1.Sygn. akt XII Ko 84/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 25 lutego 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XII Wydział Karny w składzie: Przewodnicząca: SSO Katarzyna Stasiów Protokolant: Monika Raczyńska w obecności prokuratora Stanisława Wieśniakowskiego po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy z wniosku B. B. przeciwko Skarbowi Państwa o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną z tytułu pozbawienia wolności w okresie od 16.12.1983 r. do 25.07.1984 r. i od 26.02.1985 r. do 7.03.1986 r. na podstawie art. 8 ust. 1 i 13 z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z 1991 roku Nr 34, poz. 149 ze zm.) I. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy B. B. kwotę 325.000 (trzystu dwudziestu pięciu tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia, w tym kwotę 25.000 (dwudziestu pięciu tysięcy) złotych wypłaconą na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 5 października 2009 roku, sygn. akt VIII Ko 16/09, wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 300.000 (trzystu tysięcy) złotych od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty; II. w pozostałym zakresie wniosek oddala; III. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UWO Sygnatura akt XII Ko 84/24 1.WNIOSKODAWCA B. B. 1.ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA
- Odszkodowanie (kwota główna) Odsetki - -
- Zadośćuczynienie (kwota główna) Odsetki 600 000 złotych (w tym zasądzone już i wypłacone 25 000 złotych) tak
- Inne 1.
- Ustalenie faktów 0.1.3.
- Fakty uznane za udowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty B. B. prowadził działalność opozycyjną od 1976 r. Był członkiem (...) . Za tę działalność był dwukrotnie skazany przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy na kary pozbawienia wolności i przebywał w zakładzie karnym w okresie od 16 grudnia 1983 r. do 25 lipca 1984 r. i od 26 lutego 1985 r. do 7 marca 1986 r. Wyrokiem z 5 października 2009 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie VIII Ko 16/09 zasądził na rzecz B. B. tytułem zadośćuczynienia 25 000 złotych. Wówczas sąd – na podstawie art. 8 ust. 1a i 1d ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (dalej – ustawa lutowa) - związany był ograniczeniami – progiem kwoty do 25 000 złotych i koniecznością oparciem roszczenia wyłącznie na jednym tytule. Kwota 25 000 złotych została wnioskodawcy wypłacona zgodnie z treścią wyroku. Na skutek wniosku o wznowienie postępowania Sąd Apelacyjny w Warszawie 10 lipca 2024 r. wznowił postępowanie na korzyść wnioskodawcy i uchylił wyrok z 5 października 2009 r., przekazując sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Podstawą wznowienia była treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2011 r. P 21/
- Treść wyroku wskazuje, że fakt pozbawienia wnioskodawcy wolności w okresie od 16 grudnia 1983 r. do 25 lipca 1984 r. i od 26 lutego 1985 r. do 7 marca 1986 r. stanowiący represje za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego nie podlega już kwestionowaniu. W postępowaniu po wznowieniu należy ustalić kwotę zadośćuczynienia po uwzględnieniu utrwalonych w orzecznictwie sądów powszechnych uśrednionych kwot zadośćuczynienia w skali miesiąca oraz warunki i okoliczności pozbawienia wolności B. B. . Podczas pierwszego aresztowania wnioskodawca został zatrzymany, poturbowany i przewieziony do izby zatrzymań Komendy Stołecznej Policji w W. przy (...) Tam był 2 dni w ogólnej celi, bardzo ciasnej wraz z kilkunastoma osobami. Spał tam na pryczy z kocem. Nie miał spacerów. Jedzenie było takie, że musiał z niego zrezygnować. Był tam 3 krotnie przesłuchiwany. Następnie został przewieziony do Aresztu Śledczego (...) Tam przebywał około 7 miesięcy - do amnestii. Był bardzo źle traktowany przez Służbę Więzienną i funkcjonariuszy SB. Stosowano wobec niego różne środki nacisku - pozbawiano go możliwości korzystania z kantyny i zakupu w niej żywności i środków czystości, uniemożliwiano kontakt z rodziną. Ponieważ był niepokorny i śpiewał pieśni patriotyczne, był karany tzw. karcerem, co polegało na całkowitym odizolowaniu. Przebywał wówczas w ciemnej, wilgotnej celi, gdzie mógł spać na drewnianym łożu przykryty brudnym kocem. Długości tych kar były różne. W sumie miał 65 dni takich kar w ciągu tych 7 miesięcy. W czasie tego pobytu w areszcie zaczął podupadać na zdrowiu. Miał dwukrotnie atak kolki nerkowej i nie otrzymał żadnej pomocy lekarskiej. Z uwagi na złe jedzenie dostał zapalenia jamy ustnej i zaczął mieć problemy zębami. Po kilku miesiącach przerwy wnioskodawca znowu został aresztowany w 1985 roku. Początkowo był kilka godzin w izbie zatrzymań Komendy Rejonowej Policji w W. przy ul. (...) - kilka godzin i został przewieziony na (...) do aresztu. Przy tym zatrzymaniu było podobnie