k.p. , powołał się przy tym na orzeczenie Sądu Najwyższego w sprawie o sygn. akt II PZP 1/10. Powódka się z tym stanowiskiem nie zgadza i uważa, że w odniesieniu do jej sytuacji art.
k.p. nie ma zastosowania, gdyż kwestia wypłaty odprawy emerytalnej dla pracownika samorządowego jest w sposób zupełny uregulowana w art. 38 ust. 3-5 ustawy o pracownikach samorządowych oraz par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50 poz. 398 z późn. zm.). Zgodnie z tymi przepisami pracownikowi samorządowemu przysługuje w związku z przejściem na emeryturę jednorazowa odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia, po 20 latach pracy, wypłacana w dniu ustania stosunku pracy, przy czym do okresów pracy uprawniających do odprawy wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Zgodnie z treścią art. 43 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych, przepisy kodeksu pracy stosuje się odpowiednio i to w zakresie nieuregulowanym w tejże ustawie. W uchwale w sprawie o sygn. akt II PZP 1/10 Sąd Najwyższy wskazywał, na daleko idącą odmienność regulacji prawa do odprawy emerytalnej w pragmatykach służbowych i w kodeksie pracy . Podobnie Sąd Najwyższy wyraził się w wyroku w sprawie o sygn. II PK 215/05. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów procesu. Uzasadniając swe stanowisko podał, że stan faktyczny w niniejszej sprawie jest w zasadzie bezsporny.W ocenie strony pozwanej powódce nie należy się odprawa w związku z przejściem na emeryturę, gdyż w 1988 r. otrzymała odprawę z tytułu przejścia na rentę inwalidzką. Wykluczone z tego powodu jest także nabycie prawa do odprawy uzupełniającej. W ocenie strony pozwanej w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art.
k.p. , co wynika z treści art. 43 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych. Odesłanie to znajduje uzasadnienie w sytuacji luki w ustawie o pracownikach samorządowych i braku odesłania w danej kwestii do innego niż kodeks pracy aktu prawnego. Zgodnie z tym przepisem pracownik, który otrzymał odprawę ,nie może ponownie nabyć do niej prawa .Z cytowanego przepisu zdaniem pozwanego wynika, że odprawa ma charakter jednorazowy w tym znaczeniu, że pracownik może do niej nabyć prawo tylko raz podczas swej kariery zawodowej. To oznacza, że pracownik, który otrzymał odprawę w związku z przejściem na rentę, a następnie ponownie się zatrudnił i z tytułu osiągnięcia wieku emerytalnego przechodzi na świadczenie emerytalne, nie nabędzie prawa do odprawy. Na poparcie tego poglądu pozwany odwołał się do stanowiska Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 października 1998 r. (sygn. IIIAPA 53/98) , Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 lutego 1991 r. (sygn. IIIAPR 11/91) oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2010 r. (sygn. II PZP 1/10). Wyrokiem z dnia 13 listopada 2013r. w sprawie IV P 268/13 Sąd Rejonowy w Elblągu zasądził od pozwanego na rzecz powódki L. R.
