Sad powszechny, XVII AmW 16/23

Sygn. akt XVII AmW 16/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Dariusz Dąbrowski Protokolant – St. sekr. sąd. Iwona Hutnik po rozpoznaniu 4 listopada 2024 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa R. D. przeciwko Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. -Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z udziałem (...) sp. z o.o. w P. o nakazanie zawarcia umowy na dostawę wody na skutek odwołania powoda od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. -Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 20 marca 2023 r. Nr (...) oddala odwołanie. Sędzia SO Dariusz Dąbrowski Sygn. akt XVII AmW 16/23 UZASADNIENIE Decyzją z 20 marca 2023 r. nr (...) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, na podstawie art. 27 e ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 27a ust. 3 pkt 3 oraz art. 27f ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2028 ze zm.) (dalej u.z.z.w.) w zw. z art. 104 k.p.a. , po rozpatrzeniu wniosku R. D. , w sprawie rozstrzygnięcia sporu dotyczącego odmowy zawarcia umowy na dostawę wody w ramach szkód górniczych - nieodpłatnie przez (...) sp. z o.o. w P. dla nieruchomości (...) , (...)-(...) P. , odmówił nakazania (...) sp. z o.o. w P. , zawarcia umowy na dostawę wody w ramach szkód górniczych - nieodpłatnie dla nieruchomości (...) , (...)-(...) P. . Powód zaskarżył ww. decyzję w całości, zarzucającej jej niewłaściwe dokonanie ustaleń związanych z przedmiotową sprawą i przyjęcie, że szkoda została naprawiona powodowi na skutek podłączenia do sieci wodociągowej i nieuwzględnienie faktu, że pomimo podłączenia powoda do takiej sieci w latach 1981-1982 zakłady górnicze w dalszym ciągu dostarczały wodę powodowi nieodpłatnie, aż do momentu przejęcia tego obowiązku przez (...) sp. z o.o. w P. . Powód zarzucił także nieuzasadnione przyjęcie, że nie jest możliwe zawarcie umowy na nieodpłatne dostarczanie wody, w sytuacji gdy w swych wyrokach sądy powszechne przyjmują taką możliwość. Wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości. Zainteresowany w odpowiedzi na odwołanie z 4 lipca 2023 r. wskazał, że żądanie powoda zawarcia z nim przez Przedsiębiorstwo umowy na dostawę wody nieodpłatnie jest pozbawione podstaw prawnych, stąd winno być oddalone. Pozwany w odpowiedzi na odwołanie z 7 lipca 2023 r. wniósł o oddalenie odwołania. Rozpoznając odwołanie Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny: W wyniku eksploatacji złóż przez (...) kopalnię (...) od lat 50-tych XX wieku dochodziło do naruszenia stosunków wodnych powodujących szkody górnicze w postaci zaniku wody w studniach we wsi S. . Zespół orzekający (...) we W. postanowił na podstawie art. 63 Prawa górniczego zobowiązać (...) w I. do bezpłatnego dostarczania wody w naturze poszkodowanym, u których wystąpił zanik wody. Jednocześnie postanowiono, że trwałe naprawienie szkody przez kopalnię nastąpi w formie budowy wodociągu. (...) przy (...) we W. wydała w tej sprawie orzeczenie zobowiązujące kopalnię do naprawy szkody górniczej poprzez wybudowanie sieci wodociągowej w celu zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców wsi S. w wodę do celów pitno-gospodarczych. W 1982 r. (...) w I. oddały do eksploatacji siec wodociągową we wsi S. , wykonano przy tym przyłącza do każdej posesji. (bezsporne) Decyzją Zarządu Gminy (...) z 25 października 2002 r. Zainteresowany otrzymał zezwolenie na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków w Gminie (...) na czas nieokreślony. W pkt 3 tej decyzji wskazano, że dla miejscowości S. dostarczanie wody następuje w ramach tzw. szkód górniczych. (dowód: akta administracyjne sprawy) W dniu 12 grudnia 2012 r. doszło do Porozumienia pomiędzy (...) S.A. w L. , Gminą (...) i (...) sp. z o.o. w L. , mocą którego z dniem 1 stycznia 2013 r. (...) miał zaprzestać partycypowania w kosztach dostaw wody na terenie objętym lejem depresji po byłej kopalni Oddziału (...) . Oprócz tego (...) zobowiązało się do wypłaty rekompensaty z tytułu realizacji zadań przez Gminę (...) , tj. inwestycji polegającej na budowie, rozbudowie i modernizacji ujęć wody oraz rozbudowie infrastruktury sieciowej w miejscowościach T. i S. . Strony porozumienia wskazały, że wypłata rekompensaty wyczerpuje wszelkie roszczenia Gminy w stosunku do (...) związane z naprawieniem szkód górniczych z tytułu zaniku wody w leju depresji po byłej kopalni (...) . (dowód: akta administracyjne sprawy) W dniu 2 stycznia 2013 r. Zainteresowany zawarł z Gminą (...) umowę nr (...) , zgodnie z którą Gmina zleciła Zainteresowanemu do wykonania prace związane z obsługą, eksploatacja, konserwacją stanowiących własność Gminy urządzeń zaopatrzenia w wodę m.in. we wsi S. . Zainteresowany zobowiązał się w ramach