jak za pierwszym razem - ciągłe rewizje. Znowu był niepokorny, ale karę karceru wymierzono względem niego tylko raz – 7 dni. Po zapadnięciu wyroku został przewieziony do więzienia na (...) Po ogłoszeniu amnestii został wcześniej zwolniony. W więzieniu na (...) wnioskodawca przebywał z zabójcą dwóch osób, który groził mu ucięciem głowy. W ZK (...) była cela 4 osobowa, tak jak na (...) , ale na (...) była większa. Jedzenie w obu aresztach było podłe. Kontakt z rodziną B. B. miał w obu aresztach, ale na (...) rygor był swobodniejszy. Kiedy bywał w karcerach na (...) to było tam bardzo dużo pluskiew i był pogryziony i spuchnięty. Wówczas nie pozwalano żonie na widzenia z nim. W latach 1983-1986 wnioskodawca miał żonę i dwoje dzieci urodzonych w (...) i (...) roku. Psychiczne konsekwencje tych pozbawień wolności towarzyszą mu do dziś. Ma koszmary senne, w czasie których potrafi wyskoczyć z łóżka. Dwukrotnie w taki sposób uszkodził sobie kręgosłup. jego dzieci też miały problemy (...) w związku z pozbawieniem go wolności, (...) Przed osadzeniem był zdrowy, a potem - w (...) roku miał (...) , a w (...) roku drugi (...) . Miał też dwie operacje (...) Wnioskodawca (...) 30 lat temu - na skutek (...) związanej ze stanem zapalnym podczas pierwszego osadzenia. Podczas wszystkich jego pobytów niedostawał warzyw, poza kapustą. dokumen-ty zeznania wniosko-dawcy B. B. k. 3, 12, 101-108 k. 10v-11, 167-168 0.1.3.
- Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty
- ocena DOWODów 0.
- Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 3.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu dokumenty uznane za ujawnione Sąd Okręgowy w Warszawie uznał zgromadzony w sprawie ogół dokumentów za w pełni wiarygodny. Dokumenty zostały sporządzone zgodnie z przepisami prawa, we właściwym trybie i formie oraz przez uprawnione i właściwe do tego organy (osoby). Żadna z osób, w tym wnioskodawca, nie kwestionowała ich wiarygodności. zeznania wnioskodawcy Sąd w pełni dał wiarę zeznaniom wnioskodawcy. Brak jest dowodów kwestionujących ich treść. Są one potwierdzone dowodami z dokumentów. Świadek zeznawał spontanicznie, logicznie, spójnie, spokojnie. 0.1.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów 0.2.(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 1.PODSTAWA PRAWNA Odszkodowanie
- Kwota główna Odsetki - - Zwięźle o powodach podstawy prawnej - Zadośćuczynienie
- Kwota główna Odsetki art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. z 1991r. Nr 34, poz. 149 z późn.zm.) art. 481 kodeksu cywilnego Zwięźle o powodach podstawy prawnej Wnioskodawcy przysługuje zadośćuczynienie za krzywdę związaną z dwukrotnym pozbawieniem wolności. Inne
- artykuł 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. z 1991r. Nr 34, poz. 149 z późn.zm.) Zwięźle o powodach podstawy prawnej Przepis art. 13 ww. ustawy przewiduje, że koszty postępowania w sprawach objętych ustawą, ponosi Skarb Państwa. 1.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia Odszkodowanie
- Kwota główna Odsetki - Zadośćuczynienie
- Kwota główna Odsetki Zasądzając zadośćuczynienie, sąd miał na względzie nie tylko czas trwania rzeczywistego pozbawienia wolności B. B. – 1 rok 7 miesięcy i 18 dni, ale także stres związany z niehumanitarnym traktowaniem, złym jedzeniem, pluskwami, problemami zdrowotnymi, rozstaniem z rodziną, fakt, że było to pierwsze zetknięcie z warunkami aresztu śledczego, pobyt w karcerze, częste przesłuchania, pogorszenie się stanu psychicznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie osobie represjonowanej zadośćuczynienia nie może być wygórowane i prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia, wysokość przyznanego zadośćuczynienia powinna być utrzymana w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II AKa 228/12). Zadośćuczynienie winno wyrównać doznane krzywdy ale też być „odpowiednie”, a ustalenie, jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest „odpowiednia”, należy do sfery swobodnego uznania sądu. Dlatego też sąd uznał - po uwzględnieniu utrwalonych w orzecznictwie sądów powszechnych uśrednionych kwot zadośćuczynienia w skali miesiąca - że kwotą adekwatną do stopnia i rodzaju doznanych dolegliwości oraz czasu ich trwania, będzie kwota 300 000 złotych. W ocenie sądu żądana przez wnioskodawcę w tym zakresie kwota zadośćuczynienia 600 000 złotych jest zbyt wygórowana i dlatego też w części ponad kwotę 300 000 zł wniosek oddalono. Odsetki od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty zostały zasądzone wobec zawarcia we wniosku takiego żądania. Inne
- - 1.Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 1.KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności pkt III sentencji wyroku. Kosztami postępowania, sąd obciążył Skarb Państwa na podstawie art. 13 ustawy lutowej. 1.PODPIS