par. 2 k.p. , do którego odwoływała się strona pozwana, przedstawiając swe stanowisko merytoryczne. Aspekt ten miał kluczowe znaczenie z uwagi na to, że powódka w okresie swego zatrudnienia u pozwanego posiadała status pracownika samorządowego. Powyższe zaś determinowało ocenę jej praw i obowiązków przede wszystkim przez pryzmat treści ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracowniach samorządowych (Dz. U z 2008 r. Nr 223 poz. 1458 z późn. zm.). Ustawa ta stanowi tzw. pragmatykę służbową tej grupy pracowników, a więc akt prawny, który reguluje zasadniczą część praw i obowiązków danej grupy pracowniczej, wyjątkowo odsyłając w tym zakresie do kodeksu pracy i to tylko w kwestiach w tej ustawie nie uregulowanych. Różne pragmatyki służbowe przewidują to odesłanie w różny sposób, najczęściej jednak zawierają ogólne sformułowanie nakazujące stosowanie postanowień kodeksu pracy wyłącznie wówczas gdy dana materia nie została uregulowana w zupełny sposób w tejże pragmatyce. Stosowanie kodeksu pracy ma charakter odpowiedni, a rzadziej wprost. Takim przepisem posługuje się także wspomniana ustawa o pracownikach samorządowych, ale także ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U z 2013 r. poz. 269), odsyłając do konkretnych przepisów kodeksu pracy , ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (Dz. U z 2011 r. Nr 109 poz. 639 z późn. zm.), czy też np. ustawa 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U z 2006 r. Nr 97 poz. 674 z późn. zm.) – zob. odpowiednio art. 43 ust. 1 pierwszej z ww. ustaw, art. 18 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury , czy też art. 91c ust. 1 ostatniej z nich. Sens wprowadzania kompleksowych uregulowań dotyczących poszczególnych grup pracowniczych w zakresie nawiązywania i rozwiązywania stosunków pracy, praw i obowiązków jego stron, poza kodeksem pracy usankcjonowany jest treścią art. 9 par. 1 k.p. i miał na celu najczęściej podniesienie rangi określonej grupy zawodowej, ewentualnie było to wynikiem określonej specyfiki funkcjonowania danego zawodu. Często się to wiązało z szerszym zakresem pewnych uprawnień, ale również zwiększonym zakresem odpowiedzialności lub pewnymi dopuszczalnymi prawnie ograniczeniami, np. w dostępie do drogi sądowej przy rozstrzyganiu określonego rodzaju sporu. Powyższe też jednak oznacza, że wzajemnie regulacje te się nie przenikają, chyba, że przepisy jednych z nich odsyłają do stosowania w pewnych aspektach regulacji opisanych normami prawnymi drugiej z nich. Ma to jednak charakter wyjątkowy (zob. np. wspomniany art. 18 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury ). Powyższe oznacza, że w odniesieniu do powódki wbrew stanowisku strony pozwanej nie ma zastosowania treść art.
par. 2 k.p. W pierwszej kolejności wskazać należy, że do chwili wprowadzenia przepisu art.
do kodeksu pracy , kwestie związane z nabywaniem prawa do odpraw z tytułu przejścia na rentę lub emeryturę stanowiły przede wszystkim domenę pragmatyk służbowych, albo układów zbiorowych pracy. Dopiero z dniem 2 czerwca 1996 r. przepis ten wprowadzony został do kodeksu pracy , zaś celem tego zabiegu było upowszechnienie tego rodzaju odprawy. Ustawodawca chciał w ten sposób umożliwić nabywanie odpraw dla pracowników, których stosunek pracy ustawał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, a którzy dotychczas nie mieli takiej możliwości z uwagi na to, że nie funkcjonowali w żadnym szczególnym reżymie służbowym, który w sposób autonomiczny te kwestie regulował. Już z tego wynika, że co do zasady przepis ten miał mieć zastosowanie do tych pracowników, u których prawo regulujące nabywanie prawa do takiej odprawy nie było dotychczas w ogóle przewidziane. Powódka, co zgodnie obie strony postępowania przyznały, posiadała status pracownika samorządowego. Wiązały ją więc przepisy art. 38 ust. 3 pkt 1 – 3 ustawy o pracownikach samorządowych, zgodnie z którymw związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy przysługuje jednorazowa odprawa w wysokości: 1) po 10 latach pracy - dwumiesięcznego wynagrodzenia; 2) po 15 latach pracy - trzymiesięcznego wynagrodzenia; 3) po 20 latach pracy - sześciomiesięcznego wynagrodzenia. Zdaniem Sądu regulacja ta ma charakter zupełny i nie ma żadnej podstawy do tego, by w odniesieniu do analizy kiedy pracownik samorządowy nabywa prawo do takiej nagrody, odwoływać się do przepisów kodeksu pracy . Warto też zwrócić uwagę