umowy m.in. do wykonania prac związanych z naliczeniem i pobieraniem opłat za dostawę wody od podmiotów gospodarczych i osób indywidualnych (dowód: umowa z 2 stycznia 2013 r. k. 48-50 akt adm.). Zainteresowany dostarcza mieszkańcom wsi S. wodę oraz odbiera od nich ścieki. (dowód: umowa w aktach administracyjnych sprawy) Od 2013 r. mieszkańcy wsi S. odmawiają zawarcia w formie pisemnej umów na odpłatną dostawę wody i uiszczania za te dostawy opłat. (bezsporne) Wyrokiem z 20 czerwca 2017 r. o sygn. II SA/Wr 222/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze skargi Zainteresowanego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z 23 stycznia 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego Kolegium, wskazując w treści uzasadnienia, że nie jest prawidłowe stanowisko Kolegium, że kwestionowany zapis „… dla miejscowości S. dostarczanie wody następuje w ramach tzw. szkód górniczych” mógł być w sposób legalny wprowadzony do treści decyzji- zezwolenia oraz podnosząc, że Zainteresowany nie był zobowiązany do rekompensowania szkód górniczych. (dowód: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2017 r. o sygn. II SA/Wr 222/17 z uzasadnieniem akta administracyjne sprawy) Uchwałą nr (...) Rady Gminy (...) z 27 lutego 2020 r. został przyjęty Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy (...) określający prawa i obowiązki zarówno przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego jak i odbiorców usług, w którym unormowano, że podstawę rozliczeń wynikających z umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków stanowi aktualna taryfa przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego, określająca ceny i stawki opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. (dowód: Uchwała nr (...) Rady Gminy (...) z Regulaminem akta administracyjne sprawy) Wnioskiem z 26 października 2020 r. Powód wystąpił do Zainteresowanego o zawarcie umowy na dostawę wody w formie nieodpłatnej. (dowód: wniosek Powoda z dnia 26 października 2020 r. akta administracyjne sprawy) Zainteresowany pismem z 2 listopada 2020 r., znak: (...) poinformował Powoda, iż na gruncie obowiązujących przepisów prawa, zawarcie umowy na dostawę wody w formie nieodpłatnej nie jest możliwe. (dowód: pismo Zainteresowanego z 2 listopada 2020 r. akta administracyjne sprawy) Pismem z 16 listopada 2020 r. Powód zwrócił się do Pozwanego o rozstrzygnięcie sporu dotyczącego odmowy zawarcia umowy na dostawę wody w ramach szkód górniczych- nieodpłatnie przez Zainteresowanego do nieruchomości Powoda pod adresem (...) , (...)-(...) P. . (dowód: wniosek o rozstrzygnięcie sporu akta administracyjne sprawy) W dniu 20 marca 2023 r. Pozwany wydał zaskarżoną Decyzję. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przedłożonych w sprawie dokumentów, których autentyczność nie była podważana przez żadną ze stron postępowania, jak też w oparciu o niekwestionowane twierdzenia stron. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest słuszna i ma oparcie w przepisach prawa. Podstawę prawną dla wydania decyzji w sprawie niniejszej stanowił przepis art. 27e ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków . W myśl tych regulacji w sprawach spornych dotyczących odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, na wniosek strony rozstrzyga organ regulacyjny w drodze decyzji. Rozstrzygnięcie organu regulacyjnego może polegać na nakazaniu przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu: zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków. Pozwany rozstrzygał spór powstały w związku z odmową przez Zainteresowanego zawarcia z Powodem umowy na dostawę wody nieodpłatnie, w ramach szkód górniczych. Zainteresowany nie wyraził bowiem zgody na warunek dostarczania Powodowi wody nieodpłatnie. Mimo, że Pozwany, działając na podstawie art. 27e ust. 1 pkt 1 u.z.z.w., odmówił nakazania Zainteresowanemu zawarcia umowy na dostawę wody w ramach szkód górniczych – nieodpłatnie do nieruchomości Powoda, ten w dalszym ciągu podtrzymuje, że ma prawo do zawarcia umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo- kanalizacyjnym bez uregulowania odpłatności dostaw. Z twierdzeniami Powoda nie sposób się zgodzić. Wprawdzie zgodnie z art. 6 ust. 2 u.z.z.w. przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy, jednak jak wynika z art. 6 ust. 3 u.z.z.w. umowa ta zawiera w szczególności postanowienia dotyczące: sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń (pkt 2). Tym samym - sposób i termin wzajemnych rozliczeń - stanowi obligatoryjny element umowy. Przy czym wskazuje się, że dla wypełnienia tego zobowiązania należy wprowadzić zapisy mówiące o okresach rozliczeniowych, terminach płatności, odwołaniu do taryf, sposobie ogłaszania nowych cen i stawek, sposobie rozliczenia