Sad powszechny, IV U 267/14

Sygn. akt IV U 267/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2014r. Sąd Okręgowy w Elblągu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Tomasz Koronowski Protokolant: st. sekr. sądowy Anna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014r. w Elblągu na rozprawie sprawy z odwołania W. Ł. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. z dnia 16 stycznia 2014r. znak: (...) o emeryturę I. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy W. Ł. prawo do emerytury od dnia (...) 2013r.; II. stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji; III. zasądza od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. na rzecz wnioskodawcy kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt IV U 267/14 UZASADNIENIE Skarżący W. Ł. wniósł odwołanie od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. z dnia 16 stycznia 2014r., znak (...) , odmawiającej mu prawa do emerytury w wieku emerytalnym niższym od powszechnego. Ubezpieczony podniósł, że pracował 15 lat w warunkach szczególnych, przede wszystkim w (...) M. w pełnym wymiarze czasu pracy w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych (pojazdów samochodowych, i maszyn rolniczych). Na dowód tej okoliczności ubezpieczony wniósł o przesłuchanie świadków. Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie po przeprowadzeniu dowodu z akt osobowych wnioskodawcy. Wskazano, że skarżący ukończył 60 lat, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego i udowodnił na dzień 1 stycznia 1999r. 25 lat ogólnego stażu pracy, nie wykazał jednak 15 lat pracy w warunkach szczególnych, wymaganego na ten sam dzień. Za udowodniony okres takiej pracy pozwany uznał 4 m-ce i 6 dni zatrudnienia w 1973r. charakterze młodszego górnika pod ziemią. Nie uznano za pracę w warunkach szczególnych zatrudnienia od stycznia do maja 1974r. na stanowisku robotnika na powierzchni w KWK (...) w K. i zatrudnienia w (...) M. w okresie od czerwca 1974r. do grudnia 1998r. na stanowiskach mechanika i mechanika maszyn rolniczych. Wątpliwości organu rentowego dotyczyły tego, czy praca wnioskodawcy w (...) M. była wykonywana wyłącznie w kanałach remontowych, tak jak wskazano w świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Skarżący urodził się w dniu (...) , zatem w dniu (...) 2013r. ukończył 60 lat. (bezsporne) W okresie od dnia 2 lipca 1973r. do dnia 6 listopada 1973r. ubezpieczony pracował jako młodszy górnik pod ziemią w KWK (...) w K. , następnie w okresie od dnia 14 stycznia 1974r. do dnia 31 maja 1974r. pracował w tej samej KWK w charakterze robotnika na powierzchni. W świadectwach pracy dotyczących obu tych okresów wskazano, że była to praca w warunkach szczególnych. (bezsporne, ponadto odpisy świadectw pracy k.7-10 akt dot. kapitału początkowego) W okresie od dnia 3 czerwca 1974r. do dnia 31 sierpnia 1993r. wnioskodawca był zatrudniony jako mechanik maszyn rolniczych w (...) Przedsiębiorstwie (...) , zaś od dnia 1 września 1993r. do dnia 30 kwietnia 2000r. jako mechanik w (...) . W obu zakładach pracował w tym samym warsztacie w Z. . Następcą prawnym obu tych zakładów pracy jest Agencja (...) . W świadectwach pracy z obu zakładów nie wskazano, aby wnioskodawca wykonywał tam pracę w warunkach szczególnych. Agencja (...) OT w O. wydała ubezpieczonemu świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych za okres od dnia 3 czerwca 1974r. do dnia 30 kwietnia 2000r. z zaznaczeniem, że skarżący pracował jako monter-mechanik – prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych. (bezsporne, ponadto odpis świadectwa pracy k.11-12 akt dot. kapitału początkowego, świadectwo pracy z dnia 28 kwietnia 2000r. i świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 14 października 2013r. w aktach emerytalnych) Wnioskodawca nie miał innych okresów ubezpieczenia przed dniem 1 stycznia 1999r. (bezsporne) Praca wnioskodawcy w (...) M. polegała na naprawach pojazdów samochodowych i maszyn rolniczych wyłącznie w kanałach