na to, że przepisy tej pragmatyki odnoszą się również do pojęcia jej jednorazowości. Ta jednak musi być interpretowana w ograniczeniu do regulacji, w której się znalazła. Oznacza to, że bada się ją w odniesieniu do tej pragmatyki, która wiąże pracownika w danym momencie. W ocenie Sądu nie jest możliwe uznanie, że prawo do odprawy w związku z przejściem na emeryturę nie powstaje w związku z tym, że osoba nabyła i pobrała już odprawę, np. w związku z przejściem na rentę inwalidzką (obecnie rentę z tytułu niezdolności do pracy),pozostając wiele lat wcześniej pod regulacjami całkowicie innego aktu prawnego, w tym wypadku ustawy o pracownikach urzędów państwowych . Status pracowniczy pracownika samorządowego, czy też urzędu państwowego, jak również każdej innej pragmatyki służbowej, wzajemnie się nie przenika w sposób, który prowadziłby do unicestwienia praw podmiotowych wynikających z odrębnych normatywnie przepisów, choćby istota i sens danych regulacji byłby do siebie zbliżony. W tym zakresie Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela argumentację przedstawioną przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 marca 2006 r. sygn. II PK 215/05 OSNP 2007/5-6/65, w którym to Sąd ten odniósł się do podobnej kwestii w oparciu o relację przepisów innej pragmatyki służbowej, jaką była ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 1999 r. Nr 49 poz. 483 z poźn. Zm.) oraz zatrudnieniem poza tą służbą. W swej tezie Sąd Najwyższy stwierdził, że członek korpusu służby cywilnej nie traci prawa do odprawy emerytalnej na podstawie art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o służbie cywilnej , powołanej wyżej, tylko z tego powodu, że otrzymał odprawę rentową w związku z poprzednim zatrudnieniem poza służbą cywilną. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Najwyższy odniósł się do relacji pokrywającej się ze stanem faktycznym ocenianym w niniejszym postępowaniu, choć wskazywał jednocześnie na możliwość nabywania swoistej odprawy uzupełniającej, jeżeli wcześniej pracownik poza reżymem danej pragmatyki nabył prawo do odprawy z tytułu innego zdarzenia prawnego, jakim było nabycie prawa do renty. Sąd Najwyższy w końcowej części swego uzasadnienia wskazał wprost, że cecha jednorazowości jest zachowana, jeżeli nabycie prawa do odprawy w związku z przejściem na emeryturę następuje po raz pierwszy w momencie posiadania statusu członka korpusu służby cywilnej. Analogicznie w niniejszej sprawie cecha jednorazowości zostanie przez powódkę zachowana przy nabyciu prawa do odprawy w związku z przejściem na emeryturę, gdyż wcześniej nie nabyła ona żadnej odprawy jako pracownik samorządowy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela jednak poglądu co do istnienia możliwości orzekania o odprawie uzupełniającej, albowiem co do tego nie ma żadnego umocowania normatywnego. Warto zwrócić przy tym uwagę na komplikacje, jakie może wywołać takie rozwiązanie w sytuacji, gdy do nabycia prawa np. do odprawy rentowej doszło wiele lat przed nabyciem prawa do odprawy emerytalnej w ramach zatrudnienia w obszarze innej pragmatyki służbowej, co spowodowało istotną zmianę wartości pieniądza, jego denominację, inflację itp. Zdaniem Sądu Rejonowego brak jest podstaw do stosowania jakichś rozwiązań pośrednich. Ustawa przewiduje odprawę rentową i emerytalną. W ocenie Sądu zarówno w postanowieniach art. 38 ustawy o pracownikach samorządowych, jak i w art.
k.p. ustawodawca nie przewidział uprawnienia do jednej odprawy. Przepisy te wyraźnie mówią o odprawie rentowej lub emerytalnej. Oznacza to, że ustawodawca wyróżnia zarówno odprawę rentową – uzyskiwaną w przypadku rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy – oraz odprawę emerytalną – uzyskiwaną w przypadku rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę. Oba uprawnienia z tytułu ubezpieczenia społecznego regulowane są na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 z późn. zm.), jednakże stanowią one świadczenia przyznawane w całkowicie odmiennych sytuacjach faktycznych i prawnych. Dlatego też, w ocenie Sądu Rejonowego na gruncie obowiązującego prawa istnieją dwie odprawy: odprawa emerytalna i odprawa rentowa, a nie jedna odprawa emerytalno – rentowa, przyznawana niezależnie od przejścia pracownika na rentę, czy emeryturę. Wynika to zarówno z literalnej interpretacji przepisu art. 21 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych oraz art.