wodomierzy dodatkowych, sposobie rozliczania za ścieki czy też możliwości otrzymywania e-faktur ( Komentarz do art. 6 u.z.z.w. w: Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Komentarz, (red.) P. Michalski, Warszawa 2022 ). Jednocześnie w art. 6 ust. 1a u.z.z.w. uregulowano, że do zakupu wody stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego , co świadczy, że umowa o zaopatrzenie w wodę jest umową sprzedaży. Korelujące z tym odniesienie zawarto w art. 555 k.c. , zgodnie z którym przepisy o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii, praw oraz wody. Co istotne, w myśl art. 535 k.c. przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę, co oznacza, że cena stanowi element przedmiotowo istotny (cechę konstytutywną) umowy sprzedaży. Jeżeli w umowie sprzedaży występuje brak określenia ceny, to czynność prawna jest nieważna. Z powyższego wynika, że zarówno w świetle kodeksu cywilnego , jak również na gruncie u.z.z.w. zobowiązanie do zapłaty ceny stanowi essentialia negotii umowy o zaopatrzenie w wodę, tak więc umowa ta wiąże się z odpłatnością. Przy czym zgodnie z art. 26 u.z.z.w. rozliczenia za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków są prowadzone przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne z odbiorcami usług na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków. Dlatego na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 u.z.z.w. przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty Należy przy tym podkreślić, że w u.z.z.w. nie zawarto żadnej regulacji, która wskazywałaby na możliwość odstąpienia od odpłatności umowy o zaopatrzenie w wodę, tak więc Powód nie może takiego warunku nieodpłatności stawiać przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu. Żaden odbiorca usług nie jest uprawniony do zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat za wodę, stąd takie zwolnienie byłoby nieuprawnionym uprzywilejowaniem. Fakt, iż w przeszłości (...) w I. wyrządziły szkodę, powodując zanik wody w studniach na terenie wsi S. , w której położona jest nieruchomość Powoda, nie implikuje stałych, bezpłatnych dostaw wody dla Powoda siecią wodociągową. W tym zakresie podnieść trzeba, że zgodnie z orzeczeniem (...) przy (...) we W. kopalnia została zobowiązana do naprawy szkody górniczej poprzez wybudowanie sieci wodociągowej w celu zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców wsi S. w wodę do celów pitno-gospodarczych. Powód jest natomiast odrębnym podmiotem - (...) , które zapewnia dostawy wody za pomocą przedmiotowego wodociągu. Obejmują go przepisu u.z.z.w., tak jak i odbiorców usług, których to przepisów nie mogą ominąć. Z kolei jeśli Powód uważa, że szkoda górnicza nie została naprawiona powinien zgłosić swoje roszczenia do następcy prawnego (...) , które wyrządziły szkodę. Fakt, iż nawet po wybudowaniu wodociągu woda nadal była dostarczana Powodowi nieodpłatnie, abstrahując od powodów tej nieodpłatności, nie powoduje, że (...) sp. z o.o. w P. nie będąc tym, które wyrządziło szkodę w postaci zaniku wody w studniach, jest zobligowane do dostarczania jej Powodowi bezpłatnie. W tym zakresie decydujące są bowiem przepisy u.z.z.w., które wskazują na odpłatność dostaw wody do odbiorców. Odnosząc się do twierdzeń Powoda zawartych w odwołaniu, iż możliwe jest zawarcie umowy na nieodpłatne dostarczanie wody, bowiem na taką możliwość wskazuje treść wyroków sądów powszechnych wydanych w sprawach o zapłatę wytoczonych przez Zainteresowanego mieszkańcom gminy (...) , należy wyjaśnić, że w wyrokach tych sądy uznały, iż pomiędzy mieszkańcami a Zainteresowanym doszło do zawarcia w sposób dorozumiany umowy o nieodpłatne dostarczanie wody i aby Zainteresowany mógł domagać się zapłaty za dostarczaną wodę musi wypowiedzieć dotychczasowe umowy. Jednakże powyższych ustaleń dokonano w oparciu o fakt, że przez lata Zainteresowany dostarczał wodę mieszkańcom gminy (...) nieodpłatnie. Natomiast nie oznacza to, że Zainteresowany z mocy ustawy jest zobligowany do dostarczania wody nieodpłatnie. Ponadto z całą stanowczością trzeba podkreślić, że Zainteresowany jako przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne nie jest zobowiązane do naprawienia szkód górniczych, na co również zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 19 grudnia 2018 roku, ( sygn. akt II SA/Wr 735/18 ) (k. 4-8 akt adm.) „Inaczej mówiąc, źródłem ewentualnego żądania dostarczenia nieodpłatnie wody do miejscowości S. jest wystąpienie szkód górniczych i w takim przypadku stroną zobowiązania do usunięcia szkody będzie przedsiębiorstwo górnicze, a nie wodno-kanalizacyjne”. Biorąc powyższe względy pod uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, oddalił je na podstawie art. 479 86 § 1 k.p.c. Sędzia SO Dariusz Dąbrowski