Sad powszechny, III U 431/23

Sygn. akt III U 431/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 maja 2024r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Danuta Poniatowska Protokolant: Marta Majewska-Wronowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2024r. w Suwałkach sprawy małoletniej J. T. reprezentowanej przez ustawową przedstawicielkę A. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o prawo do renty rodzinnej w związku z odwołaniem A. P. w imieniu małoletniej J. T. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 1 sierpnia 2023 r. znak (...) oddala odwołanie. UZASADNIENIE Decyzją z 1.08.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił przyznania prawa do renty rodzinnej po zmarłym (...) P. T. jego małoletniej córce J. T. , reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową – matkę A. P. . W uzasadnieniu decyzji wskazano, że P. T. nie spełniał warunków do przyznania renty, ponieważ upłynęło 18 miesięcy od ustania jego ubezpieczenia. W odwołaniu od tej decyzji A. P. domagała się jej zmiany i przyznania małoletniej córce J. T. prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu P. T. . Wskazywała na chorobę alkoholową zmarłego i swoją trudną sytuację. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podtrzymał podstawy skarżonej decyzji. Sąd ustalił, co następuje: P. T. ( ur. (...) ) zmarł (...) Jego córka J. T. urodziła się (...) Na podstawie złożonych przez A. P. dokumentów oraz informacji zebranych przez organ rentowy ustalono, że w dziesięcioleciu poprzedzającym powstanie całkowitej niezdolności do pracy (w dacie śmierci (...) ) P. T. posiadał wymagany co najmniej 5-letni okres składkowy i nieskładkowy, tj. 5 lat 4 miesiące i 13 dni. Jednakże zgon nastąpił po upływie 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia z dniem 19.04.2020 r. Ostatnim okresem ubezpieczenia było stypendium – staż odbywany na podstawie skierowania (...) Urzędu Pracy w E. . P. T. odbywał zasadniczą służbę wojskową od 8.05.2007 r. do 3.08.2007 r., pobierał stypendium – w związku ze stażem odbywanym na podstawie skierowania (...) Urzędu Pracy w E. w okresach: 5.02.2007 r. – 18.03.2007 r., 21.10.2019 r. – 15.04.2020 r. i 18.04.2020 r. – 19.04.2020 r. Był też zarejestrowany w (...) w E. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę: ⚫ (...) S.A. w okresie 2.01.2018 r. – 26.01.2018 r. (w tym nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy 21.01.2018 r.-26.01.2018 r.); ⚫ (...) Sp. z o.o. w okresie 25.01.2011 r. – 22.11.2017 r. (w tym czasie korzystał ze świadczeń z tytułu niezdolności do pracy oraz pobierał zasiłek ojcowski); ⚫ (...) w okresie 4.11.2008 r. – 12.11.2008 r. (nie wskazano podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe); ⚫ Zakład (...) w okresie 1.09.2008 r. – 8.10.2008 r. (w tym nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy 11.09.2008 r., 30.09.2008 r., 8.10.2008 r.); ⚫ (...) Sp. z o.o. w okresie 26.02.2018 r. – 25.05.2018 r. (w tym liczne nieusprawiedliwione nieobecności w pracy); ⚫ (...) Sp. z o.o. w okresie 1.10.2018 r. – 21.11.2018 r. (w tym nieusprawiedliwione nieobecności w pracy); ⚫ (...) S.C. w okresie 4.01.2008 r. – 22.08.2008 r. (urlopy bezpłatne począwszy od 1.03.2008 r. do końca zatrudnienia); ⚫ J. W. (płatnik składek) w okresie od 24.04.2018 r. – 17.05.2018 r. Ogólny okres składkowy i nieskładkowy udowodniony przez zmarłego wynosi 8 lat i 1 miesiąc . W dniu 11.07.2023 r. A. P. wystąpiła z wnioskiem o rentę rodzinną po zmarłym (...) P. T. na rzecz małoletniej córki J. T. . W sprawie sporna pozostawała przede wszystkim data powstania niezdolności do pracy P. T. , która warunkowała spełnienie warunku powstania niezdolności do pracy przed upływem 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia. Sąd dokonał ustaleń, co do tej okoliczności, dopuszczając dowód z opinii biegłych lekarzy sądowych odpowiednich specjalności, mając na uwadze rodzaj schorzeń rozpoznanych u odwołującego. W sprawie zebrano dodatkową dokumentację medyczną oraz dokumenty dotyczące postępowania w sprawie przymusowego leczenia odwykowego. Biegli lekarze sądowi zostali zobowiązani do wypowiedzenia się, czy przed datą śmierci wnioskodawca był częściowo niezdolny do pracy, jeżeli tak, to w jakim okresie, zwłaszcza czy ta niezdolność istniała/powstała przed (...) Biegli z zakresu neurologii, psychiatrii i psychologii klinicznej wskazali na rozpoznanie: ciężki uraz czaszkowo-mózgowy powikłany krwawieniem wewnątrzczaszkowym dnia 14.06.2023 r., stan po kraniotomii prawostronnej i ewakuacji krwiaka podtwardówkowego z odbarczeniem kostno-oponowym, wtórne uszkodzenie pnia mózgu, ostra niewydolność krążeniowo-oddechowa, niepowikłane uzależnienie od alkoholu. Zaopiniowali, że zmarły był całkowicie niezdolny do pracy od momentu zachorowania – 14.06.2023 r. Wskazali, że dokumentacja medyczna nie potwierdza żadnych schorzeń, które wcześniej mogłyby spowodować częściową lub całkowitą niezdolność do pracy. W opinii biegłych dokumentacja wskazuje, że zmarły był osobą uzależnioną od alkoholu, przez pewien czas prowadził terapię z tego powodu, był badany przez specjalistę psychiatrę, który rozpoznał uzależnienie od alkoholu. Nie rozpoznano jednak innych patologii w stanie psychicznym, nie odnotowano leczenia ambulatoryjnego ani szpitalnego z powodu powikłań alkoholizmu. W ocenie biegłych brak przesłanek, by uznać, że przed dniem (...) istniała niezdolność do pracy (opinia k.89-90). Strony nie składały zastrzeżeń do sporządzonej opinii. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 65 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.) renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, albo spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy. Z uwagi na wiek P. T. , prawo do emerytury mu nie przysługiwało. Jak stanowi art. 57 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki: 1) jest niezdolny do pracy; 2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy; 3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, 5 lit. a, pkt 6 i 12, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów; 4) nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania. Zgodnie z art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego (art. 57 ust. 1 pkt 2), uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 5 lat. Okres ten powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Ten warunek stażowy został spełniony. Nie został jednak spełniony warunek powstania niezdolności do pracy w okresie pozostawania w ubezpieczeniu lub przed upływem 18 miesięcy od jego ustania. Ostatnie ubezpieczenie P. T. ustało z dniem 19.04.2020 r. i do tego czasu nie została stwierdzona u niego niezdolność do pracy. Również przez następne 18 miesięcy tj. do (...) takiej niezdolności u niego nie stwierdzono. Ustalenie, że P. T. był niezdolny do pracy od 14.06.2023 r., wskazuje, że niezdolność powstała po przekroczeniu 18 miesięcy, o których mówi art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy. Jego ogólny staż ubezpieczeniowy (okresy składkowe i nieskładkowe) wyniosły 8 lat i 1 miesiąc, co nie dawało podstaw do ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w innym trybie (art. 57 ust. 2 lub art. 58 ust. 4 ustawy), mimo stwierdzonej całkowitej niezdolności do pracy. Podkreślić należy, że odwołująca nie wskazywała, aby po zakończeniu stażu prowadzonego przez (...) w E. , P. T. podlegał ubezpieczeniom społecznym. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe, w tym opinia biegłych sądowych ustalająca datę powstania całkowitej niezdolności do pracy na 14.06.2023 r., nie daje podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji wyroku.