, gdzie ustawodawca mówi o „odprawie emerytalnej lub rentowej”, a nie o odprawie „emerytalnej, albo rentowej, względnie „odprawie emerytalno – rentowej”, pomimo tego, że w piśmiennictwie i orzecznictwie tej ostatniej formy czasami się używa. Na takie rozróżnienie wskazuje się również w doktrynie, o czym niżej. Zarówno treść przepisu art. 38 ustawy o pracownikach samorządowych, jak i art.
może prowadzić do interpretacji, iż jest to jedna odprawa, jednakże w ocenie Sądu nie jest to właściwe stanowisko, a wykładnia aksjologiczna prowadzi do stanowiska wskazującego na konieczność rozróżniania dwóch odrębnych odpraw: emerytalnej oraz rentowej. Na marginesie wskazać należy, że w ocenie Sądu dokonanie wypłaty odprawy rentowej u jednego z dawnych pracodawców pracownika w związku z jego przejściem na rentę, nie może go pozbawiać prawa do innej odprawy - emerytalnej – w przypadku późniejszego ponownego zatrudnienia u innego pracodawcy i rozwiązaniu stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę. W ocenie Sądu Rejonowego na przeszkodzie w takiej interpretacji nie stoi dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Sądów Apelacyjnych. Spośród bogatego orzecznictwa wskazać tutaj można choćby następujące rozstrzygnięcia: Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1990 r. sygn. Akt I PR 283/90 (nie publikowany) – choć z zastrzeżeniami co do podstaw jej ograniczania, czy Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 marca 1992 r. sygn. Akt III Apr 11/92 (OSA 1992/11/42): „…nie istnieje w naszym prawie pracy jakaś jedna odprawa. Odpraw jest tyle, ile przewidują przepisy ustalające warunki ich powstania(…). Nie jest też możliwe zaliczenie jednej z otrzymanych odpraw przez pracownika na poczet drugiej bez szczególnego przepisu w tym względzie. Pracodawca ma bowiem pracownika tyle długów, ile należy się pracownikowi różnych świadczeń, choćby o podobnym charakterze. Jeżeli ustawodawca chce wyłączyć jedną odprawę w przypadku przyznania innej, ustanawia odpowiednie przepisy.” Taka argumentacja znajduje potwierdzenie także w piśmiennictwie, gdzie wskazać można jako przykładowe poglądy Marii T. Romer przedstawione w artykule opublikowanym w Prawie Pracy z 1999 r. Nr 6, w którym autorka stwierdza: „Wydaje się jednak, że nabycie prawa do odprawy z jednego tytułu (niezdolności do pracy lub emerytury) nie może pozbawiać pracownika prawa do odprawy z drugiego tytułu. I w takim kierunku należy tłumaczyć cel tego przepisu [ art.
k.p. ].”, jak również w artykule Ryszarda Sadlika opublikowanym w Prawie Pracy z 2002 r. Nr 2 pt. „Odprawa emerytalna i rentowa”, gdzie autor wskazuje, że: „W przypadku gdy pracownik był zatrudniony u kilku pracodawców odprawa emerytalna lub rentowa przysługuje od każdego z pracodawców.” W podobnym duchu wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 lipca 2011 r. sygn. II PK 51/11 OSNP 2012/17-18/219, gdzie w kontekście jednorazowości odprawy emerytalnej wskazał, że jest to związane z zakazem nabycia prawa do takiej odprawy przez członka korpusu służby cywilnej, który równolegle w tym reżymie zatrudniony był u kilku pracodawców, zaś z roszczeniem o odprawę występował równolegle wobec wszystkich w związku z tym samym zdarzeniem prawnym. Jednocześnie Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art.
par. 2 k.p. , jak również art. 87 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z dnia 18 grudnia 1998 r. nie stanowi przeszkody do nabycia prawa do odprawy emerytalnej u kilku pracodawców, jeżeli te kwestie są u nich regulowane różnymi aktami prawnymi, w tym także wewnętrznymi regulacjami płacowymi. Zwraca się bowiem uwagę na to, że w rożnych aktach prawnych przepisy regulujące nabywanie prawa do tych odpraw mają różną treść normatywną. Zgodnie z treścią art. 38 ust. 4 ustawy o pracownikach samorządowych wynagrodzenie stanowiące podstawę ustalenia wysokości odprawy emerytalnej ustala się według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Takie wynagrodzenie zostało wskazane przez pozwanego w zaświadczeniu z dnia 22 lipca 2013 r. i nie było kwestionowane przez stronę powodową. W związku z powyższym na podstawie art. 38 ust. 3 pkt 3 ustawy o pracownika samorządowych w zw. z art. 38 ust. 4 tej ustawy oraz par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50 poz. 398 z późn. zm.), Sąd w pkt I. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 18.252 zł tytułem odprawy emerytalnej wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 maja 2013 r. do dnia zapłaty ( art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. w zw. z art. 43 ustawy o pracownikach samorządowych). Ze względu na to, że Sąd Rejonowy zasądził w pkt I wyroku należność pracownika w sprawie z zakresu prawa pracy, na podstawie art. 477 2 § 1 k.p.c. z urzędu nadał wyrokowi w pkt I rygor natychmiastowej wykonalności w części nie przekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda, tj. w kwocie 3.042 zł. Z uwagi na to, że powód był zwolniony z mocy ustawy z kosztów sądowych i wygrał spór w całości, na zasadzie art. 113 ust. 1 w zw. z art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) sąd I instancji obciążył pozwanego kosztami sądowymi w wysokości 913 zł. Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany ,zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że powódce przysługuje prawo do odprawy w związku z przejściem na emeryturę pomimo prawidłowego ustalenia, że wcześniej powódka uzyskała odprawę rentową z tytułu przejścia na rentę inwalidzką, co pozostaje w sprzeczności z zasadą jednorazowości wypłaty tego świadczenia, wykrystalizowaną w obowiązujących przepisach prawa. 2) art. 92 l § 1 i 2 k.p. w zw. art. 43 oraz art. 38 ustawy o pracownikach samorządowych poprzez błędne przyjęcie, że przepis art. 92 ' k.p. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż przepisy ustawy o pracownikach samorządowych zawierają kompletną regulację w zakresie wypłaty świadczeń emerytalno - rentowych podczas, gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do konstatacji, że kodeks pracy znajduje zastosowanie w odniesieniu do wskazanych świadczeń, w zakresie nieuregulowanym ustawą o pracownikach samorządowych. Z uwagi na powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje. W uzasadnieniu pozwany wskazał ,że uzasadniając swoje orzeczenie sąd I instancji wskazał, że powódce należy się odprawa w związku z przejściem na emeryturę przewidziana w przepisach ustawy o pracownikach samorządowych pomimo, że wcześniej powódka otrzymała odprawę z tytułu przejścia na rentę inwalidzką, będąc zatrudniona w Urzędzie Wojewódzkim w E. . Zdaniem Sądu Rejonowego nie jest możliwe uznanie, że prawo do odprawy w związku z przejściem na emeryturę nie powstaje w związku z tym, że osoba nabyła i pobrała odprawę z tytułu przejścia na rentę na podstawie innego aktu prawnego. W ocenie sądu status pracowniczy pracownika zatrudnionego w ramach różnych pragmatyk służbowych wzajemnie się nie przenika w sposób, który prowadziłby do unicestwienia praw podmiotowych wynikających z odrębnych przepisów prawa. Sąd I instancji podkreślił również, że do art.
i 2 kodeksu pracy nie ma zastosowania w zakresie wypłaty świadczeń emerytalno - rentowych w odniesieniu do pracownika samorządowego, gdyż kwestia ta została kompleksowo uregulowana w ustawie o pracownikach samorządowych. W ocenie strony pozwanej zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i jako takie ostać się nie może. Przede wszystkim wskazać należy, że wbrew stanowisku Sądu I instancji w zakresie wypłaty świadczeń emerytalno -rentowych przysługujących pracownikowi samorządowemu zastosowanie znajduje art. 92 kodeksu pracy , na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 2013 r. (II PK 14/13). W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy podkreślił, że do pracowników samorządowych nie ma zastosowania art. 92 [1] k.p. w takim zakresie, w jakim ich prawo do odprawy emerytalno-rentowej normuje art. 38 ust. 3, 4, 5 ustawy z 2008 r. o pracownikach samorządowych. W podobnym tonie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 marca 2009 r. (II PK 238/08) wskazując, iż do pracowników samorządowych nie ma zastosowania art.
k.p. w takim zakresie, w jakim ich prawo do odprawy rentowej normuje art. 21 ustawy z 1990 r. o pracownikach samorządowych (obecnie art. 38 ustawy o pracownikach samorządowych z 2008 r.) Z powyższego wynika, że nie znajduje uzasadnienia pogląd Sądu I instancji jakoby w odniesieniu do powódki nie miał zastosowania art.
k .p, w brzmieniu „pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa". Podobnej regulacji brak jest w ustawie o pracownikach samorządowych w związku z czym, kierując się utrwaloną linią orzeczniczą ww. przepis znajduje zastosowanie w odniesieniu do pracowników samorządowych. Odmienne stanowisko nie znajduje uzasadnienia, a co najistotniejsze pozostaje w sprzeczności z wykrystalizowanym poglądem Sądu Najwyższego. W świetle powyższego nie jest trafne stanowisko sądu I instancji, że powódce przysługuje odprawa emerytalna z tytułu przejścia na emeryturę pomimo, że wcześniej powódka otrzymała odprawę rentową w związku z przejściem na rentę inwalidzką. Przepis art. 92 § 2 k.p. wprost stanowi o jednorazowości takiej odprawy co oznacza, że jeżeli pracownik uzyskał odprawę z tytułu przejścia na rentę, a później zatrudnił się i z tytułu osiągnięcia wieku emerytalnego przechodzi na świadczenie emerytalne, nie nabędzie prawa do odprawy. Pogląd taki potwierdza wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 października 1998r. (III APA 53/98), zgodnie z którym art. 92 ' § 2 Kodeksu pracy stwierdzający, że pracownik, który otrzymał odprawę emerytalną, nie może ponownie nabyć do niej prawa, oznacza, że ustawodawca określił prawo do odprawy emerytalnej jako uprawnienie jednorazowe, a także że uwzględnił fakt możliwości wielokrotnego, a nie jednorazowego przechodzenia pracowników na emeryturę lub rentę. Podobnie, zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 lutego 1991r. (III APR 11/91), zastrzeżenie odprawy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę obwarowane jest kryterium jednorazowości. Nie ma przy tym znaczenia, że w pierwszej kolejności pracownik uzyskał odprawę rentową a następnie przeszedł na emeryturę. W takiej sytuacji bowiem nie należy mu się odprawa emerytalna, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uchwale z dnia z dnia 18 marca 2010r. (sygn. II PZP 1/10) podkreślając, że „Gdyby rzeczywiście w grę wchodziły dwie odrębne odprawy przyznawane z racji rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem pracownika na jedno za świadczeń z ubezpieczenia społecznego, inaczej brzmiałby tytuł rozdziału IlIa Działu trzeciego Kodeksu pracy , inną też redakcję uzyskałyby kolejne paragrafy art.
KP i sam rozdział miałby więcej jednostek redakcyjnych, poświęconych poszczególnym rodzajom przedmiotowej odprawy. Tymczasem ustawodawca posługuje się tak w tytule rozdziału jak i w treści omawianego artykułu pojęciem "odprawa" w liczbie pojedynczej. Nie stosuje zatem terminu "odprawa emerytalna i rentowa" ani "odprawa rentowa albo emerytalna", co mogłoby oznaczać alternatywę rozłączną, lecz termin "odprawa rentowa lub emerytalna", a więc oba człony nazwy świadczenia ujęte są w ramach alternatywy nierozłącznej ". Sąd I Instancji, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie naruszył zatem art. 92 § 2 k.p. w zw. art. 43 oraz art. 38 ustawy o pracownikach samorządowych przyjmując, że powódce należy się odprawa emerytalna pomimo, że wcześniej nabyła prawo do odprawy rentowej, co pozostaje nie do pogodzenia z zasadą jednorazowości wypłaty tego świadczenia. Nie do zaakceptowania jest również stanowisko Sądu, że prawo do odprawy w związku z przejściem na emeryturę należy się powódce, gdyż odprawę rentową otrzymała pozostając pod regulacjami innego aktu prawnego. Pogląd taki w istocie sprowadza się do konstatacji, że w sytuacji, gdyby pracownik zatrudniony był w ciągu swojego życia zawodowego w ramach różnych pragmatyk służbowych to z każdego zatrudnienia przysługiwałoby mu prawo do odprawy rentowej lub emerytalnej w razie zaistnienia stosownych przesłanek. Nie taki cel ustawodawca nadał ww. przepisom, obwarowując prawo do odprawy emerytalno - rentowej kryterium jednorazowości. W powyższych względów pozwany uznał apelację za zasadną i konieczną . Sąd Okręgowy zważył , co następuje : Apelacja jest zasadna jedynie w części . Zarzut zawarty w apelacji -naruszenia przez sąd Iinstancji przepisów art.