remontowych, wykonywanych w warsztacie w Z. . Podział pracy w tym warsztacie był taki, że naprawy w kanale należały do obowiązków wnioskodawcy i R. M. , zaś prace pozakanałowe – do obowiązków innych mechaników. Warsztat w Z. obsługiwał 7 gospodarstw. Wnioskodawca był ponadto członkiem ochotniczej straży pożarnej, w związku z czym do jego dodatkowych obowiązków od lutego 1988r. do końca 1994r. należało kierowanie samochodem Ż. przy zdarzających się kilka razy w roku wyjazdach do pożarów i konserwacja tego samochodu oraz motopomp, wykonywana po godzinach pracy. (bezsporne po wysłuchaniu wnioskodawcy i przesłuchaniu świadków, ponadto zeznania świadków z rozprawy w dniu 14 maja 2014r., dokumenty z akt osobowych koperta k. 23) Sąd zważył, co następuje: W ocenie Sądu odwołanie skarżącego zasługiwało na uwzględnienie, przy czym należy zaznaczyć, że wobec okoliczności, które można było ustalić dopiero w toku postępowania sądowego. Odnośnie podstawy prawnej żądania należy wyjaśnić, że z art. 184 ustawy emerytalnej wynika, iż ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, a więc w dniu 1 stycznia 1999r., osiągnęli po pierwsze okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz po drugie okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. w niniejszej sprawie wynoszący 25 lat. Przy tym emerytura taka przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie na dochody budżetu państwa środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu. Stosownie do §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zmianami) pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Skarżący niewątpliwie spełnia kryterium wymaganego okresu 25 lat ubezpieczenia, skończył 60 lat i nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Kwestią sporną pozostawała okoliczność wykonywania przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach w okresie wymaganych 15 lat, jako że okres uznawany przez pozwanego za okres pracy w takich właśnie warunkach był bardzo krótki. Nie miał znaczenia również drugi okres zatrudnienia w KWK (...) w K. , skoro było to tylko dalszych kilka miesięcy. Istota sporu koncentrowała się wobec tego na ocenie okresu zatrudnienia wnioskodawcy w (...) M. w warsztacie w Z. . Trzeba wobec tego wyjaśnić, że zgodnie z §2 ust. 2 powoływanego wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. okresy pracy m.in. w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Świadectwo pracy z adnotacją o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, bądź bez niej, nie jest jednak bezwzględną przesłanką do zaliczenia danej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach. Świadectwo nie jest wiążące dla organu rentowego i może podlegać weryfikacji. Decydujące znaczenie ma zawsze fakt rzeczywistego wykonywania pracy w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dopiero w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie okresów pracy w warunkach szczególnych także w oparciu o inne dowody niż zaświadczenie z zakładu pracy, nawet jeśli pracownik nie posiada świadectwa w określonej w przepisie formie, albo jego treść budzi wątpliwości, które uzasadniały kwestionowanie tego zaświadczenia przez organ rentowy w fazie administracyjnej postępowania. Skoro art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej odwołuje się do przepisów dotychczasowych, to trzeba też wyjaśnić, że obowiązujące w tym zakresie i przywoływane już kilkakrotnie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. wydane zostało w oparciu o delegację z art. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zmianami), w którym Radzie Ministrów powierzono w szczególności określenie rodzaju prac lub stanowisk pracy oraz warunków, na podstawie których osobom m.in. zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury w niższym wieku. Z art. 53 ust. 2 tej samej ustawy wynikało, że za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników stale zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia – jest to więc regulacja tożsama z zawartą w obecnie obowiązującym art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej. W wykazie A, stanowiącym załącznik do wspomnianego rozporządzenia, w dziale XIV „Prace różne” wymienia się pod poz. 16 prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych. Wydane w oparciu o §1 ust. 2 tegoż rozporządzenia, a mające znaczenie pomocnicze i porządkujące, zarządzenie nr 16 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, uprawniających do niższego wieku emerytalnego, wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej (Dz. Urz. Min. Roln. i Gospod. Żywnościowej nr 2 poz. 4) uściśla, że prace przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych tylko wówczas mogą być uznane za prace w warunkach szczególnych, gdy są wykonywane wyłącznie w kanałach remontowych. W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło na jednoznaczne przyjęcie, że charakter pracy wnioskodawcy w (...) M. odpowiadał stanowisku opisanemu w pozycji 16 działu IV powołanego wykazu A. Przesłuchani w sprawie świadkowie potwierdzili w całej rozciągłości twierdzenia skarżącego w tym zakresie. Z zeznań świadków wynikało ewidentnie, że front robót dla mechanika pracującego w kanale remontowym był zawsze na co najmniej 8 godzin dziennie, istniało duże zapotrzebowanie na tego typu prace i wnioskodawca poza naprawami w kanale remontowym nie wykonywał innych czynności. Za pomijalne trzeba bowiem uznać sporadyczne przypadki kierowania samochodem Ż. , jadącym do pożaru. Nie mogły też rzutować na ocenę charakteru pracy wnioskodawcy dodatkowe obowiązki związane z bieżącą konserwacją sprzętu gaśniczego, skoro były wykonywane po godzinach pracy w warsztacie. Trzeba zresztą zaznaczyć, że okres wykonywania takich dodatkowych obowiązków to 6 lat i 11 miesięcy, nawet więc gdyby odjąć go od łącznego okresu zatrudnienia w (...) M. do dnia 31 grudnia 1998r., wynoszącego 24 lata, 6 m-cy i 29 dni, staż pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych na dzień 1 stycznia 1999r. nadal znacząco przekraczałby 15 lat. W ocenie Sądu zeznania świadków zasługiwały na uwzględnienie gdyż były spójne i jasne, przy czym złożone w sposób spontaniczny. Nie ujawniły się okoliczności, które mogłyby skutkować odmową przyznania tym zeznaniom waloru wiarygodności. Zważyć należy, że świadkowie albo pracowali wspólnie z ubezpieczonym ( R. M. ), albo często widywali go przy pracy ( S. P. i W. S. ) i potrafili wskazać jakie czynności oraz w jakich warunkach i okolicznościach wnioskodawca wykonywał. W świetle powyższych rozważań Sąd nie miał wątpliwości, że charakter pracy wykonywanej przez skarżącego odpowiadał warunkom określonym zarówno w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r., jak i powołanym wcześniej zarządzeniu resortowym. Dlatego też Sąd uznał, że czynności wnioskodawcy w spornym okresie mieszczą się w kategorii pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. W konsekwencji przyjęto, że ubezpieczony legitymuje się co najmniej piętnastoletnim okresem takiej pracy i tym samym spełnia kumulatywnie wszystkie przesłanki do uzyskania prawa do emerytury. Co za tym idzie, odwołanie wnioskodawcy uwzględniono, stosownie do art. 477 14 §2 kpc , przyznając wnioskodawcy prawo do emerytury począwszy od dnia (...) 2013r. (ukończenia 60 lat; pkt I. wyroku). Jednocześnie biorąc pod uwagę, że wątpliwości na etapie rozpoznawania wniosku o świadczenie przez pozwanego mogły były uzasadnione, bo mogły je budzić złożone przez wnioskodawcę świadectwa pracy z (...) w M. , na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej a contrario Sąd stwierdził, że pozwany nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (pkt II. wyroku). O kosztach orzeczono w oparciu o art. 98 ust. 1 i 3, 99 i 108 ust. 1 kpc oraz §11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2001r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. 2013r., poz. 490; pkt III wyroku). Zasądzona na rzecz powoda kwota 60 zł to stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego.