie z kolei do treści art. 36 ust. 4 ww. ustawy, zgłoszeń, o których mowa w ust. 2 i 3, dokonuje się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, z zastrzeżeniem ust. 4a-5a i 9a. Zgodnie zaś z ust. 2 art. 36 ustawy systemowej, obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1-4, 6-9b, 11, 12, 19-22, ust. 2, 2a i 2d, duchownych będących członkami zakonów lub klasztorów oraz osób współpracujących, o których mowa w art. 8 ust. 11, należy do płatnika składek. Jak stanowi z kolei art. 14 ust. 2 ustawy systemowej, ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe, o których mowa w ust. 1, ustają: 1) od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony; 2) (uchylony), 3) od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż z przytoczonych wyżej przepisów art.14 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , wynika, iż objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony i tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonany w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. Natomiast z art. 11 ust. 2 ustawy systemowej wynika, iż ubezpieczenie chorobowe w przypadku osób wykonujących umowę zlecenia ma charakter dobrowolny, zatem bezwzględnie wymaga odpowiedniego wyraźnego wniosku. Zarówno przepis art. 11 ust. 2 , jak i przepis art. 14 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , wyraźnie uzależniają podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od złożenia wniosku, z którego będzie w sposób jednoznaczny wynikać zamiar podlegania temu ubezpieczeniu (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z 20 lutego 2018 r., III AUa 818/17, LEX nr 2491857) . W stanie prawnym, w którym ustawodawca przyjął pierwszeństwo woli osoby posiadającej tytuł do podjęcia decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu dobrowolnemu, określił pewne zasady czasowe, których niespełnienie nie rodzi powstania uprawnień w żądanym przez nią terminie. W każdym zatem przypadku ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego ponowne nim objęcie wymaga złożenia nowego wniosku. Nie jest przy tym możliwe objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem, w tym także chorobowym, od wcześniejszej daty, niż data w której wniosek został zgłoszony przy czym do powstania stosunku prawnego dobrowolnego ubezpieczenia niezbędny jest taki wniosek. Przepis art. 14 ustawy o systemowej jest normą bezwzględnie obowiązującą i jakakolwiek odmienna interpretacja nie jest w tym zakresie dopuszczalna. Literalna wykładnia przepisu art. 14 ust. 1 prowadzi do wniosku, że w sytuacji ustania tytułu podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu, ponowne objęcie dobrowolnymi ubezpieczeniami społecznymi i chorobowym wymaga złożenia nowego wniosku przez zainteresowanego. Natomiast samo opłacanie składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe po ustaniu dobrowolnego tytułu ubezpieczenia nie powoduje dalszego trwania ochrony ubezpieczeniowej z wygasłego stosunku ubezpieczenia społecznego (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 11 września 2018 r., III AUa 147/18, LEX nr 2717708) . Nie można przy tym przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń społecznych z okresem wstecznym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 2018 r., I UK 90/17, LEX nr 2553859, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 13 lutego 2018 r., III AUa 225/17, LEX nr 2504689, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 28 marca 2018 r., III AUa 530/17, Biul.SAKa 2018, nr 2, poz. 40) . Nie można też przyjąć dorozumianego oświadczenia o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, gdyż brak do tego podstaw. Do stosunków ubezpieczenia społecznego – jako stosunków regulowanych prawem publicznym – nie ma zastosowania przepis art. 60 k.c. , zgodnie z którym wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. Przepis ten reguluje składanie oświadczeń woli per facta concludentia w stosunkach cywilnoprawnych (regulowanych prawem prywatnym). Nie ma żadnych podstaw do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego do wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym. Przystąpienie do ubezpieczenia społecznego nie jest czynnością prawną prawa cywilnego, do której można stosować wymieniony przepis, czy inne przepisy Kodeksu cywilnego . Przy tym, nie uszło uwadze Sądu, że w orzecznictwie pojawiają się niekiedy poglądy, w myśl których możliwe jest ustalenie ubezpieczenia społecznego, jeżeli wola stron podlegania określonemu ubezpieczeniu społecznym została ujawniona w dostateczny sposób. Niemniej jednak, w ocenie Sądu, nie można podzielić tego poglądu z uwagi na to, że zarówno art. 11 ust. 2 , jak i art. 14 ust. 1 i 1a ustawy systemowej wyraźnie uzależniają podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od złożenia wniosku, który winien jednoznacznie potwierdzać zamiar podlegania takiemu ubezpieczeniu. Ponadto należy zwrócić uwagę, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lipca 2015 r. ( I UK 376/14, OSNP 2017, nr 6, poz. 72) wskazał, iż dokument o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym musi być czytelny, wyraźny i niebudzący żadnych wątpliwości, a nadto powinien być złożony na piśmie. Przypomnieć też należy, że kwestie związane ze zbiegiem tytułów do ubezpieczeń regulowane są art. 9 ustawy systemowej, który rozstrzyga, z którego tytułu dana osoba podlega ubezpieczeniom, gdy jednocześnie spełnia warunki do podlegania ubezpieczeniom z więcej niż jednego tytułu. W myśl art. 9 ust. 1 oraz ust. 1a pracownicy spełniający jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowani ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie; mogą one dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów. Jednakże ubezpieczeni wymienieni w ust. 1, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego lub wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a, podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1b i art. 16 ust. 10a. Zatem jeżeli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracownika jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia i jednocześnie osoba ta ma inny tytuł do ubezpieczeń, np. wykonuje równocześnie umowę zlecenia u innego płatnika, to obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlega z obu tych tytułów. Wyjaśnić też należy, że w sytuacji, gdy wynagrodzenie pracownika wynosi co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie za pracę, to z tytułu umowy zlecenia nie podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 9 ust. 1a ustawy systemowej). W przeciwnym jednak razie objęcie ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym z innych rodzajów działalności następuje ex lege . Dochodzi zatem do rozszerzenia obowiązku ubezpieczenia, co leży w interesie wszystkich ubezpieczonych i jest uzasadnione celem fiskalnym, gdyż poziom odprowadzanych składek przekłada się na poziom uzyskiwanych świadczeń emerytalnych,a taka reguła rozszerzająca obowiązek ubezpieczenia przyczynia się do partycypacji finansowej ubezpieczonych w tworzeniu funduszy ubezpieczeniowych co najmniej na poziomie minimalnego wynagrodzenia (tak T. M. w Kumulacja i rozłączność tytułów ubezpieczenia, s. 17-18). Zgodnie też z wyrokiem Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2007 r. (III UK 123/06, OSNP 2008, Nr 3-4, poz. 44) pojęcie kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę stanowiącej przychód z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy nie jest – w przypadku zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy – równoznaczne z wysokością minimalnego wynagrodzenia określoną w art. 8 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę , czyli wielkością proporcjonalnie obliczaną do wielkości wymiaru etatu. Pracownik zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, zarabiający poniżej kwoty minimalnego wynagrodzenia i jednocześnie wykonujący umowę zlecenia u innego płatnika podlega na skutek rozszerzenia obowiązku ubezpieczenia, także ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy zlecenia. W realiach niniejszej sprawy nie jest sporne, że wnioskodawczyni przekroczyła minimalne wynagrodzenie u innego płatnika tj. u swojego pracodawcy – (...) w Ł. w sierpniu 2022 r. i że nie poinformowała o tym zainteresowanego płatnika – zleceniodawcy. Nie jest też sporne, że zleceniodawca w dniu 4 sierpnia 2023 r. wyrejestrował wnioskodawczynię z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego za sierpień 2022 r., ani też, że tego samego dnia – czyli 4 sierpnia 2023 r. złożył wniosek o ponowne objęcie odwołującej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym z tytułu umowy zlecenia od 1 września 2022 r. Zatem rację ma ZUS, że najwcześniejszym momentem, od którego możliwe było stwierdzenie, że wnioskodawczyni podlega ponownie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu u płatnika – zleceniodawcy był dzień zgłoszenia do tego ubezpieczenia, czyli 4 sierpnia 2023 r. Bez znaczenia zaś pozostaje fakt dalszego opłacania przez zleceniodawcę składek na to ubezpieczenie, a to wobec braku możliwości wstecznego dokonania zgłoszenia. Stąd stwierdzenie w zaskarżonej decyzji z 31 października 2023r., że odwołująca nie podlega z tytułu umowy zlecenia u płatnika składek Fundacji Pomocy (...) dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. - było prawidłowe. Podsumowując, w ocenie Sądu Okręgowego nie istniały przesłanki, aby na podstawie analizowanych przepisów zawartych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych uznać, że odwołująca od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu jako zleceniobiorca u płatnika składek. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał zaskarżoną decyzję za trafną, a zarzuty odwołania za nieuzasadnione. Jeszcze raz bowiem podnieść należy, iż w aktualnym stanie prawnym ustawodawca przyjął pierwszeństwo woli osoby posiadającej tytuł do podjęcia decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu dobrowolnemu i jednocześnie określił pewne zasady czasowe, których niespełnienie nie rodzi powstania uprawnień w żądanym przez nią terminie. W rozpoznawanej sprawie wymogi czasowe w zgłoszeniu wniosku w przedmiocie ponownego zgłoszenia wnioskodawczyni przez płatnika – zleceniodawcę do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego niewątpliwie nie zostały spełnione, skoro ponowne zgłoszenie do tego ubezpieczenia od 1 września 2022 r., po przerwie w podleganiu temu ubezpieczeniu w sierpniu 2022 r. nastąpiło dopiero w dniu 4 sierpnia 2023 r., a zatem z pewnością z przekroczeniem ustawowego terminu 7 dni. Tym samym prawidłowo ZUS stwierdził, że wnioskodawczyni jako osoba wykonująca umowę zlecenie u płatnika składek podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 1 listopada 2021 r. do 31 lipca 2022 roku oraz od 1 września 2022 roku do 30 czerwca 2023 roku, a dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu podlegała od 1 listopada 2021 roku do 31 lipca 2022 roku. Z tych względów Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , oddalił odwołanie. W przedmiocie kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 poz. 1935) . O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. SSO Paulina Kuźma

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.