w zw. art. 43 oraz art. 38 ustawy o pracownikach samorządowych nie jest trafny . Wbrew stanowisku pozwanego ,do pracowników samorządowych nie ma zastosowania art.
k.p. w takim zakresie, w jakim ich prawo do odprawy emerytalno-rentowej normuje art. 38 ust. 3, 4, 5 ustawy z 2008 r. o pracownikach samorządowych. Zważywszy jednak na to, że unormowanie wynikające z ust. 3 art. 38, w myśl którego jednorazowa odprawa przysługuje w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, jest tożsame z regulacją zamieszczoną w kodeksie pracy ,przy rozwiązywaniu problemów interpretacyjnych, powstających na tle tego unormowania szczególnego, uzasadnione jest uwzględnienie wypowiedzi judykatury na temat art.
k.p. Na tle problematyki odprawy emerytalnej / rentowej / ukształtowało się orzecznictwo , które ewoluowało .Początkowo sądy przyjmowały ,że odprawa emerytalna lub rentowa są świadczeniami jednorazowymi .Pracownik, który otrzymał odprawę w związku z przejściem na rentę (emeryturę), a następnie podjął zatrudnienie, które ustało w związku z "ponownym" przejściem na emeryturę (rentę), nie nabędzie prawa do kolejnej odprawy (por. wyrok SN z dnia 25 czerwca 1993 r., I PZP 27/93, LEX nr 55401; uchwała SN z dnia 2 marca 1994 r., I PZP 4/94, OSNP 1994, nr 2, poz. 24). Sytuacje takie mogą się zdarzyć w razie przejścia na wcześniejszą lub pomostową emeryturę, a następnie na emeryturę wedle warunków powszechnych, przejścia na emeryturę, a potem na rentę (np. powstanie niezdolności do pracy zatrudnionego emeryta wskutek wypadku przy pracy), przejścia na rentę, a później na emeryturę. Doktryna prawa również przyjmowała ,że pracownik nabywa prawo do jednej odprawy w takim także sensie, że jeżeli uzyskał odprawę emerytalną, nie uzyska rentowej. I odwrotnie - pobranie odprawy rentowej wyłącza prawo do odprawy emerytalnej. Obojętne jest przy tym, czy prawo do odprawy powstało u tego samego czy u różnych pracodawców (por. H. Pławucka, Odprawa emerytalna lub rentowa , hasło 51 (w:) Encyklopedia prawa pracy... , red. L. Florek). Jednakże w wyroku z dnia 5 czerwca 2007 r., I PK 58/07, M.P.Pr. 2007, nr 9, s. 479, Sąd Najwyższy nie wykluczył możliwości wypłaty dwu odpraw - zarówno z tytułu wcześniejszego przejścia na rentę, jak późniejszego przejścia na emeryturę. W postanowieniu z dnia 13 stycznia 2010 r., II PK 328/09, M.P.Pr. 2010, nr 6, s. 282, wyraził pogląd przeciwny, a mianowicie, że pracodawca, który wypłacił pracownikowi odprawę z powodu renty, nie musi po jego powrocie do pracy wypłacać mu kolejnej odprawy, gdy ten będzie przechodził na emeryturę. Sąd podziela powyższe zapatrywania orzecznictwa o tyle ,że wbrew twierdzeniom Sądu Rejonowego jednorazowy charakter odprawy emerytalnej lub rentowej w tym znaczeniu, że jej pobranie przez pracownika na podstawie jednego z wymienionych tytułów (przejście na rentę lub emeryturę) wyłącza możliwość ponownego uzyskania odprawy w pełnej wysokości z tego samego lub drugiego tytułu , nie budzi wątpliwości . Natomiast wątpliwości interpretacyjne powstają w sytuacji - czy w razie pobrania odprawy i późniejszego ponownego spełnienia przesłanek jej nabycia w związku z wykonywaniem pracy po pobraniu pierwszej odprawy, pracownik może uzyskać prawo do części drugiej odprawy odpowiadającej różnicy między nimi. Zgodnie z niespornymi ustaleniami sądu I instancji , powódka podjęła pracę u pozwanego, jako pracownik samorządowy od dnia 1 stycznia 1999 r. i wykonywała ją do dnia 24 maja 2013r. W dniu rozwiązania umowy o pracę podlegała przepisom pragmatyki służbowej – ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 233 poz. 1458 z późn. zm.).Rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło w związku z przejściem powódki na emeryturę. Trafnie zauważył Sąd Rejonowy ,że przyznana powódce odprawa z tytułu przejścia na rentę inwalidzką w dniu 27 lipca 1988 r. przez Wojewodę (...) w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. Nr 31 poz. 214), nie może pozbawiać powódki uprawnienia do odprawy w tytułu przejścia na emeryturę .Nie jest to jednak nowa odprawa , gdyż ta ma zawsze charakter jednorazowy . Sąd Okręgowy podziela w całości argumentację Sądu Najwyższego zawartą uzasadnieniu uchwały z dnia z dnia 18 marca 2010r. (sygn. II PZP 1/10)co do jednorazowego charakteru odprawy emerytalnej / rentowej . Sąd Najwyższy podkreślił w uzasadnieniu uchwały ,że : „Gdyby rzeczywiście w grę wchodziły dwie odrębne odprawy przyznawane z racji rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem pracownika na jedno za świadczeń z ubezpieczenia społecznego, inaczej brzmiałby tytuł rozdziału IlIa działu trzeciego Kodeksu pracy , inną też redakcję uzyskałyby kolejne paragrafy art.
