rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. W rozumieniu cytowanego przepisu badanie treści wniosku polega na sprawdzeniu, czy wniosek został złożony przez osobę legitymowaną do jego wniesienia i czy przytoczone we wniosku okoliczności mogą być podstawą dokonania żądanego w nim wpisu; badanie formy polega na sprawdzeniu, czy wniosek odpowiada wymaganiom formalnym; badanie treści księgi wieczystej odnosi się do stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej i do ustalenia, czy prawo, którego wniosek dotyczy, wywodzi się z prawa poprzednika. Za zasadną należy przyjąć tezę, że do kognicji sądu wieczystoksięgowego należy także badanie ogólnych przesłanek rozstrzygnięcia: właściwości miejscowej, wymagań formalnych wniosku, zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych wnioskodawcy, prawidłowości jego zastępstwa przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika i legitymacji do złożenia wniosku. Powyższy przepis statuuje zasadę dokonywania wpisów w księdze wieczystej tylko na wniosek i w jego granicach. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że obowiązek badania treści wniosku i dokumentów mieści w sobie również ocenę, czy czynność materialnoprawna stanowiąca podstawę wpisu uzasadnia powstanie, zmianę lub wygaśnięcie prawa, które ma być wpisane do księgi wieczystej lub z niej wykreślone (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 maja 2012 r., IV CSK 462/11, Legalis nr 532411, z dnia 05 kwietnia 2017 r., II CSK 546/16, Legalis nr 1657565).Sąd oddala wniosek o wpis w świetle art. 626 9 k.p.c. , jeżeli brak jest podstaw albo istnieją przeszkody do jego dokonania. Na podstawie akt niniejszej księgi wieczystej Sąd Rejonowy ustalił, że księga wieczysta o numerze (...) prowadzona jest dla nieruchomości gruntowej składającej się m. in. z działki o numerze (...) położonej w obrębie N. o obszarze 0,1896 ha, oznaczonej jako grunty orne. Według treści działu II prawo własności nieruchomości objętej ww. księgą wieczystą przysługuje M. K. . Prawo własności co do przedmiotowej działki M. K. nabyła na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia 11.01.1980 r. o wymianie gruntów. Wpis prawa własności na rzecz M. K. stał się z dniem 15.06.1981 r. prawomocny. Na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2017r. .sygn. akt II Ca 1005/17 stwierdzono, że B. S. oraz Z. S.
kpc sąd wieczystoksięgowy nie jest uprawniony do rozstrzygania jakichkolwiek sporów o prawa w tym skuteczność nabycia prawa własności przez Skarb Państwa. Spór o własność nieruchomości wynikający z prawomocnych orzeczeń sądowych, może być rozstrzygany tylko w drodze powództwa przewidzianego w trybie art. 10 ust. 1 ukwh. Mając na uwadze powyższe, Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji postanowienia. Apelację od powyższego postanowienia złożyła wnioskodawczyni zaskarżając je w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez odłączenie działki o numerze (...) położonej w obrębie N. o obszarze 0,1896 ha z księgi wieczystej kw nr (...) i założenie dla tej działki nowej księgi wieczystej z wpisem prawa własności na rzecz Z. S.
polegający na rozpoznaniu wniosku o wpis prawa własności wbrew i poza kognicją sądu wieczystoksięgowego, która ogranicza się jedynie do rozpoznania treści i formy wniosku oraz dołączonych do wniosku dokumentów a nie rozstrzygania jakichkolwiek sporów o prawo, - nierozpoznanie istoty sprawy ( art. 386 § 4 k.p.c. ). W uzasadnieniu apelacji skarżąca wskazała, że stanowisko wyrażone przez Sądu I instancji nie jest słuszne. Art. 626
Zgodnie z tym przepisem sąd, wydając orzeczenie co do wniosku o wpis, kieruje się jedynie treścią wniosku, dołączonych do niego dokumentów oraz treścią księgi wieczystej. W § 2 komentowanego przepisu ustawodawca określił zatem zakres badania sprawy przez sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym. Badanie to ogranicza się do okoliczności przytoczonych we wniosku oraz legitymacji wnioskodawcy, a także wymogów formalnych wniosku, a także dokumentów stanowiących załączniki do wniosku i treści księgi wieczystej. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy nie naruszył powyższego przepisu. Przy rozstrzyganiu o zasadności wniosku poddał ocenie treść wniosku, treść i formę załączonych do niego dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Ocena ta doprowadziła do uznania przez Sąd Rejonowy, iż istnieje przeszkoda do wpisu, która uniemożliwia uwzględnienie wniosku i ujawnienie prawa własności na rzecz wnioskodawczyni . Zgodnie z art. 626 9 k.p.c. Sąd oddala wniosek o wpis, jeżeli brak jest podstaw albo istnieją przeszkody do jego dokonania. W judykaturze ukształtował się pogląd, że wystąpienie przeszkody w rozumieniu art. 626 9 kpc należy wiązać z zaistnieniem takiego zdarzenia, które mimo formalnego wykazania przez wnioskodawcę podstawy wpisu, nie zezwala z punktu widzenia prawa na jego dokonanie, zatem z okolicznościami natury prawnej determinującymi skuteczność czynności stanowiącej podstawę wpisu (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2010 r., II CSK 661/09, OSNC 2011, nr 1, poz. 12). Przepis art. 628 8 § 2 kpc należy zatem łączyć jedynie z ograniczeniem środków dowodowych, z jakich można korzystać w postępowaniu o wpis (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2005 r., V CK 54/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 138; z 11 czerwca 2008 r., V CK 17/08, nie publ.). Wskazuje to, ze względu na wspomniane ograniczenia dowodowe, na ograniczoną kognicję sądu wieczystoksięgowego w porównaniu z kognicją sądu w ramach postępowania rozpoznawczego. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy wbrew zarzutowi apelacji, co do nierozpoznania istoty sprawy, trafnie uznał, iż postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 19 grudnia 2017r. wydane w sprawie II Ca 1005/17 nie może być podstawą ujawnienia prawa własności na rzecz wnioskodawczyni co do działki gruntu oznaczonej geodezyjnie (...) objętej księgą wieczystą KW nr (...) skoro nabycie tej działki w drodze zasiedzenie nastąpiło wcześniej w stosunku do nabycia prawa ujawnionego na rzecz tabularnej właścicielki tj M. K. . W postanowieniu z dnia 29 września 2022 r. Sąd Najwyższy w sprawie I CSK 2030/222 wskazał, iż osoba ubiegająca się o wpis musi albo wykazać wprost, że jest następcą prawnym osoby wpisanej, albo przedstawić i wykazać ciąg następstw prawnych po niej. Dowody przejścia, ustanowienia, zmiany lub wygaśnięcia prawa, które ma być wpisane, powinny zatem pochodzić od lub dotyczyć takiej osoby i mieć formę dokumentu, z wyjątkiem sytuacji, w której wpis jest dokonywany bezpośrednio na podstawie przepisu prawa. Oznacza to, że nie jest dopuszczalne wwiązanie się w następstwo prawne po jednym z podmiotów, którego wprawdzie dotyczył wpis prawa własności dokonany wcześniej, ale został wykreślony, albo podmiotu, który sam lub którego poprzednik prawny nie był w ogóle ujawniony w księdze wieczystej. Powyższe stanowisko oparte jest o założenie, że prowadzenie ksiąg wieczystych musi uwzględniać zasadę tzw. ciągłości wpisów, określanej w doktrynie także jako zasada wpisu uprzedniego ( por. postanowienie z dnia 25 kwietnia 2012 r., Sądu Najwyższego II CSK 461/11 ) oraz treść art. 34 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece , zgodnie z którym wpis może nastąpić, jeżeli osoba, której prawo ma być wpisem dotknięte, jest lub zostaje jednocześnie wpisana do księgi wieczystej jako uprawniona, z tym uproszczeniem co do wpisów w dziale II, że do ujawnienia właściciela wystarcza, aby następstwo prawne po osobie wpisanej jako właściciel zostało wykazane odpowiednimi dokumentami. Przepis ten jest przy tym zbieżny z treścią art.
kpc , wskazującego, że kognicją sądu objęte jest badanie treści księgi wieczystej, oraz z art. 3 ust. 2 KWU, zawierającym domniemanie prawne, że prawo wykreślone nie istnieje. Powyższe trzeba odpowiednio odnieść do wpisu zdarzenia wcześniejszego niż to, które według treści księgi wieczystej spowodowało nabycie prawa przez ujawnionego w księdze właściciela, także wtedy, gdy zdarzenie to prowadzi do nabycia prawa pierwotnie, jak zasiedzenie. W niniejszej sprawie tabularna właścicielka w księdze wieczystej KW nr (...) została ujawniona na podstawie złożonego wniosku z dnia 6 kwietnia 1981r. oraz decyzji o wymianie gruntów z dnia 11 stycznia 1980r. Urzędu Wojewódzkiego w P. . Wpis nastąpił w dniu 15 czerwca 1981r. W rezultacie w księdze tej nie mogą być ujawnione skutki zdarzenia wcześniejszego, jakim było nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1962 r. stwierdzone postanowieniem sądu, które wnioskodawczyni oznaczyła jako podstawę żądanego wpisu. Postanowienie stwierdzające nabycie własności przez zasiedzenie dotyczy stanu prawnego istniejącego 1 stycznia 1962 r. i nie stanowi podstawy do wykreślenia wpisu odnoszącego się do zdarzenia prawnego z 1980r , a więc późniejszego. Jeżeli wnioskodawczyni twierdzi, że zdarzenie to nie doprowadziło do nabycia własności nieruchomości przez ujawnioną właścicielkę M. K. , to właściwą drogą do obalenia istniejących na jej rzecz wpisów jest postępowanie przewidziane w art. 10 KWU. Jednocześnie Sąd Okręgowy nie był związany orzeczeniem zapadłym w innej sprawie powołanej w apelacji a rozstrzyganej przez Sąd Okręgowy w innym składzie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 385 k.p.c w zw. z art. 13 §2 k.p.c apelacja podlegała jako bezzasadna oddaleniu. sędzia Anna Kulczewska-Garcia
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.