KP i sam rozdział miałby więcej jednostek redakcyjnych, poświęconych poszczególnym rodzajom przedmiotowej odprawy. Tymczasem ustawodawca posługuje się tak w tytule rozdziału jak i w treści omawianego artykułu pojęciem "odprawa" w liczbie pojedynczej. Nie stosuje zatem terminu "odprawa emerytalna i rentowa" ani "odprawa rentowa albo emerytalna", co mogłoby oznaczać alternatywę rozłączną, lecz termin "odprawa rentowa lub emerytalna", a więc oba człony nazwy świadczenia ujęte są w ramach alternatywy nierozłącznej ". Uwzględniając jednak fakt ,że powódka nie otrzymała wcześniej odprawy przysługującej pracownikowi samorządowemu , lecz z tytułu podlegania pragmatyce służbowej pracowników urzędów państwowych, zasądzona przez Sąd Rejonowy odprawa zachowuje przymiot jednorazowości . Zważywszy na to ,że powódka otrzymała wcześniej odprawę rentową w wysokości niższej -odpowiadającej trzymiesięcznemu wynagrodzeniu ,a obecnie przysługująca powódce odprawa emerytalna na podstawie ustawy o pracownikach samorządowych odpowiada sześciomiesięcznemu wynagrodzeniu, fakt wcześniejszego otrzymania odprawy nie może pozbawiać jej uprawnienia przysługującego jej według przepisów szczególnych . Jednak wbrew stanowisku Sądu Rejonowego nie jest to nowa odprawa w pełnej wysokości – 6 miesięcznego wynagrodzenia ,lecz ta sama odprawa wypłacona z tytułu uzupełnienia , tak aby jej wysokość odpowiadała przepisom szczególnym regulującym wysokość odprawy emerytalnej dla pracowników samorządowych . Dlatego też Sąd Okręgowy ,uznając częściową zasadność zarzutu apelacyjnego - naruszenia przepisu art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych , w oparciu o art. 386 par.1 kpc zmienił zaskarżony wyrok w pkt I i zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 9.126 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 maja 2013r. tytułem uzupełniającej odprawy emerytalnej , odpowiadającej kwocie 3-miesięcznego wynagrodzenia otrzymywanego przez powódkę ,obliczonego według reguł dotyczących określania wysokości ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Zasady te zostały określone w Rozporządzeniu MPiPS z 08.01.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz. U. Nr 2, poz. 14, z późn. zm.). Konsekwencją powyższego była zmiana orzeczenia o kosztach procesu. Ponieważ pozwany wygrał sprawę w II instancji w połowie – co do kwoty 9.126,00 zł , należało zasądzić od powódki na jego rzecz kwotę 1365,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje w oparciu o par. 12 w zw. z par.6 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490 j.t.)- pkt II wyroku. Z uwagi na fakt ,że powódka była zwolniona z mocy ustawy z kosztów sądowych i wygrała spór tylko w połowie , na zasadzie art. 113 ust. 1i ust.2 pkt 1 w zw. z art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) sąd I instancji obciążył powódkę i pozwanego kosztami sądowymi , każdego z nich w połowie , w kwotach po 457 zł.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.